ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN MẠNH HÙNG NGHIÊN CỨU VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO NHÀ TRƯỜNG ĐỐI VỚI VIỆC ỨNG DỤNG ICT TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PH
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN MẠNH HÙNG
NGHIÊN CỨU VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA
NGƯỜI LÃNH ĐẠO NHÀ TRƯỜNG ĐỐI VỚI VIỆC ỨNG DỤNG ICT
TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN MẠNH HÙNG
NGHIÊN CỨU VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA
NGƯỜI LÃNH ĐẠO NHÀ TRƯỜNG ĐỐI VỚI VIỆC ỨNG DỤNG ICT
TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ BÍCH LIỄU
HÀ NỘI - 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, được sự giúp đỡ và chỉ bảo tận tình của các thầy, cô giáo và sự nỗ lực của bản thân, tác giả đã hoàn thành luận văn khoa học này
Tác giả xin gửi lời tri ân sâu sắc tới các thầy giáo, cô giáo, cán bộ Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý báu, tạo mọi điều kiện giúp đỡ tác giả hoàn thành chương trình học tập và nghiên cứu của mình
Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS
Trần Thị Bích Liễu, người hướng dẫn khoa học, đầy trách nhiệm, tận tâm đã
giúp đỡ tác giả trong việc định hướng nghiên cứu cũng như trong suốt quá trình thực hiện đề tài
Tác giả xin chân thành cảm ơn các cán bộ quản lý, các nhà giáo của các trường trung học phổ thông tại thành phố Điện Biên Phủ, gia đình, bạn
bè đã tạo điều kiện, cộng tác và ủng hộ tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu của mình
Mặc dù đã nỗ lực hết mình trong học tập, nghiên cứu lý luận, khảo sát thực tiễn, nhưng chắc chắn tác giả không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhận được sự góp ý, chỉ bảo của các thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và tất cả những ai quan tâm đến đề tài này
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, tháng 11 năm 2015
Tác giả
Nguyễn Mạnh Hùng
Trang 4DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CNTT&TT Công nghệ thông tin và truyền thông
Technology- Công nghệ thông tin và truyền thông
Trang 5MỤC LỤC
Lời cảm ơn i
Danh mục viết tắt ii
Mục lục iii
Danh mục bảng vi
Danh mục sơ đồ, biểu đồ vii
MỞ ĐẦU 1
Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO ĐỐI VỚI ỨNG DỤNG ICT TRONG TRƯỜNG HỌC 10
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 10
1.1.1 Nước ngoài 10
1.1.2 Trong nước 12
1.2 Các khái niệm công cụ 15
1.2.1 Ứng dụng ICT trong trường học 15
1.2.2 Biện pháp quản lý sử dụng ICT 17
1.2.3 Lãnh đạo ICT 20
1.2.3 Vai trò và chức năng 21
1.3 Các ứng dụng của ICT trong trường THPT 21
1.3.1 Ứng dụng trong dạy học và giáo dục ở các trường THPT 21
1.3.2 Ứng dụng trong quản lý trường THPT 24
1.4 Vai trò và chức năng của lãnh đạo nhà trường đối với việc ứng dụng ICT trong trường THPT 31
1.4.1 Chuẩn lãnh đạo ICT 31
1.4.2 Vai trò và chức năng lãnh đạo ICT 32
Kết luận chương 1 46
Chương 2 THỰC TRẠNG VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA LÃNH ĐẠO NHÀ TRƯỜNG ĐỐI VỚI VIỆC ỨNG DỤNG ICT TRONG CÁC TRƯỜNG THPT TẠI THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN
Trang 6PHỦ 47
2.1 Khái quát về Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên 47
2.1.1 Tổng quan chung 47
2.1.2 Giớ i thiê ̣u các trường THPT trong mẫu nghiên cứu 48
2.2 Mục tiêu và nội dung đánh giá thực trạng 52
2.2.1 Mục tiêu 52
2.2.2 Nội dung 52
2.3 Các phương pháp đánh giá 53
2.3.1 Điều tra bằng phiếu hỏi 53
2.3.2 Phỏng vấn 54
2.3.3 Hồi cứu tư liệu 55
2.4 Kết quả đánh giá thực trạng 55
2.4.1 Tình hình chung về CSVC , phương tiện ICT và viê ̣c sử du ̣ng trong da ̣y ho ̣c và quản lý ở các trường được khảo sát
54 2.4.2 Kiến thức, kĩ năng ICT của GV, HS, CBQL và nhân viên nhà trường 65
2.4.3 Thực trạng vai trò và chức năng của lãnh đạo nhà trường đối với ứng dụng ICT trong các trường THPT tại thành phố Điện Biên Phủ 68
2.5 Đánh giá chung vai trò và chức năng của lãnh đạo nhà trường đối với việc ứng dụng ICT ở các trường THPT tại thành phố Điện Biên 75
2.5.1 Những mặt mạnh 75
2.5.2 Những điểm còn yếu 76
Kết luận chương 2 78
Chương 3 BIỆN PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA LÃNH ĐẠO NHÀ TRƯỜNG ĐỐI VỚI VIỆC ỨNG DỤNG ICT TRONG CÁC TRƯỜNG THPT TẠI THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ 79
3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 79
3.1.1 Tính mục tiêu 79
3.1.2 Tính kế thừa 79
Trang 73.1.3 Tính thực tiễn 80
3.1.4 Tính đồng bộ 80
3.1.5 Tính khả thi 81
3.2 Các biện pháp 82
3.2.1 Giớ i thiê ̣u chung về các biê ̣n pháp 82
3.2.2 Các biện pháp 82
3.2.2.1 Biện pháp 1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của lãnh đạo trong việc ứng dụng ICT trong trường học
82 3.2.2.2 Biện pháp 2 Nâng cao nhâ ̣n thức của đô ̣i ngũ về ứng d ụng ICT trong trường ho ̣c 86
3.2.2.3 Biện pháp 3 Thực hiện chuẩn và bồi dưỡng lãnh đạo ICT theo chuẩn
87 3.2.2.4 Biện pháp 4 Bồi dưỡng các kĩ năng ICT cho GV 90
3.2.2.5 Biện pháp 5 Đảm bảo các điều kiện ICT cho việc ứng dụng trong nhà trường 92
3.2.2.6 Biện pháp 6 Lập kế hoạch chiến lược và triển khai nhằm đẩy mạnh ứng dụng ICT trong nhà trường trong một tương lai dài 94
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 97
3.4 Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 99
Kết luận chương 3 104
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 105
1 Kết luận 105
2 Khuyến nghị 106
TÀI LIỆU THAM KHẢO 108
PHỤ LỤC 110
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Thống kê cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 56
Bảng 2.2 Đánh giá việc sử du ̣ng phương tiện ICT trong dạy học 58
Bảng 2.3 Đánh giá việc sử dụng phương tiện ICT trong quản lý học sinh 59
Bảng 2.4 Đánh giá việc sử dụng ICT trong quản lý tài chính 60
Bảng 2.5 Đánh giá việc sử dụng ICT trong quản lý nhân sự 60
Bảng 2.6 Kết quả phương tiện ICT trong quản lý dạy học 61
Bảng 2.7 Đánh giá về việc sử dụng ICT trong kiểm tra, đánh giá 63
Bảng 2.8 Đánh giá về điều kiện CSVC thực thi ứng ICT trong dạy học 64
Bảng 2.9 Đánh giá về điều kiện CSVC thực thi ứng ICT trong quản lý 65
Bảng 2.10 Khó khăn của giáo viên khi ứng dụng ICT vào giảng dạy 66
Bảng 2.11 Khó khăn của nhân viên khi ứng dụng ICT vào giảng dạy 67
Bảng 2.12 Đánh giá về các biện pháp nâng cao nhận thức ứng dụng ICT trong nhà trường 68
Bảng 2.13 Đánh giá về thực trạng xây dựng viễn cảnh sử dụng ICT trong nhà trường 70
Bảng 2.14 Đánh giá về thực trạng huy động nguồn vốn, mua sắm, đầu tư CSVC và thiết bị ICT trong nhà trường 71
Bảng 2.15 Đánh giá về thực trạng duy trì, bảo quản, phát huy tác dụng của CSVC, trang thiết ICT trong nhà trường 72
Bảng 2.16 Đánh giá về thực trạng xây dựng kế hoạch, chỉ đạo, tổ chức triển khai và đánh giá việc ứng dụng ICT trong dạy học và quản lý nhà trường 73
Bảng 3.1 Kết quả kiểm chứng về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp phát huy vai trò và chức năng của lãnh đạo nhà trường đối với việc ứng dụng ICT 99
Bảng 3.2 Tổng hợp khảo nghiệm về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp phát huy vai trò và chức năng của lãnh đạo nhà trường đối với việc ứng dụng ICT 102
Trang 9DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp phát huy chức năng và vai trò của lãnh đạo nhà trường trong việc ứng dụng ICT vào các trường THPT tại TP Điện Biên Phủ 98 Biểu đồ 3.1 Kiểm chứng về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp phát huy vai trò và chức năng của lãnh đạo nhà trường đối với việc ứng dụng ICT 100 Biểu đồ 3.2 Tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp phát huy chức năng và vai trò của lãnh đạo nhà trường đối với việc ứng dụng ICT 103
Trang 10MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Nền giáo dục của thế kỉ 21 là nền giáo dục kĩ thuật số với việc sử dụng rộng rãi các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) trong dạy học và quản lý nhà trường ICT được sử dụng vào tất cả các môn học tự nhiên, kỹ thuật, xã hội và nhân văn và trong quản lý giáo dục giúp các trường học nâng cao chất lượng giáo dục ICT phát triển với một tốc độ chóng mặt và các ứng dụng của chúng vào trường học ngày càng phong phú, đa dạng đòi hỏi người lãnh đạo nhà trường phải có tầm nhìn, có chiến lược, thực hiện tốt các vai trò lãnh đạo và quản lý để giúp việc ứng dụng ICT có được kết quả cao nhất Người lãnh đạo nhà trường trong thế kỉ XXI đòi hỏi phải có những kiến thức, kĩ năng và phẩm chất đạo đức mới Họ cần có các kiến thức và kĩ năng về ICT trong dạy học và quản lý giáo dục Kĩ năng ICT của người lãnh đạo trường học và qui định về vai trò, chức năng lãnh đạo ICT của họ là một trong những trọng tâm được nhấn mạnh hiện nay khi nói về các kĩ năng lãnh đạo của các lãnh đạo trường học trong thế kỉ 21 Vai trò lãnh đạo ICT được thể hiện trong toàn bộ các hoạt động quản lý và lãnh đạo của họ từ xây dựng viễn cảnh đến việc lập kế hoạch, giao tiếp, chỉ đạo và đánh giá Vì sao lãnh đạo IT có thể thúc đẩy phát minh, sáng tạo trong trường học và nâng cao hiệu suất của nhà trường các tổ chức Levono, Intel and Gobi, (2013) giải thích như sau:
Người lãnh đạo IT tạo điều kiện để các phương tiện công nghệ mobi được sử dụng rộng rãi, cho phép người học học tập mọi lúc, mọi nơi, làm thay đổi cách thức học tập, giao tiếp của người học và người dạy; giáo viên có những cách thức mới để cung cấp bài giảng, đánh giá người học Người lãnh đạo IT đưa ra nhiều chiến lược và tạo nhiều cơ hội để giáo viên và người học
sử dụng công nghệ nâng cao chất lượng học tập của người học, nâng cao hiệu quả quản lý và tăng cường năng lực cạnh tranh của nhà trường
Hầu hết các nước đã đưa ra chuẩn dành cho lãnh đạo ICT, trong đó có
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1 BCHTW, 2013,nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, BCHTW khóa XI (nghị quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo,
01/11/2013
2 Đặng Quốc Bảo, Bùi Tiến Phú, 2012, Một số góc nhìn về phát triển
và quản lý giáo dục Nxb Giáo dục, Hà Nội
3 Nguyễn Hải Châu, 2007, Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục
trung học phổ thông Nxb Giáo dục, Hà nội
4 Vũ Cao Đàm, 2008, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học Nxb
Giáo dục, Hà Nội
5 Nguyễn Thị Mỹ Lộc, 2012, Quản lý giáo dục, một số vấn đề lý luận
và thực tiễn Nxb ĐHQG Hà Nội
6 Trần Thị Bích Liễu, 2009, Các kĩ năng lãnh đạo giáo dục thế kỉ 21,
Tạp chí Khoa học, Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội,
Vol 25, Số 1S, pp101-105
7 Trần Thị Bích Liễu, 2011, Những ứng dụng của công nghệ thông tin
& truyền thông trong giáo dục, Tạp chí GD & XH, số 1 tr.20-21
8 Trần Thị Bích Liễu, 2011, Công nghệ thông tin & truyền thông với việc hiện thực hóa phương châm”Lấy người học làm trung tâm”, Tạp chí giáo dục, số 255
9 Trần Thị Bích Liễu, 2015, Phát triển năng lực lãnh đạo công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) cho lãnh đạo trường học thế kỉ 21 , Hội thảo
Khoa học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 4/2015
Tiếng Anh
1 Ann S Ferren and Wilbur W Stanton, 2004, Leadership through Collaboration: the role of the Chief Academic Oficer, Amerial Conucil On Education/Oryx Press
Trang 122 Becta ICT Research, 2003, Key research evidence about the leadership and management of ICT in schools, Becta, ttp://www.becta.org.uk/research/ictrn/
3 Davies L, 2000, Design and Technology's Contribution to the Development of the Use of Language, Numeracy, ICT, Key Skills, Creativity and Innovation and Thinking Skills, The Journal of Design and Technology Education, Volum 5, No 2
4 Levono, Intel and Gobi, 2013, Mobility Tech Guide for Higher Education: How IT Leaders Can Promote Innovation and Improve Efficiency
5 ISTE (2009) (International Society for Technology in Education),
National Educational Technology Standards for administrators, www.iste.org
6 ISTE (2007a) (International Society for Technology in Education) National Educational Technology Standards for administrators, www.iste.org
7 ISTE (2007b) (International Society for Technology in Education) National Educational Technology Standards for students, www.iste.org
8 UNESCO (2008), ICT COMPETENCY STANDARDS FOR TEACHERS, POLICY FRAMEWORK, http://www.unesco.org/en/