LÝ GIẢI HIỆN TƯỢNG TÁC PHẨM ĂN KHÁCH CỦA NGUYỄN NHẬT ÁNH TRONG BỐI CẢNH VĂN HÓA ĐỌC Ở VIỆT NAM ĐẦU THẾ KỶ XXI TRƯỜNG HỢP TÁC PHẨM “CHO TÔI XIN MỘT VÉ ĐI TUỔI THƠ”

LÝ GIẢI HIỆN TƯỢNG TÁC PHẨM ĂN KHÁCH CỦA NGUYỄN NHẬT ÁNH TRONG BỐI CẢNH VĂN HÓA ĐỌC Ở VIỆT NAM ĐẦU THẾ KỶ XXI TRƯỜNG HỢP TÁC PHẨM “CHO TÔI XIN MỘT VÉ ĐI TUỔI THƠ” Văn hóa đọc là một bộ p

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN



TIỂU LUẬN VĂN HỌC VÀ VĂN HÓA

LÝ GIẢI HIỆN TƯỢNG TÁC PHẨM ĂN KHÁCH CỦA NGUYỄN NHẬT ÁNH TRONG BỐI CẢNH VĂN HÓA ĐỌC

Ở VIỆT NAM ĐẦU THẾ KỶ XXI

TRƯỜNG HỢP TÁC PHẨM “CHO TÔI XIN MỘT VÉ ĐI TUỔI THƠ”

Giảng viên: TS Nguyễn Văn Hiệu Học viên: Nguyễn Thị Thu

TP Hồ Chí Minh, tháng 08 – 2012

Trang 2

LÝ GIẢI HIỆN TƯỢNG TÁC PHẨM ĂN KHÁCH CỦA NGUYỄN NHẬT ÁNH TRONG BỐI CẢNH VĂN HÓA ĐỌC Ở VIỆT NAM ĐẦU THẾ KỶ XXI

TRƯỜNG HỢP TÁC PHẨM “CHO TÔI XIN MỘT VÉ ĐI TUỔI THƠ”

Văn hóa đọc là một bộ phận của văn hóa, đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng tâm hồn, nhân cách, lối sống của con người, đặc biệt là giới trẻ Đọc không chỉ đơn thuần là tiếp nhận, tích lũy thông tin, nâng cao tri thức mà còn phải biết chọn lọc, vận dụng những gì hữu ích đã lãnh hội được đưa vào cuộc sống Chính vì thế, các nhà văn, nhà thơ đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển tải tri thức, tư tưởng, giá trị cuộc sống đến người đọc thông qua tác phẩm của mình

Nhắc đến dòng văn học dành cho thiếu nhi và tuổi mới lớn trong giai đoạn cuối thế kỷ XX, đầu thế kỷ XXI, Nguyễn Nhật Ánh là tác giả tiêu biểu và chiếm vị trí đặc biệt Hiếm có nhà văn nào có lượng độc giả phong phú về số lượng lẫn lứa tuổi như ông Không chỉ thu hút được độc giả nhỏ tuổi, ông còn giành được sự yêu mến của cả sinh viên Cũng hiếm có nhà văn nào có nhiều tác phẩm đã xuất bản được tái bản liên tục để đáp ứng nhu cầu của bạn đọc, còn tác phẩm mới được công bố thì được nhiều độc giả quan tâm, háo hức đón nhận và tạo nên những cơn sốt mỗi lần ra mắt

Theo số liệu cung cấp từ đơn vị phát hành sách FAHASA, ở dòng sách văn học, chỉ có hai cái tên Nguyễn Nhật Ánh và Nguyễn Ngọc Tư là có lượng phát hành lớn nhất Tính đến năm 2012, Cánh đồng bất tận lượng phát hành 112.000 bản và vẫn tiếp tục gia tăng sau hiệu ứng thành công từ phim nhựa chuyển thể cùng tên Riêng 3 tác phẩm của

Nguyễn Nhật Ánh mà FAHASA độc quyền phát hành: Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ đã phát hành 86.000 bản, Tôi là Bê Tô 37.000 bản, Đảo mộng mơ 20.000 bản 1

Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ là một tác phẩm độc đáo của Nguyễn Nhật Ánh Đã

đạt giải thưởng văn học ASEAN 2010 và là một trong những cuốn sách bán chạy nhất

của ông Tác phẩm kể về một thời tuổi thơ hồn nhiên, tinh nghịch của những cô bé, cậu

bé Lời đề từ cho cuốn sách là “Tôi viết cuốn sách này không dành cho trẻ em Tôi viết

1 Tiếp thị sách Việt: Lối đi còn chông chênh -

http://nxbtrithuc.com.vn/tin-tuc/tin-sach-va-hoat-dong/598

Trang 3

cho những ai đã từng là trẻ em” Tuy nhiên, không phải vì thế trẻ em không thế đọc được

cuốn sách này

Tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh không được nhiều nhà văn lớn tuổi cũng như giới phê bình văn học đánh giá cao về chất văn học cũng như tầm tư tưởng trong sáng 2 Không những thế, số người đọc nhiều, đọc thường xuyên ở Việt Nam chỉ chiếm tỷ lệ 30%, số người thỉnh thoảng đọc là 44% và số người hoàn toàn không đọc là 26% - một tỷ

lệ khá cao so với thế giới Ở các thư viện, số lượng bạn đọc chỉ chiếm khoảng 8 - 10% dân số 3 Những con số trên cho thấy, thói quen đọc của người Việt Nam chưa được hình thành một cách vững chắc, văn hóa đọc mới chỉ bước đầu hình thành thì lý do nào khiến

ông trở thành thương hiệu nhà văn của các các tác phẩm “best seller” (tác phẩm bán chạy nhất) trong đó có “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” và có một số lượng lớn độc giả như

vậy?

Lý do đầu tiên là tác phẩm phù hợp với trình độ tư duy của đại đa số độc giả Có những tác phẩm có thể đoạt những giải nghệ thuật danh giá hay giới chuyên

môn đánh giá cao những tác phẩm văn học có tính hàn lâm cao nên khá kén độc giả Chỉ những người có trình độ chuyên môn, am hiểu sâu mới có khả năng lãnh thụ được giá trị

ẩn sâu của tác phẩm Nhưng với “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” cũng như nhiều tác

phẩm khác của Nguyễn Nhật Ánh đều rất dễ đọc, dễ cảm nhưng vẫn mang trong mình những thông điệp và ý nghĩa riêng Để có nhiều độc giả thì phải làm cho người ta hiểu mình muốn nói gì bằng phương thức đơn giản nhất Đó là lý do tại sao các tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh nói chung tuy không được giới phê bình văn học đánh giá cao nhưng lại thu hút lượng lớn độc giả mọi lứa tuổi như vậy Bất cứ ai cũng có thể đọc và hiểu những gì ông viết: người học cao hay thấp, làm nghề gì: công nhân hay nhà nghiên cứu, ở bất cứ đâu: nông thôn hay thành thị, và trong bất cứ độ tuổi nào: trẻ em, người lớn hay

2 Nguyễn Nhật Ánh: Thành công nhờ có “khóe” văn riêng -

http://thethaovanhoa.vn/173N20120608062211557T133/nguyen-nhat-anh-thanh-cong-nho-co-khoe-van-rieng.htm

3Thói quen đọc ở Việt Nam chưa hình thành vững chắc - http://www.xaluan.com/modules.php?

name=News&file=article&sid=401428

Trang 4

người già Họ thấy được tác phẩm được viết để dành cho họ chứ không phải chỉ những người có trình độ học vấn cao Điều này thể hiện ở các khía cạnh:

Một là, về thể loại truyện

Cũng như nhiều tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh như “Tôi là Bê Tô”, “Tôi đã thấy

hoa vàng trên cỏ xanh”…, “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” cũng là truyện dạng tự sự,

chuyện của nhân vật “tôi” - thường là một đứa trẻ Hình thức tự sự thường tạo cho

người đọc sự gần gũi, thân thiện bởi sự mở lòng của tác giả Bên cạnh đó, giọng kể là của trẻ con chứ không phải chuyện mẹ kể con nghe Mọi sự vật, sự việc được đề cập đến trong truyện đều được nhìn nhận dưới là dưới lăng kính của trẻ con Chính yếu tố đó tạo nên sự nhẹ nhàng cho độc giả về tâm lý cả khi chuẩn bị đón nhận lẫn trong quá trình tiếp nhận bởi chuyện của một đứa trẻ kể bao giờ cũng giản đơn hơn, ngây ngô, đáng yêu hơn

và cũng hài hước hơn là của một người lớn Ông“chiếm được tình cảm của hàng triệu người đọc không ngoài quy luật tự sự và đối thoại nội tâm của tuổi thơ, không ngoài việc

tự phát hiện ra chất hài hước của chính mình” 4

Hai là, về phong cách kể chuyện

Văn chương Nguyễn Nhật Ánh được đánh giá cao bởi tính trong sáng Tính trong

sáng đó trước hết thể hiện ở việc sử dụng thành thạo từ ngữ, ngữ pháp, câu văn mạch lạc

và thể hiện được giá trị của tiếng Việt Tính trong sáng còn ở chỗ: “câu văn trong sáng như nó vốn có, như lời ăn tiếng nói ta tiếp nhận hằng ngày, không cần phải “lên gân”, không cần phải ma mị son phấn, uốn éo điệu đàng, phô trương làm dáng mà vẫn hấp dẫn” 5 Câu chữ trong văn của ông là câu chữ của một đứa trẻ, tuy không ngây ngô nhưng

rất bình dị như chính tiếng nói của một người bình thường chứ không đao to búa lớn, đầy

ẩn ý như giới học thuật Các cuộc nổi loạn, những ý tưởng sáng tạo và dự định, hoài bão

4 Nguyễn Nhật Ánh: Thành công nhờ có “khóe” văn riêng -

http://thethaovanhoa.vn/173N20120608062211557T133/nguyen-nhat-anh-thanh-cong-nho-co-khoe-van-rieng.htm

5 Lê Minh Quốc lý giải “ma lực” Nguyễn Nhật Ánh: Trong nhà văn có một nhà sư phạm -

http://violet.vn/thcs-vinhtuy-hanoi/entry/showprint/entryid/7692430

Trang 5

của những đứa trẻ rất lớn lao nhưng cũng lại rất trẻ con, ngây ngô nên vẫn không gây cảm giác hoang đường, phóng đại mà vẫn hợp lý, đáng yêu. Sự buồn chán của một thằng

bé lên tám khi được nó thốt lên như ông cụ non: “Cuộc sống chả có gì mới mẻ để khám phá” Nhưng rõ ràng những minh chứng mà nó đưa ra thì lại đậm chất trẻ con bởi đó chính là những trải nghiệm từ cuộc sống của một đứa trẻ: “Mỗi đêm trước khi đi ngủ, tôi biết tỏng ngày mai những sự kiện gì sẽ diễn ra trong cuộc đời tôi” [Nguyễn Nhật Ánh

2012: 11] Hay khi miêu tả việc chúng tập làm người lớn cũng đều dưới con mắt ngây

ngô, phi lý của trẻ nhỏ: “Tôi cưới con Tí sún chừng năm phút thì lập tức đẻ liền một lúc hai đứa con : thằng Hải cò và con Tủn” [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 32].

Lối kể chuyện hài hước, dí dỏm là nét đặc trưng trong văn Nguyễn Nhật Ánh Sự

hài hước bao giờ cũng khiến người đọc dễ tiếp nhận và bớt tính nặng nề hơn Chất hài hước bao trùm lên toàn bộ câu chuyện, từ những kỷ niệm vui đến những kỷ niệm buồn

Nó tạo thành cái duyên, phong cách riêng cho Nguyễn Nhật Ánh trong tất cả các tác phẩm của ông mà ít người làm được Từ những cuộc chơi như trong trò huấn luyện chó

mang dép về nhưng không thành công: “Khi quay lại, tôi sửng sốt thấy con Hoàng tử bé không thèm quan tâm gì đến tôi Nó đang chồm lên ghế, tỉnh bơ ngoạm hết mẩu bánh này đến mẩu bánh khác Cứ như thể tôi là chó thật và nó là tôi thật” [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 192-193] đến những tình huống phải chịu đòn : “Tôi leo lên gường nằm sấp xuống chho ba tôi đét roi vào mông Chỉ vì cái tội mà thực ra tôi không hề mắc phải : Mới nứt mắt đã bày đặt lăng nhăng Buồn ơi là sầu!” [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 82]

Vì nhân vật tự sự là đứa trẻ con nên tất cả những gì được kể không mang tính

giáo điều, không có chuẩn đạo đức từ người lớn mà tôn trọng cái nhìn trẻ con, thậm

chí còn lên tiếng bênh vực những hành động quái gở như uống nước trong chai và ăn

cơm trong thau:“Thật sáng tạo, những đứa trẻ đó Chúng làm vậy chẳng qua chỉ để đời bớt nhạt Lý do mới lành mạnh làm sao Nhưng người lớn lại coi đó là ngổ ngáo, ngược đời và không giống ai những điều mà bọn trẻ chỉ đơn giản coi là thú vị” [Nguyễn Nhật

Ánh 2012: 106], táo bạo hơn là mở hẳn phiên toàn xử bố mẹ Mọi tình tiết, sự việc được đưa ra nhưng lại không quy về quan điểm đạo đức, không đánh giá là ngoan hay hư Dù

Trang 6

qua lứa tuổi học trò nhưng văn của Nguyễn Nhật Ánh vẫn gần gũi, thu hút được độc giả nhỉ vì hầu như ít có khoảng cách về thế hệ giữa tác giả và bạn đọc thể hiện trong tác phẩm Để có được sự thấu hiểu đó, tác giả phải tiếp cận với đối tượng sẽ viết, trò chuyện, chơi đùa với các em để quan sát kỹ đời sống của trẻ con, phân tích tâm lý, hiểu được thế

hệ trẻ ngày nay thích gì, suy nghĩ thế nào và hơn thế là sự đồng cảm

Những câu chuyện và thông điệp, giữa những kỷ niệm và những nhận định mang

tính triết học được đan cài liên tục nhưng rất tự nhiên tạo ra sự hài hòa, cân đối chứ

không gây cảm giác có chủ ý Như trường hợp tác giả đánh giá về người bạn tên Tí sún:

“Khi sự thật thà tiếp cận chân lý thì nó đồng thời cũng là sự thông minh Con Tí sún nói thật lòng mình, không xấu hổ cũng không uốn éo: Em thích thế vì chồng em thích thế Vì vậy đó là một câu nói thông minh: nó chạm đúng vào bản chất tình cảm con người” [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 134] Khi Đó là cách viết phù hợp với tâm lý, tư duy của bạn

đọc với lối văn mềm mại nhưng vẫn chứa đựng tính giáo dục sâu sắc bằng một cách thức

dễ đi vào tâm hồn con người nói chung, kể cả tâm hồn vốn nhạy cảm, dễ dao động của tuổi mới lớn

Tác giả còn sử dụng những hình ảnh trực quan để gán cho một sự việc khiến câu văn vừa sinh động, dễ hình dung, lại vừa rất ngộ nghĩnh, cuốn hút độc giả, đặc biệt là trẻ

em Như để minh họa lý do cho việc bản tham luận không được trình bày trên diễn đàn,

ông mô tả ngắn gọn : “Lý do thứ nhất có tên Hải cò Lý do thứ hai có tên Tủn Lý do thứ

ba hiển nhiên có tên là Tí sún…”[Nguyễn Nhật Ánh 2012: 132-133]

Thứ hai, tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh phù hợp với tâm lý, suy nghĩ của đại đa số người đọc.

Một là, về mô tuýp nhân vật

So với những truyện dành cho trẻ con khác như “Đất rừng phương nam” – với

người kể chuyện là nhân vật nhà văn kể chuyện, thì nhân vật trẻ con thường theo hình

mẫu“con ngoan, trò giỏi” Với đặc điểm như vậy, nhà văn thường xây dựng nhân vật

điển hình là những đứa trẻ mọt sách, dễ gây nhàm chán cho người đọc Nhân vật trong

Trang 7

truyện cũng là đứa bé không hề ngoan Nó thường xuyên “dậy trễ …ăn sáng trễ, và mất

nhiều thời giờ để thu gom tập vở cho một buổi học”, trong lớp thì tán gẫu… giở đủ trò nghịch ngợm” đặc biệt là sợ bị kêu lên bảng trả bài và mong ngóng giờ ra chơi đến mức tuyên bố “ra chơi có lẽ là điều tuyệt vời nhất mà người lớn có thể nghĩ ra cho trẻ con” …

[Nguyễn Nhật Ánh 2012: 14-18] Kiểu nhân vật ngược với truyền thống như vậy mới mang lại cảm giác thích thú, chân thật cho người đọc, phù hợp với tâm lý thích chơi nhiều hơn là học của đại đa số trẻ em

Nhân vật thằng cu Mùi cùng ba người bạn thơ ấu hoàn toàn đối lập với mô tuýp nhân vật trẻ con ngoan hiền đều tuân theo sự sắp đặt sẵn của người lớn Chúng nỗ lực

đảo lộn những quy phạm, nghi thức, thiết chế của người lớn đang áp đặt lên chúng

như:“con ngoan thì phải chạy nhảy, trèo cây, tắm sông, đánh lộn”, còn học bài là lêu lổng [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 33], hay “bắt cuộc sống của nó đi theo cái cách mà nó chợt nghĩ ra” với việc uống nước vô chai xá xị chứ không phải trong ly hay ăn cơm trong

thau thay vì trong chén [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 98 – 100], chống lại những chân lý toán học: 2 lần 4 không phải là 8 [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 43], đặt tên lại sự vật theo ý mình: gọi con chó là cái bàn ủi, cái miệng là cánh tay, đi chợ là đi ngủ, cái cặp là cái giếng…với

“mục đích làm thế giới mới mẻ, tinh khôi như được sinh ra lần nữa Chúng tôi đâu có cách nào khác khi chúng tôi còn quá trẻ trong khi thế giới thì lại quá già… bọn nhóc chúng tôi cần một thế giới non trẻ và giàu có của riêng mình” [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 53-55] Nhưng trí tưởng tượng còn làm được một việc vĩ đại hơn là tìm kho báu và “nếu không hì hục xới tung khu vườn lên để tìm kho báu thì cuộc sống của chúng tôi không biết sẽ buồn tẻ đến nhường nào” [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 144] Dù sử dụng mọi cách

thức nhưng đều không thắng được cái thế giới logic mạnh mẽ của người lớn Truyện có những chi tiết ko giống, thậm chí trái với hiện thực bởi đó là những liên tưởng, suy nghĩ của trẻ nhỏ Nó tạo nên sự xung đột giữa một thế giới phi thực - sáng tạo của trẻ con với thế giới hiện thực cũ kỹ của người lớn, chỉ vì những đứa trẻ con muốn trở nên độc đáo giữa một vũ trụ đồng phục đã bày sẵn hoành tráng ra đó Nó gần với tâm lý thử và chứng minh làm người lớn của con trẻ Chính tuýp nhân vật mang tính nổi loạn, sáng tạo theo

Trang 8

cách rất trẻ con này mới đúng với phổ quát tính cách của mọi đứa trẻ và tất cả loài người nói chung khi chịu một sự áp đặt mà chưa ý thức được cái lợi của sự áp đặt đó Bởi vậy

mà nó tạo nên sự đồng điệu về tâm hồn, ai cũng có thể tìm thấy mình trong đó

Hai là, về cốt truyện với hai đặc điểm:

Tính giải trí:

Trẻ em hiện nay cần những truyện mang tính giải trí chứ ko phải là những truyện mang đậm chất xã hội chủ nghĩa, không nặng về tư tưởng chính trị Bên cạnh đó, các tác giả hiện nay có tuổi thơ khác biệt nhiều với thời điểm hiện tại, chủ yếu là gian nan khổ cực và trải qua chiến tranh, lại hạn chế tiếp cận với nhu cầu của thiếu nhi hiện tại Trong khi đó, trẻ em ngày nay lại sống trong thời đại mới với thế giới quan nhân sinh quan khác cho nên không thể áp đặt những cuốn sách mà các tác giả thế hệ trước cho các em được

“Lá cờ thêu sáu chữ vàng” là truyện khơi dậy lòng yêu nước của trẻ em thông qua

tấm gương của Trần Quốc Tuấn thời niên thiếu với hành động bóp nát quả cam, đòi đi đánh giặc Thế nhưng, đó là cách thể hiện lòng yêu nước trong bối cảnh đất nước bị xâm lược Nó sẽ trở nên khó tiếp nhận khi trẻ em hiện nay sống trong bối cảnh hòa bình

Hay như “Dế mèn phưu lưu kí” với thông điệp muôn loài là anh em có vẻ như

đang dần trở nên xa vời so với tầm nhận thức của trẻ em nói chung Đặc biệt là thời đại hiện nay, khi sự phát triển của các đô thị khiến không ít loài vật rất quen thuộc với người lớn, với lớp trẻ em trong thời đại cũ thì lại trở nên lạ lẫm đối với những đứa trẻ hiện đại Điều đó là giảm sự hứng thú của các em đối với câu chuyện và có nhu cầu tìm những người bạn khác, những tâm giao tri kỷ khác hợp thời hơn

Viết cho đối tượng văn học thiếu nhi tuy dễ nhưng lại khó: không cần vắt óc nghĩ những gì lớn lao nhưng để các em thích phải nắm bắt được tâm lý và suy nghĩ (tuy ngây ngô, đơn giản nhưng lại trở nên khó đoán, khó hiểu với người lớn) của các em Nguyễn Nhật Ánh viết chủ yếu cho thiếu nhi, với mục đích giải trí, thư giãn Ông muốn mang đến

cho trẻ thơ những câu chuyện đúng chất con nít “Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ” phản

Trang 9

ánh tuổi thơ của bốn đứa trẻ đầy tính hiếu động với rất nhiều cuộc phưu lưu và nổi loạn mang lại những phút giây thư giãn sảng khoái và đầy tiếng cười cho bạn đọc

Suốt hành trình thời thơ ấu của bốn nhân vật, tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh đã tác động được đúng tâm lý của trẻ em cũng như ký ức của những người lớn – mà bao giờ

ký ức tuổi thơ cũng đẹp nhất và yên bình nhất Nó tạo nên sự đồng cảm rộng lớn vì ai cũng thấy bản thân mình trong đó Hầu hết những đoạn văn tả cảnh, mang chất trữ tình trong văn của Nguyễn Nhật Ánh gợi lên sự thanh bình, yên ả, êm đềm, đối lập hẳn với cuộc sống tất bật của chốn đô thị trong thời đại hiện nay Nguyễn Nhật Ánh quan niệm:

“Đường phố đô thị chỉ đơn giản là những trục đường giao thông, phục vụ cho công việc

di chuyển, nhưng với con đường quê thì nó lại mở ra biết bao kỷ niệm trong lòng người”

6 Hình cảnh bờ cỏ, lũy tre, tiếng gà gáy, chim hót, dế kêu… của miền quê trong tác

phẩm không còn là không gian của xứ Quảng – quê hương ông mà dường như đã trở thành ký ức chung của những người dân xa xứ khi nhớ về cố hương Được trở lại tuổi thơ hồn nhiên, trong trẻo giữa cuộc đời đầy mưu mô, tính toán, được đắm chìm trong cảnh làng quê yên bình giữa chốn phồn hoa đô thị tấp nập, ồn ào chính là một hình thức giải trí khá hiệu quả, đem lại sự cân bằng cho tâm hồn

Tính giáo dục

Theo Nguyễn Nhật Ánh: “Trong tâm hồn nhà văn phải có một nhà sư phạm mẫu mực nữa Với những đối tượng khác - những đối tượng đã tự nhận thức, đã tự chịu trách nhiệm về hành vi của mình thì nhà văn có thể lột trần sự việc để bạn đọc tự cảm nhận và chọn lọc Nhưng với đối tượng thiếu nhi và tuổi mới lớn thì không thể” 7 Viết cho trẻ em

nên những tình tiết câu chuyện được đưa vào tác phẩm phải có sự chọn lọc và điều chỉnh Nhà văn phải đứng từ góc nhìn của một đứa trẻ để nhìn thế giới xung quanh bằng cảm quan trong sáng của một đứa trẻ, chưa bị những cảm xúc kiểu người lớn hay suy tư từ sự

từng trải cuộc đời chi phối bởi “nếu nhà văn cay cú với cuộc đời, ném vào trang viết của

Trang 10

mình những suy nghĩ thô lỗ, những tình tiết bỉ ổi thì người hứng chịu trước nhất là con

em của nhà văn và kế đến là độc giả” 8

Tác phẩm với những triết lý rất nhẹ nhàng, dễ cảm thụ được lồng vào những câu

chuyện đời thường: “Khi lớn lên thì tôi phải công nhận giấc ngủ trưa đối với một người lớn tuổi đúng là quý hơn vàng” [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 21], “Tại sao – một câu hỏi mang mầm mống triết học” [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 52] hay những chuyện mang tính người lớn hơn như vẻ đẹp của một cô gái trong tình yêu “khiến người đối diện chú ý nhưng nó chỉ đóng vao trò soi đường như ánh đèn pin trong tay người dẫn chỗ trong rạp hát… Tình yêu cũng vậy, ấn tượng về vẻ bên ngoài rất đáng kể nhưng đáng kể hơn nữa là

vẻ bề ngoài đó có đang cất giấu điều gì đáng kể ở đằng sau nó hay không” [Nguyễn Nhật

Ánh 2012: 63-64]… Đây sẽ là những kiến thức rất cần thiết cho việc định hình tư tưởng, tâm hồn cho trẻ để khi bước vào đời, các em sẽ có cái nhìn điềm tĩnh hơn vào cuộc sống

Những kiến thức đó dù không mới với người lớn nhưng cũng không có nghĩa là không cần thiết với họ Đôi khi vì bận rộn với công việc và cuộc sống, không ít người bỏ quên những kiến thức tưởng chừng như căn bản như thế Nguyễn Nhật Ánh đã nhắc lại, thậm chí chỉ ra sự khác biệt giữa trẻ em và người lớn ở cùng một hành động như trường hợp liên tưởng việc đánh tráo khái niệm của người lớn từ trò chơi đặt lại tên cho mọi thứ

của con nít để nhận ra sự ít ngây thơ, trong sáng của người lớn: “Mục đích là đẩy vô những gì đang vô cùng sáng rõ, với cách thức điển hình là dùng một cụm từ phức tạp và

có thể hiểu sao cũng được để gọi một sự việc mà người ta hoàn toàn có thể gọi đích danh bằng một từ ngắn gọn, đơn giản và minh bạch đến mức dù muốn cũng không ai có thể hiểu khác đi” [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 58] hay người lớn bảo trẻ con “tri thức mới là kho báu thực sự, nhưng nhiều người trong số họ không hề muốn chinh phục mà chỉ thích săn tìm bằng cấp Người lớn cũng nói như vậy về tình yêu và đối xử với tình yêu cũng với cách thức thô bạo như họ đã đối xử với tri thức" [Nguyễn Nhật Ánh 2012: 172]… Ông

đưa những người lớn trở về với tuổi thơ bởi họ thường cho rằng mình đúng và chê bai những hành động của trẻ con, phạm khuyết điểm là đặc quyền của người lớn: bố vẫn

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	383 KB