Một số biện pháp hướng dẫn cho trẻ 3 4 tuổi phát triển thẩm mỹ qua hoạt động nặn

Tuổi mầm non trẻ rất hứng thú và ham thích được hoạt động nặn nhất làviệc sử dụng đất để nặn thành các đồ vật, con vật một sản phẩm mà trẻ yêuthích…chính từ các sản phẩm trẻ tạo ra, trẻ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NGA SƠN

TRƯỜNG MẦM NON NGA LĨNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP HƯỚNG DẪN TRẺ 3 - 4 TUỔI PHÁT TRIỂN THẨM MỸ QUA

HOẠT ĐỘNG NẶN

Họ và tên: Mai Thị Tuyết

Chức vụ: Giáo viên Đơn vị: Trường mầm non Nga Lĩnh

SKKN thuộc môn: Tạo hìn

SKKN thuộc năm học: 2010 – 2011

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

I.LỜI MỞ ĐẦU

Phát triển thẩm mỹ là 1 trong 5 lĩnh vực giáo dục toàn diện cho trẻ Mầmnon Với mỗi trẻ em nói chung, trẻ mầm non nói riêng đều có tâm hồn nhạycảm với thế giới xung quanh, bởi nó chứa đựng bao điều mới lạ hấp dẫn Trẻthường tỏ ra dễ xúc cảm với cảnh vật xung quanh, trẻ dễ bị cuốn hút trướccảnh vật có nhiều màu sắc, hay 1 bông hoa đẹp, bức tranh sinh động, đồ chơingộ nghĩnh… Với đặc điểm như vậy nên năng khiếu nghệ thuật thường đượcnảy sinh ngay từ tuổi ấu thơ Vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ cần được bồidưỡng ngay từ tuổi mẫu giáo để ươm trồng những tài năng nghệ thuật chotương lai

Nội dung hoạt động tạo hình nói chung, hoạt động nặn nói riêng trongtrường mầm non là có vai trò rất quan trọng để phát triển thẩm mỹ cho trẻ rấthữu hiệu Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển các chức năng tâm

lí như khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻ phải

tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo

ra cái đẹp Đây là yếu tố cần thiết góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhâncách

Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí của trẻ 3 tuổi, đây là giai đoạn đầu tuổimẫu giáo, vận động của trẻ còn ở mức độ thấp ( kỹ năng cầm bút, thao tác cắt,

xé dán…còn vụng) Một mặt do trẻ mới rời gia đình đến lớp với cô với bạn,lúc này môi trường sống, sinh hoạt của trẻ rộng hơn, mọi sự vật hiện tượngxung quanh trẻ còn rất mới lạ, trẻ chưa có khái niệm về cái gì cụ thể Mặtkhác vốn ngôn ngữ của trẻ còn quá ít Trẻ chưa thể diễn đạt nguyện vọng củamình bằng ngôn ngữ mạch lạc Vì vậy hoạt động tạo hình đặc biệt là hoạtđộng nặn chính là một thứ ngôn ngữ riêng để trẻ biểu lộ tình cảm, tiếng nóicủa mình với mọi người xung quanh Để tạo ra một sản phẩm đẹp trước hếttrẻ phải hiểu về cái đó, có tình cảm với nó và có kỹ năng tạo ra nó, thì trẻ mới

hoàn thành sản phẩm đó được Chính từ các hoạt động đó sẽ làm phát triểntình cảm thẩm mỹ của trẻ.

Tuổi mầm non trẻ rất hứng thú và ham thích được hoạt động nặn nhất làviệc sử dụng đất để nặn thành các đồ vật, con vật một sản phẩm mà trẻ yêuthích…chính từ các sản phẩm trẻ tạo ra, trẻ đặt tên gọi ,và tưởng tượng ranhững gì trẻ thích, từ đó làm nảy sinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp.Chính sự quan trọng của hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động nặn nóiriêng đối với việc chăm sóc giáo dục trẻ mầm non mà tôi với vai trò là giáoviên mầm non tôi muốn góp một phần nhỏ bé của mình vào việc năng caochất lượng giáo dục trẻ, đây là yếu tố cần thiết góp phần phát triển toàn diện

nhân cách cho trẻ Đó là lý do tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp hướng dẫn

cho trẻ 3-4 tuổi phát triển thẩm mỹ qua hoạt động nặn”.

II- THỰC TRẠNG

1.Thuận lợi:

- Năm học 2010 – 2011 được sự phân công trực tiếp phụ trách nhóm lớp3- 4 tuổi bản thân luôn nhận được sự ủng hộ, quan tâm nhiệt tình của bangiám hiệu nhà trường, của các cấp lãnh đạo địa phương về việc tạo điều kiện

cơ sở vật chất, trường lớp khang trang, chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi cho

cô và trẻ đặc biệt là chuẩn bị đầy đủ các loại đất nặn để trẻ thực hành

Có đội ngũ đồng nghiệp nhiệt tình, trình độ chuyên môn tốt luôn tạo điềukiện để học hỏi lẫn nhau trong công tác

Các cháu đi học được sắp xếp vào lớp theo đúng độ tuổi của mình

- Đối với nhóm lớp 3-4 tuổi tôi trực tiếp phụ trách tuy trẻ mới đến lớp làphần đông, nhưng trẻ đi học đều, lại rất hăng say khi được cô tạo điều kiệncho trẻ tìm hiểu và hướng dẫn tham gia hoạt động nặn Đa số trẻ có nề nếp tốt

và rất mạnh dạn hứng thú tham gia vào hoạt động

Tôi luôn ý thức được tầm quan trọng của việc hướng dẫn trẻ nặn khôngnhững cung cấp kiến thức tạo hình mà còn mở rộng vốn hiểu biết cho trẻ vềcác sự vật hiện tượng xung quanh, mà quan trọng hơn là bước đầu nhen nhóm

óc nghệ thuật cho trẻ từ tuổi ấu thơ Bản thân tôi luôn trau dồi kiến thức họchỏi kinh nghiệm đồng nghiệp để làm sao đưa ra phương pháp dạy, giúp trẻlĩnh hội được kiến thức một cách có hiệu quả nhất

2 Khó khăn

- Phần lớn phụ huynh chưa biết cách chăm sóc con cái, họ đang xem nhẹngành học mầm non, đặc biệt đối với hoạt động tạo hình vì vậy chưa tạo điềukiện để trẻ phát huy hết khả năng năng khiếu của trẻ

Đối với trẻ 3 tuổi ở địa phương thường là các cháu mới lần đầu đếntrường mầm non trong khi đó yêu cầu chương trình lại cần trẻ phải biết cầmbút để vẽ, tô màu, nặn Vì vậy khi thực hiện chương trình giáo viên phải chú

ý rất nhiều đến các kĩ năng cho trẻ, đặc biệt là kĩ năng nặn còn nhiều khókhăn

Ở trẻ chưa có khả năng tạo cảm hứng thẩm mỹ khi học nặn Bản thânchưa biết tận dụng môi trường xung quanh để tạo cảm xúc thẩm mỹ cho trẻkhi trẻ nặn

Môi trường cho trẻ hoạt động còn nghèo nàn, vườn cổ tích chưa đầy đủ vàhợp lí nên việc tổ chức hoạt động nặn còn gặp rất nhiều khó khăn đối với cô.Chính vì vậy việc tổ chức hoạt động nặn đạt kết quả chưa cao

- Ở nhóm lớp tôi phụ trách 2/3 số trẻ trong lớp chưa qua nhà trẻ nên kỹnăng cầm nặn chưa có Vì vậy trẻ còn nhút nhát không tích cực hoạt động.Ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, nhiều trẻ còn nói ngọng, trẻ phát âm chưa

rõ, chưa diễn tả được ý hiểu của mình đối với người khác

Phụ huynh của các cháu trong lớp có hoàn cảnh khác nhau, sự quan tâmtạo điều kiện của gia đình đến trẻ cũng khác nhau, đấy là chưa kể đến các giađình làm nông thời gian quan tâm đến trẻ là rất hạn chế

Mỗi trẻ có cá tính khác nhau nên việc tiếp cận chăm sóc giáo dục trẻ rấtkhó khăn

3 Kết quả thực trạng ban đầu qua khảo sát

Đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng ban đầu trên trẻ để nắm bắtkhả năng tạo hình của trẻ từ đó có các phương pháp biện pháp phù hợp.

STT ND khảo sát

Kết quả khảo sát Cháu đạt Không

đạt

Số trẻ

% Số trẻ

% Số trẻ

% Số trẻ

3 Tích hợp nội dung nặn vào các hoạt động khác có nội dung phù hợp;

4 Cung cấp củng cố kiến thức kĩ năng nặn ở mọi lúc mọi nơi;

5 Đi sâu bồi dưỡng các đối tượng trẻ (đạt, chưa đạt);

6 Tổ chức hội thi bé khéo tay ở tại lớp;

7 Phối kết hợp với phụ huynh.

II CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN.

1, Cung cấp kiến thức,vốn hiểu biết về cái đẹp cho trẻ thông qua việc tạo môi trường trong lớp học và ngoài lớp học.

Trang trí tạo môi trường nghệ thuật để gây cảm xúc, gây ấn tượng cho trẻ

về nghệ thuật tạo hình nói chung đặc biệt là hoạt động nặn

Tạo môi trường đẹp trong lớp để khi trẻ đến lớp ấn tượng đầu tiên tácđộng vào trẻ là toàn bộ sự bài trí, cách sắp xếp trang trí lớp học của bé đẹp

Bé quan sát xung quanh xem lớp mình có khác nhà bé không? Có đẹp hơnnhà bé không? Chính môi trường lớp học sẽ tạo ấn tượng khó phai trong bé.Đây là tác động cần thiết để hình thành cảm xúc nghệ thuật cho trẻ Vì vậy tôi

đã tìm hiểu yêu cầu của chủ đề, căn cứ vào cấu trúc phòng học của lớp mình

và đặc điểm tâm lí của trẻ 3 tuổi mà tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻsao cho phù hợp nhất

Với môi trường trong lớp: Các mảng chính trong lớp như mảng chủ đề,

các tiêu đề của các góc Để gây ấn tượng cho trẻ tôi thường sưu tầm, thiết kếcác hình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp lí và có tênthật gần gũi với trẻ

VD: Mảng chủ đề thường ở vị trí chính để trẻ dễ nhìn dễ thấy Nội dung

của mảng chủ đề thường tổng hợp các hình ảnh về chủ đề: Như chủ đề trườngMầm non: Có hình ảnh ngôi trường, đu quay, cầu trượt…có cô giáo cùng bé

đi dạo…

+ Các góc hoạt động như góc gia đình tôi đặc biệt là “ Tổ ấm 3-4 tuổi”

trong đó có hình ảnh Mẹ và bé mặc tạp dề nấu cơm, có đồ dùng dụng cụ chế

biến Hay góc xây dựng tôi lấy tên: “Kiến trúc sư tí hon”, “công trình mơ

ước”, “tôi là kĩ sư tương lai”…có hình ảnh các bé hoặc các con vật đang

chuyển các vật liệu xây dựng, đang làm các bác thợ xây dựng, lắp ghép từ cáchình ảnh ngộ nghĩnh ở phía trên mảng tường Còn phía mảng tường tôi

thường làm bằng nhựa trong hoặc thảm gai, trong đó có các sản phẩm dochính tay trẻ làm để gài vào làm tranh trang trí cho góc đó.

Để phát huy tối đa tác dụng của môi trường hoạt động sau khi chuyển chủ

đề ta cần thay đổi nội dung chủ đề mới Tôi đã cùng trẻ thảo luận và đặt têncho chủ đề mới và tên của góc chơi của mình Nội dung của các góc tôi giớithiệu cho trẻ về các sản phẩm bằng các ngôn ngữ nghệ thuật để tích luỹ chotrẻ có vốn hiểu biết về nghệ thuật và say mê nghệ thuật Từ đó kích thích lòngham muốn thích tham gia tạo sản phẩm nghệ thuật để có sản phẩm trang trílớp học của mình

trẻ thảo luận và lựa chọn nếu trẻ nào nghĩ được tên khác hay hơn cô có thểchọn làm tên góc hoạt động.

Bây giờ ngôi nhà này đã có tên rồi: cô giới thiệu với chúng mình đây làhình ảnh bạn thỏ đang nặn… Đây là con Gà, con Vịt, quả Cam này là do cô tựlàm lấy chúng mình thấy có đẹp không? Còn đây là quả chuối của bạn Yếnnăm trước học ở đây, đây là mâm ngũ quả của bạn Duy Đức…Bây giờ cômuốn mỗi bạn hãy làm thật nhiều những sản phẩm để trang trí cho ngôi nhàcủa chúng mình đẹp hơn nhé Cô muốn trong lớp mình ai cũng có sản phẩmđược trưng bày trong ngôi nhà nhỏ của chúng mình để cô thay các sản phẩmcủa các bạn cũ, chúng mình có đồng ý không?

Từ lời gợi mở như vậy đã kích thích trẻ tạo ra sản phẩm mới

Để gây hứng thú cho trẻ nặn thì tuỳ theo từng chủ đề tiến hành mà tôi cóthể chuẩn bị mảng cung cấp kiến thức, các loại đất nặn phù hợp và phongphú

VD: Đất nặn các màu khác nhau, các loại đất nặn khác nhau, có thể cả đấtthật

Ở đây các loại đất thì giáo viên luôn để ở trạng thái mở giúp trẻ dễ lấy để

sử dụng khi vào hoạt động Bên cạnh đó tôi chuẩn bị một sản phẩm nặn màtôi đã cung cấp, hoặc sắp cung cấp trên hoạt động có chủ định để làm mảngcung cấp kiến thức cho trẻ thu hút sự chú ý của trẻ trong các hoạt động đón vàtrả trẻ, hoạt động góc, kết hợp với lời gợi ý trẻ vào góc chơi Từ đó giúp trẻđược củng cố và làm quen kiến thức đó, giúp trẻ tăng thêm vốn kiến thức, kỹnăng hơn trong hoạt động chung

VD: Với chủ đề: “ Thế giới động vật” ở góc tạo hình tôi nặn một số con

vật( gà, thỏ, mèo, trâu, voi…) bày ở giá để cung cấp kiến thức cho trẻ Khi trẻvào góc chơi hoặc giờ đón trả trẻ tôi thu hút gợi ý trẻ quan sát những sảnphẩm đó:

+ Đây là con gì? Cô nặn như thế nào?

Nhờ đó khi thực hiện các đề tài “ Nặn con vật…” trẻ đã có vốn kiến

thức hiểu biết qua các sản phẩm thì trẻ sẽ tự tin hơn và thực hiện tốt hơn.Khi trẻ vào góc chơi tôi gây hứng thú hoạt động nặn cho trẻ bằng cách:

- Đố trẻ cô nặn con gì?

- Các quả này được nặn như thế nào?

Sau đó cho trẻ kể về các sản phẩm vừa nặn, cuối cùng cô khái quát về một

số đặc điểm chung cơ bản của các sản phẩm đó và chất liệu cô đã sử dụng đểlàm

Với những nhóm trẻ chưa thể hiện được cô có thể hướng dẫn trẻ 1 cách tỉ

mỉ hơn về cách nặn, kĩ năng nặn, sử dụng kĩ năng đó như thế nào? hoặc cô kếthợp làm chung với trẻ, cùng với lời động viên khuyến khích giúp trẻ vữngtâm thế hơn

Như vậy, với đề tài về “quả” khi tôi tiến hành cho trẻ thực hiện theo

nhiều hình thức khác nhau sẽ tạo cho trẻ cảm giác thoải mái, không gò bó,chán nản giúp trẻ sẽ tích cực hoạt động sâu hơn trong góc chơi từ đó đốitượng cô định cung cấp hoặc củng cố cho trẻ sẽ dần dần được hình thành vàkhắc sâu trong tâm trí của trẻ Từ đó sẽ giúp trẻ phát triển khả năng, kỹ năngnặn Không những chỉ có góc tạo hình mới phát huy khả năng nặn của trẻ mà

ở các góc chơi khác tôi cũng có thể rèn luyện kỹ năng về nặn cho trẻ Cụ thể:

+ Góc học tập:

Trong góc học tập luôn có nội dung cung cấp cho trẻ về toán và môitrường xung quanh thông qua các môn học đó giáo viên thiết kế lựa chọn cáctrò chơi, nội dung để củng cố, cung cấp cho trẻ Từ đó giáo viên có thể lồngghép rèn luyện kỹ năng nặn cho trẻ

VD: Với nội dung toán: “Nặn quả theo yêu cầu của cô” thì giáo viên kếthợp rèn luyện cho trẻ kỹ năng nặn

Như vậy ở trong mỗi góc chơi, nhóm chơi chỉ có một nhóm trẻ hoặc một

cá nhân tham gia hoạt động sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên muốn rèn

luyện trẻ cá biệt, yếu kém hoặc củng cố kỹ năng cho trẻ Từ đó giúp trẻ pháttriển hơn về khả năng tạo hình.

Do phòng học hơi nhỏ tôi đã tận dụng không gian bên ngoài như hiên củaphòng học làm nơi trưng bày sản phẩm của trẻ, ở đây trẻ được quan sát toàn

bộ sản phẩm của mình và của bạn Trẻ có thể tự so sánh sản phẩm của ai đẹphơn, ai xấu hơn, nếu sản phẩm của bé chưa đẹp, thì bé phải cố lên lần sau cốgắng làm cho đẹp hơn để bằng bạn hoặc làm đẹp hơn để được trang trí trongcác góc Từ kết quả đó sẽ kích thích lòng ham muốn say mê học nặn của trẻ.Ngoài ra tôi còn trang trí xen kẽ cây xanh, cây hoa, sắp xếp đồ dùng đồchơi cho hợp lí để tạo môi trường thực sự phù hợp với tâm lý của trẻ để trẻhứng thú tham gia hoạt động nặn

Đồng thời thông qua hoạt động ngoài trời trẻ được chơi với lá cây nên tôitận dụng luôn các lá cây đó giúp trẻ sáng tạo thể hiện các sản phẩm nặn đểlàm giàu vốn kinh nghiệm cho trẻ và kết hợp rèn luyện các kỹ năng nặn chotrẻ

Tóm lại việc tạo môi trường hấp dẫn cho trẻ là một việc làm rất quantrọng góp phần nâng cao chất lượng tạo hình nói chung, hoạt động nặn nóiriêng cho trẻ

2, Rèn luyện kiến thức, kỹ năng óc sáng tạo thông qua hoạt động có chủ định.

Thực tế đã chứng minh : Trẻ 3 tuổi tri giác sự vật hiện tượng bằng tư duytrực quan hành động nên rất cần sự hỗ trợ của cô nên dẫn tới kỹ năng nặn củatrẻ còn yếu như: Kỹ năng sử dụng đất nặn , nhào đất còn ngượng, còn vụng

về Chính vì vậy mà cô phải đưa ra các biện pháp rèn kỹ năng cho trẻ

Từ việc tạo môi trường thẩm mỹ xung quanh lớp để gây ấn tượng, kíchthích lòng ham muốn ở trẻ tạo ra sản phẩm để được trưng bày trang trí tronggóc nghệ thuật để sản phẩm của trẻ đa dạng, phong phú và sáng tạo

Để giúp trẻ làm được sản phẩm vấn đề đặt ra là cần dạy trẻ 1 số kỹ năng

cơ bản: Nhằm phát huy tính tích cực hoạt động ở trẻ, một trong những

phương pháp của quá trình đổi mới là lấy trẻ làm trung tâm, trẻ phải đượchoạt động

Dạy trẻ kỹ năng nặn:

Đối với trẻ 3 tuổi vận động tinh của trẻ phát triển ở mức độ thấp Vì vậycần rèn luyện cho trẻ 1 số kỹ năng cơ bản sử dụng đất để tạo ra sản phẩm.VD: Dạy trẻ làm các động tác xoay tròn, ấn bẹt, lăn dọc, uốn cong

Khi nặn tôi dạy trẻ biết sử dụng các kĩ năng tạo hình sau đó mới dạy trẻnặn, cho trẻ tập nặn từ đơn giản đến phức tạp VD: dạy trẻ nặn quả tròn sau đódạy kĩ năng lăn dài, uốn sao cho giống quả thật dần dần dạy trẻ nặn những

đồ vật khó hơn Muốn kỹ năng nặn ở trẻ được thuần thục thì mỗi giáo viêncần phải thường xuyên rèn luyện cho trẻ các kỹ năng trên

Để phát huy tính tích cực hoạt động ở trẻ, một trong những phương phápcủa quá trình đổi mới là lấy trẻ làm trung tâm, trẻ phải được hoạt động

-Với hoạt động nặn theo mẫu:

Mẫu là hoạt động hướng dẫn kĩ năng mới, cô cần phải nắm kĩ yêu cầu củatừng bài mẫu và giới thiệu mẫu rõ ràng, cụ thể Mẫu phải đẹp Hướng dẫn trẻquan sát cụ thể về màu sắc, hình dạng, đặc điểm cấu tạo của từng loại mẫu Khi làm mẫu tôi chọn vị trí sao cho tất cả trẻ đều quan sát được, cô vừanặn vừa giải thích ngắn gọn, rõ ràng, để trẻ dễ hiểu, dễ tiếp thu Đồng thời qua

đó rèn các kĩ năng nặn cho trẻ

VD: Nặn đèn giao thông

Trước tiên cho trẻ quan sát và đàm thoại theo vật mẫu để trẻ khắc sâu kiếnthức về mẫu, qua đó cung cấp thêm vốn từ, phát triển ngôn ngữ phong phúcho trẻ, để trẻ chủ động giao tiếp trong quá trình học nặn Sau đó tôi nặn mẫucho trẻ quan sát Vừa nặn tôi vừa hướng dẫn trẻ cách nặn

.Để nặn được chiếc đèn trước hết cô phải làm gì?

.Cô nặn gì đây?

.Nặn như thế nào?

.Dùng kĩ năng gì để nặn?