Đào tạo và nghiên cứu lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam ở Đại học Quốc gia Hà Nội ( 1974-2014)

Lý do chọn đề tài Bộ môn khoa học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam thuộc Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội trước đây là Đại học Tổng hợp Hà

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

=======================

NGUYỄN THANH HẢI

ĐÀO TẠO VÀ NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI (1974-2014)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

=======================

NGUYỄN THANH HẢI

ĐÀO TẠO VÀ NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI (1974-2014)

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Mã số: 60 22 03 15

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Ngô Đăng Tri

HÀ NỘI - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Ngô Đăng Tri, có kế thừa một số kết quả nghiên cứu liên quan đã được công bố Các số liệu, tài liệu trong luận văn là trung thực, đảm bảo tính khách quan và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng khoa học về luận văn của mình

Hà Nội, tháng 5 năm 2015

Học viên

Nguyễn Thanh Hải

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này, tôi xin chân thành cảm ơn sự dạy dỗ của các thầy cô giáo khoa Lịch sử của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Ngô Đăng Tri - Trưởng bộ môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Khoa Lịch sử) đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi suốt quá trình thực hiện và hoàn thành Luận văn

Hà Nội, tháng 5 năm 2015

Học viên

Nguyễn Thanh Hải

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

chính trị

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 8

1 Lý do chọn đề tài 8

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 10

3 Mục đích, nhiệm vụ của đề tài Error! Bookmark not defined

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu chính Error! Bookmark not

defined

6 Bố cục Error! Bookmark not defined Chương 1: ĐÀO TẠO VÀ NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ ĐẢNG Ở ĐẠI HỌC TỔNG HỢP HÀ NỘI (TỪ NĂM 1974 ĐẾN NĂM 1995)Error! Bookmark not

defined

1.1 Đào tạo và nghiên cứu Lịch sử Đảng ở Bộ môn Lịch sử Đảng, Khoa Lịch

sử (từ năm 1974 đến năm 1985) Error! Bookmark not defined

1.1.1 Quá trình hình thành Bộ môn Lịch sử Đảng, Khoa Lịch sử Error!

Bookmark not defined

1.1.2 Đào tạo và nghiên cứu tại Bộ môn Lịch sử Đảng từ năm 1974 đến 1985Error!

Bookmark not defined

1.2 Đào tạo và nghiên cứu Lịch sử Đảng từ năm 1986 đến năm 1995 Error!

Bookmark not defined

1.2.1 Tại Bộ môn Lịch sử Đảng thuộc Khoa Lịch sử Error! Bookmark not

defined

1.2.2 Tại Trung tâm Đào tạo, Bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị trường Đại học Tổng hợp Hà Nội Error! Bookmark not defined

Tiểu kết Error! Bookmark not defined Chương 2: ĐÀO TẠO VÀ NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ ĐẢNG Ở ĐẠI HỌC

QUỐC GIA HÀ NỘI (TỪ NĂM 1996 ĐẾN 2014)Error! Bookmark not defined 2.1 Đào tạo và nghiên cứu Lịch sử Đảng ở Bộ môn Lịch sử Đảng, Khoa Lịch

sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vănError! Bookmark not defined

2.1.1 Đào tạo và nghiên cứu từ năm 1996 đến năm 2005Error! Bookmark not

defined

2.1.2 Đào tạo và nghiên cứu từ năm 2006 đến năm 2014Error! Bookmark not

defined

2.2 Đào tạo và nghiên cứu Lịch sử Đảng ở Bộ môn Lịch sử Đảng, Trung tâm Đào tạo, Bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trịError! Bookmark not defined

2.2.1 Đào tạo và nghiên cứu từ năm 1996 đến năm 2005Error! Bookmark not

defined

2.2.2 Đào tạo và nghiên cứu từ năm 2006 đến năm 2013Error! Bookmark not

defined

Tiểu kết Error! Bookmark not defined Chương 3: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM Error! Bookmark not defined 3.1 Nhận xét chung Error! Bookmark not defined

3.1.1 Về thành tựu Error! Bookmark not defined 3.1.2 Về hạn chế Error! Bookmark not defined

3.2 Kinh nghiệm và các vấn đề đặt ra Error! Bookmark not defined

3.2.1 Kinh nghiệm Error! Bookmark not defined 3.2.2 Một số vấn đề đặt ra Error! Bookmark not defined

Tiểu kết Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Bộ môn khoa học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam thuộc Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (trước đây là Đại học Tổng hợp Hà Nội) được thành lập năm 1974 với nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và đào tạo cử nhân Lịch sử Đảng Từ năm 1988, Bộ môn Lịch sử Đảng, Khoa Lịch sử đảm nhiệm thêm chức năng giảng dạy môn Lịch sử Đảng cho toàn trường Đại học Tổng hợp Hà Nội Năm 1995, Đại học Tổng hợp Hà Nội tách thành 2 trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHKHXH&NV) và Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHKHTN), Bộ môn Lịch sử Đảng thuộc Khoa Lịch sử, ĐHKHXH&NV Năm 1996 Trung tâm Đào tạo, Bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị (TTĐTBDGVLLCT) của Đại học Quốc gia Hà Nội) thành lập, Đại học Quốc gia Hà Nội lúc này có 2 Bộ môn Lịch sử Đảng: Bộ môn Lịch sử Đảng, Khoa Lịch sử dạy môn Lịch sử Đảng (sau là môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam) cho sinh viên hai trường ĐHKHXHNV và ĐHKHTN, đào tạo cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng; Bộ môn Lịch sử Đảng của Trung tâm làm nhiệm vụ dạy môn Lịch sử Đảng (sau là Đường lối Cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam) cho sinh viên các trường, khoa còn lại của Đại học Quốc gia

Hà Nội, đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng

Năm 2013, Trung tâm ĐTBDGVLLCT giải thể, Bộ môn Lịch sử Đảng của Trung tâm sáp nhập vào Bộ môn Lịch sử Đảng của Khoa Lịch sử Bộ môn Lịch sử Đảng Khoa Lịch sử lúc này vừa làm chức năng Bộ môn chuyên ngành của Khoa Lịch sử đó là: đào tạo cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ lịch sử; vừa làm chức năng của Bộ môn Lý luận chính trị là dạy môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam cho toàn Đại học Quốc gia Hà Nội

Qua 40 năm đào tạo và nghiên cứu khoa học (1974-2014), Bộ môn Lịch sử

Đảng của Đại học Tổng hợp và sau là Đại học Quốc gia Hà Nội đã đạt được những thành tựu to lớn về đào tạo và nghiên cứu khoa học Về đào tạo, hai Bộ môn đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ dạy môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (nay là môn Đường lối Cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam) cho toàn thể sinh viên của trường Đại học Tổng hợp và Đại học Quốc gia Hà Nội Trong đào tạo chuyên ngành, hai Bộ môn đã trở thành địa chỉ hàng đầu, uy tín, tin cậy trong đào tạo cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng, đã đào tạo hàng ngàn cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ Lịch sử Đảng, góp phần cung cấp đội ngũ cán bộ chất lượng cho các trường Đại học, viện nghiên cứu và hệ thống chính trị các cấp Về nghiên cứu khoa học, hai Bộ môn đã chủ trì và tham gia biên soạn thành công nhiều công trình có

giá trị cao về Lịch sử Đảng như: “Giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam”,

“Giáo trình Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam”, “Giáo trình tư

tưởng Hồ Chí Minh”, “82 năm Đảng Cộng sản Việt Nam, những chặng đường”,

“Đảng với vấn đề nông dân, nông thôn, nông nghiệp thời kỳ 1930-1945”…

Tuy vậy, hiện nay Bộ môn Lịch sử Đảng cũng như các ngành khoa học khác đang đứng trước những yêu cầu cấp bách cần giải quyết: đổi mới chương trình và

hệ thống chuyên đề đại học, sau đại học; về sự thống nhất nhận thức một số sự kiện lịch sử Đảng; về bổ sung đội ngũ cán bộ giáo viên; về kết hợp giữa nhiệm vụ của

Bộ môn chuyên ngành thuộc Khoa Lịch sử với chức năng kiêm nhiệm giảng dạy

môn “Đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam” cho toàn ĐHQGHN,…

Năm 2014 là năm kỷ niệm 40 năm thành lập Bộ môn lịch sử Đảng ở Đại học Quốc gia Hà Nội Đây là mốc lịch sử hết sức quan trọng của Bộ môn nói riêng và của ngành lịch sử Đảng trên cả nước nói chung Trong dòng chảy lịch sử 40 năm,

Bộ môn đã có rất nhiều đóng góp cũng như những kinh nghiệm quý báu, đặc biệt trong vấn đề đào tạo và nghiên cứu khoa học

Xuất phát từ thực tiễn trên đây, tôi quyết định chọn đề tài “Đào tạo và

nghiên cứu Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam ở Đại học Quốc gia Hà Nội

(1974-2014)” nhằm trình bày khái quát công tác đào tạo đại học, sau đại học cũng

như hoạt động nghiên cứu khoa học Lịch sử Đảng suốt 40 năm hình thành và phát triển, trên cơ sở đó, khẳng định những thành tựu, hạn chế, và rút ra kinh nghiệm cho công tác đào tạo và nghiên cứu Lịch sử Đảng tại Đại học Quốc gia Hà Nội trong giai đoạn hiện nay

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Bộ môn Lịch sử Đảng tại Đại học Quốc gia Hà Nội có quá trình phát triển lâu dài, mang ý nghĩa lớn Bởi vậy, đã có một số cuốn sách, bài báo, tạp chí hay những bài viết đề cập đến những nội dung liên quan với mức độ và cách tiếp cận khác nhau, tiêu biểu như:

sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) Quá trình xây dựng và trưởng thành,

PGS.TS Vũ Quang Hiển, Tạp chí Lịch sử Đảng số 10-2006; Bộ môn lịch sử Đảng

Cộng sản Việt Nam những cố gắng và thành tựu, PGS.TS Ngô Đăng Tri NXB

CTQG, Hà Nội, 1996 Trong các bài viết này, các tác giả đã đề cập đến tình hình công tác tổ chức đội ngũ cán bộ, cũng như công tác đào tạo đại học, sau đại học và nghiên cứu khoa học của Bộ môn qua các thời kỳ; đây là những bài viết có tính khái quát cao, trình bày tổng quan về Bộ môn, tuy nhiên, trong một bài viết ngắn gọn lại đề cập nhiều vấn đề nên vấn đề đào tạo và nghiên cứu khoa học chưa được

đề cập sâu rộng

Về công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học các môn lý luận chính trị

nói chung và Bộ môn Lịch sử Đảng ở Đại học Quốc gia Hà Nội nói riêng: Vận

dụng quan điểm đối ngoại của Đại hội IX trong giảng dạy môn Lịch sử

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ban Bí thư Trung ương Đảng, Chỉ thị số 15-CT/TW ngày 28-8-2002, Về tăng

cường và nâng cao chất lượng nghiên cứu biên soạn lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (1996), Nghị quyết hội nghị lần thứ hai Về

định hướng chiến lược phát triển giáo dục đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nhiệm vụ đến năm 2000

3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết khóa VII số 04-NQ/HNTW Về

xây dựng một số trường đại học trọng điểm Quốc gia

4 Bộ môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Khoa Lịch sử, ĐHKHXHNV,

ĐHQGHN) (2014), Bộ môn Lịch sử Đảng 40 năm xây dựng và phát

triển1974-2014, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

5 Vũ Thanh Bình (Bộ giáo dục và Đào tạo) (2000), Thực trạng giảng dạy và học

tập các môn khoa học Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong các trường Đại học, cao đẳng và giải pháp đổi mới

6 Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (2000), Danh mục các công trình khoa

học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (1995-2000), NXB Đại học

Quốc gia Hà Nội

7 Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (2006), Khoa Lịch sử nửa thế kỷ xây

dựng và phát triển (1956-2006), Nxb Thế giới, Hà Nội

8 Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn-Hội cựu chiến binh (2010), Còn lại với

thời gian, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

9 Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (2012), Báo cáo thực hiện quy chế công

khai năm học 2012-2013, Lưu tại phòng kế hoạch tài vụ và phòng hành chính

tổng hợp

10 Đại học Quốc gia Hà Nội (1996), Đại học Tổng hợp hôm qua và hôm nay, Nxb

Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

11 Đại học Quốc gia Hà Nội (2009), Chương trình đào tạo chất lượng cao trình

độ đại học ngành Lịch sử Ban hành kèm theo Quyết định số 2577 /QĐ-ĐT ngày

01 tháng 9 năm 2010

12 Đại học Quốc gia Hà Nội (2009), Chương trình đào tạo chuẩn trình độ đại học

ngành Lịch sử Ban hành kèm theo Quyết định số 2577 /QĐ-ĐT ngày 01 tháng 9

năm 2010

13 Đại học Quốc gia Hà Nội (2012), Chương trình đào tạo chất lượng cao trình độ đại

học ngành Lịch sử Ban hành kèm theo Quyết định số 4118 /QĐ-ĐT, ngày 30 tháng

11 năm 2012 của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội)

14 Đại học Quốc gia Hà Nội (2012), Chương trình đào tạo chuẩn trình độ đại học

ngành Lịch sử Ban hành kèm theo Quyết định số 4118 /QĐ-ĐT, ngày 30 tháng

11 năm 2012 của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội)

15 Đại học Quốc gia Hà Nội ( 2007), Trung tâm Đào tạo, Bồi dưỡng giảng viên lý

luận chính trị, Kỷ yếu hội thảo khoa học “ Giảng dạy các môn lý luận chính trị

ở các trường Đại học Việt Nam trong bối cảnh hội nhập Quốc tế”, Hà Nội

16 Đại học Quốc gia Hà Nội (2006), Trung tâm Đào tạo, Bồi dưỡng giảng viên lý

luận chính trị, Kỷ yếu hội thảo khoa học “ Đổi mới phương pháp giảng dạy các

môn lý luận chính trị ở Đại học Quốc gia Hà Nội”, Hà Nội

17 Đại học Quốc gia Hà Nội (2006), Một số điều chỉnh, bổ sung về điều kiện xét

chuyển tiếp sinh đào tạo sau đại học ở Đại học Quốc gia Hà Nội, ban hành theo

Quyết định số 237/KHCN, ngày 03 tháng 7 năm 2006 của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội

18 Đại học Quốc gia Hà Nội (2008), Chương trình đào tạo Đại học, Nxb Đại học

Quốc gia Hà Nội, Hà Nội

19 Đại học Quốc gia Hà Nội (2008), Trung tâm Đào tạo, Bồi dưỡng giảng viên lý

luận chính trị, Kỷ yếu hội thảo khoa học “ Đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản

Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế (1986-2007), Hà Nội

20 Đại học Tổng hợp Hà Nội (2008), Thư Mục sử học kỷ niệm 35 năm thành lập

Khoa Lịch sử (1956-1991), Khoa Lịch sử, Hà Nội

21 Lê Mậu Hãn (1990) Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (viết chung)(tập 1 và tập

2) Nxb Đại học và Trung học Chuyên nghiệp, Hà Nội

22 Vũ Quang Hiển (2006), Bộ môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Khoa Lịch

sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) Quá trình xây dựng và trưởng thành, Tạp chí Lịch sử Đảng số 10

23 Vũ Quang Hiển (2007), Phương pháp nêu vấn đề trong dạy và học Lịch sử

Đảng, Tạp chí Lịch sử Đảng, số 1 In lại trong sách Về phương pháp nghiên

cứu, biên soạn và giảng dạy Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Lí luận chính trị, Hà Nội, 2008

24 Vũ Quang Hiển, Ngô Đăng Tri…(2010), Đảng Cộng sản Việt Nam – 80 năm

xây dựng và trường thành, Nxb CTQG, Hà Nội

25 Nguyễn Đình Hương (2009), Việt Nam hướng tới nền giáo dục hiện đại, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội

26 Nguyễn Văn Khánh (1991) Sử học và đổi mới hay là đổi mới sử học (viết chung) Tạp chí Thông tin khoa học xã hội, số 4, Hà Nội

27 Nguyễn Văn Khánh (2003) Vài suy nghĩ về nghiên cứu cơ bản trong khoa hoc

xã hội và nhân văn ở nước ta hiện nay, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà

Nội, số 1, Hà Nội

28 Nguyễn Văn Khánh (2010) Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt

Nam hiện nay: Thực trạng và triển vọng TC Nghiên cứu con người, Số 1 (46),

tr.40-46

29 Khoa Lịch sử (2000), Một chặng đường nghiên cứu lịch sử (1995-2000), NXB

Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

30 Khoa Lịch sử (2001), Khoa Lịch sử 45 năm xây dựng và phát triển

(1956-2001), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

31 Khoa Lịch sử (2006), Một chặng đường nghiên cứu lịch sử (2001-2006), NXB

Chính trị Quốc gia, Hà Nội

32 Khoa Lịch sử (2006), Sách vàng 50 năm Khoa Lịch sử ; Danh sách sinh viên,

học viên cao học, nghiên cứu sinh 1956-2006

33 Khoa Lịch sử (2008), 55 năm ấy, Nxb Thế giới, Hà Nội

34 Khoa Lịch sử (2011), Một chặng đường nghiên cứu lịch sử (2006-2011), NXB

Thế giới, Hà Nội

35 Đỗ Thị Thanh Loan (2010) Giáo dục Việt Nam thời kỳ 1945-1954 (viết

chung), Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế Việt Nam học lần thứ ba “ViệtNam hội nhập

và phát triển”, Nxb ĐHQGHN, Hà Nội

36 Vũ Dương Ninh, Kế thừa truyền thống nghiên cứu mạnh của Trường Đại học

Tổng hợp Hà Nội trong Toạ đàm “Xây dựng đại học nghiên cứu” của Trường

ĐHKHXH&NV (18/11/2013)

37 Đào Trọng Thi (1999), Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đại học

nước ta hiện nay in trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học giáo dục Việt Nam hiện

trạn, thách thức và giải pháp

38 Lê Văn Thịnh (2007), Góp phần nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của môn

học lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam trong đào tạo đại học ở Việt Nam hiện nay, In trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học: “Giảng dạy các môn lý luận chính trị ở

các trường đại học Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế”, Đại học Quốc gia Hà Nội

39 Ngô Đăng Tri (2001), Khoa Lịch sử – 45 năm xây dựng và phát triển

(1956-2001) Nxb CTQG, Hà Nội

40 Ngô Đăng Tri (2002) Một số vấn đề về công tác xây dựng Đảng thời kì 1986-

2001 Đề tài cấp ĐHQGHN, QX 98

41 Ngô Đăng Tri (2002), Quán triệt, vận dụng Nghị quyết Đại hội IX nâng cao

chất lượng giảng dạy lí luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb CTQG,