Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT LẠI THẾ NGUYấN thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh thanh hóa LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2014... ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

LẠI THẾ NGUYấN

thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở

trên địa bàn tỉnh thanh hóa

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

LẠI THẾ NGUYấN

thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở

trên địa bàn tỉnh thanh hóa

Chuyờn ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và phỏp luật

Mó số: 60 38 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cỏn bộ hướng dẫn khoa học: PGS TS NGUYỄN HOÀNG ANH

HÀ NỘI - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi

có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Lại Thế Nguyên

1.1.2 Khái niệm pháp luật về dân chủ ở cơ sở Error! Bookmark not defined

1.1.3 Quá trình hình thành, phát triển các quy định của pháp luật về dân chủ

ở cơ sở ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

1.2 Khái niệm, đặc điểm, nội dung và hình thức thực hiện pháp luật

về dân chủ ở cơ sở Error! Bookmark not defined

1.2.1 Khái niệm thực hiện pháp luật và thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sởError! Bookmark not defined 1.2.2 Đặc điểm thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sởError! Bookmark not defined

1.2.3 Nội dung thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sởError! Bookmark not defined

1.2.4 Hình thức thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sởError! Bookmark not defined

1.3 Vai trò của việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sởError! Bookmark not defined

1.3.1 Thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở góp phần mở rộng dân chủ, đảm

bảo các quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dânError! Bookmark not defined

1.3.2 Thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở góp phần nâng cao hiệu lực,

hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nướcError! Bookmark not defined

1.3.3 Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở góp phần thúc đẩy phát triển

kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng ở địa phương, các cơ

quan, đơn vị, xí nghiệp Error! Bookmark not defined

CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓAError! Bookmark not defined

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội có liên quan đến thực hiện pháp

luật về dân chủ ở cơ sở của tỉnh Thanh HóaError! Bookmark not defined

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên Error! Bookmark not defined

2.1.2 Đặc điểm kinh tế Error! Bookmark not defined

2.1.3 Đặc điểm xã hội Error! Bookmark not defined

2.1.4 Đánh giá về đặc điểm tình hình của tỉnh Thanh Hoá tác động đến thực

hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở Error! Bookmark not defined

2.2 Quá trình triển khai và kết quả thực hiện pháp luật về dân chủ ở

cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa Error! Bookmark not defined

2.2.1 Quá trình triển khai thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa

bàn tỉnh Thanh Hóa Error! Bookmark not defined

2.2.2 Kết quả thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh HóaError! Bookmark not defined 2.3 Những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong thực

hiện pháp luật dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh HóaError! Bookmark not defined 2.3.1 Những hạn chế trong thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sởError! Bookmark not defined

2.3.2 Những nguyên nhân dẫn đến các hạn chế trong thực hiện pháp luật về

dân chủ ở cơ sở Error! Bookmark not defined

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ TRÊN ĐỊA

BÀN TỈNH THANH HÓA Error! Bookmark not defined

3.1 Quan điểm chỉ đạo thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên

địa bàn tỉnh Thanh Hóa Error! Bookmark not defined

3.1.1 Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở cần được tiến hành đồng bộ

trong công cuộc cải cách pháp luật, cải cách hành chính và các nhiệm

vụ chính trị khác của Đảng và Nhà nước, của địa phươngError! Bookmark not defined

3.1.2 Nâng cao nhận thức của các chủ thể về pháp luật về dân chủ ở cơ sở

và tầm quan trọng của thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sởError! Bookmark not defined

3.1.3 Nâng cao vai trò làm chủ của nhân dân trong phòng, chống quan liêu,

tham nhũng, lãng phí, các tệ nạn, tiêu cực ở cơ sởError! Bookmark not defined

3.1.4 Đẩy mạnh công tác nghiên cứu, tổng kết lý luận và thực tiễn về thực

hiện dân chủ ở cơ sở Error! Bookmark not defined

3.2 Giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên

địa bàn tỉnh Thanh Hóa Error! Bookmark not defined

3.2.1 Hoàn thiện các quy định của pháp luật về dân chủ cơ sở, đáp ứng yêu cầu

thực thi dân chủ cơ sở của cả nước nói chung và của Thanh Hóa nói riêngError! Bookmark not defined

3.2.2 Nâng cao chất lượng tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về dân

chủ ở cơ sở Error! Bookmark not defined

3.2.3 Nâng cao năng lực của cấp ủy, của chính quyền và của các đoàn thể và

của Ban chỉ đạo xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở trong

thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở Error! Bookmark not defined

3.2.4 Tăng cường đối thoại giữa người dân và các cơ quan nhà nước trong

việc thực hiện dân chủ ở cơ sở Error! Bookmark not defined

3.2.5 Thực hiện dân chủ ở cơ sở phải đồng bộ với việc phát triển kinh tế -

xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việc vận dụng đúng đắn những giá trị dân chủ vào đời sống kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội là một trong những điều kiện bảo đảm thắng lợi của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá trên đất nước ta Dân chủ có ý nghĩa to lớn trong việc phát huy khả năng sáng tạo, sức mạnh của cộng đồng Xây dựng môi trường thực thi và phát huy dân chủ là vấn đề cực kỳ quan trọng đối với một nước có trình độ kinh tế thấp kém dựa trên nền nông nghiệp nhỏ và lạc hậu, lại chưa trải qua chế độ dân chủ tư sản như nước ta Chỉ

có trong môi trường dân chủ, chỉ khi nào quyền tự do dân chủ của người dân được giải phóng, thì sức mạnh và năng lực sáng tạo của họ mới được phát huy Điều này đã được

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: "Thực hành dân chủ là cái chìa khoá vạn năng có thể giải quyết được mọi khó khăn”

Cùng với tiếp tục đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vâ ̣t chất và tinh thần của nhân dân , Đảng ta thường xuyên chăm lo xây dựng và thực hiê ̣n chế đô ̣ dân chủ xã hô ̣i chủ ngh ĩa Đảng ta khẳng đi ̣nh: “Dân chủ xã hô ̣i chủ nghĩa là bản chất của chế độ ta , vừa là mu ̣c tiêu, vừa là đô ̣ng lực của sự phát triển đất nước Xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa , bảo đảm dân chủ được thực hiện trong thực tế cuộc sống ở mỗi cấp , trên tất cả các lĩnh vực Dân chủ gắn liền với kỷ luật, kỷ cương và phải được thể chế bằng pháp luật , được pháp luật bảo đảm”

Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là xã hội “do nhân dân làm chủ” Nhà nước đa ̣i diê ̣n cho quyền làm chủ của nhân dân , trong đó cán bô ̣ , đảng viên, công chức phải thực sự là công bộc của nhân dân , mọi đường lối của Đảng , chính sách , pháp luật của Nhà nước đều vì lợi ích của nhân dân , có sự tham gia ý kiến của nhân dân Đảng ta cũng đã xác định các hình thức tổ chức và cơ chế để nhân dân thực hiện quyền làm chủ trên các lĩnh vực của đời sống xã hô ̣i Các yêu cầu và nội dung của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa từng bước được thể chế hóa thành luật , pháp lệnh, nghị định, các văn bản của

cơ quan nhà nước có thẩm quyền và được tổ chức thực hiê ̣n nghiêm túc

Nhằm phát huy đầy đủ, hiệu quả quyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, ngày 18 tháng 02 năm 1998, Bô ̣ Chính tri ̣ (khóa VIII) đã ban hành Chỉ thi ̣ số 30-CT/TW về xây dựng và thực hiê ̣n quy chế dân chủ ở cơ sở Thể chế hóa Chỉ thi ̣ của Bô ̣ Chính tri ̣ , Chính phủ đã ban hành Ng hị định số 29-NQ/CP

ngày 11 tháng 5 năm 1998, Nghị định số 79/2003/NĐ-CP ngày 7 tháng 7 năm 2003 về Quy chế dân chủ ở xã ; Nghị định số 71/1998/NĐ-CP ngày 8/9/1998 về thực hiện dân chủ trong hoạt động của cơ quan và Nghị định số 07/1999/NĐ-CP ngày 13/2/1999 về thực hiện dân chủ ở doanh nghiệp nhà nước; Nghị định 87/2007 NĐ-CP ngày 28/5/2007 về thực hiện dân chủ ở công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn Trướ c yêu cầu của viê ̣c thực hiê ̣n dân chủ ở cơ sở , ngày 20 tháng 4 năm 2007, Ủy ban Thường vu ̣ Quốc hô ̣i khóa XI đã ban hành Pháp lệnh Thực hiện dân chủ ở xã , phường, thị trấn; tiếp đó, Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa X) đã ban hành Kết luâ ̣n số 65-KL/TW, ngày 4/32010 về tiếp tu ̣c thực hiê ̣n Chỉ thi ̣ số 30-CT/TW của Bô ̣ Chính tri ̣ (khóa VIII) về thực hiê ̣n quy chế dân chủ ở cơ sở và gần đây nhất , ngày 19/6/2013 Chính phủ đã ban hành Nghị định

số 60/2013/NĐ-CP quy định chi tiết Khoản 3, Điều 63 của Bộ luật Lao động về thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc

Căn cứ các quy định trên , thời gian qua, viê ̣c triển khai thực hiê ̣n pháp luật về dân chủ ở cơ sở đã đạt những kết quả rất đáng ghi nhận : bầu không khí dân chủ, cởi mở trong

xã hội đã được tạo ra ; quyền làm chủ của nhân dân được tôn tro ̣ng và phát huy ; lòng tin của nhân dân đối với Đảng, nhà nước ngày càng được củng cố , từ đó đã tác đô ̣ng tích cực đến phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, nâng cao chất lươ ̣ng xây dựng hê ̣ thống chính tri ̣ ở cơ sở Bởi vậy , đánh giá 20 năm thực hiê ̣n Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá đô ̣ lên chủ nghĩa xã hô ̣i (1991 - 2011), Đảng ta nhâ ̣n

đi ̣nh: “Dân chủ xã hô ̣i có bước phát triển Quyền của công dân tham gia vào các công viê ̣c Nhà nước và xã hô ̣i , xây dựng các quyết đi ̣nh quan tro ̣ng của Đảng và Nhà nước đươ ̣c mở rô ̣ng và có tiến bô ̣ Trình độ và năng lực là m chủ của nhân dân từng bước được nâng lên”

Tuy nhiên, việc thực hiê ̣n pháp luật về dân chủ ở cơ sở ở nhiều nơi , trên nhiều lĩnh vực còn bi ̣ vi pha ̣m Không ít trường hợp viê ̣c thực hành dân chủ còn mang tính hình thức; có nơi, có lúc còn biểu hiện lợi dụng dân chủ, khiếu kiê ̣n đông người, vượt cấp hoă ̣c gây mất đoàn kết nô ̣i bô ̣ ; gây rối, ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội Tình trạng quan liêu, tham nhũng , lãng phí, không thực sự tôn tro ̣ng dân chủ còn tiếp diễn trong một bộ phâ ̣n cán bô ̣, đảng viên, công chức Nghiêm trọng hơn ở một số nơi có biểu hiê ̣n quan liêu, xa dân ngay từ cơ sở Tình trạng này tồn tại ở khá nhiều cấp, nhiều nơi Thanh Hóa - một địa phương với diện tích lớn, là địa bàn sinh sống của khá nhiều dân tộc, nơi kinh tế

phát triển đa dạng, đan xen với những vùng núi, vùng nông thôn còn nghèo nàn, lạc hậu…, bên cạnh những thành công, cũng gặp nhiều vấn đề bất cập nảy sinh trong quá trình thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở

Với mong muốn góp phần làm phong phú thêm những vấn đề lý luận thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở, đồng thời góp phần tăng cường hiệu quả thực hiện dân chủ ở địa phương, để từ đó tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống của nhân dân

địa phương, tôi mạnh dạn chọn chủ đề “Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa

bàn tỉnh Thanh Hóa”, làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nghiên cứu các tài liệu đã được công bố những năm gần đây cho thấy: đã có khá nhiều công trình khoa học nghiên cứu vấn đề dân chủ và thực hiện pháp luật về dân chủ ở

cơ sở ở nhiều khía cạnh, góc độ khác nhau, trong đó có các công trình tiêu biểu sau đây:

- “Tổng quan về dân chủ và cơ chế thực hiện dân chủ: quan điểm, lý luận và phương pháp nghiên cứu”, của Hoàng Chí Bảo, Tạp chí Lý luận chính trị, số 9/1992

- “Cơ sở lý luận - Thực tiễn của phương châm: dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và mấy vấn đề về xây dựng quy chế dân chủ ở cơ sở”, của Đỗ Quang Tuấn, Tạp

chí Cộng sản, số 8, tháng 4/1998

- “Dân chủ ở cơ sở là điểm mấu chốt để thực hiện quyền dân chủ”, của Lê Minh

Châu, Tạp chí Quản lý nhà nước, số 01/1999

- “Quy chế thực hiện dân chủ ở cấp xã - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của

PGS.TS Dương Xuân Ngọc, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000

-“Dân chủ và thực hành dân chủ theo tư tưởng Hồ Chí Minh”,của ThS Phạm Văn

Bính, Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 8.2000

- “Tiếp tục thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở”, của TS Đặng Đình Tân và

Đặng Minh Tuấn, Tạp chí Lý luận chính trị, số 7/2002

- “Quan hệ giữa thực thi Quy chế dân chủ ở cơ sở với xây dựng chính quyền cơ sở nông thôn”, của TS Nguyễn Văn Sáu, Tạp chí Lý luận chính trị, số 11 - 2002

- “Tiếp tục xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở”, của Trương Quang

Được, Tạp chí Cộng sản, số 12, tháng 4/2002

- “Thực hiện quy chế dân chủ và xây dựng chính quyền cấp xã ở nước ta hiện nay”, do TS Nguyễn Văn Sáu và GS Hồ Văn Thông chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia,

- "Hệ thống chính trị ở cơ sở nông thôn nước ta hiện nay” của GS, TS Hoàng Chí

Bảo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004

- “Tâm lý xã hội trong quá trình thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở”, do PGS, TS

Trần Ngọc Khuê và TS Lê Kim Việt chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004

- “Thực hiện dân chủ ở cơ sở trong quá trình đổi mới: Thành tựu, vấn đề và giải pháp”, của GS TS Phạm Ngọc Quang, Tạp chí Lý luận chính trị, số 3/2004

- “Đưa cuộc vận động thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở lên một bước mới, rộng rãi hơn, hiệu quả hơn, thiết thực hơn”, của Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Nông

Đức Mạnh, Tạp chí Cộng sản, số 20, tháng 10/2004

- “Thể chế dân chủ và phát triển nông thôn Việt Nam hiện nay”, do TS Nguyễn Văn

Sáu và GS Hồ Văn Thông chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005

- “Hoàn thiện quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở ở Việt Nam hiện nay”, của Trần

Quốc Huy, Luận văn Thạc sĩ luật học, 2006, Học viện Chính trị quốc gia Hồ chí Minh

- “Nâng cao chất lượng thực hiện quy chế dân chủ ở cấp xã trên địa bàn tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn hiện nay”, của Ngô Thị Hoà, Luận văn thạc sỹ Luật học, 2006,

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

- “Thực hiện Pháp luật và tăng cường pháp chế XHCN ở nước ta hiện nay” của

PGS Tiến sĩ Quách Sĩ Hưng, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2009

- Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong thực hiện quy chế dân chủ

ở cơ sở”, của Nguyễn Thanh Bình, luận văn thạc sĩ Luật học, 2005, Học viện Chính trị

quốc gia Hồ chí Minh

- "Thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở trên địa bàn tỉnh Quảng Bình", của Trần Công