bài giảng ngữ văn lớp 9 tiết 51, 52 đoàn thuyền đánh cá

Bố cục - Hai khổ thơ đầu: Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trạng của ng ời đi biển.. Phân tích 1, Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trạng của ng ời đi biển.. * Cảnh đoàn thuyền ra khơi * T

( Huy CËn)

I Tìm hiểu chung

1, Tác giả

-Tr ớc Cách mạng tháng 8 là thi sĩ

xuất sắc của phong trào thơ mới

- Sau Cách mạng tháng 8 giữ nhiều

trọng trách trong chính quyền Cách

mạng đồng thời là một nhà thơ tiêu

biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam.

2, Tác phẩm:

Đoàn thuyền đánh cá đ ợc viết

giữa năm 1958 Trong chuyến đi

thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng

Ninh Bài thơ đ ợc in trong tập “

Trời mỗi ngày lại sáng ”

H óy nờu những hiểu biết của em về tỏc giả và hoàn cảnh sỏng tỏc bài thơ ?

H óy nờu những hiểu biết của em về tỏc giả và hoàn cảnh sỏng tỏc bài thơ ?

3 Đọc và tìm hiểu chú thích.

4 Bố cục

- Hai khổ thơ đầu: Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trạng của ng ời đi biển.

-Bốn khổ thơ tiếp theo: Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển.

Em hóy xỏc định bố cục của bài thơ và

nờu nội dung từng phần?

I Tìm hiểu chung

II Phân tích

1, Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trạng của ng ời đi biển.

Mặt trời xuống biển nh hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa

So sánh, nhân hoá, liên t ởng

-Hoàng hôn trên biển

đẹp rực rỡ.

-Vũ trụ nh một ngôi nhà lớn, ngôi nhà vĩ

đại ấy b ớc vào thời

kỳ nghỉ ngơi.

* Cảnh đoàn thuyền ra khơi

Đoàn thuyền ra khơi trong thời điểm biển về đêm Cảnh biển vừa

đẹp, vừa rộng lại vừa gần gũi, ấm áp với con ng ời.

Đoàn thuyền đỏnh cỏ ra khơi trong khung cảnh thiờn nhiờn như thế nào?

Đoàn thuyền đỏnh cỏ ra khơi trong khung cảnh thiờn nhiờn như thế nào?

Tỏc giả đó sử dụng nghệ thuật gỡ?

Tỏc dụng của biện phỏp nghệ thuật đú?

Tỏc giả đó sử dụng nghệ thuật gỡ?

Tỏc dụng của biện phỏp nghệ thuật đú?

I Tìm hiểu chung

II Phân tích

1, Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trạng của ng ời đi biển.

* Cảnh đoàn thuyền ra khơi

* Tâm trạng của ng ời đi biển

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

Câu hát căng buồm cùng gió khơi

-Là công việc th ờng xuyên Gắn kết ba sự vật hiện t ợng ( cánh buồm, gió khơi, câu hát)=> tạo ra một hình ảnh khoẻ, lạ mà thật.

- Hình ảnh ẩn dụ Câu hát “

căng buồm thật thơ mộng ”

và đẹp, lãng mạn.

Họ ra khơi trong tâm trạng náo nức, khí thế lạc quan, tin t ởng và

điều đó đã trở thành sức mạnh để con thuyền l ớt sóng ra khơi …

=> với tâm trạng vui đ ợc làm chủ đất n ớc.

Em hóy tỡm những từ ngữ diễn tả hỡnh ảnh đoàn thuyền ra khơi Nờu cảm

nhận của em về những từ ngữ đú?

Em hóy tỡm những từ ngữ diễn tả hỡnh ảnh đoàn thuyền ra khơi Nờu cảm

nhận của em về những từ ngữ đú?

Tõm trạng của họ khi ra khơi như thế nào? Tại sao họ cú tõm trạng đú?

Tõm trạng của họ khi ra khơi như thế nào? Tại sao họ cú tõm trạng đú?

I Tìm hiểu chung

II Phân tích

1, Cảnh đoàn thuyền ra khơi và tâm trạng của ng ời đi biển.

2, Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển.

* Hình ảnh đoàn thuyền

Thuyền ta lái gió với buồm trăng

L ớt giữa mây cao với biển bằng

Ra đậu dặm xa dò bụng biển Dàn đan thế trận l ới vây giăng

2, Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển.

* Hình ảnh đoàn thuyền

Thuyền ta lái gió với buồm trăng

L ớt giữa mây cao với biển bằng

Ra đậu dặm xa dò bụng biển Dàn đan thế trận l ới vây giăng

Hình ảnh đoàn thuyền đặt trong

mối quan hệ với: gió, buồm

trăng, mây cao, biển bằng

=> Không gian mênh mông nh ng

con thuyền nhỏ bé trở nên kì vĩ.

- Sử dụng thủ pháp phóng đại, nhân hoá và những liên t ởng độc đáo

=> Cuộc đánh cá nh một trận chiến, trận chiến trên mặt trận lao động nhằm chinh phục biển khơi.

Hình ảnh đoàn thuyền tung hoành giữa biển trời mênh mông và làm chủ cả biển khơi.

Hỡnh ảnh con thuyền được đặt trong mối quan hệ nào? Hóy nhận xột về khụng gian trong khổ thơ?

Tỏc giả đó sử dụng thủ phỏp nghệ thuật gỡ?

Hỡnh ảnh con thuyền được đặt trong mối quan hệ nào? Hóy nhận xột về khụng gian trong khổ thơ?

Tỏc giả đó sử dụng thủ phỏp nghệ thuật gỡ?

2, Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển.

•Hình ảnh biển cả

- Biển đẹp, bao dung và giàu có.

- Cá nhụ, cá chim cùng cá đé,

Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,

- Cái đuôi em vẫy trăng vàng choé.

- Vẩy bạc đuôi vàng loé rạng đông,

- Các hình ảnh liệt kê

- Trí t ởng t ợng phong phú

- Nghệ thuật phối sắc đặc biệt, tài tình

Cá đẹp rực

rỡ, lộng lẫy, huyền ảo, bầy cá nh những nàng tiên trong

vũ hội.

Ca ngợi biển cả thanh bình, giàu có => biển là một kho hải sản phong phú.

Nột đặc sắc nhất của biển là gỡ? Hóy nhận xột về cỏch miờu tả của tỏc giả?

Nột đặc sắc nhất của biển là gỡ? Hóy nhận xột về cỏch miờu tả của tỏc giả?

Từ ngữ Hình ảnh Nghĩa

Cá bạc Loài cá cùng họ với cá thu, thân và má cóvẩy nhỏ,

màu trắng nhạt.

Cá thu Loài cá biển sống ở tầng mặt nước, thân dẹt hình

thoi

Cá chim Loài cá mình dẹt, vẩy lớn.

Cá song Sống ở gần bờ, thân dày và dài, có nhiều vạch dọc

thân hoặc các chấm màu đen và hồng

Cá nhụ Thân dài, hơi dẹt

Cá đé Còn gọi là cá bẹ, cùng họ với cá chích nhưng lớn

hơn.

2, Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển.

* Hình ảnh ng ời dân chài với công việc đánh cá trên biển

Ta hát bài ca gọi cá vào

Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao

=> Công việc lao động nặng nhọc của ng ời đánh cá trở thành bài ca

đầy niềm vui, lòng yêu đời phơi phới (từ hát đ ợc nhắc lại 4 lần).

Sao mờ kéo l ới kịp trời sáng

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng

- Tả thực kéo xoăn tay : kéo l ới “ ”

bằng tất cả sức lực

Những ng ời dân chài làm việc với niềm hăng say của những ng

ời dân làm chủ đất n ớc Bức tranh sơn mài lung linh, huyền ảo được sỏng tạo bằng trớ tưởng tượng phong phỳ của nhà thơ.

Niềm vui phơi phới, khoẻ khoắn của người lao động cũn thể hiện qua những cõu thơ nào? Nhận xột thỏi độ lao động của con người ở đõy?

Niềm vui phơi phới, khoẻ khoắn của người lao động cũn thể hiện qua những cõu thơ nào? Nhận xột thỏi độ lao động của con người ở đõy?

3 Cảnh đoàn thuyền trở về

Câu hát căng buồm với gió khơi

Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới

Mắt cá huy hoàng muôn dặm khơi.

Khổ thơ cuối hô ứng

với khổ thơ đầu tạo

hai cảnh đối xứng.

Dòng thơ đầu đ ợc lặp lại với dòng thơ ở khổ

đầu.

- Sử dụng nhân hoá, hoán dụ

và cách nói khoa tr ơng.

Biểu hiện nhịp

tuần hoàn của vũ

trụ.

Tiếng hát xuất hiện suốt bài thơ : khúc ca lao động đầy hứng thú

=>Cảnh t ợng thiên nhiên kỳ

vĩ, con ng ời chạy đua cùng thời gian.

Đoàn thuyền trở về trong khung cảnh một ngày mới bắt đầu, con ng ời chạy đua với thời gian, tranh thủ thời gian để lao động

và đã thu đ ợc thành quả to lớn

Em cú nhận xột gỡ về khổ thơ cuối?

Từ “ hỏt” được nhắc nhiều lần trong bài thơ Tạo õm hưởng gỡTỏc giả đó sử dụng biện phỏp nghệ thuật gỡ để ?

miờu tả? Tỏc dụng.

T ỏc giả đó sử dụng biện phỏp nghệ thuật gỡ để miờu tả? Tỏc dụng.

Em cảm nhận gỡ về cảnh đoàn thuyền trở về ?

í nghĩa của văn bản?

Em cảm nhận gỡ về cảnh đoàn thuyền trở về ?

í nghĩa của văn bản?

ý nghĩa: Bài thơ thể hiện nguồn cảm hứng lãng mạn, ngợi ca biển cả lớn lao, giàu đẹp Mở ra một ngày mới với bao niề vui, hy vọngvà chờ đợi một kết quả thắng lợi.

Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá“ ”.

- Âm h ởng khoẻ khoắn , hào hùng, bay bổng

- Gieo vần linh hoạt, vần trắc đan xen vần bằng

Cảnh đoàn

thuyền ra khơi

- Biển về đêm đẹp,

rộng, gần gũi, ấm

áp.

- Con ng ời náo nức

lạc quan, phấn khởi .

Cảnh lao động của đoàn thuyền trên biển

-Đoàn thuyền tung hoành làm chủ biển khơi.

- Ng ời dân chài làm việc hăng hái, khoẻ khoắn, say s a.

- Biển là một kho hải sản phong phú, đa dạng.

Cảnh đoàn thuyền trở về

- Khung cảnh thiên nhiên kỳ vĩ.

- Con ng ời chạy đua với thời gian.

-Thành quả của lao động, niềm vui của con ng ời.

-Nhiều hình ảnh tráng lệ, thể hiện sự hài hoà giữa thiên nhiên và ng ời lao động.

- Bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của tác giả tr ớc đất n ớc và cuộc sống.

III Tổng kết

“ Đoàn thuyền đánh cá” lấy thời điểm xuất phát khác với lệ th ờng, lúc mặt trời lặn và trở về trong ánh bình minh chói lọi Khung cảnh trên biển khi mặt trời tắt không nặng nề tối tăm mà mang vẻ đẹp của thiên nhiên tạo vật trong quy luật vận động tự nhiên của nó ở đây tôi đã miêu tả tạo vật với cảm hứng vũ trụ Nếu tr

ớc Cách mạng, “ Vũ trụ ca” còn buồn thì bây giờ vui, tr ớc là tách biệt, xa cách với cuộc sống thì hôm lại gần gũi với con ng ời Bài thơ của tôi là một cuộc chạy

đua giữa con ng ời và thiên nhiên, và con ng ời đã chiến thắng Tôi coi đây là khúc

ca tráng, ca ngợi con ng ời trong lao động với tinh thần làm chủ, với niềm vui Bài thơ cũng là sự kết hợp giữa hiện thực và lãng mạn Chất hiện thực của khung cảnh lao động trên biển cả khi vùng biển đã về ta Và chất lãng mạn thì cũng không cần phải t ởng t ợng nhiều ở giữa khung cảnh trời biển cao rộng đó, với gió, với trăng rồi bình minh và nắng hồng, và đặc biệt là sức lao động đều mang chất lãng

mạn bay bổng: Thuyền ta lái gió với buồm trăng, Đoàn thuyền chạy đua cùng

rằng trong khung cảnh đó cũng không thể viết khác đi Bài thơ kết thúc bằng hình

ảnh đẹp của một ngày mới khi đoàn thuyền đánh cá trở về, các khoang thuyền

đầy ắp cá Mở đầu bài thơ là hình ảnh mặt trời xuống biển kết thúc là hình ảnh

mặt trời đội biển nhô lên giữa sóng n ớc ”

( Theo Huy Cận, Cuộc đời và sáng tác thơ ca, Hà Minh Đức ghi, trong Nhà văn

nói về tác phẩm, NXB Văn học, Hà Nội, 1998)

Iv.Luyện tập

1, Câu thơ Dàn đan thế trận l ới vây giăng có ý nghiã gì?“ ”

A- Cuộc đánh cá là một cuộc du thuyền

B- Cuộc đánh cá bắt đầu diễn ra sôi nổi hào hứng

C- Cuộc đánh cá diễn ra nh một trận đánh, lao động thực sự

là chiến đấu

D- Đ ợc đánh cá ngoài biển khơi là một thú vui

2, Nhà thơ dùng biện pháp tu từ gì để ca ngợi biển trong hai câu thơ sau?

“ Biển cho ta cá nh lòng mẹ

Nuôi lớn đời ta từ thuở nào”.

A- Nhân hoá và ẩn dụ C- Hoán dụ và so sánh B- Nhân hoá và so sánh D- ẩn dụ và hoán dụ

3, Phân tích khổ đầu hoặc khổ cuối bài thơ.

H ớng dẫn tự học

- Học thuộc lòng bài thơ Đoàn thuyền đánh cá“ ”

- Phân tích cảnh thiên nhiên và cảnh lao động của ng

ời dân chài trên biển.

- Soạn bài Bếp lửa của Bằng Việt.“ ”

1 0

1 0

1 0

Xin tr©n träng c¶m ¬n c¸c thÇy, c« gi¸o cïng c¸c em

häc sinh

10

10