một số biện pháp nhằm “ tổ chức tiết dạy hát cho trẻ 4 5 tuổi có hiệu quả

Để chuẩn bị cho một tiết dạy được tốt tôi luôn nắm chương trình, khả năng ca hát của từng trẻ trong lớp để khuyến khích các cháu khá làm mẫu, đồng thời giúp các cháu yếu hòa nhập với tập

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐỀ TÀI, SÁNG KIẾN, GIẢI PHÁP

MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HÁT CHO TRẺ 4 - 5 TUỔI CÓ HIỆU QUẢ

Họ và tên: Nguyễn Thị Hoài Thương Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường mầm non Phú Thủy

Phú Thủy, tháng 05 năm 2013

1 LỜI MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài, sáng kiến, giải pháp:

Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật xuất hiện rất sớm trong lịch sử xã hội loài người, nó gắn bó mật thiết với cuộc sống và trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với đời sống con người Âm nhạc là ngôn ngữ chung của nhân loại Nếu cuộc sống mà thiếu âm nhạc thì chẳng khác gì thiếu ánh sáng mặt trời

Ở trường mầm non, đặc biệt đối với trẻ 4- 5 tuổi âm nhạc là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực cảm xúc, tưởng tượng, sáng tạo, sự tập trung chú ý, khả năng diễn đạt hứng thú của trẻ Những nốt nhạc trầm bổng, những giai điệu mượt mà vui tươi, trong trẻo của các tác phẩm âm nhạc như là dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng cho tâm hồn trẻ thơ, qua đó giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách của mình

Âm nhạc là một trong các bộ môn giáo dục tình cảm thẩm mỹ, giáo dục cái đẹp cho trẻ; trong đó có cái đẹp về cách ứng xử, giao tiếp với ông bà, bố mẹ, cô giáo, bạn bè và mọi người xung quanh Lời ca, giai điệu của các bài hát, bản nhạc đã giúp trẻ trưởng tượng, học nói lên cảm xúc của mình, diễn tả những ý nghĩ, ước mơ, cảm xúc mạnh mẽ

Đồng thời âm nhạc cũng giúp trẻ phát triển đạo đức, trí tuệ và tác động đến sự phát triển sinh lý của trẻ

Khác với các loại hình nghệ thuật khác như hội họa, diện ảnh, văn học…,

âm nhạc không hoàn toàn xác định rõ những hình ảnh cụ thể Âm nhạc bằng ngôn ngữ riêng là giai điệu, âm sắc, cường độ, nhịp độ, hòa âm, tiết tấu…cùng với thời gian đã thu hút, hấp dẫn, làm thõa mãn nhu cầu tình cảm của trẻ Tuy nhiên lòng yêu thích âm nhạc ở các cháu lại ở nhiều mức độ khác nhau Có cháu yêu đến độ say mê, có cháu lại rất thờ ơ khi nhạc vang lên Và mức độ yêu âm nhạc phần lớn do hoàn cảnh cuộc sống, giáo dục của người lớn xung quanh Vì thế cho nên giáo dục âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức, góp phần phát triển trí tuệ và có sự tác động lớn đến sự phát triển tâm sinh

lớ của trẻ Trẻ 4- 5 tuổi đó biết nhận xột về õm nhạc như: tớnh chất vui vẻ, nhộn nhịp, sụi nổi hay trầm tĩnh, ờm dịu; nhịp độ nhanh chậm, cường độ to nhỏ, õm sắc nhạc cụ, giọng bạn hỏt, tiếng kờu của cỏc con vật, tiếng vật gỡ gừ, tiếng nhạc

cụ gỡ vang lờn… Tuy nhiờn để trẻ 4- 5 tuổi hỏt một cỏch tỡnh cảm, thớch thỳ, linh hoạt, biết lấy hơi giữa cỏc đoạn ngắn, hỏt rừ lời, mạch lạc, kết thỳc cõu mềm mại, bắt vào giai điệu một cỏch chớnh xỏc là một vấn đề cần được quan tõm Bản thõn tụi là một giỏo viờn đầy lũng nhiệt huyết yờu nghề, mến trẻ; tụi luụn suy nghĩ, trăn trở để tỡm ra một số biện phỏp nhằm: “ Tổ chức tiết dạy hỏt cho trẻ 4- 5 tuổi cú hiệu quả”

Rất mong cỏc bạn đồng nghiệp, cỏc đồng chớ trong Ban giỏm hiệu Nhà trường tạo điều kiện, gúp ý để đề tài của tụi đạt kết quả tốt

1.2 Phạm vi ỏp dụng đề tài, sỏng kiến, giải phỏp:

Một số biện phỏp “ Dạy hỏt cho trẻ 4- 5 tuổi cú hiệu quả” được ỏp dụng ở lớp Mẫu giỏo nhỡ cụm Thạch Bàn, trường Mầm non Phỳ Thủy

2 NỘI DUNG

2.1 Thực trạng của nội dung cần nghiờn cứu:

* Thuận lợi:

Được sự quan tõm, giỳp đỡ của ban giỏm hiệu nhà trường về việc bồi dưỡng phương phỏp dạy bộ mụn õm nhạc, sự giỳp đỡ của đồng nghiệp và tự học hỏi nờn bản thõn tụi cú nhiều kiến thức về phương phỏp tổ chức giờ hoạt động

õm nhạc, đặc biệt là giờ dạy hỏt cho trẻ

Bản thõn tụi được tham gia cỏc buổi tập huấn về õm nhạc do phũng, sở

tổ chức; bờn cạnh đú tụi thường xuyờn dự giờ học hỏi đồng nghiệp để đỳc rỳt kinh nghiệm cho bản thõn

Nhà trờng hỗ trợ cho một số đồ dùng phục vụ hoạt động âm nhạc nh: đàn CASIO, máy vi tính, ti vi, đầu đĩa…

Phũng học rộng, thỏng mỏt cú đủ ỏnh sỏng, mỏt mẻ về mựa hố, ấm ỏp về mựa đụng Đồ dựng phục vụ hoạt động õm nhạc khỏ phong phỳ như: Đàn

CASIO, máy vi tính, ti vi, đầu đĩa, phách gõ, trống lắc, mũ âm nhạc, quạt…, giúp cho trẻ tham gia vào các hoạt động một cách dễ dàng, thoải mái và tự tin hơn

Đa số trẻ cùng một độ tuổi, một số trẻ có năng khiếu về âm nhạc, có giọng hát tốt, cảm nhận về giai điệu bài hát khá nhanh nhẹn

Mặt khác đa số phụ huynh rất quan tâm đến việc học của trẻ, đóng góp nguyên vật liệu để làm đồ dùng phục vụ hoạt động âm nhạc cho trẻ, giúp trẻ hứng thú và có kế hoạch tập luyện thêm cho trẻ ở nhà

* Khó khăn:

Với tổng số trẻ khá đông, trẻ nói tiếng địa phương nhiều, một số trẻ chưa mạnh dạn, dút nhát, thiéu tự tin khi tham gia vào hoạt động âm nhạc, nhiều trẻ hát nhỏ, nói ngọng, hát chưa sửa từ, trình động nhận thức trẻ không đồng đều

Hầu hết phụ huynh sống bằng nghề nông, kinh tế còn khó khăn nên việc chăm sóc, nuôi dạy trẻ còn hạn chế

Mặt khác, ở lứa tuổi này các chức năng của trẻ phát triển chưa mạnh, sự chú ý của tai nghe còn yếu, cảm giác của tai nghe chưa được hoàn thiện nên độ chính xác còn hạn chế; đa số trẻ hát còn sai nhạc, sai cường độ, âm điệu, vận động còn rời rạc, vận động còn cứng cỏi, thiếu nhịp nhàng

Chưa có phòng âm nhạc cho trẻ ở cụm Thạch Bàn

* Quá trình điều tra thực tiễn:

Vào đầu năm học tôi lên kế hoạch khảo sát chất lượng với kết quả như sau:

Trẻ hát thuộc, hát đúng nhạc, thể hiện tình cảm qua lời hát

Với kết quả thực chất của lớp như trên tôi thấy sự cảm thụ âm nhạc, khả năng ca hát của trẻ là một vấn đề cần quan tâm Vì vậy bản thân tôi luôn học hỏi, nghiên cứu đẻ tìm ra những biện pháp tối ưu nhất nhằm: “Dạy hát cho trẻ

4-5 tuổi có hiệu quả”

Từ cơ sở thực tiễn trên bản thân tôi đã nghiên cứu và áp dụng thành công trong nhà trường với một số giải pháp sau:

2.2 Các giải pháp:

Giáo viên không nhất thiết phải có biệt tài gì trong việc múa hát mới thành công trong việc dạy hát cho trẻ, bởi vì đức tính quan trọng nhất của một cô giáo

là có một thái độ tích cực, công nhận và trân trọng các biểu hiện của trẻ Mỗi trẻ cần có một môi trường mang thông điệp: “Ở đây con làm gì cũng được, các sáng tạo của con thật tuyệt vời vì con đã tự nghĩ ra” Giáo viên phải biết động viên, khen ngợi trẻ kịp thời, có thể thổi vào trẻ bầu không khí tin tưởng bằng những hành động sáng tạo và chơi trò chơi đóng kịch Khi trẻ nhận ra rằng cô giáo tôn trọng và hoan nghênh các biểu hiện cá nhân của chính mình, thì trẻ sẽ tự tin hơn, nhiều chi tiết phong phú hơn Khi có được sự tự tin, trẻ tự thấy hài lòng và hãnh diện với suy nghĩ: “ Mình đã làm được điều gì đó một mình” Đồng thời giúp trẻ say sưa, thích thú hơn trong nhiều giờ hoạt động khác

2.2.1 Lập kế hoạch hoạt động âm nhạc:

Giáo dục âm nhạc đối với trẻ Mẫu giáo là vô cùng cần thiết, đòi hỏi cô giáo phải chu đáo, yêu nghề, mến trẻ, có một kế hoạch rõ ràng, khoa học

Để thực hiện tốt hoạt động: “ Dạy hát cho trẻ 4- 5 tuổi có hiệu quả” trước hết bản thân tôi phải tự học hỏi, nghiên cứu, tự trau đồi kiến thức cho bản thân, tham gia các buổi tập huấn, thao giảng do sở, phòng, trường tổ chức để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân Bên cạnh đó tôi bám sát kế hoạch của nhà trường để xây dựng kế hoạch năm, tháng, tuần ngày phù hợp với tình hình thực tế của lớp, phù hợp với từng chủ đề

Giảng dạy hiệu quả đòi hỏi cô giáo phải “làm bài tập ở nhà”, tức là soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng đầy đủ, luyện giọng, luyện đàn thành thạo thì sẽ có được sự tự tin khi lên lớp, giảng dạy sẽ đạt hiệu quả cao

2.2.2 Tạo môi trường, chuẩn bị điều kiện, phương tiện cho tiết dạy:

Muốn tiết dạy hát cho trẻ đạt kết quả cao, bản thân tôi luôn tự tìm tòi, nghiên cứu chuẩn bị các trang phục, đồ dùng phong phú, hấp dẫn như: Đàn, băng đĩa nhạc, áo quần cho trẻ biểu diễn…Những loại trang phục đó phải an toàn và có tính thẩm mỹ cao

Để có một tác phong tự tin khi dạy hát cho trẻ thì ngoài việc soạn giáo án và chuẩn bị đồ dùng đầy đủ ra tôi phải luyện tập nhiều khi ở nhà, luyện hát trôi chảy, chính xác, diễn đạt được sắc thái tình cảm qua bài hát

Ngoài ra, tôi cũng tìm hiểu âm vực của giọng hát để xác định âm bắt giọng của bài hát sao cho phù hợp với giọng của trẻ

Ví dụ: Bài hát “ Con chim non” của tác giả Lý Trọng có giọng Đô trưởng với

âm bắt giọng là giọng “ Đô” nên hơi cao so với trẻ, vì vậy tôi dịch xuống một quãng 3 thứ là giọng La trưởng với âm bắt giọng là giọng “ La” nên phù hợp với trẻ hơn

Để chuẩn bị cho một tiết dạy được tốt tôi luôn nắm chương trình, khả năng ca hát của từng trẻ trong lớp để khuyến khích các cháu khá làm mẫu, đồng thời giúp các cháu yếu hòa nhập với tập thể Để thu hút vào giờ học và giúp trẻ làm quen với hoạt động âm nhạc được tốt hơn, giáo viên cần đầu tư, nghiên cứu, sáng tạo trong phương pháp dạy học: Vào đầu giờ học cô có thể trò chuyện về chủ đề, xem vật thật, tranh ảnh, hình ảnh qua máy vi tính có chủ đề theo nội dung bài dạy để dẫn dắt trẻ tới tác phẩm, vào bài học một cách nhẹ nhàng, tự tin không gò bó trẻ Mọi giờ học hoạt động làm quen âm nhạc đều có phần nghe hát

và trò chơi âm nhạc Vì sự cảm thụ âm nhạc gắn bó chặt chẽ với sự phát triển nhận thức Nó đòi hỏi trẻ phải chú ý, quan sát nhạy bén Trẻ tập trung nghe nhạc, so sánh âm thanh làm quen với ý nghĩa biểu cảm của âm thanh đó, ghi nhớ những đặc điểm, tính chất của hình tượng âm nhạc Trò chơi âm nhạc giúp trẻ thoải mái, vận động chạy nhảy trẻ sẽ hoạt bát nhanh nhẹn và rất hứng thú trong giờ học

Muốn một giờ hoạt động âm nhạc đạt kết quả cao đòi hỏi cô giáo phải hát đúng nhạc, có sử dụng đàn, nhạc cụ để trẻ được làm quen với nhạc, cô hát càng

hay càng thu hút trẻ vào giờ học Cô hát phải thể hiện tình cảm sắc bài hát, cô giới thiệu dẫn dắt hay có nội dung để trẻ hát cùng cô cả bài Cô phải chuẩn bị nhạc cụ cho trẻ như ở lớp tôi: tôi sử dụng phách tre, phách gỗ, xắc xô, lúc lắc, trống cơm, đàn ocgan

2.2.3 Hoạt động mọi lúc, mọi nơi:

Cùng với việc lên kế hoạch, tạo môi trường hấp dẫn, tôi xây dựng kế hoạc để cho trẻ được ôn luyện bài cũ, làm quen bài mới ở mọi lúc, mọi nơi Thực tế giáo dục âm nhạc ở mẫu giáo cho ta thấy rằng năng lực tiếp thu thẩm

mỹ về âm nhạc của trẻ không thể tự nó mà phát triển được, mà phải qua một quá trình: Học - chơi và mọi lúc mọi nơi

Mọi lúc mọi nơi cũng cần cho trẻ làm quen với âm nhạc Vào buổi sáng giờ đón trẻ tôi cho trẻ nghe nhạc những bài trong và ngoài chương trình phù hợp với lứa tuổi, phù hợp với tình hình của lớp tôi phụ trách

Ví dụ:

- Giờ đón trẻ và tập thể dục buổi sáng.

Giờ đón trẻ là lúc cần tạo không khí vui vẽ, lôi cuốn trẻ đến trường, vì các cháu chưa tự giác Giai đoạn này trẻ tạm thời bứt ra những tình cảm âu yếm mà

bố mẹ dành cho để đến trường, lúc này âm nhạc góp phần tác động rất lớn Trường Mầm non Phú Thủy nơi tôi công tác đã sử dụng một số bài hát rất phù hợp với từng chủ đề, chủ điểm để lôi cuốn thu hút trẻ trong giờ đón trẻ và giờ

thể dục buổi sáng như: ca khúc “Em đi Mẫu giáo” sáng tác Dương Minh Viên

bởi vì bài hát có nhịp điệu vừa phải, sắc thái vui vẻ trong lời ca : “ Nắng vừa lên

em đi Mẫu giáo

Ngoài giờ âm nhạc, còn tổ chức nghe nhạc trong các giờ khác Đây là phương pháp giáo dục mầm non đạt hiệu quả cao Qua thực tế, trong các giờ dạy trẻ về thơ, truyện, LQCV, KPKH, có sự tham gia của GDÂN sẽ làm cho tiết học trở nên phong phú hơn

Ngoài ra vào cuối các chủ điểm tôi thường tổ chức các buổi sinh hoạt văn nghệ

để trẻ thể hiện mình, cũng cố kiến thức âm nhạc cho trẻ, trong các giờ sinh hoạt ngoài trời cho trẻ tự điều khiển các hoạt động, cô chỉ là người hướng dẫn và giúp đỡ để trẻ mạnh dạn, tự tin

- Giờ hoạt động ngoài trời:

Hoạt động ngoài trời cũng cần cho trẻ làm quen với âm nhạc, hát những bài

có nội dung theo đề tài hoặc giáo dục cho trẻ thông qua các bài như: "Quan sát cây xanh trong sân trường"

Sau khi quan sát xong cô cho trẻ hát bài "Em yêu cây xanh" hoặc " Lý cây xanh" Qua đó trẻ sẽ được củng cố lại bài hát cũ hoặc làm quen với bài hát mới Giáo dục các cháu trồng cây, có ý thức chăm sóc và bảo vệ cây Hình thành cho trẻ tình yêu thiên nhiên cuộc sống Cùng trẻ trò chuyện về bài hát, giải thích cho trẻ về nội dung lời ca, có âm nhạc nhận thấy trẻ thích hẳn lên, vui thú, làm cho hoạt động thêm nhẹ nhàng, thoải mái Từ đó nhận thấy trẻ rất thích được dạo chơi, trẻ nhanh nhẹn hào hứng tham gia vào các hoạt động, còn giúp trẻ củng cố lại kiến thức đã học hoặc làm quen với bài hát mới giúp trẻ vào giờ học

âm nhạc được dễ dàng, tự tin hoà mình cùng cô Nhận thấy bước đầu trẻ có khả năng phát triển về âm nhạc

- Giáo dục âm nhạc thông qua giờ hoạt động góc:

Theo chương trình giáo dục Mầm non mới hiện nay, hoạt động góc đi đôi với hoạt động học có chủ đích Ở hoạt động học có chủ đích, mỗi tuần chỉ có một giờ hoạt động, vì vậy việc hướng dẫn trẻ hoạt động theo nhạc thông qua các giờ hoạt động cũng là biện pháp rất cần thiết Phương pháp này nhằm phát triển ở trẻ cảm giác nhịp điệu về âm nhạc, qua đó giúp trẻ thể hiện nhịp điệu âm nhạc bằng chính hoạt động của mình

2.2.4 Phối kết hợp với phụ huynh:

Để thực hiện tốt việc dạy hát cho trẻ có hiệu quả thì phụ huynh chiếm vai trò

vô cùng quan trọng Xác định được tầm quan trọng đó, bản thân tôi chủ động phối kết hợp với phụ huynh mua sắm đồ dùng để làm dụng cụ âm nhạc cho trẻ

hoạt động hứng thú như: Đàn, trống, lúc lắc, thanh gõ…Ngoài ra tôi cũng

thường xuyên trao đổi với phụ huynh về khả năng ca hát của trẻ để có kế hoạch bồi dưỡng, tập luyện thêm cho những trẻ yếu và trẻ có năng khiếu ở nhà Tuyên truyền, vận động phụ huynh mua những loại điã nhạc Mầm non để cho trẻ nghe

và xem ở nhà để giúp trẻ cảm thụ âm nhạc tốt hơn; tập cho trẻ biểu diễn văn nghệ cho ông bà, ba mẹ xem giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn

Bên cạnh đó tôi cũng vận động phụ huynh đóng góp các nguyên vật liệu như: nắp bia, chai nhựa, tre… để làm những nhạc cụ xin xắn, giúp trẻ hứng thú ơn trong giờ học hát

2.2.5 Phối kết hợp với giáo viên trong lớp:

Để thực hiện tốt hoạt động âm nhạc nói chung và tiết dạy hát nói riêng ở lớp tôi không chỉ có bản thân tôi mà phải có sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất của giáo viên cùng lớp Phải có kế hoạch cụ thể, rõ ràng giữa giáo viên chính và giáo viên phụ để tiết dạy hát cho trẻ diễn ra liên tục, hấp dẫn, có hiệu quả

2.2.6 Tổ chức tiết dạy hát cho trẻ:

Do đặc điểm của lứa tuổi Mẫu giáo nên giáo dục các cháu cần tiến hành

theo phương châm "Học mà chơi - chơi mà học" theo chương trình giáo dục Mầm non mới Một giờ học giáo dục âm nhạc cô xây dựng theo các cách khác nhau, mỗi giờ học chọn một phần trọng tâm chủ yếu trong một hoạt động: Trọng tâm là ca hát thì nội dung chính là tập cho các cháu hát thuộc bài hát, hát rõ lời, đúng nhạc

Có thể cho trẻ mặc trang phục theo bài hát, giúp trẻ biết trang phục của một

số vùng miền theo nội dung bài hát Khi chọn đề tài nghe hát tôi chọn bài hát có

nội dung phù hợp toát lên nội dung chính của bài dạy hát Ví dụ: Dạy hát bài

"Làm chú bộ đội" thì tôi chọn bài nghe hát: "Màu áo chú bộ đội" nhằm hướng trẻ vào nội dung bài học một cách dễ dàng và dễ giáo dục cho trẻ Trẻ được nghe những bản nhạc phù hợp, trẻ sẽ cảm nhận giai điệu, ý nghĩa đời sống văn hoá vùng miền qua bài hát Khi múa có thể mặc trang phục theo yêu cầu theo bài hát

để bài học thêm sinh động và hứng thú hơn

Để tăng phần hấp dẫn của giờ học cho trẻ chơi trò chơi âm nhạc nhằm phát triển năng khiếu, ôn luyện kiến thức kỹ năng cho trẻ về âm nhạc Sự phản ứng

âm thanh khác nhau để phát triển khả năng nghe nhạc của trẻ Cô hướng dẫn cách chơi rõ ràng, cụ thể, dần dần nâng cao yêu cầu của trò chơi Tôi cho số đông trẻ được tham gia chơi, tôi nhận thấy một giờ hoạt dạy hát cần đảm bảo các nội dung: Ca hát, trẻ được nghe hát và được chơi trò chơi âm nhạc Trong một tiết học được tổ chức thực hiện như trẻ được chơi với cô, được gần gũi trò chuyện với cô, không gò bó trẻ Về đội hình không cứng nhắc như trước đây, có thể cho trẻ thay đổi nhiều đội hình khác nhau: Hình tròn, chữ u, tự do để trẻ được thoải mái hoạt động nhanh nhẹn Trong giờ hoạt động âm nhạc cần cho trẻ làm quen với một số bài hát khác, có nội dung phù hợp và phù hợp với lứa tuổi

có thể do cô sáng tác hoặc sưu tầm

Trong giờ học tôi luôn tuyên dương kịp thời những cháu hát đúng, hát hay, vận động thành thạo theo lời ca nhằm khuyến khích trẻ học tốt hơn Tuyệt đối không chê trẻ, tôn trọng trẻ, nhẹ nhàng sửa sai đối với những trẻ thực hiện chưa đúng Việc dạy học phụ thuộc vào việc giáo dục Do đó nội dung các bài dạy không chỉ đơn thuần là một nội dung cần dạy cho trẻ mà còn là một phương tiện giáo dục Vì vậy tôi luôn quan sát và nhận xét xem trong quá trình học tập trẻ có hoạt động không? Có thích thú không? Tìm hiểu nguyên nhân vì sao trẻ không hoà đồng chùng bạn để có hướng tìm cách đưa trẻ hoà nhập với bạn bè, dần dần tôi thấy trẻ rất thích học hát

Ví dụ:

Dạy hát bài: Voi làm xiếc” của Phan Hiền, Đây là bài hát có nội dung về động vật sống trong rừng, tính chất vui tươi, trong sáng, nhí nhảnh

Nội dung kết hợp là:

Nghe hát: “ Chú voi con ở Bản Đôn” của Phạm Tuyên

Trò chơi âm nhạc: Tai ai tinh

Tôi tiến hành như sau:

* Ổn định lớp: Cho trẻ xem xiếc voi

Các con vừa được xem gì? ( Voi làm xiếc)