Đây là hệ thống hỗ trợ tổ chức và quản lí các hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo với mục đích sau: Đổi mới chương trình, nội dung hình thức, phương pháp, kĩ thuật dạy học và kiểm tra, đánh giá; tạo môi trường chia sẻ, thảo luận, hỗ trợ lẫn nhau giữa các trường phổ thông trên phạm vi toàn quốc. Hỗ trợ việc đổi mới nội dung và hình thức SHCM của các tổ nhóm chuyên môn. Hồ sơ hoạt động chuyên môn của mỗi giáo viên và hồ sơ học tập của học sinh được lưu trữ và quản lí lâu dài. Hoạt động học tập, bồi dưỡng và sinh hoạt chuyên môn của giáo viên, được tổ chức và quản lí chặt chẽ từ Bộ Giáo dục và Đào tạo Sở GDĐT Nhà trường Tổ chuyên môn Giáo viên. Nội dung các bài học, nội dung thảo luận được lưu giữ lâu dài. Đây là nguồn tư liệu học tập quý giá cho các thể hệ giáo viên hiện tại và mai sau. Ngoài ra đây còn là phương tiện giúp cải tiến nội dung, hình thức sinh hoạt chuyên môn của các tổ chuyên môn. Với những lần SHCM, dự giờ thao giảng truyền thống mà ta thường làm, sau khi dự giờ, thay vì cả tổ cùng ngồi lại góp ý từng tiết dạy, tổ chuyên môn có thể tổ chức thực hiện việc thảo luận, góp ý tiết dạy thông qua mạng trường học kết nối này, GV có thể thực hiện việc góp ý ở trường hoặc ở nhà trong những thời gian hợp lí. Căn cứ vào những góp ý trên diễn đàn mạng, tổ tưởng tổng hợp ý kiến và thống nhất đánh giá tiết dạy. Thư kí cũng có thể căn cứ vào đó mà kết thành biên bản góp ý tiết dạy. Nếu làm như vậy thì trong những lần dự giờ thao giảng hay bàn bạc một vấn đề nào đó, nếu không dàn xếp được thời gian ở trường thì các tổ vẫn có thể thực hiện được việc thảo luận để đem lại tiếng nói chung, giúp cho tiến độ thực hiện công việc được nhanh hơn.Để phát huy hết tác dụng của mạng trường học kết nối, tôi xin điểm lại trình tự thao tác ở một số công việc thường gặp như sau:
Trang 1ĐỔI MỚI NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC SHCM THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC VÀ TRƯỜNG HỌC KẾT NỐI NHẰM NÂNG CAO TRÌNH
ĐỘ VÀ TAY NGHỀ CỦA ĐỘI NGŨ I/ Đặc điểm tình hình
1/ Thuận lợi:
- Đội ngũ GV có trình độ CM đảm bảo đạt chuẩn và trên chuẩn Có tinh thần tự học để nâng cao trình độ chuyên môn nhằm đáp ứng với nhiệm vụ giáo dục trong giai đoạn mới; có năng lực ứng dụng CNTT trong dạy học cũng như trong thực hiện các nhiệm vụ giáo dục
- Hầu hết GV đều có máy tính cá nhân, có kết nối mạng ở gia đình để tra cứu và thực hiện công việc ở nhà, ở trường khi có công việc điều hành của nhà trường và các cấp lãnh đạo thông qua mạng Internet
- Cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy học và ứng dụng CNTT của nhà trường tương đối đảm bảo Tất cả các phòng học đều có tivi để phục vụ cho việc ứng dụng CNTT trong dạy học của giáo viên
- Lãnh đạo nhà trường luôn quan tâm và chỉ đạo kịp thời những định hướng và nhiệm vụ giáo dục của các cấp đến với các tổ chuyên môn và giáo viên
2/ Khó khăn
- Điều kiện kinh tế của địa phương còn khó khăn nên học sinh phải phụ giúp gia đình làm kinh tế, một số phụ huynh phải đi làm ăn xa nên ít quan tâm đến việc học của con em Mặc khác, đa phần các bậc phụ huynh còn hằng sâu quan niệm: nhiệm
vụ giáo dục là của các thầy cô giáo, là của nhà trường; chưa nhận thức được sâu sắc rằng: nhiệm vụ giáo dục trong thời đại mới là sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội Điều đó gây khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động giảng dạy và giáo dục của giáo viên Nhiều hoạt động mà giáo viên giao cho học sinh phải thực hiện ở nhà trong chu trình của một số phương pháp dạy học không được học sinh thực hiện Vì thế gây trở ngại cho việc tổ chức các hoạt động trên lớp của giáo viên
- Sự thiếu quan tâm của phụ huynh cộng với những tác động trái chiều của các dịch vụ vui chơi, giải trí; các dịch vụ Internet đã cấu thành những trở ngại không nhỏ cho quá trình đổi mới phương pháp dạy và học
- Nếp sinh hoạt chuyên theo cách truyền thống đã chiếm một thời gian dài và hiện còn đan xen với hình thức SHCM theo hướng đổi mới nên việc thay đổi hình thức SHCM cần phải có thời gian để giáo viên tiếp cận
- Tổ chuyên môn là tổ ghép nhiều bộ môn, số lương GV trong nhóm môn ít nên nội dung thảo luận nhóm không đa dạng
Với những thuận lợi và khó khăn nêu trên, trên cơ sở tiếp cận những định hướng đổi mới ở năm học qua 2015-2016 và nhiệm vụ trọng tâm của năm học mới 2016-2017 Tại Hội nghị này, tôi xin trình bày ý kiến tham luận của mình để Hội nghị cùng bàn bạc chia sẻ
II/ Đổi mới nội dung và hình thức SHCM theo hướng nghiên cứu bài học.
Trước khi đi sâu vào những ưu điểm của đổi việc đổi mới SHCM theo hướng nghiên cứu bài học tôi xin điểm lại những bước cơ bản trong tiến trình này:
Bước 1: Họp tổ chuyên môn: Xác định mục tiêu, chuẩn bị bài dạy.
- Tổ chuyên môn chọn một bài dạy cụ thể để dạy minh họa (bài học được chọn là bài học có những vấn đề khó cần được tháo gỡ)
Trang 2- Các GV trong tổ thảo luận chi tiết về thể loại bài học, nội dung bài học, các phương pháp, phương tiện dạy học đạt hiệu quả cao, cách tổ chức dạy học phân hóa theo năng lực của học sinh, cách rèn kỹ năng, hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức đã học để giải quyết tình huống thực tiễn Dự kiến những thuận lợi, khó khăn của HS khi tham gia các hoạt động học tập và các tình huống xảy ra
và cách xử lý
- Tổ trưởng chuyên môn giao cho giáo viên trong nhóm soạn giáo án của bài học nghiên cứu, trao đổi với các thành viên trong tổ để chỉnh sửa lại giáo án Các thành viên khác có nhiệm vụ nêu kế hoạch chi tiết cho việc quan sát và thảo luận sau khi tiến hành bài học nghiên cứu
Bước 2 Tiến hành bài giảng minh họa và dự giờ:
- Sau khi hoàn thành giáo án của bài học nghiên cứu chi tiết, một giáo viên sẽ dạy minh họa bài học nghiên cứu ở một lớp học cụ thể, tất cả giáo viên trong tổ tiến hành dự giờ và ghi chép thu thập dữ kiện về bài học
- Cách bố trí dự giờ, phương tiện dự giờ:
+ Giáo viên ngồi dự giờ đối diện với học sinh hoặc ngồi hai bên phòng học sao cho quan sát được tất cả các học sinh thuận tiện nhất
+ Phương tiện: Giáo viên dự giờ ghi lại diễn biến các hoạt động học tập của học sinh bằng hình thức ghi chép hoặc có thể quay camera, chụp ảnh
- GV dự giờ phải đảm bảo nguyên tắc: không làm ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh; không gây khó khăn cho giáo viên dạy minh họa; khi dự giờ phải tập trung vào việc học của học sinh, theo dõi nét mặt, hành vi, thái độ tập trung đến bài học của từng học sinh thông qua đó đánh giá được mức độ nắm vững bài của học sinh, sự hào hứng hoặc thờ ơ với bài học của học sinh, những khó khăn của học sinh, tìm mối liên hệ giữa việc học của học sinh với tác động của phương pháp, nội dung dạy học
Bước 3: Họp tổ chuyên môn: Suy ngẫm, thảo luận, tìm giải pháp khắc phục:
- Giáo viên dạy tự nhận xét về hiệu quả giảng dạy của mình: Ý tưởng đã thực hiện được, chưa thực hiện được so với giáo án đề ra, những tình huống nảy sinh ngoài giáo án
- Toàn bộ giáo viên trong tổ tham gia đóng góp ý kiến cho bài giảng minh họa (trong quá trình góp ý GV cần lưu ý rằng tiết học mà mình vừa quan sát là sản phẩm của chúng ta),vì thế cần nhấn mạnh những ưu điểm nổi bật, hạn chế chính, hiệu quả bài giảng đối với học sinh, tập trung phân tích hoạt động học tập của học sinh, không đi sâu phân tích về giáo viên dạy và không xếp loại giờ dạy Người dạy cũng không nên cảm thấy khó chịu khi GV nhận xét giờ dạy mà phải nghĩ rằng họ đang nhận xét sản phẩm của chính họ và của chúng ta
- Những nội dung thảo luận về bài dạy minh họa: Trong tiết học hoạt động nào hiệu quả, chưa hiệu quả; học sinh nào hứng thú, học sinh nào không hứng thú; học sinh nào khó khăn trong học tập, mức độ học sinh lĩnh hội kiến thức ra sao, tìm ra các nguyên nhân, từ đó phân tích về nội dung kiến thức, phương pháp giảng dạy đưa ra đã phù hợp chưa, ưu điểm, hạn chế gì, đề xuất cách khắc phục
Bước 4: Áp dụng:
Trên cơ sở bài dạy minh họa giáo viên nghiên cứu vận dụng, kiểm nghiệm những vấn đề đã được dự giờ và thảo luận, suy ngẫm áp dụng vào bài học hàng ngày Như vậy, có thể nhận thấy so với cách SHCM truyền thống thì việc SHCM theo hướng nghiên cứu bài học có những ưu điểm sau:
Trang 3- Bài học được minh họa là sản phẩm chung của nhiều ý tưởng, của nhiều người nên chắc chắn hiệu quả của tiết học sẽ cao hơn những tiết học thông thường
- Thông qua thảo luận, nghiên cứu bài học, giáo viên được học hỏi, được chia sẻ kinh nghiệm lẫn nhau, được thông cảm với nhau về những khó khăn trong quá trình dạy học bởi chính họ đã quan sát được tiến trình dạy học mà trong đó chính
họ đã góp phần xây dựng nên
- Thông qua quan sát tiết dạy, người dự học được cách quan sát tinh tế, nhạy cảm
về việc học của HS
- Thông qua SHCM theo NCBH, mỗi GV sẽ tích luỹ được kinh nghiệm cho riêng mình, nâng cao năng lực chuyên môn về đổi mới PPDH, kĩ thuật dạy học tích cực, lấy hoạt động học của HS làm trung tâm
III/ Trường học kết nối.
Đây là hệ thống hỗ trợ tổ chức và quản lí các hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo với mục đích sau:
- Đổi mới chương trình, nội dung hình thức, phương pháp, kĩ thuật dạy học và kiểm tra, đánh giá; tạo môi trường chia sẻ, thảo luận, hỗ trợ lẫn nhau giữa các trường phổ thông trên phạm vi toàn quốc
- Hỗ trợ việc đổi mới nội dung và hình thức SHCM của các tổ nhóm chuyên môn
Hồ sơ hoạt động chuyên môn của mỗi giáo viên và hồ sơ học tập của học sinh được lưu trữ và quản lí lâu dài
- Hoạt động học tập, bồi dưỡng và sinh hoạt chuyên môn của giáo viên, được tổ chức và quản lí chặt chẽ từ Bộ Giáo dục và Đào tạo Sở GD&ĐT Nhà trường
-Tổ chuyên môn - Giáo viên Nội dung các bài học, nội dung thảo luận được lưu giữ lâu dài Đây là nguồn tư liệu học tập quý giá cho các thể hệ giáo viên hiện tại
và mai sau
- Ngoài ra đây còn là phương tiện giúp cải tiến nội dung, hình thức sinh hoạt chuyên môn của các tổ chuyên môn Với những lần SHCM, dự giờ thao giảng truyền thống mà ta thường làm, sau khi dự giờ, thay vì cả tổ cùng ngồi lại góp ý từng tiết dạy, tổ chuyên môn có thể tổ chức thực hiện việc thảo luận, góp ý tiết dạy thông qua mạng trường học kết nối này, GV có thể thực hiện việc góp ý ở trường hoặc ở nhà trong những thời gian hợp lí Căn cứ vào những góp ý trên diễn đàn mạng, tổ tưởng tổng hợp ý kiến và thống nhất đánh giá tiết dạy Thư kí cũng có thể căn cứ vào đó mà kết thành biên bản góp ý tiết dạy Nếu làm như vậy thì trong những lần dự giờ thao giảng hay bàn bạc một vấn đề nào đó, nếu không dàn xếp được thời gian ở trường thì các tổ vẫn có thể thực hiện được việc thảo luận để đem lại tiếng nói chung, giúp cho tiến độ thực hiện công việc được nhanh hơn
Để phát huy hết tác dụng của mạng trường học kết nối, tôi xin điểm lại trình
tự thao tác ở một số công việc thường gặp như sau:
+ Trao đổi chuyên môn theo yêu cầu nhiệm vụ học tập, nghiên cứu của cấp trên trong hệ thống:
B1: Tổ trưởng CM (hoặc nhóm trưởng) đăng nhập hệ thống, vào không gian SHCM do sở GD chủ trì
B2: Chọn môn học, chọn bài học và tìm hiểu về yêu cầu nhiệm vụ của bài học B3: Nhấn nút đăng kí bài học (người đăng kí đầu tiên sẽ là nhóm trưởng)
B4: Nhóm trưởng thực hiện việc thêm thành viên để mời các tổ viên vào thảo luận Nếu là đợt SHCM cụm thì chúng ta có thể mời thêm GV ở các trường khác vào nhóm thảo luận
Trang 4B5: Nhóm trưởng tạo yêu cầu thảo luận, đính kèm thêm tư liệu hoặc giáo án, bài giảng để các thành viên nghiên cứu Khi đó nếu thành viên trong nhóm đăng nhập
hệ thống thì sẽ xuất hiện thông báo ngay tài khoản đăng nhập Thành viên chỉ việc nhấn vào nút thông báo sẽ được đưa đến ngay nội dung bài cần thảo luận.Tại đây các thành viên vào tùy chọn “trả lời” để viết các nội dung thảo luận
B6: Sau khi thống nhất thảo luận, hoàn chỉnh sản phẩm học tập nhóm trưởng nhấn nút Sản phẩm kết quả để nộp sản phẩm theo yêu cầu của bài học
+ Trao đổi, góp ý tiết dạy thao giảng truyền thống: Trên diễn đàn không có bài
học dành cho việc góp ý tiết dạy truyền thống nhưng chúng ta có thể mượn không gian trao đổi của các bài học để thực hiện việc thảo luận góp ý tiết dạy Trình tự thực hiện cũng gồm các bước như trên nhưng vì đây chỉ là nội dung góp ý thảo luận góp ý ngoài yêu cầu bài học nên chúng ta không cần phải nộp sản phẩm lên mạng
+ Quản lí của hiệu trưởng về hoạt động học tập, bồi dưỡng và sinh hoạt chuyên môn của giáo viên: Với chức năng quản lí bài học, hiệu trưởng có thể
theo dõi được việc học tập, bồi dưỡng của giáo viên theo những yêu cầu của bài học đươc Sở GD đề ra Theo dõi nhóm giáo viên nào đã hình thành và nộp sản phẩm, GV đã tham gia những nhóm nào, bài học nào Từ đó có thể đôn đốc nhắc nhỡ việc bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn của GV
Ngoài ra trường học kết nối còn hỗ trợ những tính năng khác mà tôi không thể trình bày hết ở đây
Như vậy song hành với việc đổi mới SHCM, trường học kết nối là công cụ
hỗ trợ tốt cho các nhóm chuyên môn, cho mỗi GV thực hiện tốt việc tự học, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, giúp các tổ chuyên môn khắc phục khó khăn trong việc dàn xếp thời gian để thực hiện công việc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục của giai đoạn mới
Trên đây là ý kiến tham luận của cá nhân tôi sau một thời gian học tập nghiên cứu về đổi mới SHCM và trường học kết nối Xin được nêu ra để Hội nghị cùng bàn bạc, chia sẻ
Cuối cùng xin kính chúc quý vị đại biểu cùng tất cả các đồng chí sức khỏe, chúc Hội nghị thành công
Người viết Phạm xuyên