SKKN sáng kiến kinh nghiệm đề tài dạy trẻ tập kỹ năng phát âm

Bản sáng kiến kinh nghiệm2005 - 2006 Đề tài: Dạy trẻ kỹ năng phát âm A- Giới thiệu đề tài I- Lý do chọn đề tài: Dạy trẻ mầm non phát âm là vô cùng quan trọng trong việc hình thành ngôn n

Bản sáng kiến kinh nghiệm

2005 - 2006

Đề tài: Dạy trẻ kỹ năng phát âm

A- Giới thiệu đề tài

I- Lý do chọn đề tài:

Dạy trẻ mầm non phát âm là vô cùng quan trọng trong việc hình thành ngôn ngữ của loài ngời Nhờ ngôn ngữ mà con ngời giao lu trao đổi đợc với nhau trên mọi lĩnh vực nh: văn hoá, kinh tế, xã hội….Trực tiếp hoặc gián tiếp trên các hệ thống thông tin Nhng ngời phát tin phải phát âm chuẩn rõ ràng chính xác thì mới đạt đợc tính thuyết phục cao Đây chính là vấn đề nghiên cứu quan trọng nhất của những ngời làm công tác giáo dục, nhất là giáo dục mầm non Bởi dạy trẻ mầm non phát âm là nền tảng cho sự hình thành và phát triển ngôn ngữ sau này Trẻ mầm non nói chung và trẻ 5 tuổi nói riêng phát âm

là cả quá trình liên tục nhng lại diễn ra không đồng đều lúc: "chuẩn xác" lúc lại:"ngọng lắp…" với nhiều lí do khác nhau Vậy nghiên cứu sự phát âm của trẻ

5 tuổi là cần thiết, để có cơ sở khoa học nhằm xây dựng và hình thành cho trẻ một tâm lí sẵn sàng giúp trẻ thích ứng vào các hoạt động và quan trọng hơn cả

là sang năm trẻ vào lớp 1 đây là sự kiện thay đổi lớn đối với trẻ Nên ngay từ ở mầm non trẻ phải đợc trang bị những kiến thức cơ bản về kĩ năng phát âm Xuất phát từ thực tế lớp mẫu giáo 5 tuổi A do tôi phụ trách qua khảo sát đầu năm có tới 100% trẻ phát âm kém Vì vậy tôi đi sâu vào nghiên cứu và thực hiện đề tài này

II- Mục đích nghiên cứu:

* Đối với học sinh:

- Nhằm giúp trẻ phát âm chuẩn chính xác 29 chữ cái

- Biết sử dụng ngôn ngữ nói rõ ràng, lu loát và tự tin trong giao tiếp

* Đối với giáo viên:

- Thông qua các hoạt động của trẻ rút ra đợc những bài học bổ ích để nâng cao chất lợng hiệu quả giờ dạy

III- Đối tợng và khách thể nghiên cứu:

* Đối tợng:

- Tiến hành nghiên cứu sự phát âm của trẻ 5 tuổi lớp mẫu giáo A

- Với tổng số trẻ là: 27 cháu, trong đó: Nam : 15

Nữ : 12 Dân tộc : Mông

* Khách thể:

- Trẻ mẫu giáo trờng tiểu học Dền Thàng – Huyện Bát Xát – Tỉnh Lào Cai

IV- Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu trên cơ sở lý luận của đề tài:

+ Nghiên cứu các tài liệu hớng dẫn dạy trẻ phát âm ở tuổi mầm non - trẻ

5 tuổi

+ Đọc tham khảo các bài hội thảo về chuyên đề "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quan chữ viết"

+ Nghiên cứu các phơng pháp và thủ pháp dạy trẻ mầm non phát âm

- Tìm hiểu và nghiên cứu khai thác chủ đề, chủ điểm để lồng ghép vào từng tiết dạy phát âm nhóm chữ cái

- Viết thu hoạch rút ra nhận xét, kết luận khoa học và đề xuất ý kiến

đóng góp cho đề tài

V- Phơng pháp nghiên cứu:

1 Phơng pháp khảo sát

2 Phơng pháp đàm thoại giảng giải

3 Phơng pháp phân tích tổng hợp rút kinh nghiệm

4 Phơng pháp trực quan

B- Nội dung đề tài

I- Các phơng pháp và biện pháp thực hiện

a/ Phơng pháp và biện pháp thực hiện:

1 Khảo sát trẻ

- Tổng số trẻ: 27 cháu Trong đó: Phát âm tốt: 20%

Phát âm khá: 29%

Phát âm kém: 51%

- Qua khảo sát tôi thấy cần tiến hành tìm hiểu, nghiên cứu cách phát âm của địa phơng, những ngời thân trong gia đình của từng trẻ, đặc biệt là những trẻ phát âm kém để tìm ra lí do nguyên nhân

2

- Tìm cơ hội tiếp xúc thân mật gần gũi với trẻ tạo niềm tin cho trẻ đồng thời nắm bắt đợc khả năng phát âm của từng trẻ để có biện pháp tích cực

- Tổ chức họp phụ huynh ngay đầu năm với mục đích tuyên truyền cách chăm sóc giáo dục trẻ Đặc biệt là dạy trẻ phát âm để cho trẻ chuẩn bị vào lớp 1

2 Dạy trẻ phát âm trên tiết học:

* Phơng pháp sử dụng đồ dùng trực quan:

Là phơng pháp dùng tranh ảnh, đồ vật thật cho trẻ quan sát trực tiếp bằng các giác quan nh: Thị giác, xúc giác,… giúp trẻ khắc sâu trí nhớ về cấu tạo đặc điểm của từng chữ cái từ đó trẻ nhận biết và phát âm chính xác Vậy đồ dùng trực quan đa vào sử dụng phải linh hoạt khéo léo Đồ dùng phải có nội dung gắn với bài dạy với chủ đề chủ điểm

Ví dụ: Chủ điểm "gia đình" dạy trẻ phát âm chữ e - ê tôi sử dụng tranh

vẽ hình ảnh bé cầm quả cam biếu bà và tranh em ngã anh nâng em dậy Bên cạnh những hình ảnh tôi có các từ bằng chữ viết to "Bé ngã; bé biếu bà" Qua các hình ảnh trẻ đợc đọc các từ và phát âm chữ e - ê trong từ Thông qua các hình ảnh trẻ không những khắc sâu kiến thức mà còn tăng thêm lòng hiếu thảo với ông bà cha mẹ, thơng yêu và giúp đỡ em bé

* Phơng pháp dùng lời nói:

Là dùng từ nói gợi mở, dẫn dắt, phân tích, giải thích, hớng dẫn Phơng pháp này tôi thờng sử dụng để giới thiệu bài, dẫn dắt chuyển nội dung phân tích thao tác mẫu… Để giúp trẻ nắm đợc cách phát âm của từng chữ cái Vậy lời phân tích giải thích của tôi phải có sự truyền cảm, rõ ràng chính xác, khi phát âm mẫu phải làm chậm, thật chuẩn nhất là đối với những chữ trẻ phát âm khó, hay nhầm lẫn

Ví dụ:

- Dạy phát âm chữ "nờ" tôi phát âm mẫu chậm rõ ràng chính xác đồng thời hớng dẫn cách phát ầm nh: lỡi đè xuống vòm họng dới để cho âm thanh phát ra nhẹ nhàng một cách tự nhiên

- Dạy phát âm chữ "lờ" tôi cũng làm mẫu chậm rõ ràng đồng thời hớng dẫn cách phát âm nh: Khi phát âm đầu lỡi uốn lên vòm họng trên để âm thanh phát ra

* Phơng pháp thực hành luyện tập:

Là phơng pháp hớng dẫn trẻ thực hành kĩ năng phát âm Vậy muốn dạy

đợc trẻ phát âm chuẩn Trớc tiên tôi phải luyện để phát âm chuẩn chính xác âm thanh phát ra phải tròn vành rõ tiếng Khi tiến hành dạy trẻ phát âm các thao tác mẫu của tôi phải rõ ràng chính xác, dứt khoát Trong quá trình trẻ thực

hành phát âm tôi phải chú ý quan sát, lắng nghe để phát hiện ra nhóm hay cá nhân nào phát âm sai để có hình thức sửa sai cho trẻ kịp thời

Ví dụ: Dùng hình thức thi đua để kiểm tra nh: từng tổ phát âm → gọi cá nhân phát âm Để phát hiện ra trẻ phát âm sai Nếu trẻ phát âm sai tôi kịp thời sửa luôn cho trẻ bằng biện pháp cô phát âm trớc cho trẻ phát âm theo Nếu gặp những trờng hợp cần thiết tôi phát âm chậm kết hợp phân tích lại cách phát âm chữ cái đó

Cuối tiết học này tôi thờng xuyên luyện phát âm cho trẻ bằng cách tổ chức các trò chơi có nội dung phản ánh chủ điểm để tạo hứng thú cho trẻ phát huy hết khả năng tích cực của mình

Ví dụ: Dạy trẻ ở chủ điểm "Thế giới động vật" Tôi dùng các hộp có dán

số thứ tự, trong mỗi hộp có hình ảnh và tên con vật đó (từ) có chứa một trong các chữ cái i, t, c Trẻ lên chơi chọn ô số và nghe, đoán xem câu đố nói về con vật nào tên có chứa chữ cái gì vừa học Nếu đoán đúng trẻ đ ợc mở hộp số và

đọc từ (tên) phát âm chữ cái trong từ Nh từ "con thỏ" → phát âm "tờ", từ

"con voi" → phát âm "i".v.v… Trẻ lên chơi phát âm trớc dới lớp phát âm theo

Qua các trò chơi tơng tự nh thế này trẻ của lớp tôi rất hứng tham gia vào trò chơi và phát huy đợc khả năng tích cực của mình Chơi những trò chơi này trẻ không những đợc huyện phát âm mà còn đợc ôn luyện thêm kiến thức của một số bộ môn khác nh: văn học, môi trờng, toán… Kết thúc tiết học tôi chuyển cho trẻ sang hoạt động khác nhẹ nhàng khéo léo sao cho trẻ không bị hẫng hụt

3 Dạy phát âm ở mọi lúc mọi nơi:

Thời gian và số lần cho trẻ phát âm trên tiết học có hạn, hơn nữa số lợng học sinh của lớp lại rất đông Nên việc dạy trẻ phát âm trên tiết học cha thể

đáp ứng hết nhu cầu học của trẻ Vì thế tôi cần dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi Nhằm củng cố lại kiến thức và luyện phát âm cho trẻ Phơng pháp này không chỉ dừng ở đó mà trẻ còn đợc mở mang thêm kiến thức hoà nhập vào thế giới xung quanh làm giầu vốn từ cho trẻ

Ví dụ: Cho trẻ đi dạo chơi trên các hè phố khuôn viên trẻ bắt gặp những biển quảng cáo, tên nhà hàng, tên văn phòng trụ sở, tên đờng phố tôi chỉ và

đọc cho trẻ đọc theo gợi cho trẻ tìm ra ở đó những chữ cái đã học và trẻ cùng nhau phát âm

Tạo môi trờng lớp học bằng cách trang trí tranh ảnh xếp đặt đồ dùng đồ chơi theo chủ đề chủ điểm nhằm củng cố kiến thức đã học và làm quen với kiến thức mới thông qua các hoạt động nh: giờ đón trẻ, hoạt động góc, lao

động vệ sinh, nêu gơng,…

4

Ví dụ:

- Trẻ chơi ở góc đóng vai tôi đặt tên cho mỗi gia đình mang một chữ cái

để khi chơi trẻ giao tiếp gọi tên các gia đình bằng âm chữ… góc xây dựng trẻ

đặt và gắn tên cho các công trình là những chữ cái để trẻ luyện phát âm thông qua việc giới thiệu và thăm quan công trình

- Hay trong giờ thể dục bài "Bật qua 5 - 6 vòng và bài Bò theo đờng zíc zắc qua 5 - 6 hộp" tôi cắt những bông hoa đẹp có gắn các chữ đặt trớc các vòng hoặc hộp, để khi trẻ bật vào vòng, bò đến hộp nào trẻ nhìn thấy chữ cái và phát

âm

- Trong giờ hoạt động ngoài trời trẻ đợc chơi các trò chơi vận động, dân gian nh: Rồng rắn, Dung giăng dung dẻ, Nu na nu nống.v.v… qua các trò chơi này trẻ đợc luyện phát âm qua các bài ca dao, đồng dao

4 Làm đồ dùng đồ chơi:

Để chiếm lĩnh đợc sự chú ý say mê học tập của trẻ thì việc làm đồ dùng

đồ chơi phải có nghệ thuật, tính sáng tạo, đa dạng về nội dung, đẹp ngộ nghĩnh phù hợp với lứa tuổi, phù hợp với chủ điểm bám sát vào bài dạy

Ví dụ:

- Chủ điểm "Trờng mầm non và Tết trung thu" chủ điểm này dạy trẻ phát âm chữ o, ô, ơ Tôi làm đồ dùng đồ chơi có gắn kèm các từ có chứa các chữ cái o, ô, ơ để trẻ luyện phát âm nh: Đèn ông sao, quả bởi, quả hồng, đèn lồng, ô tô.v.v…

- Chủ điểm "Thế giới động vật" chủ điểm này dạy trẻ phát âm chữ i, t, c Tôi làm bộ con giống có tên cha các chữ cái i, t, c để khi trẻ gọi tên con vật và luyện phát âm các chữ cái đó nh: con vịt, con thỏ, con voi, con cua, con chó.v.v…

5 Kết hợp với gia đình:

Thờng xuyên trao đổi với phụ huynh về việc học tập tiếp cận kiến thức mới đặc biệt là ngôn ngữ qua khả năng phát âm của từng trẻ đối với từng nhóm chữ Để phụ huynh nắm đợc cùng có biện pháp phối hợp, luyện cho trẻ phát

âm ở nhà Đặc biệt là những trẻ phát âm ngọng, lắp

Ví dụ:

- Đối với trẻ phát âm ngọng lắp do bẩm sinh, do gia đình có ngời nói ngọng, lắp Tôi phân tích khéo léo, tế nhị để phụ huynh hiểu và cùng kết hợp thống nhất cách dạy trẻ bằng cách: Ngời nói ngọng, lắp trong gia đình hạn chế

sử dụng các âm từ ngọng khi giao tiếp trò chuyện với trẻ mà thay vào đó có thể dùng băng đĩa hình cho trẻ nghe chuyện, nghe thơ.v.v…

- Đối với những trẻ phát âm ngọng, lắp do nhút nhát, nhõng nhẽo, nũng nịu Tôi chân thành trao đổi với phụ huynh cần phải nghiêm khắc trong việc

giao tiếp chuyện trò với trẻ, tạo dựng cho trẻ đức tính tự tin mạnh dạn trong giao tiếp với mọi ngời

b/ Kết quả đạt:

Qua việc thực hiện đề tài "Dạy trẻ kĩ năng phát âm" trong 3 tháng thực hiện và áp dụng trẻ của lớp tôi thực hiện tơng đối tốt, đến nay hầu hết các cháu

đã phát âm chuẩn từng chữ cái Đến giờ học trẻ rất thoải mái hứng thú giờ dạy

đạt kết quả cao Cụ thể:

- Đầu năm phát âm: Tốt: 10%

Khá: 29%

Kém: 61%

- Giữa năm phát âm: Tốt: 20%

Khá: 39%

Kém: 41%

- Dự kiến cuối năm : Tốt: 30%

Khá: 53%

Kém: 17%

III- Bài học kinh nghiệm

- Phải kết hợp chặt chẽ với gia đình

- Phải nắm vững phơng pháp và cung cấp kiến thức chính xác "phát âm chuẩn"

- Tổ chức các hoạt động trong giờ dạy phải nhẹ nhàng, nội dung phải phong phú, lồng ghép thích hợp đợc các môn học khác vào bài dạy

- Sửa sai cho trẻ phải kịp thời, khéo léo, tế nhị, chú ý nhiều đến trẻ phát

âm kém

- Đồ dùng đồ chơi phải mới lạ, phong phú, sáng tạo, ngộ nghĩnh phù hợp với lứa tuổi của trẻ

- Cần động viên khuyến khích trẻ kịp thời, kích thích sự tiến bộ trong quá trình phát âm của trẻ

- Phải thật sự tâm huyết với nghề nghiệp, kiên trì và luôn có biện pháp mới sáng tạo trong giảng dạy

C/ Kết thúc

I/ Kết luận chung:

Tuổi mầm non không phải cháu nào cũng phát âm chuẩn ngay mà vai trò của ngời lớn vô cùng quan trọng Nhất là cô giáo mầm non ngời trực tiếp chuyển tải kĩ năng phát âm tới trẻ Vậy khi cung cấp kiến thức kĩ năng cũng

nh khi giao tiếp với trẻ giáo viên phải phát âm chính xác rõ ràng dễ nghe dễ hiểu và phải biết xây dựng môi trờng dạy trẻ luyện kĩ năng phát âm phong phú lồng ghép đợc các môn học khác bổ trợ cho bài giảng nh: Trò chơi, ca hát, đọc

đồng dao ca dao, đoán câu đố….Đợc tổ chức với nhiều hình thức khác nhau nh: Kết hợp với phụ huynh luyện cho trẻ phát âm ở gia đình, giao tiếp với

6

mọi ngời xung quanh, dạy trẻ phát âm trên giờ học chính của bộ môn, dạy phát âm ở mọi lúc mọi nơi, dạy phát âm trong các giờ hoạt động khác…

II/ Đề xuất kiến nghị.

Môn làm quen chữ viết đợc đa vào chơng trình CSGD mầm non đã giúp trẻ nhận biết phát âm đợc 29 chữ cái và trẻ rất thích môn học này Điều này có nghĩa là trẻ đã hình thành thái độ tích cực về môn học Đây là một trong các yếu tố dạy trẻ phát âm thành công Tuy vậy tôi nhận thấy vẫn còn những vấn

đề mà chúng ta cần khắc phục nh: giáo viên phải đợc trang bị đầy đủ hơn nữa kiến thức về tâm sinh lí ở lứa tuổi này và phơng pháp song song với phơng tiện dạy học phải bài bản hơn, hiện đại hơn nh: phòng dạy phát âm, băng đĩa vi deo…Tôi thấy cần tiến hành nghiên cứu sâu hơn nữa để bổ xung cho môn học này ngày càng hoàn thiện

Trên đây là đề tài sáng kiến kinh nghiệm mà tôi đã nghiên cứu và thực hiện tại lớp Rất mong đợc các cấp chỉ đạo chuyên môn của ngành góp ý bổ xung cho bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi đợc hoàn hảo hơn

Dền Thàng ,ngày 16 tháng 12 năm 2006

Ngời viết

Hoàng Thị Thanh Tuyền

Phòng giáo dục - đào tạo huyện bát xát

Trờng tiểu học dền thàng

Sáng kiến kinh nghiệm

2006 - 2007

Đề tài: Dạy trẻ kỹ năng phát âm

Họ và tên: Hoàng Thị Thanh Tuyền

Đơn vị: Trờng tiểu học dền thàng Huyện bát xát tỉnh Lào Cai –

Bản sáng kiến kinh nghiệm

2005 - 2006

Đề tài: Dạy trẻ kỹ năng phát âm

A- Giới thiệu đề tài

I- Lý do chọn đề tài:

Dạy trẻ mầm non phát âm là vô cùng quan trọng trong việc hình thành ngôn ngữ của loài ngời Nhờ ngôn ngữ mà con ngời giao lu trao đổi đợc với nhau trên mọi lĩnh vực nh: văn hoá, kinh tế, xã hội….Trực tiếp hoặc gián tiếp trên các hệ thống thông tin Nhng ngời phát tin phải phát âm chuẩn rõ ràng chính xác thì mới đạt đợc tính thuyết phục cao Đây chính là vấn đề nghiên cứu quan trọng nhất của những ngời làm công tác giáo dục, nhất là giáo dục mầm non Bởi dạy trẻ mầm non phát âm là nền tảng cho sự hình thành và phát triển ngôn ngữ sau này Trẻ mầm non nói chung và trẻ 5-6 tuổi nói riêng phát

âm là cả quá trình liên tục nhng lại diễn ra không đồng đều lúc: "chuẩn xác" lúc lại:"ngọng lắp…" với nhiều lí do khác nhau Vậy nghiên cứu sự phát âm của trẻ 5 - 6 tuổi là cần thiết, để có cơ sở khoa học nhằm xây dựng và hình thành cho trẻ một tâm lí sẵn sàng giúp trẻ thích ứng vào các hoạt động và quan trọng hơn cả là sang năm trẻ vào lớp 1 đây là sự kiện thay đổi lớn đối với trẻ Nên ngay từ ở mầm non trẻ phải đợc trang bị những kiến thức cơ bản về kĩ năng phát âm Xuất phát từ thực tế lớp mẫu giáo 5-6 tuổi lớp A1 do tôi phụ trách qua khảo sát đầu năm có tới 51% trẻ phát âm kém Vì vậy tôi đi sâu vào nghiên cứu và thực hiện đề tài này

II- Mục đích nghiên cứu:

* Đối với học sinh:

- Nhằm giúp trẻ phát âm chuẩn chính xác 29 chữ cái

- Biết sử dụng ngôn ngữ nói rõ ràng, lu loát và tự tin trong giao tiếp

* Đối với giáo viên:

- Thông qua các hoạt động của trẻ rút ra đợc những bài học bổ ích để nâng cao chất lợng hiệu quả giờ dạy

III- Đối tợng và khách thể nghiên cứu:

* Đối tợng:

- Tiến hành nghiên cứu sự phát âm của trẻ 5-6 tuổi lớp mẫu giáo A1

- Với tổng số trẻ là: 35 cháu, trong đó: Nam : 18

Nữ : 17 Dân tộc : 2

* Khách thể:

- Trẻ mẫu giáo trờng mầm non Duyên Hải Thành phố Lào Cai

IV- Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu trên cơ sở lý luận của đề tài:

+ Nghiên cứu các tài liệu hớng dẫn dạy trẻ phát âm ở tuổi mầm non - trẻ

5 - 6 tuổi

+ Đọc tham khảo các bài hội thảo về chuyên đề "Nâng cao chất lợng cho trẻ làm quan chữ viết"

+ Nghiên cứu các phơng pháp và thủ pháp dạy trẻ mầm non phát âm

- Tìm hiểu và nghiên cứu khai thác chủ đề, chủ điểm để lồng ghép vào từng tiết dạy phát âm nhóm chữ cái

- Viết thu hoạch rút ra nhận xét, kết luận khoa học và đề xuất ý kiến

đóng góp cho đề tài

V- Phơng pháp nghiên cứu:

1 Phơng pháp khảo sát

2 Phơng pháp đàm thoại giảng giải

3 Phơng pháp phân tích tổng hợp rút kinh nghiệm

4 Phơng pháp trực quan

B- Nội dung đề tài

I- Các phơng pháp và biện pháp thực hiện

a/ Phơng pháp và biện pháp thực hiện:

1 Khảo sát trẻ

- Tổng số trẻ: 35 cháu Trong đó: Phát âm tốt: 20% 07 cháu

Phát âm khá: 29% 10 cháu Phát âm kém: 51% 18 cháu

- Qua khảo sát tôi thấy cần tiến hành tìm hiểu, nghiên cứu cách phát âm của địa phơng, những ngời thân trong gia đình của từng trẻ, đặc biệt là những trẻ phát âm kém để tìm ra lí do nguyên nhân

- Tìm cơ hội tiếp xúc thân mật gần gũi với trẻ tạo niềm tin cho trẻ đồng thời nắm bắt đợc khả năng phát âm của từng trẻ để có biện pháp tích cực

10