BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 --- NGUYỄN THỊ LỆ THỦY QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN VĂN TH
Trang 1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
-
NGUYỄN THỊ LỆ THỦY
QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HAI BÀ TRƯNG,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
HÀ NỘI, NĂM 2016
Trang 2
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
-
NGUYỄN THỊ LỆ THỦY
QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HAI BÀ TRƯNG,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành : Quản lý giáo dục
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHÓ ĐỨC HÕA
HÀ NỘI, NĂM 2016
Trang 3
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn, tác giả đã nhận được sự động viên, khuyến khích và tạo điều kiện giúp đỡ nhiệt tình của các cấp lãnh đạo, các thầy cô giáo, bạn bè đồng nghiệp và gia đình
Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học trường Đại học Sư phạm 2, phòng giáo dục và đào tạo quận Hai Bà Trưng, BGH trường tiểu học Lê Ngọc Hân đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu, hoàn thiện luận văn
Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Phó Đức Hoà, người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, xây dựng và hoàn thành luận văn
Tác giả xin chân thành cám ơn các đồng chí Lãnh đạo Phòng Giáo dục & Đào tạo quận Hai Bà Trưng; Hiệu trưởng; Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên các trường tiểu học trên địa bàn quận Hai Bà Trưng Và tôi cũng xin cám ơn gia đình, bạn bè và các bạn đồng nghiệp đã tạo điều kiện giúp đỡ, động viên tác giả trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn
Mặc dù đã rất cố gắng, song Luận văn không thể tránh khỏi những khiếm khuyết Tôi rất mong nhận được sự chỉ dẫn và góp ý của các Thầy giáo, Cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp và quý vị quan tâm để Luận văn hoàn thiện hơn
Xin trân trọng cám ơn
Hà Nội, tháng 6 năm 2016
Nguyễn Thị Lệ Thuỷ
Trang 4
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác Tôi cũ
dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc
Hà Nội, tháng 6 năm 2016
Nguyễn Thị Lệ Thuỷ
Trang 5
NHỮNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
TT Từ viết tắt Giải nghĩa
Trang 6
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu của đề tài 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu: 3
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ của đề tài 3
6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 4
7 Phương pháp nghiên cứu 4
8 Cấu trúc luận văn: 5
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 6
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6
1.1.1 Nghiên cứu ngoài nước 6
1.2 Nghiên cứu trong nước 9
1.2 Một số khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu 10
1.2.1 Quản lý 10
1.2.2 Cán bộ quản lý giáo dục 17
1.2.3 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 19
1.2.4 Tổ chuyên môn trong trường tiểu học 20
1.3 Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường tiểu học 22
1.3.1 Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 22
1.3.2 Các hoạt động quản lý tổ chuyên môn của tổ trưởng chuyên môn 28
1.4 Nội dung quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của Hiệu trưởng 30
1.4.1 Hiệu trưởng trường tiểu học 30
1.4.2 Nội dung cơ bản quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 31
1.4.3 Yêu cầu quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 38
1.5 Những yếu tố tác động đến quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 38
Trang 7
1.5.1 Yếu tố khách quan 38
1.5.2 Yếu tố chủ quan 39
Kết luận chương 1 42
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HAI BÀ TRƯNG THÀNH PHỐ HÀ NỘI 43
2.1 Vài nét về tình hình kinh tế - xã hội – giáo dục quận Hai Bà Trưng
thành phố Hà Nội 43
2.1.1 Vài nét về tình hình kinh tế - xã hội 43
2.1.2 Vài nét về tình hình giáo dục 43
2.1.3 Tình hình giáo dục của các trường tiểu học 44
2.2 Thực trạng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của các trường tiểu học
quận Hai Bà Trưng thành phố Hà Nội 44
2.3 Thực trạng quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường tiểu học
quận Hai Bà Trưng thành phố Hà Nội 48
2.3.1 Tổ chức tiến hành khảo sát 48
2.3.2 Phân tích kết quả khảo sát 49
2.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường tiểu học 73
2.4.1 Phẩm chất, năng lực của tổ trưởng chuyên môn 73
2.4.2 Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường 74
2.4.3 Trình độ, năng lực quản lý của hiệu trưởng 75
2.4.4 Công tác quản lý, chỉ đạo của phòng Giáo dục và Đào tạo 76
2.5 Đánh giá chung về công tác quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các
trường tiểu học trên địa bàn quận Hai Bà Trưng thành phố Hà Nội 76
2.5.1 Mặt mạnh 76
2.5.2 Mặt hạn chế 77
2.5.3 Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế 78
Kết luận chương 2 79
Trang 8
CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG
CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 80
3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý 80
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và kế thừa 80
3.1.2 Nguyên tắc phù hợp thực tiễn 80
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 81
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 82
3.2 Đề xuất biện pháp quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường tiểu học trên địa bàn quận Hai Bà Trưng 82
3.2.1 Chỉ đạo nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của đội ngũ tổ trưởng
chuyên môn 82
3.2.2 Tổ chức qui hoạch, tuyển chọn và bổ nhiệm đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 85
3.2.3 Lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực đội ngũ trưởng chuyên môn 90
3.2.4 Nâng cao chất lượng thực hiện hiệu quả nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn 97
3.2.5 Tăng cường thanh tra, kiểm tra, đánh giá đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 100
3.2.6 Xây dựng môi trường quản lý cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn hoạt động
hiệu quả 104
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 110
3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 111
Kết luận chương 3 116
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 118
1 Kết luận 118
2 Khuyến nghị 119
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 120
BÀI BÁO KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ 124 PHỤ LỤC
Trang 9
DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Bảng 2.1 Thống kê về số lượng và cơ cấu đội ngũ tổ trưởng các trường tiểu học
quận Hai Bà Trưng 45
Bảng 2.2 Thống kê về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ quản lý của tổ trưởng ở các trường các trường tiểu học quận Hai Bà Trưng 46
Bảng 2.3 Phương pháp và đối tượng điều tra, khảo sát 49
Bảng 2.4 Kết quả khảo sát ý kiến của CBQL, TTCM, GV về vị trí, vai trò của TTCM 49
Bảng 2.5 Kết quả khảo sát thực trạng công tác qui hoạch TTCM 51
Bảng 2.6 Kết quả khảo sát công tác tổ chức tuyển chọn, bổ nhiệm TTCM 54
Bảng 2.7 Kết quả khảo sát việc chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ của TTCM 56
Bảng 2.8 Kết quả khảo sát công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá TTCM 63
Bảng 2.9 Kết quả khảo sát công tác bồi dưỡng TTCM 66
Bảng 2.10 Kết quả khảo sát công tác đãi ngộ đối với TTCM 71
Bảng 3.1 Kết quả lấy ý kiến của HT; TTCM; GV về mức độ cấp thiết và khả thi của 6 nhóm biện pháp đề xuất 113
Bảng 3.2 Mối quan hệ giữa tính cầp thiết và tính khả thi của các biện pháp cơ bản đã đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý TTCM trong trường tiểu học 114
Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ chức năng trong quản lý 14
Biểu đồ 3.1 Sự tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 115
Trang 10
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
1.1 “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”
“Mọi công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém.”
Những lời dạy đó của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn là kim chỉ nam cho công tác cán bộ của Đảng và Nhà nước ta nói chung và cho công tác cán bộ giáo dục nói riêng
Chỉ thị 40-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã chỉ rõ “nhà giáo và
cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng nòng cốt, có vai trò quan trọng” trong việc
phát triển giáo dục và đào tạo, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người nhằm
thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Vai trò đặc biệt quan trọng của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục
(CBQLGD) cũng được khẳng định trong Văn kiện đại hội Đảng XII: “…phát triển
đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”
Thực hiện những định hướng trên, trong giai đoạn đổi mới giáo dục hiện nay,
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã rất chú trọng công tác bồi dưỡng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục Điều đó được thấy rõ trong Chỉ thị năm học về việc một
số chú ý trong công tác phát triển đội ngũ NG, CBQL và nhân viên các cơ sở giáo
dục năm học 2015-2016: “Quan tâm phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn” [ 1 ]
Điều đó đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của tổ trưởng chuyên môn
trong trường tiểu học “Tổ trưởng chuyên môn (TTCM) chịu sự quản lý chỉ đạo của
hiệu trưởng, do hiệu trưởng bổ nhiệm trên trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn
và giao nhiệm vụ vào đầu năm học” [4 ] Chính vì vậy mà người TTCM được ví
như là cánh tay nối dài của hiệu trưởng Họ có vai trò quan trọng nhất, gần gũi nhất, sát sao với nội dung chương trình, với giáo viên và học sinh nhất Họ quản lý trực tiếp đội ngũ các nhà giáo và mọi hoạt động của tổ chuyên môn Đổi mới giáo dục, đổi mới nhà trường rất cần có một đội ngũ tổ trưởng chuyên môn với những phẩm chất của một nhà giáo dục giỏi về chuyên môn, tốt về phẩm chất, năng động, sáng tạo, khoa học trong công tác quản lý, thích ứng với thực tiễn hội nhập quốc tế
Trang 11
1.2 Điều dễ nhận thấy, đội ngũ TTCM trong trường tiểu học trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay có trình độ đào tạo đạt chuẩn và trên chuẩn, có chuyên môn giỏi, có trách nhiệm cao trong công việc Tuy nhiên, họ đang làm công tác quản lý một cách cảm tính, theo kinh nghiệm, theo lối mòn Đặc biệt là những TTCM trẻ còn lúng túng trong việc thực thi các chức năng nhiệm vụ của người quản lý cấp tổ Hầu như đội ngũ này chưa được trang bị, bồi dưỡng những kiến thức
lý luận cần thiết về quản lý, đặc biệt là các kỹ năng cơ bản của quản lý Họ quản lý tổ chuyên môn phần lớn bằng kinh nghiệm, bằng sự học hỏi lẫn nhau Ngoài ra, một TTCM phải quản lý, phụ trách nhiều môn học Hơn thế nữa, đội ngũ này còn phải kiêm nhiệm thêm các công tác khác trong nhà trường như: Thanh tra nhân dân, Phó chủ tịch Công đoàn, hay Ủy viên Ban chấp hành công đoàn…Chính những điều này đã đem lại không ít những khó khăn trong việc quản lý, triển khai hoạt động của đội ngũ TTCM này cũng như ảnh hưởng tới sự phát triển chất lượng giáo dục trong trường tiểu học quận Hai Bà Trưng
Bên cạnh đó, công tác quản lý đội ngũ TTCM của hiệu trưởng trong TH quận Hai Bà Trưng (HBT),thành phố Hà Nội chưa đặt hết niềm tin vào đội ngũ TTCM Chính điều này đã làm cho nguồn lực quan trọng trong các nhà trường bị phân tán, bị lãng phí Hay có thể thấy đây là một trong những tổn thất lớn trong tổ chức nhà trường TH trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội Điều đó
đã làm ảnh hưởng đến tiến trình đổi mới giáo dục toàn diện của quận Hai Bà Trưng nói riêng, của ngành giáo dục nói chung cũng như ảnh hưởng tới mục tiêu phát triển con người toàn diện
1.3 Trước những thực trạng trên, có thể thấy công tác quản lý đội ngũ TTCM là nhiệm vụ cấp thiết hàng đầu, là một trong những giải pháp có tính đột phá nâng cao chất lượng dạy - học, nâng cao hiệu quả hoạt động của trường TH trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội nói riêng cũng như góp phần xây dựng
và phát triển ngành giáo dục nói chung
Để nâng cao chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong trường TH, tôi
chọn nghiên cứu vấn đề “Quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường tiểu
Trang 12
học quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội ” làm luận văn cao học chuyên ngành
Quản lý giáo dục
2 Mục đích nghiên cứu của đề tài
Đề xuất biện pháp quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn, nâng cao hoạt động dạy
và học trong trường tiểu học quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội
3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu:
3.1 Khách thể nghiên cứu
Hoạt động quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của hiệu trưởng trong trường tiểu học
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của hiệu trưởng các trường tiểu học quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội
4 Giả thuyết khoa học
Quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong trường tiểu học chưa đạt được hiệu quả cao do nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân quan trọng nhất là công
tác quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của hiệu trưởng Nếu có biện pháp quản
lý tốt, có kế hoạch bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, năng lực quản lý và
có sự khích lệ thỏa đáng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn thì đội ngũ này sẽ phát triển một cách toàn diện cả về chất lượng cũng như sự nhiệt tâm trong các hoạt động, góp phần quan trọng, quyết định cho hoạt động giáo dục trong nhà trường tiểu học đạt được kết quả cao phù hợp với công cuộc đổi mới giáo dục hiện nay nói riêng và công cuộc đổi mới đất nước nói chung
5 Nhiệm vụ của đề tài
5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến vấn đề nghiên cứu như: quản lý, trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân; tổ chuyên môn trong trường tiểu học, đội ngũ tổ trưởng chuyên môn, các hoạt động quản lý của tổ trưởng chuyên
môn, công tác quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của hiệu trưởng
Trang 13
5.2 Đánh giá thực trạng quản lý tổ trưởng chuyên môn của hiệu trưởng các
trường tiểu học trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội Lý giải nguyên nhân của thực trạng đó
5.3 Đề xuất biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong trường tiểu học
6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
6.1 Khách thể khảo sát
- Cán bộ quản lý giáo dục: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường tiểu học; cán
bộ chuyên môn tiểu học của phòng giáo dục quận Hai Bà Trưng Số lượng:12 người
- Giáo viên: Tổ trưởng chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên Văn thể
mỹ Số lượng: 138 người - Trong đó: 18 tổ trưởng chuyên môn, 120 giáo viên
- Đối tượng khác: 45 phụ huynh
6.2 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài được tiến hành khảo sát, điều tra trong phạm vi:
- Trưởng tiểu học Tô Hoàng – Quận Hai Bà Trưng
- Trường tiểu học Lương Yên – Quận Hai Bà Trưng
- Trường tiểu học Lê Ngọc Hân – Quận Hai Bà Trưng
7 Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu những các Tài liệu, Văn bản, Nghị quyết, Nghị định, Chỉ thị, Thông tư liên quan đến đề tài; những công trình khoa học, những giáo trình về quản lý đội ngũ nhằm xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Khảo sát, điều tra thực tế, thu thập các số liệu thực tế nhằm đánh giá thực trạng công tác quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn đồng thời minh chứng cho tính hợp lý và khả thi của các kết quả nghiên cứu
7.3 Nhóm phương pháp thống kê trong khoa học quản lý giáo dục
Phân tích xử lý các thông tin thu được, các số liệu bằng thống kê toán học