DẠY học và KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG lực môn GIÁO dục CÔNG dân

1 DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC MÔN GDCD... Mục tiêu của dạy học định hướng năng lực Dạy học định hướng NL nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạ

1

DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC MÔN GDCD

3

1 MỤC TIÊU; PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO

ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

• Năng lực

chuyên

môn

Học để biết Học để làm

Học để chung sống

Học để

tự khẳng định

4 trụ cột Giáo dục

Năng lực chuyên biệt

Tự nhận thức, tự điều chỉnh hành vi phù hợp PL

và chuẩn mực đạo đức XH

Tự chịu trách nhiệm và thực hiện trách

nhiệm công dân với

cộng đồng, đất nước

Giải quyết vấn

đề cá nhân và hợp tác giải quyết vấn đề

xã hội

Năng lực chuyên biệt hướng tới

hình thành thông qua môn GDCD

7

Chương trình định hướng nội dung

Chương trình định hướng Năng lực

Lựa chọn nội dung nhằm đạt được kết quả đầu ra đã quy định, gắn với các tình huống thực tiễn

- Giáo viên chủ yếu là người

tổ chức, hỗ trợ học sinh tự học Chú trọng phát triển khả năng giao tiếp, giải quyết vấn đề

huống thực tiễn

• Năng lực là khả năng vận dụng các kiến thức,

kỹ năng, thái độ, niềm tin, giá trị… vào việc thực hiện các nhiệm vụ trong những hoàn cảnh

cụ thể của thực tiễn

THẾ NÀO LÀ NĂNG LỰC?

ĐẶC ĐIỂM

- Hình thành và bộc lộ trong hoạt động và gắn với một hoạt động cụ thể

-

- Chịu sự chi phối của các yếu tố bẩm sinh di

truyền, môi trường và hoạt động của bản thân

10

DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Mục tiêu của dạy học định hướng năng lực

Dạy học định hướng NL nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình

người NL giải quyết các tình huống của

ĐẶC TRƢNG CỦA DẠY HỌC THEO NĂNG LỰC

1 Dạy học thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập, từ đó giúp HS tự khám phá những điều chưa biết chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được sắp đặt sẵn

2 Chú trọng rèn luyện cho HS những tri thức phương pháp để HS biết cách đọc SGK và các tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại những kiến thức đã

có, biết cách suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới

ĐẶC TRƢNG CỦA DẠY HỌC THEO NĂNG LỰC

3 Tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác theo phương châm “tạo điều kiện cho

HS nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn”

4 Tăng cường các hoạt động đánh giá trong và sau quá trình giảng dạy Kết hợp nhiều hình thức đánh giá khác nhau theo hướng đánh giá năng lực người học

THẢO LUẬN

Thầy (cô) đã từng sử dụng các phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy nào? Ví dụ?

PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY

HỌC NHẰM PHÁT HUY NĂNG LỰC

Phương pháp DH

là những hình thức và cách thức hoạt động của GV và HS trong những điều kiện DH xác định nhằm đạt mục đích dạy học

Đóng vai

Thuyết trình Hỏi - Đáp NC trường hợp

Thảo luận

Trải nghiệm Theo góc

Dự án

……

Kĩ thuật dạy học là những biện pháp, cách thức hành động của GV và HS trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học

 Dạy học theo dự án là một hình thức dạy

học, trong đó học sinh thực hiện một nhiệm

vụ học tập phức hợp, gắn với thực tiễn, kết hợp lý thuyết với thực hành, tự lực lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá kết quả

kết quả dự án là những sản phẩm có thể giới thiệu được

DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

19

Dạy học theo dự án là một hoạt động học tập nhằm:

- Tạo cơ hội cho HS tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh

vực học tập, và áp dụng một cách sáng tạo vào thực

tế cuộc sống

- Củng cố kiến thức và xây dựng các kỹ năng hợp tác,

giao tiếp và học tập độc lập,

- Chuẩn bị hành trang cho HS học tập suốt đời và đối

mặt với các thử thách trong cuộc sống.

Đặc trưng của Dạy học theo dự án

CÁC LOẠI DỰ ÁN HỌC TẬP

CÁC LOẠI DỰ ÁN

Theo nội dung

Theo thời gian

Theo hình thức tham gia

Theo nhiệm vụ

DA trung bình (Ngày dự án)

DA Lớn (Tuần dự án)

DA Kiến tạo

DA hành động

DA toàn trường

Bước 1: Lập kế hoạch/

chọn dự án

Là bước đầu tiên quan trọng, tất cả các thành viên trong nhóm cùng tham gia xây dựng và xác định:

- mục tiêu cần hướng tới

- nhiệm vụ phải làm

- sản phẩm dự kiến

- cách triển khai thực hiện hoàn thành dự án

- thời gian thực hiện và hoàn thành

Tiểu chủ đề là vấn đề nghiên cứu cụ thể

Ý tưởng/Chủ đề ban đầu

Phỏng vấn 2 (2 tuần)

Kiểm tra sổ ghi chép

& trang web

Sản phẩm

dự kiến

Mai Phỏng vấn Phiếu PV

Máy ảnh Máy ghi âm (Nếu có)

1 tuần Phiếu trả

lời PV Ảnh chụp

…

…

CÁC GIAI ĐOẠN CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

ƯU, NHƯỢC ĐIỂM CỦA DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

Ưu điểm

Kích thích động cơ, hứng thú học tập của người học

Phát huy tính tự lực, tính trách nhiệm, sáng tạo

Phát triển năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp

Phát triển năng lực cộng tác làm việc

Rèn luyện tính bền bỉ kiên nhẫn

Phát triển năng lực đánh giá

Hạn chế

Đòi hỏi nhiều thời gian

Không thích hợp trong việc truyền thụ những tri thức lý thuyết một cách hệ thống

Đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp

KĨ THUẬT KWL

Tìm ra điều bạn đã biết

về một chủ đề

Tìm ra điều bạn muốn biết về một chủ đề

Thực hiện nghiên cứu và học tập

Ghi lại những điều bạn học đƣợc Rút ra bài học

cho bản thân

Kỹ thuật đặt câu hỏi 5W1H

Where What

Who

Một bài thể dục hiệu quả

là gì?

Thể dục ở đâu

là tốt nhất?

Nên tập thể dục khi nào?

Tại sao tập thể dục lại giảm cân ?

Tập thể dục như thế nào?

Ai có thể

hướng dẫn tôi?

Dùng thuốc

Tuỳ theo điều kiện dạy học cụ thể mà phát huy tính tích cực của HS ở mức độ:

Phương châm đổi mới chung là

tạo điều kiện để HS được:

thảo luận nhiều hơn, làm nhiều hơn"

Khả năng lưu giữ thông tin

Qua nghe

Qua nhìn

Nghe và nhìn

Nghe, nhìn và thảo luận

Nghe, nhìn, thảo luận và làm

HỌC TẬP QUA “LÀM”

Nói cho tôi nghe - Tôi sẽ quên

Chỉ cho tôi thấy - Tôi sẽ nhớ

Cho tôi tham gia - Tôi sẽ hiểu

Trăm nghe không bằng một thấy Trăm thấy không bằng một…

Mỗi người có một năng lực xử lý thông tin khác nhau,

một kiểu tư duy và học tập khác nhau

Do đó:

không có một PPDH nào phù hợp với mọi HS

ĐIỀU GIÁO VIÊN CẦN LÀM

-Kết hợp sử dụng những PPDH khác nhau -

- Kết hợp sử dụng những kĩ thuật dạy học khác nhau để có thể kích thích được nhiều mặt khác nhau trong trí thông minh của HS

36

PHẦN III

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC MÔN GDCD

4 Có mấy loại câu hỏi/ BT kiểm tra, ĐG theo định hướng NL môn GDCD?

• Thế nào là đánh giá theo định

hướng phát triển năng lực?

38

THẢO LUẬN

KHÁI NIỆM

Đánh giá theo định hướng phát triển NL là

đánh giá theo chuẩn và sản phẩm đầu ra

nhưng sản phẩm đó không chỉ là kiến thức,

kĩ năng, mà chủ yếu là khả năng vận dụng kiến thức, kĩ năng và thái độ cần có để thực hiện nhiệm vụ học tập đạt tới một chuẩn nào

đó

39

Đánh giá năng lực Đánh giá kiến thức- K.năng

MỤC

ĐÍCH

- ĐG khả năng HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào giải quyết vấn đề thực tiễn của đời sống

- ĐG vì sự tiến bộ của người học đối với chính họ

- Xác định việc đạt kiến thức, kĩ năng theo mục tiêu của chương trình giáo dục

- ĐG, xếp hạng giữa những người học với nhau

NGỮ

CẢNH

Gắn với ngữ cảnh học tập và thực tiễn cuộc sống của học sinh

Gắn với nội dung học tập TĐ) được học trong nhà trường

(KT-KN-NỘI

DUNG

ĐG

- Những KT-KN-TĐ ở nhiều môn học, nhiều hoạt động giáo dục và những trải nghiệm của bản thân HS trong cuộc sống, XH

- Quy chuẩn theo các cấp độ NL

- Những KT-KN-TĐ ở một môn học

- Quy chuẩn người học có đạt được hay không một nội dung

Câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ trong tình huống hàn lâm hoặc tình huống thực

Thường diễn ra ở thời điểm nhất định, trước và sau khi dạy

NL người học phụ thuộc vào số lượng câu hỏi/BT hoàn thành

• Yêu cầu của kiểm tra, đánh giá

theo định hướng năng lực môn

GDCD?

41

YÊU CẦU CỦA KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC MÔN GDCD

Đánh giá theo chuẩn và sản phẩm đầu ra

Đảm bảo tính khách quan, toàn diện, khoa học và trung

thực

Có sự phân hóa mức độ cho các loại đối tượng

Đổi mới công cụ

và hình thức đề

KT (Câu hỏi/ BT gắn với thực tiễn

43

PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC MÔN GDCD

1- Nghiên cứu sản phẩm học tập của

HS

2 Quan sát trên lớp

3 Hỏi vấn đáp

4 Tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng

44

HÌNH THỨC KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC MÔN GDCD

1/ Đánh giá chẩn đoán 2/ Đánh giá quá trình 3/ Đánh giá tổng kết

TIÊU CHÍ ĐỊNH HƯỚNG NỘI DUNG CỦA CÂU HỎI/

BÀI TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

tới một năng lực nào đó

Phải có tính gợi mở nhiều hướng hơn là áp đặt

Phù hợp với nhận thức của học sinh

THẢO LUẬN

• Có mấy cấp độ câu hỏi/ bài tập

kiểm tra, đánh giá trong môn

GDCD?

47

CẤP ĐỘ CÁC CÂU HỎI, BÀI TẬP

THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC TRONG MÔN

GDCD

1 Câu hỏi, bài tập nhận biết gắn với thực tiễn

2 Câu hỏi, bài tập thông hiểu gắn với thực tiễn

3 Câu hỏi, bài tập thực hành, vận dụng

THẢO LUẬN

1 Câu hỏi/bài tập nhận biết gắn với thực tiễn có đặc điểm gì ?

49

Câu hỏi/BT nhận biết gắn với thực tiễn

- Mô tả : nhìn /nghe để nhận ra KT, KN đã học qua 1

bối cảnh, tình tiết, hoặc hoàn cảnh, điều kiện, Thông qua đó, HS có thể nhận ra, mô tả, trình bày lại, kiến thức, kĩ năng có liên quan các em đã được học

Câu hỏi/BT có thể được diễn đạt bằng các động từ

: nhận dạng, liệt kê, thống kê, kể tên, sắp xếp lại, nhớ

lại, ghi nhớ, trình bày, mô tả lại, sắp xếp lại,…

- Có thể ĐG các NL : NL nhận thức các vấn đề đạo

đức, pháp luật, chính trị - xã hội, NL giải quyết vấn đề,

NL sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông

50

VÍ DỤ : Quan sát các bức hình sau đây và cho biết bức ảnh nào mô tả cuộc sống trong chiến tranh,

bức ảnh nào mô tả cuộc sống trong hòa bình? Theo

em, thế nào là hòa bình?

?

• Câu hỏi/ BT thông hiểu gắn với

thực tiễn có đặc điểm gì ?

52

Câu hỏi/ BT thông hiểu gắn với thực tiễn

tra đánh giá được mức độ hiểu ý nghĩa và giải thích, chứng minh được ý nghĩa của các nội dung đã học

• Câu hỏi/ bài tập có thể diễn đạt bằng các động

từ: Chứng minh; giải thích; làm sáng tỏ; vì sao; tóm tắt lại

• - Hướng ĐG các NL: NL nhận thức các vấn đề đạo đức, pháp luật, chính trị - xã hội, NL đánh giá (tư duy phê phán), NL quản lí, NL trách nhiệm, NL sử dụng ngôn ngữ, NL sáng tạo,

53

?

• VÍ DỤ: Hãy giải thích vì sao

con người mong muốn được

sống hoà bình? Nêu 1 ví dụ để chứng minh

54

VÍ DỤ : Đây là biểu tƣợng của tổ chức ASEAN Em hiểu gì về tổ chức này? Vì sao tổ chức ASEAN cần phải ra đời? Việt Nam tham gia tổ chức này khi

nào?

?

• Câu hỏi/BT vận dụng, thực hành

có đặc điểm gì?

56

Câu hỏi/BT vận dụng, thực hành

- Mô tả : Loại câu hỏi/bài tập này, kiểm tra đánh giá khả năng vận dụng những gì đã học vào thực tế ; hoặc định hướng HS vận dụng/thực hành kiến thức, kĩ năng, thái

độ đã học để giải quyết một nhiệm vụ thực tiễn

- Câu hỏi/bài tập có thể được diễn đạt bằng các từ như: thực hiện, làm gì, vận dụng, áp dụng, rèn luyện, lập kế hoạch, điều tra, đề xuất,có cách làm/phương án nào khác, dự báo, điều gì sẽ xảy ra tiếp, có thể dẫn tới hậu quả gì, v.v

- Những câu hỏi/bài tập này hướng tới ĐG năng lực: NL giải quyết vấn đề, NL tư duy phê phán, NL

quản lí, NL trách nhiệm, NL sử dụng công nghệ thông tin

và truyền thông, năng lực sáng tạo, năng lực ngôn ngữ,

?

• VÍ DỤ: Em hãy liên hệ xem bản thân còn biểu hiện nào chưa tự tin? Hãy nêu biện pháp rèn

luyện để khắc phục biểu hiện đó

58

VÍ DỤ

Hiện nay chiến tranh còn xảy ra ở một số nơi trên thế giới Chiến tranh đã gây ra sự bất hạnh cho nhiều trẻ em, gia đình và quốc gia

họ

a/ Hãy nêu 3 việc học sinh có thể làm để thể hiện thái

độ hòa bình, mong muốn đoàn kết giữa các dân tộc

b/ Nếu em được đại diện cho HS Việt Nam tham dự trại hè thiếu nhi Quốc tế, em sẽ làm gì để quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam?

THỰC HÀNH THEO NHÓM

- Nhiệm vụ của mỗi nhóm, viết :

1 Câu hỏi/bài tập nhận biết gắn với thực tiễn

1 Câu hỏi/ bài tập thông hiểu gắn với thực tiễn

1 Câu hỏi/bài tập vận dụng, thực hành

- Thời gian thực hiện : 30 phút

60

HƯỚNG DẪN BIÊN SOẠN CÂU

HỎI/BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

THEO NĂNG LỰC CÁC CHỦ ĐỀ

TRONG MÔN GDCD

61

THẢO LUẬN

• 1 Mục đích biên soạn các câu hỏi/bài tập theo định hướng phát triển năng lực theo từng chủ đề

• 2 Quy trình biên soạn câu hỏi/bài

tập theo định hướng phát triển năng lực 1 chủ đề

62

MỤC ĐÍCH CỦA BIÊN SOẠN CÂU HỎI/ BÀI TẬP KIỂM

TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC

- nhanh chóng lựa chọn các chuẩn cần kiểm tra, những câu hỏi, bài tập đã có từ mỗi chủ đề để xây dựng các đề kiểm tra kết quả học tập của HS theo chuẩn và định hướng đầu ra

- xây dựng ngân hàng câu hỏi bài tập, phục vụ biên soạn nhiều đề kiểm tra đánh giá

- sử dụng cho công việc tổ chức hoạt động dạy học từng chủ đề

- sử dụng cho việc HS thực hành kiến thức, kĩ năng

đã học sau mỗi chủ đề học tập

hướng tới trong quá trình dạy học chủ đề

3 • Xây dựng bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt

Bước 1 Xác định chuẩn kiến

thức, KN, thái độ

• Căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ

(KT, KN, TĐ) môn GDCD và đối chiếu với tài liệu Hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy học

môn GDCD, cấp THCS (TL Hướng dẫn giảm

tải) của Bộ để xác định KT, KN, TĐ của chủ đề

65

Bước 2 Xác định những NL có thể ĐG

• Căn cứ vào hệ thống năng lực chung và các

năng lực chuyên biệt của bộ môn GDCD để

xác định những năng lực có thể đánh giá

66

Bước 3 XD bảng mô tả các mức

yêu cầu cần đạt

* Cơ sở để xây dựng bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt cho mỗi chủ đề là dựa vào tiêu chí hóa chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ

của môn GDCD

* XD bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt cho mỗi chủ đề

67

(Mô tả yêu cầu cần đạt)

Thông hiểu

(Mô tả yêu cầu cần đạt)

V.D thấp

(Mô tả yêu cầu cần đạt)

V.dụng cao

(Mô tả yêu cầu cần đạt)

Lễ độ qua bối cảnh thực tiễn

68

• + Xác định loại câu hỏi/bài tập

• + Viết câu hỏi/bài tập theo đúng mức độ yêu cầu của từng chuẩn gắn với thực tiễn

• * Lưu ý :Mỗi câu hỏi/bài tập có thể tương ứng với

1 hoặc 2 chuẩn, nhưng cũng có thể chỉ thực hiện 1 yêu cầu nào đó trong 1 chuẩn

69

BƯỚC 6:

Chỉnh sửa lại hệ thống câu hỏi/ bài tập đánh giá theo các mức đã mô tả

2 • Ma trận đề phải thể hiện rõ đƣợc sự đổi mới

qua việc mô tả các chuẩn đại diện để đánh giá

3 • Đề kiểm tra phải đánh giá đƣợc các chuẩn về

kiến thức,kĩ năng, thái độ

4 • Câu hỏi, bài tập kiểm tra gắn với thực tế cuộc

sống và phù hợp với đối tƣợng học sinh

Bước 8 Xem xét lại việc biên soạn đề kiểm tra

Bước 7 Xây dựng hướng dẫn chấm (đáp án), thang điểm

Bước 5 Thiết lập ma trận đề kiểm tra ( bảng mô tả tiêu chí của đề kiểm tra )

Bước 3:.Xác định những năng lực có thể đánh giá và hướng tới:

Bước 2 Xác định chuẩn KT-KN-TĐ chương trình hiện hành

Bước 4: Xác định hình thức đề kiểm tra

Bước 6 Biên soạn câu hỏi, bài tập định hướng phát triển năng lực theo ma trận

Vận dụng

Cộng

Cấp độ thấp Cấp độ cao

Lễ độ thế nào là Nêu được

lễ độ

Nhận ra được biểu hiện của

Lễ độ qua bối cảnh thực tiễn

Đề xuất đƣợc cách ứng xử mới

để giữ chữ tín trong một tình huống