Đương sự theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004

V trí tố tụng và qu ền và ngh a vụ tố tụng của người có qu ền lợi ngh a vụ liên quan trong vụ án dân s .... Một số iến ngh nh m hoàn thiện pháp luật về đương s trong tố tụng dân s .... T

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Công trình được hoàn thành tại

Khoa Lu t - ại học Quốc gia Hà Nội

Cán bộ hướng dẫn khoa học TS L Thu Hà

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Lu n văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm lu n văn, họp tại

Khoa Lu t - ại học Quốc gia Hà Nội

Vào hồi giờ , ngày tháng năm 20…

ó thể tìm hiểu lu n văn tại

Trung tâm tư liệu Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội Trung tâm thông tin – Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội

M L

Trang Trang bìa phụ

Lời cam đoan

Mục lục

M ẦU 1

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài 1

Tình hình nghiên cứu đề tài 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 3

4 Tính mới và những đóng góp của đề tài 4

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Kết cấu của luận văn 6

hương 1: M T S VẤN Ề L LUẬN VỀ NG S TRONG T T NG N S 7

1.1 Đương s trong vụ án dân s 7

1.1.1 Khái niệm đương s trong vụ án dân s 7

1.1.2 Đ a v pháp l của đương s trong vụ án dân s 10

1.1.3 Cơ s hoa học của việc ác đ nh tư cách đương s trong vụ án dân s 14

1.2 Đương s trong việc dân s 15

1.2.1 Khái niệm đương s trong việc dân s 15

1.2.2 Đ a v pháp l của đương s trong việc dân s 17

1.2.3 Cơ s hoa học của việc ác đ nh tư cách đương s trong việc dân s 19

1.3 Lược s qu đ nh của pháp luật tố tụng dân s Việt Nam

về đương s 19

1.3.1 Giai đoạn t năm 1945 đến năm 1989 20

1.3.2 Giai đoạn t năm 199 đến năm 4 20

1.3.3 Giai đoạn t năm 4 đến na 22

Tóm t t Chương 1 23

hương : TH TRẠNG PH P LUẬT VỀ NG S TRONG T T NG N S 24

2.1 Năng l c chủ th của đương s trong tố tụng dân s theo pháp luật hiện hành 24

2.1.1 Năng l c pháp luật tố tụng dân s của đương s 24

2.1.2 Năng l c hành vi tố tụng dân s của đương s 25

2.2 V trí tố tụng và qu ền và ngh a vụ tố tụng dân s của đương s 33

2.2.1 V trí tố tụng và qu ền và ngh a vụ tố tụng của ngu ên đơn trong vụ án dân s 33

2.2.2 V trí tố tụng và qu ền và ngh a vụ tố tụng của b đơn trong vụ án dân s 49

2.2.3 V trí tố tụng và qu ền và ngh a vụ tố tụng của người có qu ền lợi ngh a vụ liên quan trong vụ án dân s 57

4 V trí tố tụng và qu ền và ngh a vụ tố tụng của đương s trong việc dân s 62

Tóm t t hương 65

hương 3: TH TI N P NG PH P LUẬT VỀ

NG S TRONG T T NG N S VÀ

KI N NGHỊ 66

3.1 Th c ti n áp dụng pháp luật về đương s trong tố tụng dân s 66

3.2 Một số iến ngh 77

3.2.1 Một số iến ngh nh m hoàn thiện pháp luật về đương s trong tố tụng dân s 77

3.2.2 Tăng cường c ng tác ph biến và tu ên tru ền pháp luật 81

3.2.3 C ng tác đào tạo cán bộ 82

Tóm t t Chương 3 82

K T LUẬN 84

ANH M TÀI LI U THAM KHẢO 85

M ẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghi n cứu đề tài

Đương s trong tố tụng dân s là chủ th đ c biệt quan trọng nếu thiếu những chủ th nà thì h ng th phát sinh những vụ việc dân s Việc qu đ nh một cách cụ th và chi tiết về đương s trong

tố tụng dân s đ tạo nền t ng pháp l quan trọng góp ph n vào quá trình gi i qu ết vụ việc dân s

Kế th a và chọn lọc các qu đ nh của Pháp lệnh thủ tục gi i

qu ết các vụ án dân s năm 1989 Pháp lệnh thủ tục gi i qu ết các vụ

án inh tế năm 1994 Pháp lệnh gi i qu ết các tranh chấp lao động năm 1996 thì ộ luật tố tụng dân s năm 4 đ h c phục đáng những hạn chế bất cập của các qu đ nh về đương s trong tố tụng dân s các văn b n qu phạm pháp luật trước đó ộ luật tố tụng dân s năm 4 là một bước đột phá trong tố tụng dân s phát

hu tác dụng trong quá trình T a án gi i qu ết các vụ việc dân s

b o vệ nhanh chóng p thời qu ền và lợi ích hợp pháp của cá nhân

t chức lợi ích của Nhà nước b o vệ pháp chế hội chủ ngh a Tu nhiên, bên cạnh những hiệu qu đạt được của ộ luật tố tụng dân s một số qu đ nh của ộ luật nà đ bộc lộ những đi m chưa hợp l trong đó có những đi m hạn chế về vấn đề đương s Các qu đ nh của pháp luật về đương s trong ộ luật tố tụng dân s năm 4 c n mang tính hái quát chưa cụ th và chưa đ đủ thống nhất ch ng

hạn như chưa đưa ra được hái niệm đương s trong việc dân s chưa có qu đ nh các qu ền và ngh a vụ của đương s trong việc dân

s c ng như các qu đ nh nh m b o đ m th c hiện các qu ền ngh a

vụ đó Điều đó d n đến c ng tác áp dụng pháp luật ác đ nh tư cách đương s trong các vụ án dân s đ g p một số hó hăn vướng m c

do nhiều ngu ên nhân hác nhau một số vấn đề n sinh trong th c

ti n lại chưa được pháp luật tố tụng dân s điều ch nh nội dung đương s trong việc dân s v n chưa được pháp luật tố tụng dân s

qu đ nh cụ th Những hó hăn vướng m c đ làm nh hư ng đến qu ền và lợi ích hợp pháp của các đương s hi tham gia tố tụng;

gâ hó hăn l ng t ng cho các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc

áp dụng pháp luật; làm nh hư ng đến chất lượng gi i qu ết vụ việc dân s của Toà án ên cạnh đó c n d n đến việc có những b n án

qu ết đ nh của T a án b tu ên hủ b i các qu ết đ nh giám đốc

th m tái th m với l do ác đ nh h ng đ ng tư cách đương s v n

ra n án qu ết đ nh của T a án ch có giá tr đích th c hi đương s phát hu được vai tr của mình nhất là trong điều iện c i cách tư pháp hiện na

uất phát t những l do trên đ i h i c n thiết nghiên cứu

đ hoàn thiện hơn nữa những qu đ nh của pháp luật về đương s góp ph n vào quá trình gi i qu ết các vụ việc dân s của Tòa án được p thời đ ng đ n và hách quan Vì thế tác gi in l a

chọn đề tài ng s th o quy nh u t t t ng n s

Vi t m năm 2004”

Tình hình nghi n cứu đề tài

T hi ộ luật tố tụng dân s năm 4 có hiệu l c thi hành đ có một số c ng trình nghiên cứu hoa học bài viết liên quan đến vấn đề đương s và việc ác đ nh tư cách của đương s trong tố tụng dân s Tu nhiên m i c ng trình nghiên cứu m i bài viết lại nhìn nhận một góc độ hác nhau mang tính riêng l trong vấn đề nghiên cứu về đương s trong tố tụng dân s Và đ tập trung t ng quát hơn vấn đề đương s trong tố tụng dân s tác

3.2 Mục tiêu cụ thể

- Đề tài đi â d ng phân tích các hái niệm cơ b n như

đương s trong vụ án dân s đương s trong việc dân s và đương

s trong tố tụng dân s ; làm r đ a v pháp l của đương s trong tố tụng dân s đưa ra một số vấn đề l luận về việc ác đ nh tư cách đương s trong vụ án dân s đương s trong việc dân s l ch s phát tri n các qu đ nh về đương s trong tố tụng dân s

- Trên nền t ng l luận đề tài phân tích các qu đ nh của pháp luật tố tụng dân s về đương s như năng l c chủ th của đương s trong tố tụng dân s ; v trí tố tụng và qu ền và ngh a vụ tố tụng của đương s ; qu đ nh liên quan đến việc ác đ nh tư cách đương s trong vụ án dân s Qua đó đề tài ch ra những đi m c n hạn chế của pháp luật c ng như th c ti n th c hiện các qu đ nh của pháp luật về đương s trong tố tụng dân s đ tìm hướng hoàn thiện đương s trong ộ luật tố tụng dân s

Tính mới và những đóng góp của đề tài

- Đề tài phân tích làm r một số vấn đề về m t l luận như â

d ng hái niệm đương s trong vụ án dân s đương s trong việc dân s ; làm r đ a v pháp l của đương s trong vụ án dân s cơ s pháp l của việc ác đ nh tư cách đương s trong vụ án dân s ;

- Đề tài phân tích đánh giá những qu đ nh của pháp luật tố tụng dân s hiện hành về đương s như năng l c chủ th của đương

s trong tố tụng dân s v trí tố tụng và qu ền và ngh a vụ tố tụng dân s của đương s qu đ nh liên quan đến việc ác đ nh tư cách đương s trong tố tụng dân s Qua đó đề tài ch ra những đi m c n

hạn chế vướng m c t pháp luật và th c ti n áp dụng pháp luật về đương s Những vướng m c đó đ nh hư ng đến qu ền và lợi ích hợp pháp của các đương s hi tham gia tố tụng; gâ hó hăn l ng

t ng cho các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc áp dụng pháp luật; làm nh hư ng đến chất lượng gi i qu ết vụ việc dân s của Toà án

- Đề tài đưa ra một số iến ngh cụ th nh m hoàn thiện pháp luật về đương s trong tố tụng dân s tháo g những vướng m c trong qu đ nh của pháp luật tố tụng dân s về đương s c ng như những hó hăn trong quá trình áp dụng pháp luật về đương s trong

tố tụng dân s

5 ối tượng và phạm vi nghi n cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề l luận chung về đương s trong tố tụng dân s bao g m đương s trong vụ

án dân s và đương s trong việc dân s ; những qu đ nh của ộ luật

tố tụng dân s năm 4 về đương s ; th c ti n áp dụng pháp luật về đương s

Phạm vi nghiên cứu của đề tài được th hiện trong hu n

- Đề tài nghiên cứu một số hạn chế vướng m c trong qu đ nh của pháp luật về đương s trong tố tụng dân s những hó hăn t

th c ti n áp dụng pháp luật về đương s trong tố tụng dân s t đó đưa ra một số iến ngh nh m hoàn thiện pháp luật c ng như nâng cao hơn nữa hiệu qu của th c ti n áp dụng pháp luật về đương s trong tố tụng dân s

6 Phương pháp nghi n cứu

Đề tài s dụng các phương pháp nghiên cứu chủ ếu: Phương pháp luận của chủ ngh a Mác – Lênin quan đi m của

Đ ng và Nhà nước ta về c i cách tư pháp â d ng nhà nước pháp qu ền HCN Ngoài ra tác gi c n s dụng một số phương pháp nghiên cứu hoa học hác như: phương pháp nghiên cứu l ch

s phương pháp phân tích chứng minh phương pháp so sánh pháp luật hiện hành với những qu đ nh của các văn b n pháp luật trước đâ về đương s trong tố tụng dân s đ đưa ra những ết luận về vấn đề c n nghiên cứu

7 Kết cấu của lu n văn

Luận văn có ết cấu nội dung g m 3 chương:

Ch ng 1 Một số vấn đề l luận về đương s trong tố tụng

dân s

Ch ng 2 Th c trạng pháp luật về đương s trong tố tụng dân s

Ch ng 3 Th c ti n áp dụng pháp luật về đương s trong tố

tụng dân s và iến ngh

Chương 1

M T S VẤN Ề L LUẬN VỀ NG S

TRONG T T NG N S

1.1 ương s trong vụ án d n s

1.1.1 hái niệ ương t ng vụ án d n

M c d các văn b n pháp luật tố tụng trước năm 1989 chưa có

qu đ nh r về hái niệm ng s nhưng thuật ngữ ng s đ

uất hiện trong những văn b n pháp luật trước đâ Tại Điều 1 S c lệnh 85 SL ngà 5 195 về c i cách bộ má tư pháp và Luật tố tụng đ đề cập đến đương s Sau nà các Pháp lệnh tố tụng c ng s dụng thuật ngữ đương s

Có những quan đi m hác về đương s c ng được đề cập đến tại T đi n tiếng Việt T đi n Luật học Kho n 1 Điều 56 ộ luật tố tụng dân s đ qu đ nh về đương s trong vụ án dân s T những phân tích có th đưa ra hái niệm đương s trong vụ án dân s như

sau: ng s trong v án n s à á nh n, qu n, t h th m

gi t t ng o v quy n, i h h p pháp m nh ho o v

i h ng ng, i h hà n thu nh v m nh ph trá h o quy n, ngh v i n qu n n v án n s ng s trong v án n s o gồm nguy n n, n, ng ời quy n i, ngh v i n qu n trong v án n s

1.1.2 v há c ương t ng vụ án d n

Đương s trong vụ án dân s bao g m ngu ên đơn b đơn và người có qu ền lợi ngh a vụ liên quan

h nh t đối với ngu ên đơn

Ngu ên đơn là người cho r ng qu ền lợi ích hợp pháp của mình b âm phạm và th hiện chí muốn đưa s việc ra cơ quan Nhà nước có th m qu ền em t gi i qu ết b ng việc chủ th đó

g i đơn h i iện êu c u Toà án b o vệ qu ền và lợi ích hợp pháp của mình lợi ích c ng cộng ho c lợi ích của Nhà nước thuộc l nh v c mình phụ trách ho c được người hác h i iện vụ án dân s êu c u Toà án b o vệ qu ền lợi ích hợp pháp của họ

h h i đối với b đơn

đơn là người được gi thiết là có tranh chấp ha vi phạm đến qu ền lợi của ngu ên đơn và b ngu ên đơn ho c cá nhân cơ quan t chức có th m qu ền theo qu đ nh của pháp luật h i iện

Tu nhiên ngu ên đơn tr thành b đơn trong trường hợp ngu ên đơn r t toàn bộ êu c u h i iện nhưng b đơn v n giữ êu c u

ph n tố – ph n đối êu c u của ngu ên đơn l c nà b đơn tham gia

tố tụng với tư cách là chủ th s dụng qu ền h i iện

h đối với có qu ền lợi ngh a vụ liên quan

Người có qu ền lợi ngh a vụ liên quan là người tham gia tố tụng vào vụ án dân s đ phát sinh giữa ngu ên đơn và b đơn đ b o

1 ương s trong việc d n s

1.2.1 hái niệ ương t ng việc d n

Các văn b n pháp luật tố tụng trước đâ c ng như pháp luật tố tụng dân s Việt Nam hiện hành h ng có qu đ nh về hái niệm đương s trong việc dân s Vì vậ t th c ti n t c n t n tại những quan đi m hác nhau về đương s trong việc dân s

T những phân tích các quan đi m thì có th đưa ra hái niệm

về đương s trong việc dân s như sau: ng s trong vi n s

à á nh n, qu n, t h th m gi t t ng o v quy n và i

h h p pháp m nh, o v i h hung xã h i h y quy n,

i h h p pháp ng ời há ng s trong vi n s o gồm ng ời y u u và ng ời i n qu n trong vi n s

T những phân tích về hái niệm đương s trong vụ án dân s

và đương s trong việc dân s có th đưa ra hái niệm đương s

trong tố tụng dân s như sau: ng s trong t t ng n s à á

nh n, qu n, t h th m gi t t ng o v quy n, i h h p pháp m nh ho o v i h ng ng, i h hà n

và người có liên quan trong việc dân s Điều 313 h ng đề cập đến người b êu c u người có qu ền lợi ngh a vụ liên quan trong việc dân s nhưng có đề cập đến người có liên quan Vậ một câu h i

đ t ra là người có liên quan có bao g m người b êu c u và người có

qu ền lợi ngh a vụ liên quan ha h ng Ha người có liên quan

là đ ch người có qu ền lợi ngh a vụ liên quan c n việc dân s

h ng có người b êu c u Trong hi tại ph n qu đ nh về th m

qu ền của Toà án cụ th đi m a b ho n Điều 35 ộ luật tố tụng dân s có nh c đến thuật ngữ người b êu c u Qu đ nh của ộ luật tố tụng dân s đ tạo s h ng thống nhất đối với qu đ nh về đương s trong việc dân s

1.2.3 ơ h học c việc ác nh tư cách ương

t ng việc d n

Qu ền êu c u chính là cơ s của việc ác đ nh tư cách đương

s trong việc dân s chủ th th c hiện qu ền êu c u nh m mục đích

b o vệ qu ền lợi ích hợp pháp của mình ho c của người hác

1.3 Lược s qu đ nh của pháp lu t tố tụng d n s Việt Nam về đương s

Trong ph n nà đề tài lược s qua giai đoạn đó là:

Năng l c hành vi tố tụng dân s của đương s là cá nhân được

th hiện dưới nhiều dạng hác nhau:

- Cá nhân có năng l c hành vi dân s đ đủ

- Cá nhân chưa đủ 18 tu i

- Cá nhân b mất năng l c hành vi dân s

- Cá nhân b hạn chế năng l c hành vi dân s