Dẫn dắt trẻ vào thế giới văn học là nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non nhất là các lớp mẫu giáo: Đó là sự mở cửa cho những bước đi chập chững đầu tiên vào thế giới các giá trị phong
Trang 1PH̉NG GIÁO DỤC & ĐT LỤC NGẠN
Trường
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên đề tài:Một số biện pháp giáo dục
lễ giáo cho trẻ 5 tuổi thông qua các câu truyện cổ
tích Việt Nam
Họ và tên:.
Sinh ngày 03 tháng 08 năm 1982 Chức vụ: Giáo viên
Trường mầm non
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trang 2
1 Lí do chọn đề tài:
* Lí do về mặt lí luận:
Văn học dân gian đóng vai trò là: “Bầu sữa mẹ” (theo cách nói của M.Gorki-Nhà văn Nga vĩ đại ) nuôi dưỡng nền văn học
Nếu không có thể thơ lục bát được hình thành và đào luyện từ trong ca dao dân tộc thì không thể có Truyện Kiều của Nguyễn Du.Không có kho tàng truyện cổ tích cực kỳ phong phú thì không có Truyền Kỳ Mạn Lục của Nguyễn Dữ Nhiều nhà văn thơ khác của dân tộc đã học tập, tiờ́p thu những hình tượng nghệ thuật, những cốt truyện và nhất là cách nhìn nhận về con người và cuộc sống trong văn học dân gian truyền thống để tạo nên tác phẩm văn học của họ như: Hồ Chí Minh, Nguyễn Khuyến,Tố Hữu,Trần Đăng Khoa…
Trong đó truyện cổ tích là một trong những thể loại chủ yếu của văn học dân gian nó cũng là thể loại có nhiều vấn đề phức tạp và phong phú Thông qua những sáng tạo nghệ thuật cổ tích ,tác giả dân gian đã gửi vào đó quan niệm nghệ thuật về thế giới nhân sinh thể hiện ý thức thẩm mỹ gắn liền với tinh thần nhân văn của mình
Truyện cổ tích của dân tộc nào cũng đề cao đạo đức nhân nghĩa Nó là một môi trường đắc địa để những bài học đạo đức, luân lý được đưa đến cho trẻ một cách tự nhiên Hiện nay cuộc sống hiện đại nên có nhiều phương tiện giải trí vui chơi và học tập hấp dẫn khiến các bậc phụ huynh thường lệ thuộc vào đó, thường khi con đi học về là bố mẹ
mở băng đĩa siêu nhân hay trò chơi “Game” cho con xem Nhưng thông qua các thể loại ấy làm sao có thể đánh thức được tình cảm đạo đức ban đầu như: Tình yêu thương lòng biết ơn, tinh thần đoàn kêt…
mà thông qua nội dung ý nghĩa của những câu truyện khiến những quan hệ hành vi của trẻ nhận thức được sâu sắc từ đó tôi đã tìm tòi ,học hỏi , suy nghĩ và mạnh dạn chọn đề tài “ Một số biện pháp giáo
Trang 3Là một loại hình nghệ thuật,văn học giữ vai trò lớn trong việc hình thành,phát triển toàn diện nhân cách trẻ
Dẫn dắt trẻ vào thế giới văn học là nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non nhất là các lớp mẫu giáo: Đó là sự mở cửa cho những bước
đi chập chững đầu tiên vào thế giới các giá trị phong phú chứa đựng trong đó tác phẩm văn học đóng góp trong việc hình thành và phát triển tình cảm đạo đức cho trẻ.Tuy nhiên không phải dân tộc nào cũng
đề cao đạo đức như yếu tố thứ nhất của phẩm chất con người như dân tộc Việt Nam Dường như quan điểm của con người Việt Nam đạo đức như là cái gốc của sự tụ́t xṍu trên đời.Quan niệm được phản ánh trong truyện cổ tích,vừa chắt lọc kinh nghiệm ứng xử trong thực tế vừa là đạo đức lý tưởng mà con người lao động mong muốn xây dựng Vì thế
nó vừa gần gũi,vừa cao cả,nó không chỉ là cái vốn có, cần phải cho cuộc đời tốt đẹp hơn
*Lí do thực tiễn:
Khả năng khám phá thế giới xung quanh của trẻ còn hạn chế.Tư duy của trẻ là tư duy tổng quát hành động nên trẻ không hiểu qua những lời
cô nói , làm như thế này có nghĩa là tốt,như thế kia là xấu, hay còn phải làm như thế nào ? Nhưng qua những câu truyện cổ tích thường
có cốt truyện ngắn gọn, rõ ràng, dễ nhớ dễ thuộc, nhân vật gần gũi, chính là con người trong các mối quan hệ xã hội.Điều cuụ́n hút các em chính là yếu tố thần kỳ, những đồ vật quen thuộc gần gũi được thổi những yếu tố ly kỳ hoang đường bỗng trở nên hấp dẫn đối với trí tượng của trẻ thơ mà giáo dục tình cảm cho trẻ là một trong năm nhiệm vụ lớn của công tác chính sách giáo dục cho trẻ mẫu giáo.Vì
Trang 4vậy tôi đã thực hiện một biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ thông qua các câu truyện cổ tích Việt Nam
2 Mục đích nghiên cứu:
-Trường mầm non Kiên Thành là trường mầm non nông thôn, phụ huynh chủ yếu làm nông nghiệp nên chưa thực sự quan tâm đến con cái.Vì vậy việc học tập của trẻ chưa đạt kết quả , kinh tế còn nghèo nàn ….trẻ không được tiếp cận với các phương tiện thông tin sách báo…
Nhất là phụ huynh không hiểu tầm quan trọng của các môn học đặc biệt là môn văn học ,họ đưa con em họ đến lớp với mục đích là nhờ cô giáo…Vì thế cho nên nhận thức của trẻ còn yếu
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu:
Xuất phát từ những tình hình đặc điểm của lớp tôi đã mạnh dạn cho trẻ làm quen với một số truyện cổ tích Việt Nam (ngoài chương trình quy định).Thông qua nội dung truyện dẫn đến giáo dục lễ giáo cho trẻ một cách nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi, không gò bó áp đặt mà đạt hiệu quả cao cho trẻ
4 Giả thuyết khoa học:
Truyện cổ tích của dân tộc nào cũng đề cao đạo đức nhân nghĩa Nó là một môi trường đắc địa để những bài học đạo đức, luân lý được đưa đến cho trẻ một cách tự nhiên Hiện nay cuộc sống hiện đại nên có nhiều phương tiện giải trí vui chơi và học tập hấp dẫn khiến các bậc phụ huynh thường lệ thuộc vào đó, thường khi con đi học về là bố mẹ
mở băng đĩa siêu nhân hay trò chơi “Game” cho con xem Nhưng thông qua các thể loại ấy làm sao có thể đánh thức được tình cảm đạo đức ban đầu như: Tình yêu thương lòng biết ơn, tinh thần đoàn kờ́t…
mà thông qua nội dung ý nghĩa của những câu truyện khiến những quan hệ hành vi của trẻ nhận thức được sâu sắc từ đó tôi đã tìm tòi , học hỏi , suy nghĩ và mạnh dạn chọn đề tài “ Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5 tuổi thông qua các câu truyện cổ tích Việt Nam”
Trang 5Dẫn dắt trẻ vào thế giới văn học là nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non nhất là các lớp mẫu giáo: Đó là sự mở cửa cho những bước
đi chập chững đầu tiên vào thế giới các giá trị phong phú chứa đựng trong tác phẩm văn học đóng góp trong việc hình thành và phát triển tình cảm đạo đức cho trẻ.Tuy nhiên không phải dân tộc nào cũng đề cao đạo đức như yếu tố thứ nhất của phẩm chất con người như dân tộc Việt Nam Dường như quan điểm của con người Việt Nam đạo đức như là cái gốc của sự tụ́t xấu trên đời.Quan niệm được phản ánh trong truyện cổ tích, vừa chắt lọc kinh nghiệm ứng xử trong thực tế vừa là đạo đức lý tưởng mà con người lao động mong muốn xây dựng Vì thế
nó vừa gần gũi,vừa cao cả, nó không chỉ là cái vốn có, cần phải cho cuộc đời tốt đẹp hơn
5 Nhiệm vụ nghiên cứu:
Xuất phát từ những tình hình đặc điểm của lớp tôi đã mạnh dạn cho trẻ làm quen với một số truyện cổ tích Việt Nam (ngoài chương trình quy định).Thông qua nội dung truyện dẫn đến giáo dục lễ giáo cho trẻ một cách nhẹ nhàng,phù hợp với lứa tuổi, không gò bó áp đặt mà đạt hiệu quả cao cho trẻ
6 Phạm vi nghiên cứu;
- Đối tượng là học sinh lớp 5 tuổi trường Mầm non Kiên Thành –Lục Ngạn
- Các câu chuyện cổ tích dân gian Việt Nam và thế giới
7 Phương pháp nghiên cứu:
-Lập kế hoạch cho chủ điểm
- Chuẩn bị đồ dùng dạy học
- Sử dụng các phương tiện giảng dạy
-Thuộc truyện và nhập vai kể diễn cảm
- Phương pháp cá thể hóa
- Phương pháp tích hợp
-Tổ chức giáo dục lể giáo cho trẻ thông qua truyện cổ tích ở mọi lúc mọi nơi
- Phối hợp với phụ huynh
8 Cṍu trúc đề tài:
Trang 6Phần 1: Đặt vấn đề
1 Lí do chọn đề tài
2 Mục đích nghiên cứu
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4 Giả thuyết khoa học
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
6 Phạm vi nghiên cứu
7 Phương pháp nghiên cứu
Phần 2: Nội dung
Chương 1: Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu
Chương 2: Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Chương 3: Đề xuất một số biện pháp nhằm giáo dục lễ giáo cho trẻ 5 tuổi ở trường Mầm non
Phần 3: Kết luận và kiến nghị
1 Kết luận
2 Kiến nghị
PHẦN 2: NỘI DUNG
Chương 1: Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu.
Trang 7Hiện nay cuộc sống hiện đại nên có nhiều phương tiện giải trí vui chơi và học tập hấp dẫn khiến các bậc phụ huynh thường lệ thuộc vào đó, thường khi con đi học về là bố mẹ mở băng đĩa siêu nhân hay trò chơi “Game” cho con xem Nhưng thông qua các thể loại ấy làm sao có thể đánh thức được tình cảm đạo đức ban đầu như: Tình yêu thương lòng biết ơn, tinh thần đoàn kết… mà thông qua nội dung ý nghĩa của những câu truyện khiến những quan hệ hành vi của trẻ nhận thức được sâu sắc.Từ đó tôi đã tìm tòi ,học hỏi , suy nghĩ và mạnh dạn chọn đề tài “ Một số biện pháp giáo dục lễ giáo cho trẻ 5 tuổi thông qua các câu truyện cổ tích Việt Nam”
Dẫn dắt trẻ vào thế giới văn học là nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non nhất là các lớp mẫu giáo: Đó là sự mở cửa cho những bước đi chập chững đầu tiên vào thế giới các giá trị phong phú chứa đựng trong tác phẩm văn học đóng góp trong việc hình thành và phát triển tình cảm đạo đức cho trẻ.Tuy niên không phải dân tộc nào cũng đề cao đạo đức như yếu tố thứ nhất của phẩm chất con người như dân tộc Việt Nam Dường như quan điểm của con người Việt Nam đạo đức như là cái gốc của sự tụ́t xấu trên đời.Quan niệm được phản ánh trong truyện cổ tích, vừa chắt lọc kinh nghiệm ứng xử trong thực tế vừa là đạo đức lý tưởng mà con người lao động mong muốn xây dựng Vì thế nó vừa gần gũi,vừa cao cả, nó không chỉ là cái vốn có, cần phải cho cuộc đời tốt đẹp hơn
Ch ương 2 : Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
Trường Mầm non Kiên Thành là trường mầm non nông thôn, phụ huynh chủ yếu làm nông nghiệp nên chưa thực sự quan tâm đến con cái.Vì vậy việc học tập của trẻ chưa đạt kết quả , kinh tế còn nghèo nàn ….trẻ không được tiếp cận với các phương tiện thông tin sách báo…
- Phụ huynh không hiểu tầm quan trọng của các môn học đặc biệt là môn văn học ,họ đưa con em họ đến lớp với mục đích là nhờ cô giáo…Vì thế cho nên nhận thức của trẻ còn yếu
Trang 8- Bậc học mầm non là nấc thang đầu tiên của hệ thống giỏo dục quốc dõn và lớp 5 tuổi là nấc thang cuối cùng của bậc học giáo dục mầm non, những người làm công tác giáo dục mầm non lại càng phải thắm nhuần tư tưởng trên như ông
bà ta đó dạy:
“Uốn cõy từ thuở cũn non Dạy con từ thuở con cũn ngõy thơ”
Giáo dục mầm non cần đặt những viên gạch đầu tiên trong việc giáo dục những con người ham học hỏi, luôn có nhu cầu nhận thức, năng động, mạnh dạn, tự tin và sáng tạo
Muốn dạy trẻ có tính năng động, sáng tạo, tự tin, mạnh dạn thỡ bản thân người giáo viên mầm non phải có những hỡnh thức tổ chức và phương pháp giáo dục phù hợp, cho phép trẻ tự thể hiện, bọc lộ ý tưởng riêng của mỡnh Vỡ thế giỏo dục mầm non phải được phép chủ động trong việc thực hiện chương trỡnh nõng cao, chăm sóc, giỏo dục trẻ
Một nội dung rất quan trọng đó là cô giáo cần giáo dục trẻ như thế nào để trẻ phát triển một cách toàn diện đó là một điều rất khó nhất là đối với trẻ lớp nhóm, đặt điểm của lứa tuổi này là trẻ thích bắt chước và trẻ chỉ học được những
gỡ mà trẻ nhỡn thấy, nghe thấy Vỡ vậy cụ giỏo phải biết tận dụng tất cả cỏc
Trang 9khoảng thời gian trong ngày để giáo dục trẻ bằng gương người thật, việc thật ,cụ thể thông qua những câu truyện cổ tích nhằm giáo dục và h́nh thành nhân cách cho các con
Qua một vài năm thực hiện tôi đã thu được một số kết quả khả quan:Trẻ ý thức được việc mình làm tốt hay xấu, nên hay không nên Biết yêu cái thiện ghét cái ác
Một yếu tố quan trọng đó là những kinh nghiệm của bản thân, sự nổ lực học tập nâng cao trỡnh độ chuyờn mụn nghiệp vụ của bản thõn sự nhiệt tỡnh yờu nghề, mến trẻ sự tận tỡnh của cụ giỏo trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ đó tạo nờn chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ được nâng lên
Ch ương 3 :
Đề xuất một số biện pháp nhằm giáo dục lễ giáo cho trẻ 5 tuổi ở trường Mầm non.
Xuất phát từ những tình hình đặc điểm của lớp tôi đã mạnh dạn cho trẻ làm quen với một số truyện cổ tích Việt Nam (ngoài chương trình quy định).Thông qua nội dung truyện dẫn đến giáo dục lễ giáo cho trẻ một cách nhẹ nhàng,phù hợp với lứa tuổi, không gò bó áp đặt mà đạt hiệu quả cao cho trẻ
1 Lập kế hoạch cho chủ đề;
Trước hết để cho nội dung lôgíc và phù hhợp với chủ đề, tôi xây dựng kế hoạch làm quen với văn học cho cả một năm ngay từ đầu năm Tìm hiểu theo từng chủ
Trang 10điểm của ban giám hiệu xem có bao nhiêu bài mà có nội dung là truyện cổ tích Việt Nam từ đó điều chỉnh, bổ sung một số truyện mà tôi sưu tầm sao cho phù hợp với đặc điểm của trẻ của lớp theo các chủ điiểm
Chương trình của lớp tôi là 10 chủ đề.Tôi thấy số lượng truyện cổ tích Việt Nam còn rất ít và đưa vào giờ hoạt đông chung cũng rất ít.Trong khi đó kho tàng truyện cổ tích của chúng ta rất phong phú Truyện cổ tích dù ở thể loại nào :Truyện cổ về loài vật ,truyện cổ tích thần kỳ hay truyện cổ tích sinh hoạt đều mang nội dung tình cảm,nêu được những bài học đạo đức cho các em ở lứa tuổi mầm non.Chính vì vậy tôi đã bỏ ra khá nhiều thời gian sưu tầm lựa chọn một số truyện cổ tích Viêt Nam để đưa vào chương trình để cho trẻ của tôi được học (ngoài chương trình quy định của Ban Giám hiệu) để giáo dục tình cảm đạo đức cho trẻ
Ví dụ
*Chủ điểm gia đình(Tấm Cám, người con út hiếu thảo)
*Chủ điểm ngành nghề- Sự tích quả dưa hấu, anh nông dân và ba điều ước
*Chủ điểm động vật-Sự tích con khỉ ,cóc kiện trời
*Chủ điểm thực vật-Sự tích cây thìa là,cây khế , cây tre trăm đốt
2.,Chuẩn bị đồ dùng dạy học
Bản thân tôi khẳng định : Đồ dùng dạy học là một trong những phương tiện dạy học đạt kết quả cao nhất.Đồ dùng dạy họchấp dẫn sẽ giúp trẻ nhớ rất lâu những kiến thức mà cô cung cấp nhất là khi trẻ được trực tiếp quan sát , trực tiếp hoạt động , qua đó trẻ cảm nhận dược tình cảm , tích cách của các nhân vật trong truyện một cách sâu sắc.Vì vậy trươc khi tổ chức cho trẻ làm quen với truyện tôi chuẩn bị đồ dùng thật chu đáo Tranh ảnh hấp dẫn ,nhạc nền khi kể phù hợp,
sa bàn phù hợp khi kể , có thể cho trẻ xem đĩa
*ví dụ khi kể truyện “cây tre trăm đốt”ở chủ điểm thực vật kể song cho trẻ đóng kịch và chuẩn bị đồ dùng cho trẻ đóng kịch tôi muợn áo của bà già làm áo anh nông dân cho các cháu mặc vào làm cuốc dao vv
Trang 11Sử dụng phối hợp và hợp lý ->hiệu quả các phương pháp giáo dục sẽ phát huy tính chủ động tích cực của trẻ vì thế cho nên khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học tôi dùng kết hợp nhiều phương pháp để tất cả trẻ được hoạt động một cách tích cực và cụ thể là: ngoài phương pháp cũ tôi dùng thêm:
+Thuộc truyện
+Nhập vai kể diễn cảm
+Phương pháp cá thể hóa
+Phương pháp tích hợp
*Thuộc truyện và nhập vai kể diễn cảm
-Để đạt dược giờ dạy đạt kết quả tốt cô giáo phải chuẩn bị tốt giáo án , phải thuộc truyện , thuộc các tình tiết trong truyện để từ đó nhập vai tốt
*Phương pháp cá thể hóa
Mỗi trẻ em tuy ở cùng độ tuổi song có sự phát triển khác nhau cả về thể chất và trí tuệ nên cô phải dựa vào đặc điểm này để có những biện pháp riêng biệt tránh lối giáo dục đồng lọat để phát huy khả năng của từng trẻ
*Phương pháp tích hợp
Đây không phải là phép cộng tác bộ môn mà là sự kết hợp lôgích , hợp lý giúp giáo viên khai thác tối đa nội dung giáo dục tình cảm đạo đức qua mỗi truyện nhờ đó bài học đạo đức trở nên hấp dẫn ,gần gũi ấn tượng và sâu sắc với trẻ
Ví dụ :
Khi dạy truỵên “cây trẻ trăm đốt” ở chủ điểm thế giới thực vật
Cô giáo có thể tích hợp bộ môn môi trường xung quanh , biết về cây tre gần gũi
và rất quen thuộc của địa phương và một số loại cây khác …
4 Tổ chức giáo dục lể giáo cho trẻ thông qua truyện cổ tích ở mọi lúc mọi
nơi.
Theo lịch sinh hoạt chương trình cho trẻ làm quen với văn học mỗi tuần chỉ một giờ hoạt động chung( 30 -35 phút) mà nội dung chương trình đa số là truyện hiện đại và thơ truyện cổ tích còn ít