Kiểm soát hoạt động chuyển giá của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Đặc biệt, đặc thù về kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI trong bối cảnh nước tiếp nhận đầu tư có nền kinh tế chuyển đổi cũng là một vấn đề lý luận chưa thực sự hoàn thiện, cần

- -

NGUYỄN ĐẠI THẮNG

KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI - 2016

- -

NGUYỄN ĐẠI THẮNG

KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS TS LÊ XUÂN TRƯỜNG

2 TS NGUYỄN ĐÌNH CHIẾN

HÀ NỘI - 2016

Tôi xin cam đoan Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

NCS Nguyễn Đại Thắng

Viết tắt Tiếng Anh

APA Cơ chế thỏa thuận xác định giá trước

(Advanced Pricing Agreement) ASEAN Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á

(Association of Southeast Asian Nations)

BOT Hợp đồng xây dựng – kinh doanh – chuyển giao

(Built-Operation-Transfer)

BT Hợp đồng xây dựng – chuyển giao (Build transfer )

BTO Hợp đồng xây dựng – chuyển giao – kinh doanh

(Build transfer operate)

EU Liên minh châu Âu (European Union )

FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product)

R&D Nghiên cứu, triển khai (Research & development)

USD Đô la Mỹ (United States dollar)

VAT Thuế giá trị gia tăng (value addex tax)

WTO Tổ chức thương mại thế giới (World Trade Organization)

Số hiệu Tên bảng Trang

Bảng 3.1 Dự báo mức độ ảnh hưởng về thuế của công ty B giai đoạn

2012-2014

87

Bảng 3.2 Tổng hợp doanh nghiệp FDI kê khai lỗ 2007-2010 93

Bảng 3.3 Tổng hợp báo cáo kê khai GGLK của Cục thuế Vĩnh Phúc

năm 2012-2013

105

DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ, HÌNH VẼ

Sơ đồ 3.3 Mô hình về lịch sử hình thành giao dịch liên kết tập đoàn S 88

DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC

Phụ lục 2.1 Kinh nghiệm kiểm soát chuyển giá ở một số nước trên thế giới

Phục lục 2.2 Các trường hợp nghi vấn doanh nghiệp FDI chuyển giá điển hình Phục lục 2.3 Kết quả phân tích thông tin trước khi tiến hành thanh tra tại công ty

TNHH ABC Phục lục 2.4 Kết quả thanh tra 03 năm 2011-2012-2013 của công ty TNHH ABC

Phụ lục 3.2 Tổng hợp phân tích báo cáo kết quả SXKD công ty B 2007-2014 Phụ lục 3.3 Tổng hợp Tài sản, nguồn vốn công ty B 2007-2014

Phụ lục 3.4 Tổng hợp phân tích chi phí NVL theo yếu tố công ty B

Phụ lục 3.5 Tổng hợp một số chỉ tiêu báo cáo tài chính công ty cổ phần S từ

2006-2014 Phụ lục 3.6 Tổng hợp một số chỉ tiêu báo cáo tài chính công ty cổ phần S2 từ

2006-2014 Phụ lục 3.7 Tổng hợp một số chỉ tiêu báo cáo tài chính công ty cổ phần S4 từ

2006-2014 Phụ lục 3.8 Tổng hợp một số chỉ tiêu báo cáo tài chính công ty cổ phần S5 từ

2006-2014 Phụ lục 3.9 Tổng hợp phân tích số liệu lỗ, lãi, số nộp, số hoàn thuế của của các

DN FDI đến từ các quốc gia từ năm 2010-2014 Phụ lục 3.10 Danh sách các DN chế xuất tính đến hết 2014

Phụ lục 3.11 Tổng hợp thu các khỏan thu của các DN FDI; Công ty Honda, Công

ty Toyota và các DN FDI còn lại Phụ lục 3.12 Báo cáo tình hình các DN có kết quả hoạt động SXKD lỗ 2007-2011 Phụ lục 3.13 Kết quả thanh tra của Cục thuế Vĩnh Phúc giai đoạn 2011-2014 Phụ lục 3.14 Tổng hợp tình hình xử phạt vi phạm hành chính tại Cục thuế tỉnh

Vĩnh Phúc thời kỳ 2011-2014 Phụ lục 3.15 Tổng hợp công tác tuyên truyền từ 2010-2014 toàn ngành thuế Vĩnh

Phúc Phụ lục 4.1 Những nội dung chính của Luật kiểm soát chuyển giá của Trung

Quốc ban hành năm 2013

LỜI CAM ĐOAN i

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU iv

DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ, HÌNH VẼ iv

DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC iv

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CHUYỂN GIÁ VÀ KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 7

1.1.CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI 7

1.1.1.Giới thiệu khái quát các công trình nghiên cứu nước ngoài 7

1.1.2.Đánh giá kết quả nghiên cứu của các công trình nước ngoài 11

1.2 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC 11

1.2.1.Giới thiệu khái quát các công trình nghiên cứu trong nước 11

1.2.2.Đánh giá kết quả nghiên cứu của các công trình trong nước 27

1.3.KHOẢNG HỞ NGHIÊN CỨU 27

1.4.KHÁC BIỆT CỦA LUẬN ÁN SO VỚI CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ 28

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN GIÁ VÀ KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 30

2.1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN GIÁ Ở CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 30

2.1.1.Đầu tư trực tiếp nước ngoài và tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của nước tiếp nhận đầu tư 30

2.1.2.Những vấn đề lý luận về chuyển giá ở các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 33

NGOÀI 47

2.2.1.Khái niệm kiểm soát chuyển giá 47 2.2.2.Mục đích và yêu cầu cần đạt được đối với công tác kiểm soát hoạt động chuyển giá của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 48 2.2.3.Nội dung kiểm soát hoạt động chuyển giá của các doanh nghiệp có vốn đầu

tư trực tiếp nước ngoài 50 2.2.4.Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chuyển giá 56 2.3.CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA

DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI 60

2.3.1.Kinh nghiệm một số nước trên thế giới và bài học đối với Việt Nam 60 2.3.2.Kinh nghiệm kiểm soát hoạt động chuyển giá của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của một số địa phương ở Việt Nam và bài học đối với Vĩnh Phúc 65

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÖC GIAI ĐOẠN 2006-2014 75

3.1 ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH VĨNH PHÚC VÀ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC GIAI ĐOẠN 2006-2014 75 3.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Vĩnh Phúc 75 3.1.2 Đặc điểm các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ở Vĩnh Phúc giai đoạn 2006 – 2014 76 3.2.THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC GIAI ĐOẠN 2006-2014 78 3.2.1 Khái quát tình hình chuyển giá ở các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn Vĩnh Phúc 78 3.2.2 Các tình huống chuyển giá ở các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc 80

BÀN TỈNH VĨNH PHÚC GIAI ĐOẠN 2006 – 2014 97

3.3.1.Công tác tổ chức và nhân sự 101

3.3.2.Công tác thu thập thông tin và quản trị cơ sở dữ liệu phục vụ kiểm soát chuyển giá 103

3.3.3.Công tác giám sát, quản lý kê khai các thông tin giao dịch liên kết 104

3.3.4.Công tác kiểm tra xác định dấu hiệu chuyển giá 106

3.3.5.Công tác tuyên truyền - hỗ trợ 107

3.3.6.Công tác thanh tra chuyển giá 109

3.3.7.Công tác xử lý vi phạm và các hoạt động sau thanh tra 113

3.3.8.Triển khai cơ chế thỏa thuận trước về giá tính thuế 114

3.4 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC GIAI ĐOẠN 2006 – 2014 114

3.4.1.Những kết quả đạt được 114

3.4.2.Những hạn chế và nguyên nhân 115

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC GIAI ĐOẠN 2016 – 2020 125

4.1.DỰ BÁO HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI GIAI ĐOẠN 2016 – 2020 125

4.1.1.Xu hướng dịch chuyển và dự báo thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong những năm tới 125

4.1.2.Những thay đổi trong cơ chế quản lý thuế đối với hoạt động chuyển giá 127

4.1.3.Dự báo tình hình chuyển giá của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 128

4.2.CÁC QUAN ĐIỂM ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC 129

4.2.1.Giải pháp tăng cường kiểm soát hoạt động chuyển giá phải đảm bảo lợi ích tổng thể nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương 129

4.2.3.Các giải pháp tăng cường kiểm soát hoạt động chuyển giá của Cục thuế Vĩnh Phúc phải đặt trong tổng thể các giải pháp chung của cả nước phù hợp điều

kiện thực tiễn 130

4.3.CÁC GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH PHÚC GIAI ĐOẠN 2016 – 2020 131

4.3.1 Nhóm giải pháp nghiệp vụ 131

4.3.2 Tăng cường đào tạo bồi dưỡng chuyên sâu về kiểm soát chuyển giá 146

4.3.3 Tăng cường trao đổi chuyên môn, nghiệp vụ giữa các bộ phận trong cơ quan thuế 147

4.3.4 Tăng cường công tác kiểm tra nội bộ 148

4.4.CÁC GIẢI PHÁP ĐIỀU KIỆN 148

4.4.1.Nhóm giải pháp hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật về kiểm soát chuyển giá 148

4.4.2.Nhóm giải pháp tăng cường trách nhiệm của Tổng cục Thuế trong công tác kiểm soát chuyển giá 160

4.4.3.Nhóm giải pháp kiến nghị với Uỷ ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc 171

4.4.4.Các giải pháp điều kiện khác 172

KẾT LUẬN 174

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ 176

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 177

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết nghiên cứu đề tài

Chuyển giá và kiểm soát chuyển giá đã được nhiều nhà khoa học, nhiều học giả trong nước và quốc tế nghiên cứu và vận dụng nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật

về kiểm soát chuyển giá Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) cũng đã ban hành bộ tài liệu hướng dẫn về kiểm soát chuyển giá Tuy vậy, cùng với quá trình mở cửa và hội nhập ngày càng sâu rộng, các thủ đoạn chuyển giá cũng ngày càng tinh vi Điều này đòi hỏi cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện lý luận về kiểm soát chuyển giá cho phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội mới Đặc biệt, đặc thù về kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI trong bối cảnh nước tiếp nhận đầu tư có nền kinh tế chuyển đổi cũng là một vấn đề lý luận chưa thực sự hoàn thiện, cần tiếp tục nghiên cứu làm nền tảng hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện kiểm soát chuyển giá đối với các DN FDI ở những nước này, trong đó có Việt Nam Như vậy, trên phương diện lý luận, kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI đang là một yêu cầu cấp thiết

Trên phương diện thực tiễn: Trong những năm gần đây, tình trạng lỗ triền miên của các DN FDI đang hoạt động tại Việt Nam khá phổ biến Mặc dù bị lỗ liên tục như vậy song hầu hết các DN này vẫn mở rộng sản xuất, kinh doanh và có doanh thu năm sau cao hơn năm trước Đó là điều rất bất thường Có nhiều nguyên nhân của tình trạng trên, song chuyển giá chính là một trong những nguyên nhân chủ yếu Hoạt động chuyển giá của các DN FDI không chỉ làm thất thu thuế mà còn dẫn đến tình trạng cạnh tranh thiếu lành mạnh trong nền kinh tế Điều này đặt ra một yêu cầu cấp thiết phải kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI

Ở Việt Nam thời gian qua, các cơ quan quản lý đã đẩy mạnh công tác kiểm soát chuyển giá bằng nhiều hoạt động cụ thể Đã có nhiều văn bản được Bộ Tài chính ban hành cũng như các kế hoạch và hướng dẫn chỉ đạo của Tổng cục Thuế nhằm kiểm soát hoạt động chuyển giá Trên cơ sở các văn bản pháp lý này, cơ quan thuế các cấp đã thực hiện các cuộc thanh tra chuyên đề chống chuyển giá trong những năm gần đây Kết quả thanh tra chuyển giá trong những năm 2010 - 2014 đã cho thấy quyết tâm của Chính phủ và của ngành Thuế trong kiểm soát chuyển giá

Mặc dù các cuộc thanh tra của ngành Thuế bước đầu đã vạch trần một số các hành vi vi phạm của các DN FDI trong kê khai xác định nghĩa vụ thuế đối với các bên

có quan hệ liên kết với các kết quả truy thu và giảm lỗ hàng ngàn tỷ đồng, nhưng đây mới chỉ là phần nổi của “tảng băng chìm” về chuyển giá Hoạt động chuyển giá của các DN FDI vẫn đang diễn ra một cách phổ biến và nhức nhối Bên cạnh đó, thực tế công tác kiểm soát chuyển giá của các cơ quan chức năng so với mức độ và thủ đoạn chuyển giá của các DN còn bất cập, thể hiện ở số lượng các DN bị phát hiện và xử lý

về chuyển giá còn rất ít; các hình thức, phạm vi chuyển giá của các DN ngày càng tinh

vi hơn và phức tạp hơn Do vậy, việc tiếp tục nghiên cứu tìm các biện pháp hiệu quả

để kiểm soát chuyển giá đối với các DN FDI là hết sức cần thiết cả ở phạm vi toàn quốc và ở mỗi địa phương

Vĩnh Phúc là một tỉnh có nhiều DN FDI đang hoạt động, trong đó có những DN rất lớn như Công ty Toyota Việt Nam và Công ty Honda Việt Nam Hầu hết các DN FDI có phạm vi hoạt động không chỉ trong phạm vi tỉnh Vĩnh Phúc mà còn liên quan đến các địa phương trong cả nước cũng như các nước khác trên thế giới Những năm qua, các DN FDI đã có nhiều đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và đa số các DN có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh đều tuân thủ tốt pháp luật thuế Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số các DN FDI đã và đang thực hiện các hành vi chuyển giá gây thất thu NSNN ảnh hưởng đến môi trường đầu tư Thực tế công tác kiểm soát chuyển giá đối với các DN này tại Vĩnh Phúc mới chỉ trong giai đoạn sơ khai, còn nhiều khó khăn, vướng mắc cần phải được nghiên cứu, học tập kinh nghiệm, đánh giá, phân tích, tổng kết mới có thể đáp ứng được đòi hỏi thực tiễn

Xuất phát từ đòi hỏi cấp bách của thực tiễn như đã phân tích trên, trong thời gian vừa qua đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về chuyển giá và kiểm soát chuyển giá Tuy vậy, như chỉ ra ở chương 1 luận án này về tổng quan tình hình nghiên cứu chuyển giá và kiểm soát chuyển giá, vẫn còn nhiều vấn đề đặt ra cho công tác kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI ở Việt Nam chưa tìm được lời giải Thêm vào đó, tính đến thời điểm tiến hành nghiên cứu luận án này, chưa có công trình khoa học nào ở Việt Nam nghiên cứu về kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Chính vì những lý do trên, đề tài “Kiểm soát hoạt độn u ển

o n n p vốn đầu tư trực tiếp nướ n o tr n đ n t n n có ý

nghĩa khoa học và thực tiễn thiết thực

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu tổng quát của luận án là đề xuất giải pháp kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc thời gian tới Để đạt được mục đích tổng quát đó, luận án cần đạt được các mục tiêu cụ thể sau:

Một là, hệ thống hóa, bổ sung và phát triển những vấn đề lý luận về chuyển giá

và kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI

Hai là, nghiên cứu kinh nghiệm của các nước về kiểm soát hoạt động chuyển giá

của các DN FDI và rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam Nghiên cứu thực tiễn kiểm soát hoạt động chuyển giá đối với những trường hợp điển hình ở Việt Nam để rút ra bài học cho công tác kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI ở Vĩnh Phúc

Ba là, đánh giá thực trạng hoạt động chuyển giá của các DN FDI ở tỉnh Vĩnh

Phúc giai đoạn 2006 – 2014 và thực trạng thực hiện các biện pháp kiểm soát chuyển giá đối với các DN FDI tại Cục thuế Vĩnh Phúc, chỉ ra những thành công, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong công tác này

Bốn là, đề xuất hệ thống giải pháp và giải pháp điều kiện nhằm kiểm soát hoạt

động chuyển giá của các DN FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc thời gian tới

3 Câu hỏi nghiên cứu

Để đạt được các mục đích nghiên cứu trên, luận án cần trả lời được các câu hỏi sau:

- Bản chất của chuyển giá là gì? Cơ sở và điều kiện của chuyển giá? Các hình thức cụ thể của chuyển giá ở các DN FDI?

- Nội dung kiểm soát chuyển giá gồm những gì? Các nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI?

- Thực trạng chuyển giá tại các địa phương khác trong toàn quốc và các hoạt động kiểm soát chuyển giá đối với các DN FDI như thế nào? Kết quả đạt được ra sao? Kinh nghiệm và bài học rút ra là gì? Ngành Thuế trong thời gian qua đã có những biện pháp gì để kiểm soát hoạt động chuyển giá?

- Thực trạng chuyển giá của các DN FDI trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc như thế nào? Những hành vi chuyển giá của các DN FDI ở Vĩnh Phúc có gì khác với các địa phương khác ở Việt Nam hoặc khác với các nước trên thế giới? Cơ quan thuế Vĩnh Phúc đã thực hiện các nội dung kiểm soát hoạt động chuyển giá như thế nào? Kết quả đạt được đến đâu? Còn những hạn chế gì cần khắc phục và nguyên nhân của nó?

- Cơ quan thuế và các cơ quan có liên quan cần làm gì và làm như thế nào để tăng cường kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc? Làm thế nào để vừa kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI lại vừa phát huy vai trò của các DN này trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Vĩnh Phúc?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động chuyển giá của các DN FDI và công tác kiểm soát chuyển giá của cơ quan thuế đối với hoạt động chuyển giá của các

DN FDI

Phạm vi nghiên cứu về không gian là công tác kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc Do không gian nghiên cứu là địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc nên nội dung đánh giá thực trạng kiểm soát chuyển giá được giới hạn trong nhiệm vụ tổ chức thực hiện pháp luật về kiểm soát chuyển giá của cơ quan thuế Vĩnh Phúc

Phạm vi nghiên cứu thực tiễn về thời gian là giai đoạn 2006 – 2014 Đề xuất các giải pháp kiểm soát chuyển giá cho đến năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

Nhằm đạt được mục đích và hướng nghiên cứu kể trên, luận án đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:

- Phương pháp luận duy vật bi n chứng, duy vật l ch sử áp dụng xuyên suốt

trong toàn bộ quá trình nghiên cứu luận án

- Sử dụng phương pháp nghiên cứu tài li u thứ cấp từ cơ quan thuế và các cơ

quan quản lý nhà nước có liên quan để đánh giá thực tiễn

- Sử dụng phương pháp quan sát trực tiếp để thu thập tư liệu và đánh giá thực

tiễn Tác giả luận án trực tiếp tham gia thanh tra hoạt động chuyển giá ở các DN trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

- Sử dụng phương pháp nghiên cứu tình huống Theo đó, tác giả luận án nghiên

cứu một số tình huống thực tế về chuyển giá và kiểm soát chuyển giá của Tổng cục Thuế và các cơ quan thuế địa phương ở Việt Nam Các tình huống thực tế ở các địa phương khác lấy từ nguồn dữ liệu đã công bố công khai của Tổng cục Thuế Các tình huống thực tế tại Vĩnh Phúc được tác giả luận án quan sát trực tiếp tại cơ quan thuế và tại DN Thông qua các tình huống cụ thể này để rút ra những kết luận về thực tiễn tổ chức thực hiện kiểm soát chuyển giá ở Việt Nam cũng như đánh giá thực tiễn kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

Do chuyển giá là vấn đề nhạy cảm, thêm vào đó, mứ độ, đố tượng và phạm vi

cung cấp thông tin về n ười nộp thuế phả được thực hi n t eo qu đ nh c a pháp luật, nên ngoài những trường hợp đã được cơ quan thuế công bố tên và tài liệu cụ thể

trên các phương tiện thông tin đại chúng theo quy định pháp luật, các tình huống khác được đề cập trong luận án đã được tác giả t đổi tên DN Với các trường hợp đã đổi

tên DN để phục vụ mục đích nghiên cứu, các số liệu và tài liệu là có thật và có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo độ tin cậy cho các đánh giá và kết luận của luận án

Ngoài ra, luận án còn áp dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể khác như: Phương pháp thống kê; phương pháp phân tích tổng hợp; phương pháp mô hình hóa

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Trên phương diện lý luận, luận án hệ thống hóa, góp phần phát triển và bổ sung những vấn đề lý luận về chuyển giá và kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI Luận án tổng hợp kinh nghiệm kiểm soát chuyển giá của các nước, rút ra được các bài học cho Việt Nam trong kiểm soát chuyển giá

Đặc biệt, luận án phát triển và làm rõ thêm những vấn đề lý luận về kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI ở nước tiếp nhận đầu tư trong nền kinh tế chuyển đổi và hội nhập quốc tế

Trên phương diện thực tiễn, thông qua tổng hợp kinh nghiệm của các địa phương và của Tổng cục Thuế trong việc tổ chức thực hiện thanh tra chuyển giá, luận

án đã rút ra được những bài học kinh nghiệm cho công tác kiểm soát hoạt động chuyển giá ở Vĩnh Phúc Luận án đã đánh giá toàn diện và khách quan thực trạng chuyển giá

và công tác kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc Từ đó,

chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong công tác kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc

Luận án đã đề xuất các giải pháp nhằm kiểm soát hoạt động chuyển giá của các

DN FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc Luận án cũng đề xuất những giải pháp điều kiện nhằm đảm bảo thực hiện có hiệu quả công tác kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận án được chia thành 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu về chuyển giá và kiểm soát hoạt

động chuyển giá của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển giá và kiểm soát hoạt động

chuyển giá của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

Chương 3: Thực trạng kiểm soát hoạt động chuyển giá của các doanh nghiệp

có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2006 – 2014

Chương 4: Giải pháp tăng cường kiểm soát hoạt động chuyển giá của các

doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn

2016 – 2020

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CHUYỂN GIÁ VÀ KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNG CHUYỂN GIÁ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP

NƯỚC NGOÀI

Chuyển giá quốc tế xuất hiện ngay từ khi các công ty mở rộng đầu tư ra ngoài phạm vi quốc gia Xuất phát từ sự khác biệt trong chính sách thuế của mỗi nước, các công ty sử dụng các thủ thuật chuyển giá để tối đa hóa lợi nhuận Kể từ đó, các nước tiếp nhận đầu tư đã cũng tìm các biện pháp để hạn chế thủ thuật chuyển giá của các

DN FDI nhằm tạo ra sự bình đẳng trong kinh doanh, trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế và chống thất thu ngân sách nhà nước Thực tế đó đòi hỏi phải có những nghiên cứu khoa học nhằm giúp cơ quan quản lý thuế ở các quốc gia giải bài toán kiểm soát chuyển giá Chính vì vậy, trong những năm cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI đã xuất hiện nhiều công trình nghiên cứu vấn đề chuyển giá và kiểm soát chuyển giá của các tác giả trong và ngoài nước

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI

1.1.1 Giới thiệu khái quát các công trình nghiên cứu nước ngoài

Trong thời gian qua, có nhiều công trình nước ngoài nghiên cứu về chuyển giá

và kiểm soát chuyển giá mà tiêu biểu là các công trình sau:

(1) Sebastian Krautheim (Paris School of Economics) và Tim Schmidt-

Eisenlohr (2009), Heterogeneous Firms, “Profit Shifting” FDI and International

Tax Competition, European University Institute, Villa San Paolo, Via della Piazzuola

43, 50133 Florence, Italy Các tác giả phân tích sự chuyển dịch lợi nhuận của các công

ty đa quốc gia dùng các cơ sở ở các nước thiên đường thuế để chuyển lợi nhuận từ các nước có thuế suất cao Với các phân tích về thuế suất của chính phủ các nước với vấn

đề dịch chuyển lợi nhuận của các công ty đa quốc gia, vai trò của thuế suất đối với các hoạt động dịch chuyển Đây là tài liệu tham khảo có giá trị trong việc đánh giá các

DN thực hiện đầu tư, xây dựng chính sách thuế, đặc biệt là thuế suất trong quá trình quản lý các công ty đa quốc gia

(2) Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế - OECD (2010), Transfer Pricing

Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administration Tài liệu này bổ

sung các nghiên cứu trước đó vào các năm 1979, năm 1995 và cập nhật các nội dung mới Tài liệu giới thiệu những nguyên tắc xác định các bên có quan hệ liên kết, bản chất của giao dịch giữa các bên có quan hệ liên kết và hướng dẫn các phương pháp xác định giá thị trường của giao dịch của các công ty đa quốc gia dưới góc độ thuế Tài liệu cũng chỉ rõ các cách thức, trình tự, thủ tục xác định giá chuyển giao trong những tình huống cụ thể; phương thức tiếp cận các thủ tục hành chính để tránh và giải quyết tranh chấp về chuyển giá Đây là tài liệu hướng dẫn chính thống về chuyển giá và kiểm soát chuyển giá đối với các công ty đa quốc gia, là tài liệu được các nước OECD tham khảo để lựa chọn xây dựng các qui tắc và chính sách pháp luật về chuyển giá dựa trên những qui tắc chung được OECD ghi nhận

(3) Moritz Hiemann and Stefan Reichelstein (2012), “Transfer Pricing in

Multinational Corporations: An Integrated Management and Tax Perspective”, Tạp

chí Fundamentals of International Transfer Pricing in Law and Economics Bài báo

khẳng định giá chuyển nhượng đóng một vai trò trung tâm cho cả kế toán quản trị và

kê khai tính thuế Mục đích chung cho các báo cáo tổng hợp của cả tập đoàn đa quốc gia là lợi nhuận Sử dụng giá chuyển nhượng để phân phối thu nhập của các công ty trên toàn cầu với các mức thu nhập được điều chỉnh phù hợp Bài báo tập trung phân tích giá chuyển nhượng như là công cụ để phối hợp sản xuất và bán hàng, trong việc ra quyết định của các bộ phận kinh doanh khác nhau Bài báo tập trung phân tích làm thế nào để một công ty có thể giảm thiểu nghĩa vụ thuế trên toàn thế giới của nó trong giới hạn của tiêu chuẩn giao dịch cho phép bởi luật pháp của các nước theo giá giao dịch độc lập được chấp nhận

(4) Liên Hiệp Quốc (2013), Practical Manual on Transfer Pricing for Developing

Countries Đây là tài liệu mang tính thực hành cao dành cho các nước đang phát triển

được tổng hợp và hướng dẫn bởi các chuyên gia từ nhiều nước trên thế giới Tài liệu giúp cho các nước đang phát triển có cái nhìn tổng thể về chuyển giá, sự hình thành quy định pháp lý về chuyển giá, các nguyên tắc xác định giá thị trường, các phương pháp xác định giá thị trường được chấp nhận rộng rãi bởi các nước OECD Tài liệu gồm nhiều ví dụ minh họa dễ hiểu, các tình huống được trình bày cụ thể Tài liệu giới thiệu các nội dung thực hành về chuyển giá tại chương 10 với các quốc gia như: Brazil, Trung Quốc, Ấn Độ và Nam Phi Với mỗi nước đều có các ví dụ phân tích

tình huống, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của các phương pháp xác định giá ở mỗi nước Tài liệu cung cấp nhiều mẫu biểu ở phần phụ lục có giá trị tham khảo tốt đối với các quốc gia đang phát triển trong quá trình xây dựng các quy định pháp lý kiểm soát chuyển giá phù hợp với đặc điểm của từng nước cũng như thông lệ quốc tế

(5) Cơ quan thuế quốc gia của Nhật Bản (2013), Reference Case Studies on

Application of Transfer Pricing Taxation Công trình này trình bày 28 tình huống

như sau: Các tình huống liên quan đến việc lựa chọn phương pháp tính giá giao dịch độc lập (9 tình huống); Các tình huống minh họa điểm cần lưu ý liên quan đến ứng dụng của phương pháp tính giá giao dịch độc lập như: Tài sản vô hình (6 tình huống), các tình huống minh họa điểm chung cần lưu ý khi áp dụng phương pháp phân chia lợi nhuận (3 tình huống), các tình huống minh họa điểm cần lưu ý khi áp dụng phương pháp tách lợi nhuận còn lại (4 tình huống), các tình huống khác (4 tình huống); tình huống thỏa thuận trước về giá (2 tình huống) Có thể nói, đây là tài liệu minh họa khá rõ ràng các tình huống giao dịch liên kết và có các phương pháp xác định các giao dịch độc lập được hướng dẫn bởi cơ quan thuế Nhật Bản Đây là tài liệu tham khảo có giá trị đối với các công ty đa quốc gia cũng như các nước trong việc thực hiện xây dựng chính sách thuế đối với hoạt động chuyển giá

(6) Anca D Cristeay (Đại học Oregon) và Daniel X Nguyen, Đại học

Copenhagen (2013), Transfer Pricing by Multinational Firms: New Evidence from

Foreign Firm Ownerships Nghiên cứu này xem xét các tình huống chưa được xét đến

trong các lý thuyết về chuyển giá nói chung Nghiên cứu này chỉ ra rằng, các công ty đa quốc gia sẽ thao túng giá giao dịch độc lập làm căn cứ xác định của các cơ quan thuế Các tác giả chỉ ra rằng, các nghiên cứu trước đó chỉ tập trung vào sự biến động giá chuyển nhượng mà chưa tập trung vào việc nghiên cứu giá giao dịch độc lập Đây chính

là điểm khác biệt của nghiên cứu này so với các nghiên cứu trước đó Mục đích của nghiên cứu này là chứng minh các công ty đa quốc gia bóp méo giá giao dịch độc lập cho mục đích giảm thiểu thuế Sự đóng góp của phân tích thực tế này là một hướng nghiên cứu khác để giúp cho các cơ quan quản lý thuế các nước xây dựng các kế hoạch

để đối phó với các hoạt động chuyển giá của các công ty đa quốc gia

(7) Kenneth Klassen (Trường đại học Waterloo; KklassenDNuwaterloo.ca); Petro Lisowsky (Trường đại học Illinois at Urbana-Champaign; lisowskyDNillinois

edu); Devan Mescall (Trường đại học Saskatchewan; mescallDNedwards.usask.ca)

(2014), Transfer Pricing: Strategies, Practices, and Tax Minimization Các tác giả

đã khảo sát giám đốc thuế của 219 tập đoàn đa quốc gia về việc sử dụng giá chuyển nhượng để giảm thiểu thuế Những khảo sát đã ghi lại sự đa dạng trong cả thực tiễn

về chuyển giá và chiến lược chuyển giá Các tác giả đã chỉ ra bằng chứng cho thấy việc sử dụng giá chuyển nhượng để đạt được một mức thuế phù hợp so với các chi phí các công ty đa quốc gia đã chi trả Nghiên cứu này đã sử dụng phân tích hồi qui

và cho thấy có sự khác biệt trong thực tiễn chuyển giá và chiến lược xác định mức độ giảm thuế qua việc sử dụng các hình thức chuyển giá

(8) Công ty Deloitte (2015), Global Transfer Pricing Country Guide Tài liệu

này tóm tắt quy định về kiểm soát chuyển giá của OECD và khoảng 70 quốc gia trên thế giới Các quy định được cập nhật dựa trên các văn bản quy định của các nước có được bổ sung và có hiệu lực đến thời điểm nghiên cứu Đây là một tài liệu quan trọng giới thiệu hành lang pháp lý và cơ chế, cách thức kiểm soát hoạt động chuyển giá của các nước trên thế giới

Ngoài những nghiên cứu trên, còn có nhiều nghiên cứu khác về chuyển giá và kiểm soát chuyển giá trên thế giới như: “Transfer Pricing Guidelines” do Tổng cục thu nội địa Malaysia ấn hành; “How Do Korean Multinational Firms Decide International Transfer Pricing” của Yong-Gyu Kim – Giáo sư Đại Học An Dương – Hàn Quốc đăng trên Tạp chí Thương mại Hàn Quốc, Vol.11, No.1 Tháng 5 năm

2007, pp.173-200; “Ireland’s Foreign Direct Investment Sector: the Impact of a hypothetical Irish Euro zone exit” của tác giả Domenico Campa and Rachel Cull Đại học Dublin, Ireland đăng trên Tạp chí Kinh tế và Thương mại số 4 năm 2013;

“Transfer Pricing: Un Practical Manual – China” của tác giả Richard Ainsworth and Andrew Shact Ngoài ra, các tổ chức và tạp chí nước ngoài đã công bố nhiều những nghiên cứu về kiểm soát chuyển giá trên hệ thống website của các tổ chức này như: Diễn đàn thương mại và phát triển- UNCTAD (United Nations Conference on Trade and Development); Các diễn đàn của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD); Các webssite của các công ty kiểm toán lớn trên thế giới hầu hết cũng đề cập đến các nội dung về chuyển giá và đánh giá tình hình chuyển giá của các nước trên thế giới

1.1.2 Đánh giá kết quả nghiên cứu của các công trình nước ngoài

Nhìn chung, các công trình và kết quả nghiên cứu về chuyển giá ở nước ngoài

đa dạng và phong phú Vấn đề chuyển giá đã được nghiên cứu và công bố thành sách hoặc công bố trên các tạp chí khoa học từ nhiều năm trước Các học giả, các nhà nghiên cứu tập trung nghiên cứu về nhiều nội dung của chuyển giá như: Lịch sử của chuyển giá, quy định về chuyển giá của các nước, chính sách chuyển giá của các công

ty đa quốc gia, những tranh luận về chuyển giá, hạn chế số thuế phải nộp Ở mỗi nước có nhiều công trình nghiên cứu cũng như các hướng dẫn về chuyển giá của mỗi quốc gia Tựu trung lại, các nước OECD đều đưa ra những quy định về chuyển giá dựa trên các qui ước chung về phương thức xác định giá giao dịch độc lập dựa trên các hướng dẫn của OECD Nhiều cuốn sách, bài báo khoa học nghiên cứu dựa trên các tình huống về chuyển giá của các công ty đa quốc gia hoạt động trên lãnh thổ mỗi nước Cách thức giải quyết tình huống, những tranh luận và gợi mở là những tình huống có giá trị đối với các nhà quản lý thuế, các nhà nghiên cứu và các nhà quản lý các công ty ĐQG Bên cạnh đó, các công trình nghiên cứu dựa trên các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, hay các nghiên cứu dựa trên các quốc gia như Canada, New Zealand, Malaysia, Singapore có nhiều hình thức như hỏi đáp, phân tích những quy định cũng như các thủ tục pháp lý, các giải pháp hạn chế các thủ tục hành chính đều được đề cập Các nghiên cứu của các công ty kiểm toán lớn công bố các số liệu các thống kê về kiểm soát chuyển giá cũng như giới thiệu tóm lược các quy định về chuyển giá của các quốc gia trên thế giới và những so sánh, đánh giá là những tài liệu có giá trị Các tác giả ở nhiều trường đại học lớn trên thế giới cũng tập trung phân tích các mô hình toán học, phân tích cơ sở dữ liệu, giả thiết cũng như nghiên cứu dựa trên nhiều lĩnh vực chi phí là những căn cứ có ý nghĩa thực tiễn cao Các công trình nghiên cứu nước ngoài là những tài liệu tham khảo có giá trị về lý luận cũng như những định hướng đối với việc hoàn thiện chính sách quản lý thuế đối với hoạt động

chuyển giá của các DN FDI tại Việt Nam

1.2 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC

1.2.1 Giới thiệu khái quát các công trình nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam, ngay từ khi xuất hiện các các công ty có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam cũng đã sớm xuất hiện các công trình nghiên cứu vấn đề chuyển

giá dưới dạng luận văn, luận án, các công trình nghiên cứu khoa học hoặc các bài báo khoa học đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành Một số nghiên cứu cho đến nay có

thể được tập hợp và được phân loại như sau:

1.2.1.1 Sách giáo trình, sách chuyên khảo và sách tham khảo

(1) Nguyễn Ngọc Thanh, Phan Hiển Minh, Bành Thúy Sơn (2000), Định giá

chuyển giao và chuyển giá tại các DN có vốn đầu tư nước ngoài ở thành phố Hồ Chí Minh Công trình này mô tả những vấn đề về định giá chuyển giao của các DN FDI ở

thành phố Hồ Chí Minh Những thông tin cũng như những tư liệu là những tài liệu có giá trị trong việc bước đầu đã có những nghiên cứu về vấn đề định giá chuyển giao của các DN FDI trong giai đoạn cuối những năm 1990 Cuốn sách có giá trị tham khảo về

sự hình thành việc định giá chuyển giao của các DN FDI, đặc biệt là các tập đoàn đa

quốc gia có mặt tại Việt Nam

(2) Nguyễn Ngọc Thanh, Nguyễn Hoàng Dũng (2001), Định giá chuyển giao

và thủ thuật chuyển giá của các công ty đa quốc gia ở Việt Nam Cuốn sách gồm 135

trang viết về những thủ thuật của chuyển giá của các công ty đa quốc gia ở Việt Nam Đây là một trong những cuốn sách sớm viết về chuyển giá ở Việt Nam của các công ty

đa quốc gia Vào thời điểm đó, những vấn đề chuyển giá chưa được quan tâm nhiều ở Việt Nam và các hành vi chuyển giá chủ yếu dựa trên các hình thức như nâng giá tài sản cố định, chi phí quản lý, tài sản vô hình

(3) CK&M, Nhà xuất bản Tài chính (2010), Hướng dẫn xác định giá thị

trường trong giao dịch liên kết Cuốn sách được biên soạn 6 phần với 277 trang bao

gồm các nội dung như: Giới thiệu chung phân tích các mối quan tâm của cơ quan thuế, định nghĩa xác định giá giao dịch nội bộ, phân tích việc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài thông qua giao dịch liên kết và phân tích các loại hình giao dịch liên kết nội bộ trong tập đoàn Tác giả đã phân tích cơ chế kiểm định tính chất khách quan của giao dịch liên kết, các nguyên tắc giá thị trường khách quan, phân tích tính tương đồng và mức độ có thể so sánh được giữa các giao dịch Tác giả tập trung đi sâu phân tích, tóm lược quá trình phát triển các quy định pháp lý về xác định giá giao dịch liên kết trong nội bộ tập đoàn tại Việt Nam cũng như hướng dẫn lập hồ sơ xác định giá thị trường trong giao dịch liên kết Tác giả cũng đã phân tích các tình huống xác định giá giao dịch liên kết đặc biệt cũng như một số vấn đề liên quan khác đến xác định giá giao

dịch liên kết Đây là tài liệu đào tạo, tham khảo bổ ích cho công tác quản lý thuế cũng như những người quan tâm nghiên cứu đến vấn đề chuyển giá ở các công ty đa quốc gia Những ví dụ và mô hình phân tích trực quan cũng như làm rõ các bước thực hiện việc lập hồ sơ xác định giá thị trường trong giao dịch liên kết là một cuốn cẩm nang có giá trị cho việc thực hiện những quy định trong chính sách thuế tại Việt Nam Cuốn sách đã làm rõ những khái niệm, cụ thể hóa các yêu cầu thực hiện về xác định giá thị trường theo hướng dẫn tại thông tư 66/TT-BTC ngày 22/04/2010 Tuy nhiên, cuốn sách viết chủ yếu mang tính chất hướng dẫn thực hiện thông tư, các quy định về xác định giá giao dịch độc lập và lập hồ sơ xác định giá giao dịch độc lập trong các giao dịch liên kết mà chưa đi sâu phân tích bản chất, nguồn gốc của vấn đề chuyển giá Chưa phân tích những nhân tố ảnh hưởng đến chuyển giá cũng như đề xuất các giải pháp kiểm soát hoạt động chuyển giá Các tình huống được đưa ra trong cuốn sách dựa trên các tình huống giả định mang tính lý thuyết và chưa được cụ thể hóa

(4) Đỗ Thiên Anh Tuấn (2014), Chuyển giá trong các DN FDI ở Việt Nam, tài

liệu giảng dạy chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright Tài liệu này có bốn phần bao

gồm: (i) Bối cảnh, (ii) Nghi án chuyển giá trong các DN FDI, (iii) Tranh luận về chuyển giá, (iv) Các nghi án chuyển giá điển hình Phần I nêu lên những bối cảnh lịch

sử về chiến lược đổi mới kinh tế với việc mở của cho phép đầu tư nước ngoài; đánh giá những kết quả đạt được của thu hút đầu tư nước ngoài và những hạn chế còn tồn tại trong suốt hơn 25 năm đổi mới Đặc biệt, tài liệu chỉ ra những tồn tại như “hiện tượng chuyển giá, trốn thuế, tránh thuế, né thuế, núp thuế trong rất nhiều DN đầu tư nước ngoài, kể cả các tập đoàn hàng đầu thế giới như Coca-Cola, Adidas, ” Phần II của tài liệu đánh giá những nhận định của cơ quan quản lý nhà nước về kết quả kiểm soát chuyển giá trong các DN FDI Theo đó, tài liệu cũng nêu lên các kết quả mà ngành Thuế cũng đã tiến hành thanh tra, kiểm tra từ năm 2010 đến hết năm 2013 Phần III của tài liệu nêu lên các tranh luận về chuyển giá để nêu lên các nhận định Phần này

chủ yếu sử dụng thông tin từ bài viết Khuôn mặt mới c “ uộc chiến ống chuyển

giá đăng trên Thời báo Kinh tế Việt Nam của tác giả Nghệ Nhân, ngày 26/3/2013

Phần IV của tài liệu nêu lên các nghi án chuyển giá điển hình bao gồm các tình huống Adidas Việt Nam, tình huống Coca-Cola Việt Nam, tình huống DN FDI ở Lâm Đồng Các tình huống được phân tích và nêu lên các nghi án cũng như các phương thức đấu

tranh mà ngành Thuế đã tiến hành triển khai, những khó khăn thách thức như những quan điểm của các nhà lãnh đạo các tập đoàn lớn là không làm sai vì uy tín của tập đoàn Có thể nói, đây là những tình huống điển hình có giá trị tham khảo tích cực Tài liệu cũng nêu lên được một số mức thuế suất thuế TNDN của các nước OECD năm

2014, tổng hợp tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài năm 2012 phân theo ngành kinh

tế, phân tích đầu tư trực tiếp nước ngoài từ năm 1988 đến 2012 Nhìn chung, đây là tài liệu tham khảo mang tính thực tiễn cao, có nhiều ví dụ tình huống và số liệu tin cậy Tuy nhiên, trong phạm vi tài liệu biên soạn để giảng dạy với 15 trang tài liệu chưa cho phép giải quyết toàn diện những vấn đề đặt ra về kiểm soát chuyển giá Các tình huống được sử dụng làm tài liệu cho thảo luận trên lớp học chứ không phải để đưa ra khuyến nghị chính sách

(5) PGS.TS Nguyễn Thị Phương Hoa - Chủ biên, Trường Đại học Kinh tế Quốc

dân (2014), Tăng cường kiểm soát nhà nước đối với hoạt động chuyển giá trong DN

trong điều kiện hội nhập kinh tế ở Việt Nam, NXB Giáo dục Cuốn sách tập trung

phân tích những vấn đề chuyển giá, ảnh hưởng của chuyển giá đối với nền kinh tế và vấn đề quản lý và kiểm soát của nhà nước đối với hoạt động chuyển giá trong điều kiện hội nhập kinh tế Đây là tài liệu tham khảo có giá trị đối với việc thực hiện xây dựng chính sách quản lý thuế nói riêng và chính sách quản lý của Nhà nước nói chung

về kiểm soát chuyển giá

1.2.1.2 Luận án tiến s

(1) Luận án tiến sĩ kinh tế năm 2002 của NCS Phan Hiển Minh – Nghiên cứu

sinh của Học viện Tài chính về đề tài “Hoàn thiện phương pháp định giá chuyển

giao trong chính sách thuế của Việt Nam” Trong bản luận án này tác giả tập trung

trình bày những kết quả nghiên cứu các hành vi định giá chuyển giao, các hình thức định giá chuyển giao của các công ty ĐQG và những tác động tới thực hiện chính sách thuế Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện phương pháp định giá chuyển giao trong công tác quản lý thuế của Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế Phần

lý luận của luận án tác giả đã đưa ra những khái niệm cơ bản về định giá chuyển giao, các phương pháp định giá chuyển giao của OECD theo cẩm nang xuất bản năm 1995

và sửa đổi bổ sung năm 1997, phương pháp định giá thị trường của Mỹ với ấn phẩm

“sách trắng”, các phương pháp xác định giá thị trường của một số nước Châu Á Trong

chương 2 của luận án, tác giả phân tích tình hình đầu tư nước ngoài đến hết năm 2001

và chính sách đầu tư nước ngoài liên quan đến định giá chuyển giao, phân tích thực trạng các DN định giá chuyển giao Tác giả cũng chỉ ra một số bất cập liên quan đến chính sách thuế tại thời điểm, đánh giá kết quả kinh doanh và nghĩa vụ thuế đối với các DN đầu tư trực tiếp nước ngoài, phân tích các động cơ và hành vi định giá chuyển giao với các hình thức như định giá thấp, định giá cao qua đó xác định những hạn chế trong quy định về định giá chuyển giao Trong chương 3, tác giả đề xuất các giải pháp như: Hoàn thiện hệ thống pháp luật về định giá chuyển giao, hoàn thiện cơ chế giám sát và kiểm tra tài chính, các giải pháp khác như ban hành Luật tố tụng về thuế, ban hành các luật hỗ trợ

(2) Luận án tiến sĩ kinh tế năm 2009 của NCS Nguyễn Thị Lan – Nghiên cứu

sinh của Học viện Tài chính về đề tài “Các giải pháp hạn chế việc trốn thuế và tránh

thuế của các công ty đa quốc gia hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam” Trong bản luận

án này, NCS Nguyễn Thị Lan có đề cập đến vấn đề chuyển giá dưới góc độ lý thuyết

và đánh giá thực trạng về hành vi chuyển giá của các công ty đa quốc gia đang hoạt động trên toàn lãnh thổ Việt Nam Dưới góc độ nghiên cứu lý luận, đây là một tài liệu tốt cho các nhà nghiên cứu Tuy nhiên, do luận án của NCS Nguyễn Thị Lan không nghiên cứu trực diện chủ đề chuyển giá, chuyển giá chỉ là một phần nội dung trong luận án nên độ sâu của vấn đề chuyển giá từ góc độ lý thuyết cũng như thực tiễn còn

có phần hạn chế

(3) Năm 2010 NCS Phan Thị Thành Dương – Đại học Luật Thành phố Hồ Chí

Minh nghiên cứu đề tài “Pháp luật kiểm soát chuyển giá ở Việt Nam” Luận án này

đề cập nhiều vấn đề lý luận cũng như thực tiễn về tình hình chuyển giá và kiểm soát chuyển giá ở Việt Nam trong thời gian qua Luận án khẳng định, chuyển giá là một hành vi mang tính tất yếu, khách quan khi xã hội phát triển đến một giai đoạn nhất định và có xu hướng gia tăng khi các nước tiến hành mở cửa, hội nhập và thu hút đầu

tư cùng với sự lớn mạnh của các nhóm lợi ích Luận án đã có những đóng góp quan trọng trong việc nhận diện các tác động tiêu cực của chuyển giá Luận án đã luận giải đặc tính của pháp luật về kiểm soát chuyển giá là pháp luật công xuất phát từ yêu cầu lập lại trật tự trong quản lý nhà nước về thuế Luận án đã mô tả về thực trạng pháp luật

về kiểm soát chuyển giá ở Việt Nam thông qua sự phân tích, đánh giá và luận giải khá

kỹ lưỡng dưới góc độ luật học Luận án đã đề xuất quy trình kiểm soát chuyển giá bao gồm: Xác lập quy định về tài liệu báo cáo, xác lập quy trình về kiểm soát chuyển giá Luận án cũng đã có những đề xuất về các biện pháp xử lý hành vi chuyển giá, thành lập bộ phận chuyên quản về chuyển giá và đặc biệt bộ phận này phải được đặt trong cơ cấu tổ chức của cơ quan thuế Luận án đề xuất phân định chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của bộ phận kiểm soát chuyển giá trong quá trình giải quyết chuyển giá, tránh sự trùng lắp với các bộ phận khác trong cơ quan thuế, phân định quyền hạn của bộ phận này trong mối tương quan với các bộ phận khác trong nội bộ cơ quan thuế Luận án đã

đề xuất xây dựng cơ chế phối hợp và bảo vệ quyền lợi của các chủ thể bị ảnh hưởng bởi chuyển giá Tuy nhiên, do công trình nghiên cứu dưới quan điểm luật học nên chưa có điều kiện đi sâu phân tích sâu ảnh hưởng của vấn đề chuyển giá đối dưới góc

độ kinh tế

Tóm lại, tính đến nay, có nhiều luận án tiến sĩ nghiên cứu về chủ đề chuyển giá của các công ty ĐQG đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam, dưới nhiều giác độ khác nhau và đứng trên phạm vi chung, chưa có luận án nào nghiên cứu về chuyển giá và kiểm soát chuyển giá đối với các DN FDI tại một địa phương cụ thể như đề tài luận án

mà NCS đang nghiên cứu

1.2.1.3 Luận văn t ạ s

(1) Năm 2010, học viên Nguyễn Thị Quỳnh Giang tiến hành nghiên cứu luận văn

cao học về đề tài “Chuyển giá trong các công ty đa quốc gia ở Việt Nam” Đây là bản

luận văn nghiên cứu các vấn đề chuyển giá trong các công ty đa quốc gia ở Việt Nam trong đó có nêu các những hình thức, thủ đoạn chuyển giá của các công ty đa quốc gia Bản luận văn nêu lên các phương pháp chống chuyển giá như: Phương pháp định giá chuyển giao trên cơ sở giá tự do có thể so sánh được, phương pháp giá bán lại, phương pháp giá vốn cộng lãi, phương pháp chiết tách lợi nhuận, phương pháp lợi nhuận ròng của các nghiệp vụ chuyển giao Luận văn đã nêu kinh nghiệm của một số nước như Mỹ, Trung Quốc và các nước ASEAN, từ đó, rút ra một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam Luận văn đã khái quát hóa tình hình thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, một số hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong thu hút FDI của Việt Nam Luận văn đã đánh giá thực trạng hoạt động chuyển giá của các công ty ĐQG ở Việt Nam, đánh giá những thay đổi về cơ chế chính sách cũng như những khó khăn trong

hoạt động chống chuyển giá Luận văn đã chỉ ra được một số tồn tại, hạn chế và kiến nghị một số giải pháp hạn chế hành vi chuyển giá của các công ty ĐQG Tuy nhiên, bản luận văn chưa đưa ra được những mối liên hệ giữa các công ty ĐQG và các công ty trong nước, chưa đưa ra được số liệu cụ thể cũng như phân tích được những mặt đóng góp tích cực của các công ty đang hoạt động tại Việt Nam

(2) Năm 2012, học viên Nguyễn Thị Hồng Vân tiến hành thực hiện luận văn

cao học tại Học viện Tài chính với đề tài “Giải pháp tăng cường chống chuyển giá

trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc” Đây là một bản luận văn nghiên cứu vấn đề chống

chuyển giá trên một địa bàn cụ thể, có nhiều tư liệu thực tế khá phong phú có độ tin cậy Điểm đặc biệt của bản luận văn này cho ta thấy có mối liên kết giữa các DN trong nước với các tập đoàn kinh tế ở nước ngoài đang hoạt động trên địa bàn của tỉnh trong vấn đề chuyển giá Tuy nhiên, với yêu cầu của luận văn cao học nên phần lý luận còn chưa sâu và chưa toàn diện, các giải pháp đưa ra chưa thực sự được luận giải kỹ lưỡng Những nghiên cứu về thực tiễn của luận văn chỉ trong giai đoạn ngắn, từ 2010 – 2012

và chưa cập nhật đến thời điểm hiện tại

(3) Năm 2012, học viên Chu Văn Trí thực hiện đề tài “Chuyển giá và quản lý

thuế đối với hoạt động chuyển giá tại các DN có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng” Luận văn đã hệ thống khái quát cơ sở lý luận về chuyển giá, tổng

hợp một số kinh nghiệm quốc tế trong công tác quản lý đối với hoạt động chuyển giá

để rút ra những kinh nghiệm cho công tác kiểm soát chuyển giá ở Việt Nam Luận văn

đã đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế đối với hoạt động chuyển giá tại Việt Nam và trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2006 – 2011 Luận văn đã đề xuất một

số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế đối với hoạt động chuyển giá

Ngoài ra, còn có nhiều luận văn cao học trong nước của các học viên như: “G ả

p p o n t n oạt độn ốn u ển ơ qu n t uế đố vớ DN sản xuất

ô tô, xe m v p ụ tùn ô tô, xe m ở t N m của Hà Anh Tú – 2011; “K ểm soát

và chống chuyển đối với các DN FDI tại Vi t N m của Hồng Phương Linh –

2011,“Hoạt động chuyển giá c a các DN FDI tại TPHCM từ độ nhà quản lý của Nguyễn Duy Hiếu – 2013; “C ốn u ển tại các DN vốn đầu tư nướ n o tạ

t N m của Phạm Quỳnh Trang – 2013; “Hoạt động chuyển giá c a các công ty xuyên quốc gia tại Vi t N m của Vũ Thị Lan Anh - 2013; “Kiểm so t v n ăn n ừa

chuyển giá thông qua h thống thông tin kế toán ở các DN có vốn đầu tư nước ngoài tại

Vi t N m của Luyện Vũ Đức Bình – 2013; “N n ứu hoạt động chuyển giá và kiểm soát chuyển giá tạ ôn t đ quốc gia trong ngành công nghi p đ n t u t Nam

ướ độ t u mu n của Nguyễn Phú Kỳ Trân – 2015

Nhìn chung, các luận văn cao học đã có những đóng góp nhất định cho việc nghiên cứu về vấn đề chuyển giá Mỗi một bản luận văn được nghiên cứu ở khía cạnh

và phạm vi khác nhau, nhiều tác giả đã có những số liệu và đóng góp nhất định cho việc nghiên cứu ở phạm vi cụ thể Tuy nhiên, do yêu cầu cũng như phạm vi của luận văn cao học, các tác giả chưa đánh giá và tổng hợp được những công trình nghiên cứu

về chuyển giá ở trong và ngoài nước Các ví dụ được đề cập chủ yếu dựa trên các số liệu ở một lĩnh vực và chưa mang tính tổng hợp cao Các giải pháp đưa ra chưa được các tác giả luận giải một cách thấu đáo Lý thuyết về chuyển giá cũng như kinh nghiệm của các nước và bài học cho Việt Nam chưa được các tác giả phân tích và khai thác sâu Tuy vậy, các bản luận văn này vẫn là những tài liệu tham khảo bổ ích trong quá trình thực hiện luận án

1.2.1.4 Đề tài khoa học

(1) Đề tài cấp thành phố (1999), “Vấn đề chuyển giá tại các DN có vốn đầu tư

nước ngoài tại Thành phố Hồ Chí Minh” do PTS Nguyễn Ngọc Thanh làm chủ

nhiệm Đây là những đề tài nghiên cứu về chuyển giá rất sớm ở Việt Nam Các tác giả tập trung nghiên cứu những vấn đề phát sinh về chuyển giá của các DN FDI hoạt động trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và phân tích những mối quan hệ tương tác của vấn đề chuyển giá đối với việc cải thiện môi trường đầu tư Dựa trên kinh nghiệm của các nước cũng như thực tế tại Thành phố Hồ Chí Minh đề tài đã có đóng góp tích cực trong việc nhận thức về chuyển giá cũng như vai trò của Nhà nước đối với cải thiện môi trường và thu hút đầu tư trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

(2) Đề tài cấp Bộ, Bộ Tài chính (2011), “Giải pháp hạn chế các thủ thuật

chuyển giá trong điều kiện hiện nay của các công ty đa quốc đang hoạt động tại Việt Nam” do GS.TS Ngô Thế Chi làm chủ nhiệm Đây là một công trình nghiên cứu

trực diện về vấn đề chuyển giá Đề tài đã tổng hợp, làm rõ các khía cạnh lý luận về chuyển giá từ khái niệm, đặc điểm, thủ thuật chuyển giá, phân tích những ảnh hưởng chuyển giá dưới nhiều góc độ cũng như các môi trường xuất hiện hình thức chuyển

giá; phân tích trình bày rõ các thủ thuật chuyển giá của các DN FDI ở Việt Nam, đồng thời phân tích, làm rõ thực trạng công tác quản lý thuế trong lĩnh vực chuyển giá do ngành Thuế tiến hành trong thời gian qua Đề tài cũng giới thiệu kinh nghiệm của nước ngoài về hạn chế thủ thuật chuyển giá Trên cơ sở đó, đề tài đề xuất những giải pháp có tính khả thi nhằm giúp cho các cơ quan quản lý nghiên cứu tham khảo vận dụng Tuy nhiên, đề tài chưa làm rõ hệ lụy của thủ thuật chuyển giá đến thâm hụt NSNN của các nước đặc biệt là đối với các nước kém phát triển có nguồn thu NS còn hạn hẹp như Việt Nam Ngoài ra, do công trình nghiên cứu đánh giá chung về các hành vi chuyển giá của các DN FDI đang hoạt động trên toàn lãnh thổ Việt Nam, nên chưa có điều kiện đi sâu phân tích diễn biến tình hình chuyển giá và các giải pháp hạn chế chuyển giá tại một địa bàn cụ thể - nơi có nhiều DN FDI đang hoạt động như ở tỉnh Vĩnh Phúc

(3) Đề tài cấp Bộ, Bộ Giáo dục và Đào tạo (2012), “Tăng cường kiểm soát nhà

nước đối với hoạt động chuyển giá trong DN trong điều kiện hội nhập kinh tế ở Việt Nam” do PGS.TS Nguyễn Thị Phương Hoa – Đại học Kinh tế Quốc dân làm chủ

nhiệm Đây là công trình nghiên cứu những vấn đề về chuyển giá của các DN trong điều kiện hội nhập Phân tích những ảnh hưởng cũng như việc thực hiện chính sách của Nhà nước đối với các DN có họat động chuyển giá Tác giả cũng phân tích những khía cạnh đạt được cũng như sự cần thiết phải tăng cường kiểm soát các hoạt động chuyển giá của các DN Công trình này tập trung nghiên cứu tổng thể về kiểm soát của Nhà nước nói chung, không nghiên cứu các trường hợp ở các địa phương cụ thể Đề tài tập trung phân tích các vấn đề về hội nhập, quản lý nhà nước nên chưa phân tích sâu về công tác thuế cũng như những kinh nghiệm trong thanh tra chuyển giá tại Việt Nam

(4) Đề tài khoa học cấp Trường (2013), “Nghiên cứu vấn đề chuyển giá của

các DN FDI trên địa bàn TP Hồ Chí Minh” do TS Ngô Thị Ngọc Huyền - Đại học

Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh làm chủ nhiệm Đây là đề tài nghiên cứu về chuyển giá đối với các DN FDI trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh Các tác giả tập trung làm rõ chuyển giá và kiểm soát chuyển giá trong hoạt động của DN FDI trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh Đề tài cũng nghiên cứu kinh nghiệm kiểm soát chuyển giá của các nước và rút ra bài học cho Việt Nam Đề tài đã đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát chuyển giá đối với DN FDI địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

(5) Đề tài cấp Bộ (2014), “Vấn đề định giá chuyển giao của các công ty đa

quốc gia hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam - thực trạng và giải pháp” do TS Nguyễn

Thị Lan, Đại học Ngoại thương, làm chủ nhiệm Đây là công trình nghiên cứu có giá

trị tốt cả trên phương diện lý luận, đánh giá thực tiễn cũng như đề xuất hệ thống giải pháp Tuy nhiên, công trình nghiên cứu này cũng dừng lại việc nghiên cứu phạm vi vĩ

mô, chưa nghiên cứu một địa phương cụ thể

1.2.1.5 Bài báo khoa học

Vấn đề chuyển giá và kiểm soát chuyển giá đã thu hút được rất nhiều nhà khoa học, nhà quản lý quan tâm nghiên cứu và công bố kết quả nghiên cứu trên các tạp chí khoa học trong nước Tiêu biểu là các bài báo sau đây:

(1) Đoàn Văn Trường (2005), “Vấn đề chuyển giá của các công ty đa quốc gia”,

Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, số 328 tháng 9 năm 2005 Bài báo phân tích phản ứng của

chính phủ các nước với hiện tượng chuyển giá toàn cầu, phân tích những đặc trưng và

tổ chức quản lý của các công ty đa quốc gia, phân tích những hoạt động chuyển giá của các công ty đa quốc gia ở Việt Nam dựa trên các số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê, Cục thuế Thành phố Hồ Chí Minh, phân tích những tiêu cực trong vấn đề định giá góp vốn liên doanh của các DN FDI Bài báo nêu kinh nghiệm của Thái Lan trong việc chống chuyển giá, phân tích kỹ thuật chuyển giá và đề xuất 6 giải pháp khắc phục tình trạng chuyển giá ở nước ta Bài báo đã có những số liệu đưa ra cụ thể, minh họa cho tình hình chuyển giá chung của các DN FDI trong giai đoạn từ 1996 – 2005

(2) ThS Phan Thị Thành Dương – Đại học luật TP HCM (2006), “Chuyển giá ở

Việt Nam”, Tạp chí Khoa học Pháp lý số 2 (23) 2006 Bài báo tập trung phân tích các

hành vi chuyển giá ở góc nhìn luật học, phân tích hành vi thay đổi giá, quyết định giá được dựa vào các chủ thể kinh doanh dựa trên các quyền tự do định đoạt, mối quan hệ lợi ích gắn bó và sự không thay đổi tổng lợi ích chung trong nhóm liên kết Bài viết phân tích phạm vi chuyển giá cũng như biện pháp chống chuyển giá ở Việt Nam, phân tích những quy định pháp lý được đề cập trong thông tư 117/2005/TT-BTC, phân tích các phương pháp xác định giá cũng như các biện pháp cưỡng chế như ấn định giá được quy định trong thông tư này

(3) TS Hà Nam Khánh Giao và PGS.TS Bùi Lê Hà “Khảo sát việc tuân thủ các quy định về định giá chuyển nhượng của các DN có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt

Nam”, Tạp chí phát triển kinh tế, số 225 (2009) Bài viết tập trung vào phân tích việc

khảo sát 50 DN có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, phỏng vấn một số chuyên gia

về việc thực thi thông tư 117/2005/TT-BTC Bài viết đã nêu lên các khái niệm cơ bản

về giá chuyển nhượng theo định nghĩa của OECD, phân tích cơ chế kiểm soát giá chuyển nhượng dựa trên các thông tư của Bộ Tài chính ban hành như Thông tư 117/2005/TT-BTC; Thông tư 115/2005/TT-BTC và Thông tư 119/2003/TT-BTC Bài viết dựa trên các kết quả tổng hợp khảo sát bằng bảng câu hỏi, và tổng hợp phỏng vấn các chuyên gia về việc chấp hành những quy định về việc kiểm soát giá giao dịch của các bên có quan hệ liên kết theo các văn bản pháp luật Những số liệu khảo sát chi tiết

và tin cậy phản ánh thực trạng về việc hiểu biết, nắm bắt và chấp hành các quy định của Nhà nước Bài viết đưa ra nhiều kiến nghị có giá trị cho các DN trong việc thực hiện chấp hành chính sách về giá chuyển nhượng Kết luận của bài viết khẳng định:

“Thực chất hoạt động định giá chuyển nhượng là một “con sóng ngầm” trong các dự

án có vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài tại Việt Nam, có tác động mạnh mẽ đến nguồn thu ngân sách của nước nhận đầu tư, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường cạnh tranh” Nhìn chung, trong khuôn khổ một bài báo khoa học, tác giả tập trung vào việc phân tích những quy định và tình hình chấp hành các quy định về lập hồ sơ giá chuyển nhượng theo quy định của thông tư 117/TT/2005-TT-BTC Bài viết không phân tích những ảnh hưởng cũng như mối liên hệ của các DN FDI đối với các DN trong nước

(4) ThS Nguyễn Văn Phụng (2011), “Chống chuyển giá thực trạng và những

vấn đề được đặt ra”, Tạp chí Tài chính, số 5/2011 Bài viết nêu quan niệm về chuyển

giá, nhận diện những hình thức chuyển giá ở Việt Nam Nhận định chuyển giá không chỉ là vấn đề riêng của mỗi quốc gia mà là vấn đề của toàn cầu trong quá trình hội nhập Bài viết đề cập các quy định pháp lý về chống chuyển giá và đề xuất một số giải pháp chống chuyển giá

(6) TS Phạm Hùng Tiến (2012), “Bàn về chống chuyển giá trong giai đoạn hiện

nay”, Tạp chí khoa họ Đại học Quốc gia Hà nội, số 28 (2012) Bài báo tập trung phân

tích về nguyên nhân hình thành chuyển giá trong khu vực FDI, đồng thời đã đề xuất một số khuyến nghị nhằm chống chuyển giá tại Việt Nam Bài viết đưa ra 2 ví dụ về chuyển giá giữa hai đơn vị trong cùng tập đoàn Bài viết đã cung cấp số liệu về đầu tư trực tiếp nước ngoài trong giai đoạn từ 2006-2010, đánh giá sự quyết tâm mạnh mẽ

hơn của cơ quan quản lý thuế khi Bộ Tài chính ban hành thông tư 66/2010/TT-BTC ngày 22/4/2010 Bài viết tóm lược một số khái niệm và nội dung quan trọng trong cơ chế APA do OECD khuyến cáo để rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam Bài viết khẳng định sự cần thiết thực hiện cơ chế APA trong chính sách thuế của Việt Nam

(7) PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (2012), “Hạn chế hoạt động chuyển giá nhằm

tránh thất thu thuế”, Tạp chí Nghiên cứu Tài chính Kế toán, số 9 (110) – 2012 Bài báo

khái quát một số thủ đoạn chuyển giá ở các DN Việt Nam từ khi hội nhập đến khoảng năm 2010, đặc biệt là ở những năm từ 2006 đến năm 2010 Bài báo cũng đề xuất một số biện pháp hạn chế chuyển giá như: đẩy mạnh hoàn thiện hành lang pháp lý chống chuyển giá; đề xuất áp dụng cơ chế thỏa thuận trước APA; hoàn thiện cơ sở dữ liệu về hoạt động của DN; kiện toàn bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức thuế; xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan

(8) ThS Nguyễn Văn Phụng (2012), “Chống chuyển giá và chống gian lận giá –

Những vấn đề được xã hội quan tâm”, Tạp chí Nghiên cứu Tài chính Kế toán, số 9 (110)

– 2012 Bài viết phân tích khá sâu sắc khái niệm chuyển giá và gian lận giá, chỉ ra sự khác nhau giữa hai khái niệm này Bài viết cũng chỉ ra 7 hình thức chuyển giá phổ biến

ở các DN có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam như: đẩy giá yếu tố đầu vào, hạ thấp mức giá đầu ra, thông qua lãi suất cho vay vốn, thông qua cơ chế giá nội bộ Bài viết giới thiệu tóm tắt các quy định pháp lý về kiểm soát chuyển giá ở Việt Nam và đề xuất một số giải pháp chống chuyển giá như: Rà soát và kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm đối với DN FDI về chuyển giá, phân loại DN FDI để phân tích đánh giá các tiêu chí về chuyển giá, tiến hành khảo sát thông tin để đánh giá tình hình chuyển giá

(9) TS Vũ Văn Trường (2012), “Nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với hoạt

động chuyển giá tại Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu Tài chính Kế toán, số 9 (110) –

2012 Sau khi giới thiệu khái quát hành lang pháp lý về kiểm soát chuyển giá ở Việt Nam, tác giả đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với hoạt động chuyển giá, tiêu biểu là các giải pháp sau: Hoàn thiện hành lang pháp lý về quản

lý thuế đối với hoạt động chuyển giá với đề xuất áp dụng APA và bổ sung quyền điều tra cho cơ quan thuế; bố trí cán bộ có năng lực vào Tổ quản lý thuế đối với hoạt động chuyển giá của Tổng cục Thuế; tập trung thanh tra, kiểm tra giá chuyển nhượng của những tập đoàn có nhiều DN thành viên

(10) TS Bùi Văn Vần (2012), “Một số ý kiến bàn về hoạt động chuyển giá của

các công ty đa quốc gia”, Tạp chí Nghiên cứu Tài chính Kế toán, số 9 (110) – 2012

Bài viết tóm tắt những vấn đề lý luận cơ bản về chuyển giá như khái niệm, các nguyên nhân của chuyển giá, động cơ của chuyển giá Bài viết cũng giới thiệu các chế tài đối với chuyển giá như: Ban hành văn bản pháp quy để hướng dẫn hành vi chuyển giá, trao quyền cho cơ quan thuế, cơ quan hải quan thực hiện chế tài ấn định thuế; hợp tác quốc tế về chống chuyển giá

(11) Nguyễn Quang Tiến (2012), “Quản lý thuế đối với hoạt động chuyển giá:

Thực trạng và giải pháp”, Tạp chí Tài chính, số 3 (569) 2012 Bài viết phân tích, đánh

giá thực trạng chuyển giá tại Việt Nam với những số liệu cụ thể để minh họa, chỉ ra những hình thức chuyển giá cụ thể đã xuất hiện ở Việt Nam, chỉ ra những hoạt động quản lý thuế cụ thể đã được áp dụng ở Việt Nam để hạn chế hoạt động chuyển giá Đặc biệt, bài báo đã chỉ ra những nguyên nhân cơ bản làm giảm hiệu quả của công tác quản lý hoạt động chuyển giá, đó là: trước khi có Thông tư 66/2010/TT-BTC, việc quản lý thuế đối với hoạt động chuyển giá chưa được coi trọng; chưa bố trí nguồn kinh phí để hoàn thiện hệ thống chính sách dữ liệu của ngành Thuế, chưa có thông tin tốt để quản lý hoạt động chuyển giá; các DN FDI có hoạt động chuyển giá thường là DN lớn

có đội ngũ chuyên gia tư vấn giỏi Từ đó, bài báo đã đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với hoạt động chuyển giá, tiêu biểu là: Bổ sung cơ chế APA vào Luật Quản lý thuế, quy định thời gian thanh tra chuyển giá dài hơn thanh tra thông thường, đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh hiệu quả hoạt động của từng bộ phận chức năng quản lý thuế

(12) PGS.TS Lê Xuân Trường (2012), “Chống chuyển giá: Cơ sở lý luận và

thực tiễn Việt Nam”, Kỷ yếu hội thảo khoa học hoạt động chuyển giá – những vấn đề

lý luận, thực tiễn và bi n pháp hạn chế, Nxb Tài chính (08/2012) Bài viết đã tập trung

phân tích một số vấn đề lý luận cơ bản về chuyển giá, cơ sở cũng như động cơ của hành vi chuyển giá, những tác động cơ bản của hành vi chuyển giá khi không được xử

lý theo quy định của pháp luật Bài viết phân tích những nỗ lực và thành công bước đầu trong hoạt động chống chuyển giá ở Việt Nam thời gian qua cũng như đề cập những khó khăn, bất cập của công tác chống chuyển giá ở Việt Nam hiện nay Bài viết

đề xuất 5 giải pháp chống chuyển giá: Hoàn thiện hành lang pháp lý, thu hẹp các ưu

đãi thuế, nghiên cứu giao quyền điều tra cho cơ quan thuế, thành lập bộ phận tình báo

ở Tổng cục Thuế, hoàn thiện hệ thống thông tin, dữ liệu người nộp thuế

(13) PGS.TS Nguyễn Đình Tài (2012), “Chuyển giá ở các DN FDI: kẽ hở từ

chính sách và các biện pháp hạn chế”, Kỷ yếu hội thảo khoa học hoạt động chuyển giá

– những vấn đề lý luận, thực tiễn và bi n pháp hạn chế, Nxb Tài chính (08/2012) Bài

viết nêu 20 điểm trong đó tập trung phân tích những vấn đề về cơ chế chính sách như

mở cửa nền kinh tế, chính sách thu hút đầu tư nước ngoài, vấn đề ưu đãi thuế đối với các DN FDI, thời điểm gia nhập WTO Bài viết nêu ra một số khuyến nghị như xem xét lại các biện pháp ưu đãi đầu tư, ban hành các văn bản cụ thể cho các ngành liên quan, tập trung nỗ lực chính sách nội địa hóa

(14) PGS.TS Nguyễn Thường Lạng (2012), “Đề xuất quy trình kiểm soát

chuyển giá trong đầu tư nước ngoài tại Việt Nam”, Kỷ yếu hội thảo khoa học hoạt

động chuyển giá – những vấn đề lý luận, thực tiễn và bi n pháp hạn chế, Nxb Tài

chính (08/2012) Bài viết nêu bản chất của vấn đề chuyển giá và có ví dụ minh họa dựa trên kết quả giám định giá trị vốn góp thiết bị của Tập đoàn SGS năm 1993 đối với 7 dự án liên doanh tại Việt Nam Bài viết phân tích 7 hình thức chuyển giá của các công ty đa quốc gia, phân tích tình hình, cơ chế chính sách chống chuyển giá trong đầu

tư nước ngoài tại Việt Nam thông qua các văn bản của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế Qua đó, tác giả đề xuất quy trình kiểm soát chuyển giá theo 5 khâu, gồm có: Cam kết không chuyển giá dưới bất cứ hình thức nào; Tập hợp các dấu hiệu chuyển giá; Lập báo cáo và thông báo với cơ quan có thẩm quyền; Tổ chức thanh tra, kiểm tra xác minh tình hình thực tế; Kết luận, truy thu và áp dụng các chế tài cần thiết khác

(15) TS Lê Thị Thùy Vân và ThS Trần Thị Quỳnh Hoa (2012), “Hoạt động

chuyển giá: thực tiễn ở một số nước châu á và liên hệ tình huống của Việt Nam”, Kỷ

yếu hội thảo khoa học hoạt động chuyển giá – những vấn đề lý luận, thực tiễn và bi n pháp hạn chế, Nxb Tài chính (8/2012) Bài báo nêu những xu hướng hoạt động chuyển

giá và biện pháp hạn chế chuyển giá tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, nghiên cứu thực tiễn ở một số nước như Nhật Bản, Trung Quốc và Malaysia qua đó tác giả có một số so sánh và liên hệ biện pháp hạn chế chuyển giá ở Việt Nam trong đó có đề xuất việc áp dụng thỏa thuận xác định giá trước

(16) PGS.TS Nguyễn Thị Thương Huyền và TS Phan Thị Thành Dương (2012),

“Các quy định về kiểm soát chuyển giá ở Việt Nam – một số vấn đề đặt ra”, Kỷ yếu

hội thảo khoa học hoạt động chuyển giá – những vấn đề lý luận, thực tiễn và bi n pháp hạn chế, Nxb Tài chính (8/2012) Bài báo tập trung nghiên cứu các quy định về

chuyển giá được quy định trong các văn bản pháp luật của Nhà nước dưới góc nhìn về luật học Tác giả tập trung nghiên cứu và phân tích thông tư 66/TT-BTC ngày 22/04/2010 với ba nội dung: Đối tượng bị kiểm soát chuyển giá; Chủ thể bị kiểm soát chuyển giá; Xác định giá chuyển giao

(17) PGS.TS Lê Văn Ái (2012), “Một số vấn đề cơ bản về chuyển giá đối với

DN FDI”, Kỷ yếu hội thảo khoa học hoạt động chuyển giá – những vấn đề lý luận,

thực tiễn và bi n pháp hạn chế, Nxb Tài chính (8/2012) Bài báo tập trung phân tích

thuật ngữ “chuyển giá”, phân tích các thủ thuật chuyển giá qua nghiên cứu thực tế ở các nước cũng như ở Việt Nam qua đó phân tích những ảnh hưởng tiêu cực của hành

vi chuyển giá của các công ty đa quốc gia

(18) TS Nguyễn Thị Kim Anh (2013), “Chuyển giá và chống chuyển giá của

các công ty xuyên quốc gia tại Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế số 4 (419) từ

trang 47-53 Tác giả nêu khái quát tình hình thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đến cuối năm 2012, thu NSNN từ khu vực có vốn đầu tư nước ngoài từ 2002-2010, phân tích những hình thức chuyển giá của các công ty xuyên quốc gia, những tác động bất lợi từ hoạt động chuyển giá của các công ty xuyên quốc gia đối với Việt Nam và

đề xuất hai giải pháp hạn chế hoạt động chuyển giá của các công ty xuyên quốc gia Tác giả đã đánh giá và bình luận những vấn đề để chống chuyển giá triệt để Nhìn chung, những thông tin và ý tưởng đề xuất là những đóng góp hết sức cần thiết cho việc thực hiện kiểm soát hoạt động chuyển giá của các công ty xuyên quốc gia

(19) PGS.TS Lê Xuân Trường (2013), “Chống chuyển giá: Cần tập trung khắc

phục những mắt xích yếu nhất”, C u n đề Kiểm toán cuối tháng số tháng 3/2013 Bài

báo điểm lại những nỗ lực và thành công bước đầu trong hoạt động chống chuyển giá

ở Việt Nam, nhận diện những mắt xích yếu nhất trong công tác đấu tranh chống chuyển giá như: Hành lang pháp lý, quyền điều tra của cơ quan thuế, bộ phận chuyên trách của cơ quan thuế và cơ sở dữ liệu của ngành Thuế Bài báo đề xuất 5 giải pháp khắc phục những mắt xích yếu nhất trong công tác chống chuyển giá

(20) PGS.TS Nguyễn Thị Phương Hoa (2013), “Kiểm toán hoạt động chuyển

giá trong nền kinh tế hội nhập ở Việt Nam”, Tạp chí Kinh tế và Phát triển, số tháng

10/2013 Bài báo tập trung phân tích khía cạnh của hoạt động kiểm toán đối với hoạt động chuyển giá ở Việt Nam

Ngoài ra, còn rất nhiều bài báo khoa học đăng trên các tạp chí khoa học trong nước và các diễn đàn khoa học khác như: PGS.TS Lê Xuân Trường với bài “Chống chuyển giá ở Việt Nam: Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và các điều kiện thực hiện”

đăng tải Tạp chí Tài chính số tháng 5/2011; TS Nguyễn Xuân Sơn với bài “2012:

Năm của tiến công vào hoạt động chuyển giá, thất thu và nợ đọng thuế”, Tạp í T

chính, số 3 (569); PGS.TS Hà Minh Sơn với bài “Chuyển giá - nguyên nhân và giải

pháp” đăng trên Kỷ yếu hội thảo khoa học hoạt động chuyển giá – những vấn đề lý

luận, thực tiễn và bi n pháp hạn chế, Nxb Tài chính (08/2012); TS Nguyễn Minh Hà

với bài “Chuyển giá và thuế thu nhập DN của DN FDI tại thành phố Hồ Chí Minh” đăng trên Tạp chí Phát triển Kinh tế số 267 tháng 1/2013; TS Nhữ Trọng Bách với bài

“Chuyển giá trong các DN FDI và giải pháp hạn chế” đăng trên Tạp chí Khoa học Công nghệ Việt Nam số 07/2013; Bài của Lê Hoàng năm 2014 đăng trên

http://www.thesaigontimes.vn “Hầu như DN FDI nào cũng chuyển giá, trốn thuế”; Bài

của Anh Vũ - Hương Giang đăng trên http://www.thanhnien.com.vn năm 2014 “Hàng

loạt DN FDI chuyển giá, trốn thuế”; Bài của Phạm Tuyên đăng trên

http://www.tienphong.vn năm 2014 “Lật chiêu tiếp tay chuyển giá của các công ty

kiểm toán”; Một số bài của Tâm An đăng trên năm 2014 phỏng vấn PGS TS Nguyễn

Thị Phương Hoa – Đại học Kinh tế Quốc dân với tiêu đề “Tẩy chay DN chuyển giá”; phỏng vấn ThS Bùi Ngọc Sơn - Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính trị Thế giới với tiêu đề “Chuyển giá FDI: Quản lý yếu hay có động

cơ?”, bài phỏng vấn GS.TS Ngô Thế Chi với tiêu đề “Chuyển giá FDI: Việt Nam vừa thất thu, vừa thành bãi rác ” đăng trên http://baodatviet.vn/kinh-te/doanh-

nghiep/chuyen-gia-fdi-viet-nam-vua-that-thu-vua-thanh-bai-rac-3034503/, bài viết của

Tâm An “FDI chuyển giá, trốn thuế khai lỗ khủng?”; Các bài viết của Lê Thúy

“Chống chuyển giá trốn thuế - lành mạnh môi trường đầu tư kinh doanh” đăng trên

http://cand.com.vn/doanh-nghiep/Chong-chuyen-gia-tron-thue-lanh-manh-moi-truong-dau-tu-kinh-doanh-348788 ngày 23 tháng 04 năm 2015

Nhìn chung, các công trình khoa học công bố dưới dạng bài báo trên các tạp chí khoa học nói trên là những tài liệu tốt cho các nhà nghiên cứu hoạch định chính sách Tuy nhiên, do khuôn khổ của một bài báo khoa học nên các công trình khoa học đã nêu trên thường giải quyết vấn đề nghiên cứu dưới 2 dạng cơ bản là: (1) Giải quyết tổng thể vấn đề nghiên cứu ở phạm vi chung nhất, đánh giá thực trạng thường có tính khái quát cao mà không phân tích cụ thể, các giải pháp đề xuất thường mang tính định hướng, không nêu chi tiết lộ trình và điều kiện thực hiện; (2) Giải quyết một vấn đề cụ thể của chuyển giá mà không nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống Đặc biệt, không có công trình khoa học nào dưới dạng bài báo khoa học nghiên cứu toàn diện,

có hệ thống về chuyển giá và kiểm soát chuyển giá trong các DN FDI ở địa bàn tỉnh

Vĩnh Phúc trong giai đoạn 2006 – 2014

1.2.2 Đánh giá kết quả nghiên cứu của các công trình trong nước

Trong các năm qua, có nhiều các công trình nghiên cứu trong nước đã đề cập đến vấn đề chuyển giá Các giáo trình hoặc sách chuyên khảo, sách tham khảo tập trung phân tích những khái niệm, động cơ, những hệ lụy của vấn đề chuyển giá, lịch sử cũng như tình hình chuyển giá của các nước đặc biệt là các nước khu vực châu Á- Thái Bình Dương Một số sách tham khảo tập trung nghiên cứu các văn bản chính sách pháp luật, cụ thể hóa các văn bản luật, hướng dẫn thực hiện các văn bản pháp luật quy định về chuyển giá, hướng dẫn trình tự quy định Các luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ tập trung nghiên cứu những vấn đề chuyển giá của các công ty đa quốc gia, những kẽ

hở pháp lý, quy định về chính sách pháp luật đối với vấn đề chuyển giá qua đó đưa ra các giải pháp chung ở mỗi một công trình một khía cạnh riêng biệt Các bài báo khoa học thường nghiên cứu về những khía cạnh khác nhau của vấn đề chuyển giá hay đưa

ra những thông tin, con số cụ thể liên quan đến vấn đề chuyển giá Có nhiều bài báo giới thiệu thông tin mang tính thời sự, nhiều tác giả nhìn nhận chuyển giá ở nhiều quan điểm khác nhau

Các công trình nghiên cứu trong nước là những tài liệu tham khảo có giá trị Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu của những công trình đã công bố thì những công trình này chưa đi sâu phân tích có hệ thống và toàn diện về kiểm soát chuyển giá ở Vĩnh Phúc Chưa có luận án tiến sĩ nào nghiên cứu về kiểm soát chuyển giá tại Vĩnh Phúc Thủ thuật chuyển giá các DN có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ

Việt Nam nói chung và địa phương Vĩnh Phúc nói riêng ngày càng tinh vi, công tác kiểm soát chuyển giá cũng cần được điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tiễn Những vấn đề lý luận về kiểm soát chuyển giá cũng cần được phát triển bổ sung và hoàn thiện cho phù hợp với thực tiễn quản lý thuế Do vậy, đòi hỏi phải tiếp tục nghiên

cứu và đề xuất các giải pháp phải cụ thể và có kết quả thiết thực hơn

1.3 KHOẢNG HỞ NGHIÊN CỨU

Từ những phân tích trên cho thấy, trong lĩnh vực kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI, có những vấn đề lý luận và thực tiễn sau chưa được làm rõ hoặc chưa nghiên cứu trong các công trình khoa học trong và ngoài nước đã công bố, cần tiếp tục nghiên cứu Đây chính là các khoảng hở để luận án này nghiên cứu Đó là:

Thứ nhất, những vấn đề lý luận về kiểm soát chuyển giá của các DN FDI trong

bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng của nền kinh tế chuyển đổi như Việt Nam và trong bối cảnh bước đầu hiện đại hóa quản lý thuế

Thứ hai, khái quát hóa những vấn đề thực tiễn đặt ra trong bối cảnh giai đoạn

đầu của đổi mới phương pháp tiếp cận kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI ở Việt Nam theo hướng áp dụng quản lý rủi ro và APA

Thứ ba, thực tiễn và kết quả triển khai các biện pháp kiểm soát chuyển giá ở

Vĩnh Phúc trong những năm gần đây, đặc biệt là giai đoạn áp dụng Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế năm 2012

Thứ tư, các giải pháp tăng cường kiểm soát chuyển giá ở Vĩnh Phúc trong thời

Về lý luận: Ngoài việc hệ thống hóa và góp phần phát triển, bổ sung những vấn

đề lý luận về chuyển giá và kiểm soát hoạt động chuyển giá của các DN FDI Luận án tóm lược những điểm nổi bật trong hệ thống pháp luật về kiểm soát chuyển giá của các nước trên thế giới với sự cập nhật những xu hướng mới nhất, những biện pháp mới nhất được áp dụng của các quốc gia trước những biến đổi của các đối tượng quản lý

Luận án chỉ ra đặc trưng của hoạt động chuyển giá tại các quốc gia đang phát triển trong bối cảnh mới mở cửa hội nhập và ở tư thế nước tiếp nhận đầu tư

Về thực tiễn, luận án có những đóng góp sau:

- Luận án nghiên cứu những tình huống điển hình đã được các cơ quan thuế địa phương khác tại Việt Nam và Tổng cục Thuế tiến hành thanh tra và đã có kết luận về hành vi chuyển giá để rút ra những kết luận có tính đặc thù trong chuyển giá và kiểm soát chuyển giá ở Việt Nam Nghiên cứu những tình huống chuyển giá mà cơ quan thuế chưa có kết luận cũng như chứng minh được hành vi chuyển giá Qua đó, rút ra được những bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý thuế nhằm hạn chế chuyển giá

ở các DN FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc

- Luận án phân tích rõ thực trạng chuyển giá của các DN FDI đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc cũng như các biện pháp mà các cơ quan chức năng của tỉnh Vĩnh Phúc đã thực hiện nhằm kiểm soát chuyển giá trong suốt giai đoạn 2006 –

2014 Đặc biệt, luận án chú trọng phát hiện những nguyên nhân làm hạn chế tác động của các biện pháp mà các cơ quan chức năng đã sử dụng để kiểm soát chuyển giá Đây chính là khác biệt hoàn toàn của luận án so với các luận án và công trình khoa học đã công bố trước đây vì trước khi luận án thực hiện nghiên cứu này, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống và chuyên sâu về chuyển giá

và kiểm soát chuyển giá đối với DN FDI ở tỉnh Vĩnh Phúc

- Luận án đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện, đặc biệt là những giải pháp nghiệp vụ cụ thể có tính khả thi để góp phần kiểm soát tình trạng chuyển giá của các

DN FDI đang hoạt động ở tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2016 – 2020