Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với tư cách là một tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong luật Hình sự Việt Nam

MỤC LỤC CỦA LUẬN VĂN Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các bảng Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÌNH TIẾT TĂNG NẶNG TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ "LỢI DỤNG CHỨC VỤ, QUYỀN H

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

BÙI QUANG VINH

LỢI DỤNG CHỨC VỤ, QUYỀN HẠN ĐỂ PHẠM TỘI VỚI

TƯ CÁCH LÀ MỘT TÌNH TIẾT TĂNG NẶNG

TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

Chuyên ngành : Luật hình sự và tố tụng hình sự

Mã số : 60 38 01 04

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2014

Công trình được hoàn thành tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trịnh Quốc Toản

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn, họp tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội

Vào hồi giờ , ngày tháng năm 2014

Có thể tìm hiểu luận văn tại Trung tâm thông tin - Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội Trung tâm tư liệu - Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

MỤC LỤC CỦA LUẬN VĂN

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các bảng

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÌNH TIẾT TĂNG

NẶNG TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ "LỢI DỤNG CHỨC VỤ, QUYỀN HẠN" ĐỂ PHẠM TỘI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

7

1.1 Khái niệm, đặc điểm của các tình tiết tăng nặng trách nhiệm

hình sự và phân biệt tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự với

các tình tiết khác có liên quan

7

1.1.1 Khái niệm các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự 7

1.1.2 Đặc điểm của các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự 13

1.1.3 Phân biệt các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự với các

tình tiết khác có liên quan của vụ án

15

1.2 Khái niệm, đặc điểm của tình tiết lợi dụng chức vụ, quyền hạn

và sự cần thiết quy định tình tiết lợi dụng chức vụ quyền hạn là

tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam

21

1.2.1 Khái niệm chức vụ, quyền hạn và người có chức vụ, quyền hạn 21

1.2.2 Khái niệm lợi dụng chức vụ, quyền hạn và các hình thức lợi

dụng chức vụ, quyền hạn

30

1.2.3 Phân biệt lợi dụng chức vụ, quyền hạn và lạm dụng chức vụ

quyền hạn

35

1.2.4 Phân biệt khái niệm chức vụ, quyền hạn trong tình tiết tăng

nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức vụ quyền hạn để

phạm tội" với khái niệm chức vụ, quyền hạn trong các tội

phạm về chức vụ quy định tại Chương XXI Bộ luật hình sự

38

1.3 Sự cần thiết và ý nghĩa của việc quy định tình tiết lợi dụng

chức vụ, quyền hạn để phạm tội là tình tiết tăng nặng trách

nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam

40

1.3.1 Sự cần thiết của việc quy định tình tiết lợi dụng chức vụ, quyền

hạn để phạm tội là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong

Luật hình sự Việt Nam

40

1.3.2 Ý nghĩa của việc quy định tình tiết lợi dụng chức vụ, quyền

hạn để phạm tội là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong

Luật hình sự Việt Nam

46

Chương 2: QUY ĐỊNH VỀ TÌNH TIẾT TĂNG NẶNG TRÁCH

NHIỆM HÌNH SỰ "LỢI DỤNG CHỨC VỤ, QUYỀN HẠN" ĐỂ PHẠM TỘI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

50

2.1 Khái quát vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội trong pháp luật hình sự Việt Nam

50

2.1.1 Khái quát lịch sử pháp luật hình sự Việt Nam 50 2.1.2 Vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội trong pháp luật hình sự Việt Nam thời phong kiến (trước năm 1945)

52

2.1.3 Vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội trong các văn bản pháp luật hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến trước khi Bộ luật hình sự 1985 ra đời

56

2.1.4 Vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn phạm tội trong Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985

61

2.1.5 Vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn phạm tội trong Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999

63

2.2 Quy định của bộ luật hình sự việt nam năm 1999 về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức vụ, quyền hạn"

64

2.2.1 Sự thể hiện tình tiết tăng nặng "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" với tư cách là tình tiết tăng nặng chung quy định tại Phần chung Bộ luật hình sự năm 1999

65

2.2.2 Sự thể hiện tình tiết "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" với tư cách

là tình tiết tăng nặng định khung, tình tiết định tội quy định tại Phần các tội phạm Bộ luật hình sự năm 1999

67

2.3 So sánh với bộ luật hình sự nước cộng hòa nhân dân Trung Hoa 72

Chương 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP

NHẰM HOÀN THIỆN, NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA TÌNH TIẾT TĂNG NẶNG "LỢI DỤNG CHỨC VỤ, QUYỀN HẠN" ĐỂ PHẠM TỘI

75

3.1 Thực tiễn áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức vụ, quyền hạn"

75

3.2 Những tồn tại, hạn chế trong áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" và nguyên nhân của nó

89

3.3 Một số kiến nghị, giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng quy định về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức vụ, quyền hạn"

95

3.3.1 Một số kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện quy định về tình tiết tăng nặng "lợi dụng chức vụ, quyền hạn"

95

3.3.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức vụ, quyền hạn"

98

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Tội phạm là hành vi vi phạm pháp luật nguy hiểm nhất cho xã hội, được

chủ thể có đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách có lỗi, trái

với pháp luật hình sự và do đó phải gánh chịu hậu quả pháp lý nghiêm khắc

nhất là hình phạt Tội phạm là hiện tượng xã hội rất đa dạng, phức tạp mà sự

khác biệt chủ yếu được phân biệt qua tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã

hội của nó Tùy theo tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi

người ta phân chia tội phạm thành các nhóm, các tội danh cụ thể và áp dụng

các khung hình phạt khác nhau trong cùng một tội danh, cũng như cá thể hóa

hình phạt trong mỗi khung hình phạt đối với từng trường hợp cụ thể

Chúng ta biết rằng mức độ nguy hiểm của tội phạm được quy định bởi

nhiều thuộc tính, yếu tố như: tầm quan trọng của mối quan hệ xã hội bị xâm

hại, mức độ lỗi, động cơ, mục đích, nhân thân của chủ thể, thủ đoạn phạm

tội, thời gian, địa điểm phạm tội, hậu quả thiệt hại xảy ra Tổng hợp tất cả

những yếu tố đó cho phép xác định mức độ nguy hiểm nhất định của tội

phạm cụ thể, làm cơ sở cho việc quy định tội phạm trong luật, cũng như

trong các trường hợp cụ thể là cơ sở quyết định trách nhiệm hình sự mà

người thực hiện tội phạm phải gánh chịu

Trong số những người thực hiện hành vi phạm tội có một nhóm người

có đặc điểm là họ được trao quyền lực nhất định trong các quan hệ xã hội,

thể hiện dưới hình thức một chức vụ, quyền hạn nào đó Nói cách khác họ có

"ưu thế" hơn những người khác trong việc tiếp cận, thực hiện hành vi xâm

phạm đến các quan hệ xã hội mà pháp luật hình sự bảo vệ, cũng như có khả

năng cao hơn trong việc che giấu trốn tránh trách nhiệm khi xâm hại các

quan hệ xã hội đó Chính vì vậy trong một số trường hợp nhất định, nếu tội

phạm được thực hiện bởi người có chức vụ, quyền hạn thì bị coi là có tính

chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội cao hơn so với người bình thường Đó

chính là cơ sở khác quan để Bộ luật hình sự nước ta quy định tình tiết "lợi

dụng chức vụ, quyền hạn" là một tình tiết tăng nặng, đồng thời trong một số

tội phạm cụ thể còn lấy làm tình tiết tăng nặng định khung Việc quy định

như vậy một mặt thể hiện quan điểm khoa học: lấy tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm làm "thước đo" chủ yếu cho trách nhiệm hình

sự và hình phạt, mặt khác thể hiện chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước

ta là Nhà nước "của dân, do dân, vì dân", cán bộ công chức, tức là những người thường mang một chức vụ, quyền hạn nhất định, là công bộc của nhân dân, nếu lợi dụng điều này để phạm tội phải bị coi là nguy hiểm hơn, phải chịu trách nhiệm hình sự cao hơn người bình thường

Trong thực tiễn, các tội phạm xuất hiện tình tiết "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" không phải hiếm và thường là những vụ án phức tạp, điều tra khó khăn, áp dụng pháp luật có nhiều quan điểm khác nhau Đặc biệt trong điều kiện hiện nay, khi chúng ta đang tiến hành đổi mới toàn diện, xây dựng nền kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, với những chuyển biến rất quan trọng

về kinh tế - xã hội, thì nhận thức về tình tiết "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" cũng phải mang những nội dung mới: yếu tố chức vụ quyền hạn được hiểu như thế nào trong hệ thống các quan hệ xã hội của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trong các mô hình như tổ chức đa sở hữu, đơn vị

sự nghiệp, đơn vị công ích? Việc làm rõ các vấn đề này có ý nghĩa quan trọng cả về nhận thức lý luận và về thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung, tội phạm có yếu tố lợi dụng chức vụ quyền hạn nói riêng Những vấn đề nêu trên tuy không mới mẻ nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết toàn diện, thấu đáo Chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách sâu sắc, đầy đủ và riêng biệt về việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với tính chất là một tình tiết tăng nặng trong luật hình sự Việt Nam

Chính vì vậy tác giả quyết định chọn đề tài "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với tư cách là một tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam" để nghiên cứu làm luận văn Thạc sĩ luật học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Khoa học pháp lý hình sự trong những năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều bài viết của nhiều tác giả có liên quan đến đề tài này như:

"Tìm hiểu về khái niệm người có chức vụ và lợi dụng chức vụ để phạm tội - trong luật hình sự Việt Nam" của thạc sĩ Phan Thị Bích Hiền - Trường Đại học Cảnh sát nhân dân; "Vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội" của

PGS.TS Trần Văn Độ - Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Chánh án

Tòa án Quân sự Trung ương; Đề tài khoa học mã số KXBD 02 về "đấu tranh

chống tham những - những vấn đề lý luận và thực tiễn" của Ban Nội chính

Trung ương; các tài liệu nghiên cứu chuyên sâu của TS Nguyễn Mạnh Kháng,

TS.Nguyễn Ngọc Chí, GS.TS Đỗ Ngọc Quang, PGS.TS Võ Khánh Vinh…

Tuy nhiên điểm chung của các công trình này là nghiên cứ lý luận, thực

tiễn vấn đề lợi dụng chức, quyền hạn để phạm tội nói chung, đi sâu nghiên

cứu các tội phạm về tham nhũng và chức vụ mà chưa đi sâu nghiên cứu về lý

luận và thức tiễn vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với tư cách

là tình tiết tăng nặng

Xuất phát từ thực tế này cho thấy việc tiếp tục nghiên cứu sâu hơn nữa

về lý luận và thực tiễn vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với

tư cách là tình tiết tăng nặng nhằm từng bước nâng cao hiệu quả hoạt động

cá thể hóa trách nhiệm hình sự và hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự là

việc làm cần thiết và có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn

3 Mục đích nghiên cứu

Việc nghiên cứu đề tài "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội, một

tình tiết tăng nặng trong luật hình sự Việt Nam" nhằm đạt được những mục

đích như sau:

- Củng cố tri thức về cơ sở khoa học của việc quy định tình tiết "Lợi

dụng chức vụ, quyền hạn" là tình tiết tăng nặng

- Nghiên cứu một cách tương đối có hệ thống các quy định của pháp

luật hình sự nước ta liên quan đến vai trò của tình tiết "Lợi dụng chức vụ,

quyền hạn" đối với việc định khung và quyết định hình phạt

- Nghiên cứu những vấn đề phát sinh trong thực tiễn áp dụng tình tiết

trên để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số tội phạm, trên cơ sở đó

đề xuất một số kiến nghị, giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng

pháp luật hình sự

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn dựng trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin là

chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp với tư

tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và hoàn thiện pháp luật

Luận văn cũng sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể như: Phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp điều tra khảo sát, phương pháp thống kê

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các quy định của pháp luật hình

sự về vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng

Phạm vi nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu quy định tại phần chung, cụ thể là điểm c khoản 1 Điều 48 Bộ luật hình sự quy định vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng nói chung, các quy định về vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với

tư cách là tình tiết tăng nặng định khung tại một số tội phạm cụ thể quy định tại phần riêng của Bộ luật hình sự và thực tiễn áp dụng tình tiết tăng nặng lợi dụng chức vụ, quyền hạn của các cơ quan tiến hành tố tụng trong thời gian

từ năm 2000 đến khi luận văn hoàn thành

6 Những đóng góp mới của luận văn

Đây là công trình khoa học đầu tiên ở cấp độ luận văn thạc sĩ nghiên cứu về vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng Luận văn nghiên cứu toàn diện và có hệ thống vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng nói chung và tình tiết tăng nặng định khung tại một số tội phạm cụ thể, nghiên cứu thực tiễn áp dụng tình tiết tăng nặng này từ đó đề ra những kiến nghị, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc áp dụng tình tiết tăng nặng này trong quá trình quyết định hình phạt của cơ quan tiến hành tố tụng

Trong luận văn này, lần đầu tiên:

- Có sự nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống về khái niệm chức vụ, quyền hạn và lợi dụng chức vụ, quyền hạn; phân biệt các trường hợp lợi dụng chức vụ, quyền hạn So sách để chi ra điểm giống và khác nhau giữa lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng nói chung quy định tại điểm c khoản 1 Điều 48 Bộ luật hình sự với lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng định

khung quy định tại một số tội phạm cụ thể cũng như phân biệt giữa lợi dụng

chức vụ, quyền hạn với tư cách là tình tiết tăng nặng với lợi dụng chức vụ,

quyền hạn với tư cách là tình tiết định tội trong nhóm các tội phạm về chức vụ

- Nghiên cứu thực tiễn áp dụng tình tiết lợi dụng chức vụ, quyền hạn để

phạm tội với tư cách là tình tiết tăng nặng của các cơ quan tiến hành tố tụng

trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến khi luận văn hoàn thành

- Kiến nghị các giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của Bộ luật

hình sự và hướng dẫn áp dụng quy định về tình tiết tăng nặng "lợi dụng chức

vụ, quyền hạn để phạm tội"

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Những kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa quan trọng về lý

luận và thực tiễn sau đây:

- Ý nghĩa lý luận: Với các kết quả nghiên cứu nêu trên, luận văn có giá

trị tham khảo hữu ích cho cán bộ làm công tác thực tiễn áp dụng pháp luật,

cán bộ làm công tác nghiên cứu và cán bộ giáo viên, sinh viên các trường

Đại học

- Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, góp

phần thiết thực trong việc nâng cao nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh

phòng chống tội phạm nói chung, tội phạm về chức vụ quyền hạn nói riêng

trong điều kiện tình hình mới

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung

của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự

"lợi dụng chức vụ, quyền hạn" để phạm tội trong Luật hình sự Việt Nam

Chương 2: Quy định về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi

dụng chức vụ, quyền hạn" để phạm tội trong luật hình sự Việt Nam

Chương 3: Thực tiễn áp dụng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện,

nâng cao hiệu quả của tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức

vụ, quyền hạn" để phạm tội

Chương 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÌNH TIẾT TĂNG NẶNG TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ "LỢI DỤNG CHỨC VỤ, QUYỀN HẠN"

ĐỂ PHẠM TỘI TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1.1 Khái niệm, đặc điểm của các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự và phân biệt tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự với các tình tiết khác có liên quan

1.1.1 Khái niệm các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự

* Khái niệm trách nhiệm hình sự

Trách nhiệm hình sự là một dạng của trách nhiệm pháp lý, là hậu quả pháp lý của việc phạm tội, là sự phản ứng của Nhà nước đối với tội phạm Nội dung của trách nhiệm hình sự chính là các biện pháp cưỡng chế của nhà nước bao gồm: hình phạt, biện pháp tư pháp và án tích

* Khái niệm tình tiết hình sự

Tình tiết hình sự là những biểu hiện của tội phạm bao gồm những biểu hiện của hành vi phạm tội, những điều kiện, đặc điểm của người phạm tội, những hoàn cảnh, tình huống, đối tượng, hậu quả có ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện tội phạm qua đó phản ánh tính nguy hiểm của tội phạm, trách nhiệm hình sự của người phạm tội

Căn cứ vào các biểu hiện của tội phạm có thể phân loại tình tiết hình sự thành: Tình tiết thuộc mặt khách quan; Tình tiết thuộc khách thể; Tình tiết thuộc mặt chủ quan; Tình tiết thuộc chủ thể

Căn cứ về ý nghĩa và tầm quan trọng của mỗi tình tiết đối với các trường hợp phạm tội cụ thể ta có thể chia ra làm các tình tiết cơ bản sau: Tình tiết định tội; Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự; Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự

* Khái niệm tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự:

Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự là tình tiết làm cho mức độ nguy hiểm của một hành vi phạm tội cụ thể tăng lên và là một trong các căn

cứ để Tòa án quyết định hình phạt đối với người phạm tội theo hướng nghiêm khắc hơn

1.1.2 Đặc điểm của các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự

- Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự chỉ làm tăng lên mức độ nguy

hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội cụ thể chứ nó không làm thay đổi

được tính chất của tội phạm đó

- Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự nhất thiết phải được ghi nhận

trong Bộ luật hình sự,

- Nếu một tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong một cấu thành

tội phạm cụ thể được quy định là tình tiết định tội, tức nó làm thay đổi tính

chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi, thì khi quyết định hình phạt Tòa án

không được sử dụng nó với ý nghĩa là tình tiết tăng nặng nữa

- Khi một tình tiết tăng nặng đã sử dụng để định khung hình phạt tăng

nặng (tức coi nó là tình tiết tăng nặng định khung) thì không coi là tình tiết

tăng nặng chung nữa

- Khi áp dụng các tình tiết tăng nặng phải xác định ý thức chủ quan hay

là lỗi của người phạm tội đối với tình tiết tăng nặng đó

- Trong vụ án có đồng phạm, tình tiết tăng nặng xảy ra với người phạm

tội nào thì Tòa án chỉ được phép áp dụng đối với người phạm tội đó

1.1.3 Phân biệt các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự với các

tình tiết khác có liên quan của vụ án

* Phân biệt tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự và tình tiết giảm nhẹ

trách nhiệm hình sự

Điểm giống nhau giữa hai loại tình tiết này là chúng đều là căn cứ để

tòa án quyết định hình phạt, chúng đều được phân ra làm 02 nhóm là nhóm

được quy định trong phần chung và nhóm quy định trong phần các tội phạm

Sự khác nhau của hai nhóm tình tiết này thể hiện ở một số khía cạnh sau:

- Tác dụng ngược chiều đến trách nhiệm hình sự: Các tình tiết tăng

nặng làm tăng lên mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, là ăn cứ để Tòa

án tăng hình phạt, ngược lại tình tiết giảm nhẹ lại làm giảm mức độ nguy

hiểm của hành vi phạm tội, là căn cứ để Tòa án giảm nhẹ hình phạt

- Về tác động của tình tiết đến trách nhiệm hình sự: Khi một hành vi

phạm tội cụ thể có các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thì dù có bao nhiêu tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đi chăng nữa cũng không được tăng hình phạt quá giới hạn một khung hình phạt Tuy nhiên đối với tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự lại cho phép phá vỡ giới hạn tối thiểu của khung hình phạt

- Về quy tắc vận dụng các tình tiết: Tòa án chỉ được áp dụng các tình

tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đã được quy định trong bộ luật hình sự để quyết định hình phạt nhưng có thể áp dụng các tình tiết khác không được quy định trong bộ luật hình sự là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nhưng phải nhận định trong bản án

- Về vị trí được quy định của các tình tiết: Tình tiết tăng nặng trách

nhiệm hình sự chỉ được quy định duy nhất trong Bộ luật hình sự còn tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự còn được quy định trong các văn bản dưới luật như tại điểm c, mục 5 Nghị quyết số 01/2000/NQ- HĐTP và trong nhận định của bản án coi các tình tiết khác làm tình tiết giảm nhẹ

* Phân biệt tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự và tình tiết định tội

Tình tiết định tội là các tình tiết hình sự dùng để mô tả một loại tội, là căn cứ để phân biệt loại tội này với loại tội khác vì thế sự xuất hiện của nó làm thay đổi tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội

Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự cũng là các tình tiết hình sự nhưng sự xuất hiện của nó chỉ làm thay đổi mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, cụ thể là làm tăng lên mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, không làm thay đổi tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội như các tình tiết định tội

Về mặt hình thức các tình tiết định tội được phản ánh trong các cấu thành tội phạm cơ bản trong phần các tội phạm của Bộ luật hình sự Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự lại được quy định tại khoản 1 Điều 48 Bộ luật hình sự (phần chung của bộ luật hình sự) và quy định tại các cấu thành tăng nặng của các tội danh tại phần các tội phạm của Bộ luật hình sự

1.2 Khái niệm, đặc điểm của tình tiết lợi dụng chức vụ, quyền hạn

và sự cần thiết quy định tình tiết lợi dụng chức vụ quyền hạn là tình tiết

tăng nặng trách nhiệm hình sự trong Luật hình sự Việt Nam

1.2.1 Khái niệm chức vụ, quyền hạn và người có chức vụ, quyền hạn

Khái niệm người có chức vụ, quyền hạn được hiểu như sau: Tất cả

những cá nhân có một vị trí công việc do bổ nhiệm, bầu cử, ký hợp đồng

hoặc hình thức khác, từ đó cá nhân đó có được những quyền hạn để thực

hiện những nhiệm vụ nhất định liên quan đến kợi ích cộng đồng hoặc cá

nhân được cơ quan tổ chức nói chung ủy quyền thực hiện nhiệm vụ và trao

quyền để thực hiện nhiệm vụ và nhiệm vụ này có liên quan đến lợi ích cộng

đồng thì đều coi là có chức vụ, quyền hạn

Chúng ta cần phân biệt giữa khái niệm chức vụ, quyền hạn và khái niệm

nghề nghiệp Những người do đặc thù nghề nghiệp nên cũng được giao thực

hiện công vụ nhất định và có những quyền hạn nhất định nhưng các quyền này

do đặc thù nghề nghiệp của họ mang lại cho họ chứ không phải do nhà nước,

các cơ quan tổ chức trao cho họ nên khi họ lợi dụng để phạm tội thì coi là lợi

dụng nghề nghiệp, không bị coi là lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội

Tuy nhiên trong trường hợp do nghề nghiệp nhưng lại được cơ quan tổ

chức giao quyền để thực hiện công vụ và lợi dụng để phạm tội thì phải bị coi

là lợi dụng chức vụ, quyền hạn

1.2.2 Khái niệm lợi dụng chức vụ, quyền hạn và các hình thức lợi

dụng chức vụ, quyền hạn

* Về khái niệm niệm lợi dụng chức vụ, quyền hạn

Khái niệm: "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội là tội phạm xảy

ra do người có chức vụ, quyền hạn thực hiện và hành vi phạm tội đó có liên

quan trực tiếp đến chức vụ, quyền hạn của họ Nếu không có chức vụ, quyền

hạn đó thì họ khó có thể thực hiện phạm tội; chức vụ, quyền hạn là điều kiện

thuận lợi để người phạm tội thực hiện tội phạm một cách dễ dàng"

* Về các hình thức lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội, có thể

phân chia như sau:

- Ở góc độ hình thức: Có thể chia việc "lợi dụng chức vụ, quyền hạn"

thành hai dạng là hành động và không hành động

- Ở góc độ cách thức thực hiện hành vi: có thể chia việc "lợi dụng chức

vụ, quyền hạn" thành 03 dạng sau:

+ Trực tiếp người có chức vụ, quyền hạn làm hoặc không làm những công việc thuộc chức trách, công vụ được giao với ý đồ phạm tội

+ Thông qua cấp dưới hoặc tập thể để hợp pháp hóa các hành vi, quyết định theo ý đồ phạm tội

+ Dùng uy tín, ảnh hưởng do chức vụ, quyền hạn của mình tác động đến những người khác hoặc người có chức vụ khác để họ làm những việc theo ý

đồ phạm tội của mình

1.2.3 Phân biệt lợi dụng chức vụ, quyền hạn và lạm dụng chức vụ quyền hạn

Khái niệm lạm dụng chức vụ, quyền hạn là trường hợp người có quyền hạn sử dụng quá mức quyền hạn của mình, người có chức vụ có hành vi sử dụng quá mức quyền hạn mà chức vụ của mình được phép theo quy định pháp luật Các hành vi vượt quá quyền hạn của mình trong công tác như: làm một việc thuộc chức năng, quyền hạn của người có chức vụ, quyền hạn cấp trên; làm một việc thuộc chức năng, quyền hạn của người có chức vụ, quyền hạn ở ngành khác; làm một việc thuộc chức năng, thẩm quyền của tập thể Còn lợi dụng chức vụ quyền hạn là người có chức vụ, quyền hạn đã sử dụng chức vụ, quyền hạn như một lợi thế, một phương thức, thủ đoạn, công

cụ phương tiện để thực hiện hành vi phạm tội Trong đó lợi dụng chức vụ là nói đến bao gồm cả lợi dụng uy tín của chức vụ và lợi dụng quyền hạn mà chức vụ đó có được để phạm tội Từ đây lại phát sinh một khía cạnh nữa là nếu một người lạm dụng chức vụ để phạm tội thì chúng ta xử lý như thế nào

1.2.4 Phân biệt khái niệm chức vụ, quyền hạn trong tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức vụ quyền hạn để phạm tội" với khái niệm chức vụ, quyền hạn trong các tội phạm về chức vụ quy định tại Chương XXI Bộ luật hình sự

Khái niệm chức vụ, quyền hạn trong các tội phạm về chức vụ được quy định tại Điều 227 Bộ luật hình sự và gắn liền với khái niệm "công vụ" tức gắn với quyền lực nhà nước

Khái niệm chức vụ, quyền hạn trong tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự

"lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội" lại gắn với khái niệm lợi ích công

cộng tức không chỉ gắn với khái niệm quyền lực công mà có cả quyền lực tư

1.3 Sự cần thiết và ý nghĩa của việc quy định tình tiết lợi dụng chức

vụ, quyền hạn để phạm tội là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự

trong Luật hình sự Việt Nam

1.3.1 Sự cần thiết của việc quy định tình tiết lợi dụng chức vụ, quyền

hạn để phạm tội là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong Luật

hình sự Việt Nam

Thứ nhất, tính chất nguy hiểm cao của việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn

để phạm tội So với những trường hợp phạm tội thông thường, lợi dụng chức

vụ, quyền hạn để phạm tội là hành vi có tính nguy hiểm cao hơn Ngoài gây

thiệt hại cho những khách thể tương ứng (như quyền tự do thân thể, quyền

sở hữu…), việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội còn ảnh hưởng đến

uy tín, hoạt động quản lý lãnh đạo, chỉ huy của các cơ quan, tổ chức mà

người phạm tội là thành viên

Thứ hai, khả năng che giấu hành vi phạm tội

Thứ ba, khó khăn phức tạp trong việc xử lý

Thứ tư, hậu quả của hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội

thường nghiêm trọng, dễ xảy ra, khó phòng ngừa

1.3.2 Ý nghĩa của việc quy định tình tiết lợi dụng chức vụ, quyền hạn

để phạm tội là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự trong Luật hình sự

Việt Nam

Theo quy định tại Điều 45 Bộ luật hình sự năm 1999, khi quyết định

hình phạt, Tòa án không chỉ căn cứ vào các quy định của Bộ luật hình sự,

căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội,

nhân thân người phạm tội mà còn phải căn cứ vào các tình tiết tăng nặng và

giảm nhẹ trách nhiệm hình sự Như vậy luật quy định các tình tiết tăng nặng

và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là một trong các căn cứ cần thiết để Tòa án

xem xét khi quyết định hình phạt Vậy ý nghĩa cơ bản của việc quy định tình

tiết lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội là tình tiết tăng nặng trách

nhiệm hình sự trong Luật hình sự Việt Nam là để Tòa án làm căn cứ quyết định hình phạt theo hướng tăng nặng thêm

Chương 2

QUY ĐỊNH VỀ TÌNH TIẾT TĂNG NẶNG TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

"LỢI DỤNG CHỨC VỤ, QUYỀN HẠN" ĐỂ PHẠM TỘI

TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

2.1 Khái quát vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội trong pháp luật hình sự Việt Nam

2.1.1 Khái quát lịch sử pháp luật hình sự Việt Nam

- Pháp luật hình sự Việt Nam thời kỳ trước năm 1945

Có Bộ luật Hình thư (nhà Lý), Bộ quốc triều thông lễ (nhà Trần), Bộ quốc triều hình luật (nhà Lê), Bộ luật Gia Long hay còn gọi là Hoàng Việt luật lệ (nhà Nguyễn)

- Pháp luật hình sự Việt Nam thời kỳ từ năm 1945 đến trước khi Bộ luật hình sự năm 1985 ra đời

Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1955,hình thức chủ yếu của pháp luật hình sự giai đoạn này là các Sắc lệnh của Chủ tịch chính phủ và các thông tư của Thủ tướng Chính phủ quy định về các tội phạm cụ thể và chế tài tương ứng Giai đoạn từ năm 1955 đến 1985 hình thức chủ yếu của pháp luật hình

sự Việt Nam trong giai đoạn này là Luật của Quốc hội, pháp lệnh của ủy ban thường vụ Quốc hội, Sắc lệnh của chủ tịch nước, Nghị định của chính phủ Ngoài ra các hướng dẫn áp dụng của các cơ quan có thẩm quyền đặc biệt là Tòa án Tối cao cũng là văn bản áp dụng pháp luật hình sự

- Bộ luật hình sự năm 1985

- Bộ luật hình sự năm 1999

2.1.2 Vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội trong pháp luật hình sự Việt Nam thời phong kiến (trước năm 1945)

Trong xã hội phong kiến Việt Nam, việc đấu tranh phòng, chống các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn phạm tội đã được đặt ra để bảo vệ chế

độ và Bộ máy nhà nước phong kiến đương thời Tuy nhiên nhìn dưới góc độ

phát triển chung của pháp luật thì các quy định về vấn đề lợi dụng chức vụ,

quyền hạn phạm tội còn có nhiều hạn chế nhất định mới chỉ quy định ở một

số hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn phạm tội cụ thể, quy định một số tội

phạm cụ thể và chủ yếu bảo vệ đặc quyền của giai cấp địa chủ phong kiến

Pháp luật hình sự thời kỳ này chưa đặt ra vấn đề coi lợi dụng chức vụ quyền

hạn để phạm tội như là tình tiết tăng nặng hình phạt ở tất cả các tội phạm

2.1.3 Vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội trong các văn

bản pháp luật hình sự Việt nam từ năm 1945 đến trước khi Bộ luật hình

sự 1985 ra đời

Văn bản pháp luật hình sự trong thời kỳ này còn có những hạn chế nhất

định Các tội có yếu tố lợi dụng chức vụ, quyền hạn được quy định một cách

đơn giản, gộp nhiều tội, các dấu hiệu cầu thành tội phạm chưa được quy định

một cách cụ thể Tuy bước đầu đã coi yếu tố lợi dụng chức vụ, quyền hạn là

tình tiết tăng nặng định khung trong một số tội phạm và là tình tiết tăng nặng

nói chung nhưng giới hạn áp dụng còn hạn chế, chưa áp dụng chung cho tất

cả các tội phạm Tuy nhiên cũng phải khẳng định các văn bản pháp luật hình

sự thời kỳ này đã phản ánh được thực tế khách quan của đất nước Các quy

định của pháp luật hình sự về tội phạm có yếu tố lợi dụng chức vụ, quyền

hạn và việc bước đầu quy định lợi dụng chức vụ, quyền hạn là tình tiết tăng

nặng đã có ý nghĩa xã hội sâu sắc, có vai trò quan trọng trong việc đấu tranh

phòng chống và hạn chế các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn xâm phạm

uy tín, hoạt động đúng đắn của các cơ quan, tổ chức, lợi ích của nhà nước,

quyền và lợi ích hợp pháp của công dân góp phần quan trọng trong sự

nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước

2.1.4 Vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn phạm tội trong Bộ luật

hình sự Việt Nam năm 1985

Bộ luật hình sự năm 1985 ngay tại điều 3 về nguyên tắc xử lý đã quy

định nghiêm trị đối với hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội

Đây thể hiện đường lối xử lý nghiêm khắc của nhà nước đối với các hành vi

lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội Là bước đầu nhận thức phải coi lợi

dụng chức vụ, quyền hạn là tình tiết tăng nặng khi quyết định hình phạt

Đây là lần đầu tiên khái niệm tội phạm chức vụ, khái niệm người có chức vụ được quy định trong luật hình sự Việt Nam Các tội phạm có yếu tố lợi dụng chức vụ, quyền hạn quy định ở chương các tội phạm về chức vụ Yếu tố lợi dụng chức vụ, quyền hạn được coi là tình tiết tăng nặng định khung hình phạt trong một số cấu thành tội phạm

Trải qua 4 lần sửa đổi, tại lần sửa đổi bổ sung thứ 4 ngày 10/5/1997, tình tiết lợi dụng chức vụ để phạm tội mới được quy định là tình tiết tăng nặng nói chung tại điểm c khoản 1 điều 39 Tuy nhiên điểm c khoản Điều 39 đưa ra khái niệm lợi dụng chức vụ cao chứ không phải là lợi dụng chức vụ, quyền hạn

2.1.5 Vấn đề lợi dụng chức vụ, quyền hạn phạm tội trong Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999

Bộ luật hình sự năm 1999 quy định nguyên tắc xử lý nghiêm trị đối với hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội và dành một chương XXI quy định các tội phạm về chức vụ Vấn đề coi lợi dụng chức vụ, quyền hạn như là tình tiết tăng nặng định khung ở một số tội danh và là tình tiết tăng nặng nói chung tại điểm c khoản 1 Điều 48 Bộ luật hình sự

Tuy nhiên, quy định của Bộ luật hình sự 1999 đã thể hiện triệt để hơn

Bộ luật hình sự năm 1985: thay vì chỉ coi lợi dụng chức vụ "cao" để phạm tội là tình tiết tăng nặng thì nay đã quy định việc lợi dụng chức vụ phạm tội

"nói chung" được coi là tình tiết tăng nặng, ngoài ra việc lợi dụng quyền hạn

để phạm tội cũng bị coi là tình tiết tăng nặng

2.2 Quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức vụ, quyền hạn"

Trong Bộ luật hình sự năm 1999, tình tiết "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" được quy định là tình tiết tăng nặng nói chung tại điểm c khoản 1 Điều 48 trong phần chung và được quy định là tình tiết tăng nặng định khung tại 32 tội danh tại phần các tội phạm

2.2.1 Sự thể hiện tình tiết tăng nặng "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" với tư cách là tình tiết tăng nặng chung quy định tại Phần chung Bộ luật hình sự năm 1999

Theo điểm c khoản 1 Điều 48 Bộ luật hình sự năm 1999 thì tình tiết "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" là tình tiết tăng nặng nói chung Với ý nghĩa này

các nhà làm luật nhấn mạnh tính chất nguy hiểm cao của việc "lợi dụng chức

vụ, quyền hạn" Bất cứ hành vi "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" nào cũng phải

tăng nặng trách nhiệm hình sự Nó cho thấy có một sự thay đổi nhận thức

của các nhà làm luật nước ta về tính chất nguy hiểm của việc "lợi dụng chức

vụ, quyền hạn"

2.2.2 Sự thể hiện tình tiết "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" với tư cách

là tình tiết tăng nặng định khung, tình tiết định tội quy định tại Phần các

tội phạm Bộ luật hình sự năm 1999

* Dấu hiệu định khung hình phạt: Xuất phát từ tính chất của hành vi "lợi

dụng chức vụ, quyền hạn", các nhà làm luật nước ta xác định yếu tố "lợi

dụng chức vụ, quyền hạn" là tình tiết tăng nặng định khung ở một số tội ở

phần các tội phạm của Bộ luật hình sự năm 1999 Cụ thể có 32 tội danh có quy

định tình tiết "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" là tình tiết tăng nặng định khung

* Tình tiết "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" là dấu hiệu định tội tức nằm trong

cấu thành cơ bản của một số tội danh Ở các tội danh này tình tiết "lợi dụng chức

vụ, quyền hạn" làm thay đổi bản chất của hành vi phạm tội Nếu một hành vi mà

không có yếu tố "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" thì sẽ không thuộc cấu thành của

bất cứ tội nào trong các tội danh đó Đối với các tội danh này chúng ta không

được phép áp dụng tình tiết tăng nặng "lợi dụng chức vụ, quyền hạn"

2.3 So sánh với Bộ luật hình sự nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Tại Điều 62 của Bộ luật hình sự Trung Quốc quy định khi có các tình tiết

tăng nặng hoặc tình tiết giảm nhẹ được quy định trong bộ luật này thì người

phạm tội bị áp dụng một hình phạt trong phạm vi khung hình phạt mà điều luật

quy định Như vậy nội dung của các điều luật đã thể hiện một trong những căn

cứ khi quyết định hình phạt là các tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ Tuy nhiên

trong phần chung của Bộ luật hình sự Trung Quốc không quy định cụ thể có bao

nhiêu tình tiết tăng nặng và tình tiết tăng nặng là gì, ở đâu mà chỉ nêu khi có tình

tiết tăng nặng thì phải áp dụng hình phạt ở khung tương ứng quy định trong bộ

luật Như vậy Bộ luật hình sự Trung Quốc không quy định về các tình tiết tăng

nặng cũng như tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức vụ, quyền

hạn" nói riêng đối với tất cả các tội phạm tại phần chung như quy định tại

khoản 1 Điều 48 Bộ luật hình sự Việt Nam Bộ luật hình sự Trung Quốc chỉ quy định tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự như là tình tiết tăng nặng định khung ở các tội danh cụ thể quy định tại phần các tội phạm Tình tiết

"lợi dụng chức vụ, quyền hạn" được quy định chủ yếu là với tư cách tình tiết định tội ở một số tội danh ở một số chương nhưng chủ yếu ở các tội danh tại

ba chương là: Chương VIII - Tội tham ô, hối lộ; Chương IX - Tội không làm tròn trách nhiệm; Chương X - Tội vi phạm chức trách quân nhân

Tình tiết "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" được chỉ quy định là với tư cách tình tiết tăng nặng tại 04 tội danh cụ thể là: Điều 245; Điều 259; Điều 307; Điều 349 Bộ luật hình sự Trung Quốc

Chương 3

THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN, NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA TÌNH TIẾT TĂNG NẶNG "LỢI DỤNG CHỨC VỤ, QUYỀN HẠN" ĐỂ PHẠM TỘI

3.1 Thực tiễn áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "lợi dụng chức vụ, quyền hạn"

Theo số liệu thống kê của toàn ngành Tòa án tỉnh Quảng Ninh trong 03 năm từ năm 2011 đến 2013

Bảng 3.1: Tổng số vụ án hình sự và tổng số bị cáo trong 3 năm (2011-2013)

Nguồn: Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh

Bảng 3.2: Tổng số vụ án và số bị cáo phạm các tội liên quan đến chức vụ

trong 3 năm (2011-2013)

Nguồn: Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh