Văn học là lĩnh vực phát triển ngôn ngữ rất gần gủi và là một hoạt động không thể thiếu được trong cuộc sống hàng ngày của trẻ, nó làm giàu vốn từ cho trẻ, ngôn ngữ của trẻ ngày một phon
Trang 1SÁNG KIẾN kinh NGHIỆM §Ò tµi : “ LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÚP TRẺ 4-5 TUỔI
HỌC THƠ CÓ HIỆU QUẢ”
1: PHẦN MỞ ĐẦU
1.1: Lí do chọn đề tài, sáng kiến:
Các tác phẩm văn học là món ăn tinh thần không thể thiếu đối với trẻ thơ
nhất là lứa tuổi mẫu giáo Nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh Văn học nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng, sáng tạo nghệ thuật Vì vậy việc đem tác phẩm văn học đến cho trẻ là một việc rất quan trọng và cần thiết Đối với trẻ mẫu giáo, quá trình được tiếp xúc với tác phẩm văn học phải từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp,
để từ đó trẻ bộc lộ khả năng cảm thụ văn học của mình Khả năng cảm thụ
đó là sự phát triển trực tiếp của trẻ về các lĩnh vực: Nhận thức ngôn ngữ -tình cảm xã hội Tuy nhiên khi đưa tác phẩm đến cho trẻ đòi hỏi người giáo viên phải có những suy nghĩ sáng tạo và lựa chọn những tác phẩm hay phù hợp với lứa tuổi, có ý nghĩa giáo dục trẻ để từ đó đưa ra những “nội dung, phương pháp, biện pháp thích hợp nhằm giúp trẻ phát triển tốt khả năng cảm thụ tác phẩm văn học
Văn học là lĩnh vực phát triển ngôn ngữ rất gần gủi và là một hoạt động không thể thiếu được trong cuộc sống hàng ngày của trẻ, nó làm giàu vốn từ cho trẻ, ngôn ngữ của trẻ ngày một phong phú, giúp trẻ phát âm rỏ các từ trong tiếng việt, trẻ biết bày tỏ những mong muốn của mình bằng ngôn ngữ,
có kỹ năng giao tiếp chào hỏi phù hợp với chuẩn mực văn hóa Việt Nam
Trang 2Văn học còn giúp cho trẻ làm quen với việc đọc, viết để chuẩn bị bước vào trường tiểu học Tuy nhiên đối với trẻ mẫu giáo chưa biết các từ trong một câu chuyện, bài thơ nhưng qua giọng đọc, lời kể của cô giáo, ông, bà, cha,
mẹ trẻ hiểu được nội dung của bài thơ, câu ca dao, đồng dao, tục ngữ, những câu chuyện kể mang nhiều nội dung giáo dục khác nhau để trẻ phân biệt được những thói hư, tật xấu, cái thiện và cái ác qua đó trẻ dần dần hoàn thiện mình hơn
Chính vì thế việc cho trẻ " Làm quen với văn học" là một hoạt động hết sức quan trọng trọng việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo 4- 5 tuổi nói riêng
Vậy " Làm thế nào để giúp trẻ 4 -5 tuổi học thơ có hiệu quả" đó là câu hỏi tôi luôn đặt ra và cũng là lý do tôi chọn đề tài này làm sáng kiến kinh nghiệm
1.2: Điểm mới của đề tài:
Đề tài sáng kiến đã từng có nhiều người nghiên cứu song ở mỗi độ tuổi, mỗi trường có một đặc điểm riêng, do vậy các giải pháp mà tôi đưa ra
áp dụng cũng không thể giống nhau, và điểm mới của đề tài này là tôi luôn xây dựng kế hoạch dạy học lấy trẻ làm trung tâm, phát huy tính tích cực của trẻ, không áp đặt, rập khuôn Rèn luyện kỉ năng đọc thơ cho trẻ ở các hoạt động lồng ghép một cách phù hợp
Qua việc tổ chức dạy trẻ học tốt tiết (thơ) với mong muốn trẻ biết đọc thơ diển cảm, nhớ tên bài thơ, ngắt nghỉ đúng nhịp, đúng ngữ điệu để phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách mạch lạc
1.3: Phạm vi áp dụng đề tài, sáng kiến
Việc nâng cao chất lượng dạy trẻ 4- 5 tuổi về học thơ có hiệu quả là hết sức cần thiết
Trang 3Phạm vi tôi nghiên cứu đề tài này là trong trường mầm non, tích lũy,
áp dụng và tôi đang tiến hành nghiên cứu, áp dụng đối với trẻ 4 - 5 tuổi tại đơn vị tôi đang công tác
2 PHẦN NỘI DUNG:
2.1: Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu
Năm học 2014- 2015 tôi được nhà trường phân công dạy lớp 4-5 tuổi với tổng số 33, cháu phần lớn các cháu là con bố mẹ làm nghề nông nên công tác chăm sóc giáo dục nói chung và hoạt động cho trẻ " làm quen với văn học" nói riêng gặp những thuận lợi và khó khăn sau
* Thuận lợi:
- Trường có sở vật chất nhà trường khá đầy đủ, đảm bảo cho việc chăm sóc giáo dục trẻ, được sự chỉ đạo sát sao về chuyên môn của ban giám hiệu nhà trường về cơ sở vật chất cũng như điều kiện đứng lớp đối với bản thân
- Sân trường, lớp học rộng, thoáng mát thân thiện có nhiều bồn hoa, cây cảnh thuận tiện cho trẻ được vui chơi, làm quen, ôn luyện về “ Thơ” để tạo tiền đề cho việc tổ chức cho trẻ học “ Thơ" ở trong hoạt động chung
- Có 1/3 trẻ trong lớp ngôn ngữ mạch lạc, nhanh nhẹn khi tham gia vào
hoạt động văn học
- Bản thân tôi đã trãi qua nhiều năm giảng dạy và trải nghiệm thực tế trên lớp với trẻ, đồng thời được tham gia học hỏi kinh nghiệm qua bạn bè đồng nghiệp nên cũng học được một số kinh nghiệm trong phương pháp cũng như cách tổ chức tiết dạy cho trẻ
- Qua các năm học được bồi dưỡng chuyên môn, dự giờ đồng nghiệp
và đặc biệt hàng tháng được ban giám hiệu dự giờ, góp ý để đúc rút kinh nghiệm, đó là điều kiện thuận lợi để tôi dạy tốt môn học này
Trang 4* Khó khăn:
- Phần lớn phụ huynh còn xem nhẹ về việc học của trẻ nên ít quan tâm bồi dưỡng thêm cho trẻ ở nhà về cách đọc thơ và chưa chú ý phát triễn ngôn ngữ cho trẻ
- Trong lớp có nhiều cháu ngôn ngữ phát triển chậm, nói ngọng, nói lắp nên chất lượng các hoạt động dạy “ Thơ”cho trẻ đạt hiệu quả chưa cao
*Quá trình điều tra thực tiển:
Vào đầu năm học ( Đầu tháng 10 ) tôi lên kế hoạch khảo sát chất lượng đầu vào nắm bắt được tình hình học tập của trẻ đạt được mức độ nào để có giải pháp giảng dạy, bồi dưỡng trẻ trong năm học
C th : L nh v c phát tri n ngôn ng ( Môn l m quen v n h c) quaụ thể: Lĩnh vực phát triển ngôn ngữ ( Môn làm quen văn học) qua ể: Lĩnh vực phát triển ngôn ngữ ( Môn làm quen văn học) qua ĩnh vực phát triển ngôn ngữ ( Môn làm quen văn học) qua ực phát triển ngôn ngữ ( Môn làm quen văn học) qua ể: Lĩnh vực phát triển ngôn ngữ ( Môn làm quen văn học) qua ữ ( Môn làm quen văn học) qua àm quen văn học) qua ăn học) qua ọc) qua
kh o sát ảo sát đạt kết quả như sau: đạt kết quả như sau: ết quả như sau:t k t qu nh sau:ảo sát đạt kết quả như sau: ư sau:
Với kết quả khảo sát thực tế ở trên tôi thấy hoạt động " Làm quen văn học" của lớp tôi là một vấn đề cần đặt lên hàng đầu và đây cũng là lý do tôi chọn đề tài
" Làm thế nào để giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt tiết thơ"
2.2: Các giải pháp:
2.2.1: Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ:
Để giúp trẻ học tốt tiết thơ, bản thân tôi luôn đưa ứng dụng công nghệ thông tin vào trong hoạt động của bài dạy, lựa chọn những nội dung hình ảnh có ý nghĩa đúng với chủ đề giáo dục, đúng với từng bài dạy mà tôi muốn truyền thụ đến trẻ Các bài học trên máy tính là những gợi ý tốt để giúp tôi
có thêm những ý tưởng sáng tạo mới nhằm tổ chức hoạt động cho trẻ một
Trang 5cỏch sinh động cuốn hỳt và đạt hiệu quả cao Ngoài ra bản thõn tụi luụn xõy dựng kế hoạch cụ thể hàng thỏng, tuần, chủ đề, phự hợp với đặc điểm tỡnh hỡnh của lớp mỡnh phụ trỏch, khai thỏc trờn mạng Interent để tỡm những bài thơ phự hợp để đưa vào giờ học gõy hứng thỳ cho trẻ tham gia hoạt động và tụi luụn tham gia đầy đủ cỏc buổi tập huấn do phũng, cụm, trường tổ chức, tớch cực tỡm tũi cỏc tài liệu, sỏch bỏo, liờn quan đến chương trỡnh giỏo dục mầm non, dự cỏc giờ dạy mẫu của đồng nghiệp, đồng thời lắng nghe sự chỉ đạo sỏt sao của ban giỏm hiệu nhà trường, trực tiếp dạy cỏc giờ thực hành để đỳc rỳt kinh nghiệm và nõng cao trỡnh độ chuyờn mụn nghiệp vụ cho bản thõn
2.2.2: Lập kế hoạch, chuẩn bị mọi điều kiện phục vụ cho hoạt động.
Muốn lĩnh vực phát triển ngôn ngữ đạt kết quả cao vào đầu năm học tôi bám sỏt vào kế hoạch của nhà trường để xõy dựng kế hoạch cho lớp mỡnh từ kờ́ hoạch chủ đề, tháng, kế hoạch tuần, ngày phù hợp với đặc điểm tình hình của lớp, của địa phơng nơi tôi đang công tác, giáo ỏn soạn đầy đủ rỏ ràng đa
ra mục tiờu đảm bảo vừa sức của trẻ, trang trí tạo mụi trường lớp học phự hợp với chủ đề và cú những nội dung liờn quan đến cỏc bài thơ (cỏc cõu thơ, hỡnh ảnh bài thơ ) đó và đang sắp học để tạo điều kiện cho trẻ được làm quen tỏc phẩm, chuẩn bị tốt các phơng tiện học liệu, đồ dùng, đồ chơi phục
vụ cho hoạt động có hiệu quả nh : máy vi tính, máy chiếu, tranh thơ, rối các loại, mô hình, đĩa nhạc… Đồng thời tôi tạo tâm thế thoải mái cho trẻ trớc khi bớc vào hoạt động, bố trí chổ ngồi sao cho trẻ đợc dể dàng tham gia vào hoạt động, chuẩn các phơng tiện góp phần thành công trong việc tổ chức hoạt động dạy trẻ " dạy thơ" cho trẻ mầm non 4-5 tuổi
2.2.3: Thực hiện tốt giờ hoạt động chung:
Ví dụ: Tổ chức hoạt động dạy cho trẻ bài thơ: “Che mưa cho bạn” của nhà thơ Nguyễn Thị Thảo
Trang 6Trớc khi vào tổ chức một hoạt động dạy thơ cho trẻ tôi chuẩn bị tốt mọi
điều kiện phơng tiện học liệu đầy đủ và tiến hành tổ chức hoạt động nh sau:
Hoạt động 1: Ổn định, gõy hứng thỳ, giới thiệu bài:
Cụ và trẻ cựng hỏt bài “ Trời nắng trời mưa”
Đến cõu “ mưa to rồi” trẻ nhanh chõn chạy về chổ ngồi của mỡnh
+ Cỏc chỳ thỏ đi chơi về gặp trời mưa cú bị ướt khụng?
+ Vỡ sao?
Khi đi ra đường gặp trời mưa, nếu khụng cú ỏo mưa thỡ cỏc con phải nhanh chõn đi trỳ mưa cho khỏi ướt nhộ!
Cú một bạn Gà con đi chơi về gặp trời mưa nhưng rất may bạn Gà con được bạn Nhớm và bạn Ếch giỳp đỡ Đú cũng là nội dung bài thơ: “Che mưa cho bạn” của cụ Nguyễn Thị Thảo mà hụm nay cụ sẽ dạy cho cỏc con Hoạt động 2: Nội dung
* Cô đọc mẫu cho trẻ nghe:
- Lần 1: Cô đọc diễn cảm bằng lời Trong quá trình cô đọc mẫu cô phải chú ý đọc đúng âm điệu, nhịp điệu của bài thơ, chú ý đọc đúng những từ có dấu chấm hỏi, dấu ngã, thể hiện đợc cảm xúc của bài thơ
- Lần 2 cô đọc mẫu kết hợp cho trẻ xem hình ảnh nội dung bài thơ trên màn chiếu Cô đọc đến đâu cho trẻ xem đến đó
* Đàm thoại trích dẫn: Kờ́t hợp xem tranh
+ Cụ vừa đọc cho cỏc con nghe bài thơ gỡ?
+ Do ai sỏng tỏc?
+Trong bài thơ cú những con vật nào?
Mở đầu bài thơ là cảnh bầu trời sắp mưa:
“ Giú thổi dồn mõy đen
ễng trời nổi sấm chớp
Mưa trỳt xuống ào ào”
+ Trước khi mưa bầu trời cú những dấu hiệu gỡ?
Trang 7+ Mưa trong bài thơ như thế nào?
( Cô giải thích: Mưa ào ào là mưa rất to)
Các con cùng làm tiếng mưa với cô: “ ào ào”
Bạn Gà con đi chơi gặp trời mưa nên đã bị ướt:
“ Gà đi về nơi nào
Ôi Gà Con ướt lạnh!”
+ Gặp trời mưa Gà con bị làm sao?
+ Nếu là con khi thấy trời sắp mưa như vậy con sẽ làm gì?
Bạn Nhím và bạn Ếch thấy Gà con bị ướt thì rất thương bạn nên đã đem ô che cho Gà:
“ Nhím liền đến bên cạnh
Lấy ô che cho gà
Ếch cũng đem ô ra
Để che mưa cho gà”
+ Khi Gà con bị ướt, ai đã giúp Gà con?
Được sự giúp đỡ của bạn Ếch và bạn Nhím, khi trời tạnh mưa Gà con đã cảm ơn các bạn:
“ Mưa tạnh, gió đi xa
Gà con cám ơn Nhím
Gà con cám ơn Ếch”
+ Khi mưa tạnh thì bạn Gà đã nói gì?
Đúng rồi, Gà con đã cảm ơn các bạn khi được các bạn giúp đỡ
* Dạy trẻ đọc thơ:
- Tình bạn của Gà con, Nhím con và Ếch con thật cảm động phải không các con? Cô mời các con cùng đọc bài thơ: “ Che mưa cho bạn” cùng cô
- Cô muốn tổ chức cho ba tổ thi đua xem tổ nào đọc thơ hay hơn
Trang 8- Tiếp theo là phần thi đọc thơ giữa nhúm nam và nhúm nữ.
- Để tuyển chọn những giọng đọc thơ hay và diễn cảm, bạn nào xung phong lờn đọc thơ cho cụ và cỏc bạn nghe
(Trong quỏ trỡnh dạy trẻ đọc thơ cụ chỳ ý sửa sai cho trẻ)
- Cho cả lớp đọc lại bài thơ 1 lần
* Đúng kịch: “ Che mưa cho bạn”
Cụ thấy cỏc con học rất là ngoan, bõy giờ cụ và một số “ Diễn viờn nhớ” sẽ thưởng cho cỏc con một vở kịch mang tờn: “ Che mưa cho bạn”
- Ba bạn đúng vai mõy đen
- Hai bạn đúng vai mưa
- Một bạn đúng vai Gà con
- Một bạn đúng vai Nhớm con
- Một bạn đúng vai Ếch xanh
Vở kịch xin phộp được bắt đầu
Hoạt động 3: Kết thỳc
Hụm nay cỏc con đó học bài thơ: “ Che mưa cho bạn” của cụ Nguyễn Thị Thảo Qua bài thơ cỏc con phải biết giỳp đỡ bạn khi gặp khú khăn và khụng đi ra ngoài khi trời đang mưa để khỏi bị ốm
Trong quá trình cung cấp kiến thức cho trẻ tôi thấy đợc những nét đặc trng nổi bật của hoạt động, những cái gì cần cung cấp ở trẻ, đồng thời giúp trẻ tính mạnh dạn, tự tin, ngôn ngữ của trẻ phát triễn, vốn từ ngày càng đa dạng và phong phú hơn nhiều
2.2.4: Tổ chức dạy trẻ mọi lỳc mọi nơi.
Để giỳp trẻ đọc thơ đỳng và diển cảm thỡ tụi luụn tận dụng mọi thời điểm thớch hợp trong sinh hoạt hàng ngày để giỳp trẻ đọc thơ đỳng, diển cảm Trong giờ hoạt động ngoài trời, sinh hoạt chiều, cỏc giờ đún, trả trẻ tụi thường tổ chức cho trẻ làm quen với cỏc bài thơ mới, ụn luyện cỏc
Trang 9bài thơ đó học luyện cho trẻ đọc cỏc từ khú, tập cho trẻ đọc thuộc bài thơ, đọc đỳng nhịp điệu, ngữ điệu bài thơ
Núi túm lại: Hỡnh thức tổ chức dạy trẻ kết hợp với cỏc hoạt động trong ngày là một việc làm cần thiết trong quỏ trỡnh luyện kỉ năng đọc thơ gúp phần nõng cao chất lượng cho trẻ làm quen văn học rất hữu hiệu
2.2.5: Phân chia trẻ theo đối tợng để có biện pháp kèm cặp bồi d-ỡng.
Tôi bám vào kết quả khảo sát chất lợng đầu vào để nắm bắt mức độ nhận thức của trẻ để theo giỏi, giúp đỡ bồi dỡng trẻ bằng các hình thức khác nhau:
Ví dụ: Khi tổ chức một họat động chung dạy bài thơ mới tôi luôn chú
ý đến những trẻ ngôn ngữ kém bằng cách cho trẻ đợc đọc thơ nhiều lần và chú ý sữa những từ, câu sai, cho trẻ đọc những từ khó trong bài thơ, sắp xếp cho những trẻ yếu ngồi cạnh trẻ khá để trẻ học tập bắt chớc theo bạn, có kế hoạch chia số lợng trẻ yếu cho 2 giáo viên trong lớp để có kế hoạch bồi dỡng trẻ có hiệu quả Ngoài giờ học trong lớp ra tôi có kế hoạch bồi dỡng thêm cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi thời điểm đón, trả trẻ, thông các hoạt động khác trong ngày nh : Hoạt động góc, hoạt động chiều, hoạt động ngoài trời cho trẻ dạo chơi xung quanh vờn trờng để ôn luyện bài thơ củ hoặc làm quen với bài thơ mới sắp học…
2.2.6: Công tác phối kết hợp với phụ huynh và giáo viên trong lớp.
Đối với một hoạt động dạy thơ cho trẻ đạt hiệu quả cao hay không thì bản thân tôi cần có sự phối kết hợp với giáo viên trong lớp để cùng nhau tổ chức hoạt động cho trẻ, phải có sự kết hợp hài hòa giữa giáo viên chính với giáo viên phụ, phân công thống nhất cho nhau, có sự phân chia số trẻ trong lớp để cùng nhau theo giỏi, bồi dỡng kèm cặp có chất lợng
Ví dụ: Khi tôi lên kế hoạch dạy cho trẻ bài thơ “Đàn gà con” Thuộc chủ đề “Động vật trong gia đình” Thì vai trò của giáo viên phụ phải quản lớp tốt, chuẩn bị một số đồ dùng, trang thiết bị khi cần thiết, giúp trẻ trong quá trình trẻ gặp khó khăn
Để hoạt động cho trẻ học thơ có hiệu quả thì công tác phối kết hợp với phụ huynh vô cùng quan trọng và không thể thiếu đợc Vào đầu năm học tôi
Trang 10xây dựng sổ kế hoạch phối kết hợp với phụ huynh để trao đổi với phụ huynh
về tình hình học tập của trẻ, đặc biệt đối với phụ huynh có trẻ chậm phát triển về ngôn ngữ ( Trẻ phát âm cha chuẩn, vốn từ của trẻ nghèo nàn, trẻ cha mạnh dạn tự tin trong khi thể hiện bài thơ…) bằng các hình thức: Thông qua các giờ đón, trả trẻ, các cuộc họp phụ huynh lớp, ở góc “Tuyên truyền cho các bậc cha mẹ” để phụ huynh có kế hoạch bồi dỡng , tập cho trẻ đọc thơ nhiều lần, uốn nắn sữa những từ, câu sai cho trẻ và tạo cho trẻ tính mạnh dạn
tự tinh hơn Ngoài ra tôi còn phối hợp với phụ huynh nộp các loại nguyên vật liệu nh: Bìa cát tông, chai nhựa, que, vãi….để làm mô hình, rối sân khấu, nộp các khoản tiền để mua sắm các loại đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt
động
2.2.7: Kết quả đạt được:
Qua quá trình thực hiện các phơng pháp, biện pháp hớng dõ̃n tổ chức hoạt động “Dạy thơ” cho trẻ cùng với sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trờng, sự góp ý chân tình của bạn bè đồng nghiệp cũng nh sự quan tâm của cha mẹ học sinh trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ nói chung và hoạt
động “Dạy thơ ”cho trẻ nói riêng nay đã có những bớc chuyển biến rỏ rệt và qua khảo sát đạt đợc những kết quả nh sau
Phần lớn các cháu hiểu rỏ nội dung của bài thơ, cảm thụ đợc thơ, biết
đọc thơ diễn cảm, ngôn ngữ phong phú, mạch lạc hơn nhiều nh cháu Quốc Đạt, Nhi, Thảo Nguyờn, Tuấn…và một số trẻ khác Qua đây hình thành ở trẻ
kỹ năng kỹ xảo, những tiền đề về việc đọc, viết giúp cho trẻ có tâm thế chuẩn
bị bớc vào các lớp học sau này