VAI TRÒ CỦA XUẤT KHẨU TƯ BẢN ĐỐI VỚI NƯỚC TA HIỆN NAY?)x

vai trò của xuất khẩu tư bản

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



BỘ MÔN:

NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN

TÊN TIỂU LUẬN:

VAI TRÒ CỦA XUẤT KHẨU TƯ BẢN ĐỐI VỚI

NƯỚC TA HIỆN NAY?

Nhóm thực hiện: Nhóm 4

Lớp học phần: 211200720

Khoa: Quản trị kinh doanh

Tp.HCM, Ngày 17 Tháng 10 Năm 2012Niên khóa: 2012 - 2016

Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM Nhóm 4

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP.HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

BỘ MÔN:

NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN

TÊN TIỂU LUẬN:

VAI TRÒ CỦA XUẤT KHẨU TƯ BẢNĐỐI VỚI

NƯỚC TA HIỆN NAY?

1

Trong xu thế hội nhập kinh tế hiện nay, xuất khẩu tư bản là xu hướng tất yếu củacác nước trên thế giới Đó không chỉ là đặc quyền của các nước có nền kinh tế phát triển,

có tiềm lực tài chính mạnh, có khoa học công nghệ hiện đại, có trình độ quản lý tiên tiến

mà ngay cả đối với các nước có nền kinh tế đang và kém phát triển thì hoạt động xuấtkhẩu tư bản cũng đang diễn ra một cách mạnh mẽ Sự tham gia của các nước đang pháttriển đã làm phong phú và đa dạng thêm môi trường đầu tư quốc tế Việt Nam không nằmngoài xu thế chung đó, trong những năm gần đây, hoạt động xuất khẩu tư bản của cácdoanh nghiệp Vịêt Nam ngày càng phát triển, không chỉ đầu tư sang các nước đang vàkém phát triển mà còn đầu tư sang các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Anh,Pháp… Hoạt động xuất khẩu tư bản đã giúp các công ty, các doanh nghiệp Việt Nam khaithác được những lợi thế cạnh tranh cũng như có thể vượt qua các rào cản thương mại củanước nhận đầu tư để có thể mở rộng thị trường sản xuất, tạo điều kiện thu được nhiều hiệuquả hơn từ hoạt động sản xuất kinh doanh, từng bước nâng cao uy tín trên trường quốc tế.Bên cạnh đó, hoạt động xuất khẩu tư bản cũng đã đem lại một nguồn thu ngoại tệ lớn chongân sách nhà nước, góp phần thúc đẩy quá trình Công Nghiệp Hóa – Hiện Đại Hóa đấtnước và phần nào rút ngắn khoảng cách về kinh tế giữa nước ta với các nước phát triểntrong khu vực và trên thế giới

Vì đây là một lĩnh vực rất mới đối với Việt Nam nên trong phạm vi tiểu luận mônhọc này chúng em xin được trình bày một vài khía cạnh cụ thể về tình hìnhhoạt động xuấtkhẩu tư bản của Việt Nam trong thời gian qua, đưa ra những nhận xét có khoa học theonhững báo cáo nghiên cứu mới nhất về tình hình xuất khẩu tư bản của Việt Nam, đánh giámột cách khách quan những ưu khuyết điểm của hoạt động xuất khẩu tư bản hiện nay và

đề ra những giải pháp khắc phục cụ thể Song vì thời gian có hạn, bài viết không tránhkhỏi những thiếu sót, kính mong Thầy đóng góp ý kiến để bài viết được hoàn thiện hơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn sự quan tâm lắng nghe của Thầy!

Bố cục đề tài gồm 3 chương:

 Chương I: Cơ sở lý luận – thực tiễn

 Chương II: Thực trạng xuất khẩu tư bản ở nước ta hiện nay

 Chương III: Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu tư bản ở Việt Nam

Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM Nhóm 4

 Phần kết luận

3 Cơ chế chính sách khuyến khích xuất khẩu tư bản của Việt Nam.

4 Những biểu hiện mới của xuất khẩu tư bản trong giai đoạn phát triển hiện nay củachủ nghĩa tư bản

5 Những điều kiện cần thiết để các doanh nghiệp tiến hành hoạt động xuất khẩu tư bản.

6 Tình hình xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam thời gian qua

tư ở nước ngoài

Vì vậy, trong những năm tới, hứa hẹn các doanh nghiệp Việt Nam sẽ đẩy mạnh hoạtđộng xuất khẩu tư bản nhằm tìm kiếm lợi nhuận cao và mở rộng thị phần tiêu thụ sảnphẩm Đó là một xu thế tất yếu trong điều kiện hội nhập kinh tế như hiện nay, không chỉriêng Việt Nam mà cả những nước trên thế giới

2 Bản chất của xuất khẩu tư bản

a Khái niệm:

Xuất khẩu tư bản là xuất khẩu giá trị ra nước ngoài (đầu tư tư bản ra nước ngoài)nhằm mục đích bóc lột giá trị thặng dư và các nguồn lợi khác ở các nước nhập khẩu tưbản

b Các hình thức của xuất khẩu tư bản:

Xuất khẩu tư bản tồn tại dưới nhiều hình thức, nếu xét cách thức đầu tư thì có đầu tưtrực tiếp và đầu tư gián tiếp:

Đầu tư trực tiếp: là hình thức xuất khẩu tư bản để xây dựng những xí nghiệp mớihoặc mua lại những xí nghiệp đang hoạt động ở nước nhận đầu tư, biến nó thành một chinhánh của công ty mẹ Các xí nghiệp mới hình thành thường tồn tại dưới dạng hỗn hợpsong phương, nhưng cũng có những xí nghiệp mà toàn bộ số vốn là của một công ty nướcngoài.

Đầu tư gián tiếp: là hình thức xuất khẩu tư bản dưới dạng cho vay thu lãi Thôngqua các ngân hàng tư nhân hoặc các trung tâm tín dụng quốc tế và quốc gia, tư nhân hoặccác nhà tư bản cho các nước khác vay vốn theo nhiều hạn định khác nhau để đầu tư vàocác đề án phát triển kinh tế Ngày nay, hình thức này còn được thực hiện bằng việc muatrái khoán hay cổ phiếu của các công ty ở nước nhập khẩu tư bản

Nếu xét theo chủ sở hữu, có xuất khẩu tư bản nhà nước và xuất khẩu tư bản tư nhân:

Xuất khẩu tư bản nhà nước: là hình thức xuất khẩu tư bản mà nhà nước tư sản lấy

tư bản từ ngân quỹ của mình đầu tư vào nước nhập khẩu tư bản, hoặc viện trợ hoàn lạihay không hoàn lại để thực hiện những mục tiêu về kinh tế, chính trị và quân sự

Xuất khẩu tư bản tư nhân: là hình thức xuất khẩu tư bản do tư bản tư nhân thựchiện Ngày nay, hình thức này chủ yếu do các công ty xuyên quốc gia tiến hành thông quahoạt động đầu tư kinh doanh Hình thức xuất khẩu tư bản tư nhân có đặc điểm là thườngđược đầu tư vào các ngành kinh tế có vòng quay tư bản ngắn và thu được lợi nhuận độcquyền cao

3 Vai trò của xuất khẩu đối với nước ta hiện nay

a) Xuất khẩu tạo nguồn vốn chủ yếu cho nhập khẩu, phục vụ Công Nghiệp Hóa đất nước.

Nước ta đang từng bước tiến tới Công Nghiệp Hóa – Hiện Đại Hóa đất nước Vì vậy,xuất khẩu tư bản một nhiệm vụ cần thiết đáp ứng yêu cầu của Đảng là đưa đất nước thoátkhỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, từng bước đưa nền kinh tế phát triển bền vững, ổnđịnh, rút ngắn khoảng cách về kinh tế với các nước trong khu vực và trên thế giới

Nhìn chung, các ngành sản xuất trong nước vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu củaquá trình hiện đại hóa Vì vậy, chúng ta cần phải nhập khẩu một số trang thiết bị kỹ thuật,

Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM Nhóm 4công nghệ hiện đại từ nước ngoài Nguồn vốn ngoại tệ để nhập khẩu có thể được nhậpkhẩu từ các nguồn sau:

 Đầu tư trực tiếp nước ngoài

 Kinh doanh dịch vụ thu ngoại tệ

 Vay nợ, nhận viện trợ

 Xuất khẩu hàng hóa

Trong đó, xuất khẩu hàng hóa là nguồn thu ngoại tệ lớn của đất nước, nguồn thunày dùng để nhập khẩu các trang thiết bị hiện đại phục vụ Công Nghiệp Hóa và trang trảicác chi phí cần thiết khác cho quá trình này Bên cạnh đó, xuất khẩu còn nâng cao uy tíncủa các doanh nghiệp trong nước và phản ánh năng lực sản xuất hiện đại của đất nước

Hơn thế nữa, trong tương lai, nguồn vốn bên ngoài sẽ tăng lên nên mọi cơ hội đầu

tư, vay nợ của nước ngoài và các tổ chức quốc tế chỉ thuận lợi khi các chủ đầu tư vàngười cho vay thấy được khả năng xuất khẩu của ta

b) Xuất khẩu đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế thúc đẩy sản xuất phát triển.

Nhờ thành quả của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại mà cơ cấu sản xuất

và tiêu dùng trên thế giới đã và đang thay đổi vô cùng mạnh mẽ Vì thế, sự chuyển dịch

cơ cấu kinh tế trong quá trình Công Nghiệp Hóa phù hợp với xu hướng phát triển củakinh tế thế giới là một tất yếu khách quan đối với nước ta

Ứng với quá trình Công Nghiệp Hóa theo xu hướng phát triển của kinh tế thế giới,hoạt động xuất khẩu đã và đang có những tác động đến sản xuất và chuyển dịch cơ cấukinh tế của nước ta Có hai cách nhìn nhận:

 Hướng tích cực:

+ Coi thị trường thế giới là thị trường đặc biệt, là hướng quan trọng để tổ chức sảnxuất

+ Tạo điều kiện cho các ngành khác có cơ hội phát triển

+ Tạo ra khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ góp phần cho sản xuất phát triển và

cứ nhỏ bé và tăng trưởng một cách chậm chạp, sản xuất và sự chuyển dịch cơ cấu kinh tếcũng sẽ rất chậm

c) Xuất khẩu có tác dụng tích cực đến việc giải quyết công ăn việc làm và cải thiện đời sống người dân.

Giải quyết việc làm cho người lao động đang là vấn đề nan giải của xã hội Hiện nay,thực trạng đổ xô lên các thành phố lớn để kiếm việc làm đang gây sức ép lớn vượt quá sựquản lý của nhà nước Trước sự thiếu hụt việc làm trầm trọng đó, xuất khẩu đã góp mộtphần không nhỏ trong việc giải quyết vấn nạn cho đất nước Xuất khẩu không chỉ giảiquyết công ăn việc làm cho người lao động, tạo thu nhập và cải thiện đời sống dân cư màcòn đóng góp vào ngân sách quốc gia một nguồn ngoại tệ đáng kể

d) Xuất khẩu là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại của nước ta.

Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM Nhóm 4Xuất khẩu và các quan hệ kinh tế đối ngoại có sự tác động qua lại phụ thuộc lẫnnhau Xuất khẩu có sớm hơn các quan hệ kinh tế đối ngoại khác và tạo điều kiện cho cácquan hệ này phát triển.Chẳng hạn, xuất khẩu đẩy mạnh quan hệ tín dụng, đầu tư, mở rộngvận tải quốc tế Mặt khác, các quan hệ kinh tế đối ngoại lại tạo tiền đề cho mở rộng xuấtkhẩu.

e) Xuất khẩu có vai trò kích thích đổi mới trang thiết bị và công nghệ sản xuất

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt như hiện nay, cùng với việc các quốcgia đặc biệt là các nước phát triển thường sử dụng những biện pháp thương mại rất tinh vi

để hạn chế khả năng xâm nhập của hàng hoá nước ngoài vào thị trường nước họ, thì hoạtđộng xuất khẩu tư bản càng gặp phải nhiều khó khăn Vì thế, Việt Nam cần phải nỗ lựchơn nữa trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm của mình bằng cách đổi mới các trangthiết bị và công nghệ sản xuất Đó là điều kiện cần để hàng hóa Việt Nam có thể tiến sâuhơn vào các thị trường khó tính

nỗ lực không ngừng, Việt Nam đã và đang đánh dấu thương hiệu mình ở nhiều quốc giatiên tiến.

Với mục tiêu đặt ra là dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh,Việt Nam phải đạt được giá trị kim ngạch xuất khẩu là 100 tỷ USD mỗi năm và kimngạch nhập khẩu cũng tương đương Hiện nay, xuất khẩu của chúng ta tăng tương đốinhanh, nhưng kim ngạch mới đạt 32,5 tỷ USD và hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu đang bịphân biệt đối xử Việc gia nhập WTO, đã giúp chúng ta bình đẳng tham gia thị trườngtoàn cầu để phát triển kinh tế, thương mại, thu hút đầu tư và hàng hóa, dịch vụ sẽ không bịphân biệt đối xử, sẽ dỡ bỏ được nhiều rào cản và được hưởng những ưu đãi dành chothành viên WTO

Những cơ hội và thách thức đối với Việt Nam khi gia nhập WTO:

 Cơ hội:

+ Tăng vị thế của mình trên trường quốc tế; có điều kiện tham gia chủ động thamgia chính sách thương mại toàn cầu; đồng thời tập trung xây dựng, điều chỉnh hệ thốngluật pháp minh bạch, phù hợp xu thế chung, thu hút các nhà đầu tư trong nước và ngoàinước

+ Có cơ hội lựa chọn địa chỉ đầu tư thích hợp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM Nhóm 4+ Có cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ Hoạt động thương mại là một trong nhữngbước cơ bản đầu tiên trong lộ trình xâm nhập thị trường nước ngoài.

+ Có điều kiện khai thác các nguồn lực sản xuất của nước ngoài để từ đó phát huyđược lợi thế so sánh của nước mình

+ Có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với các thị trường quốc tế về vốn, máy móc thiết

bị, KHCN, từ đó có điều kiện tiếp thu công nghệ mới, hiện đại hơn, có điều kiện đổi mới

cơ cấu sản xuất của doanh nghiệp

+ Có điều kiện tiếp thu kinh nghiệm quản lý tiên tiến, nâng cao trình độ tổ chức,quản lý sản xuất, nâng cao hiểu biết về luật pháp và ý thức chấp hành luật pháp, nâng caokhả năng cạnh tranh công bằng trên trường quốc tế và cả ở trong nước

 Thách thức:

Trở thành thành viên của tổ chức WTO, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ có rấtnhiều cơ hội mới để phát triển sản xuất Tuy nhiên, bên cạnh đó các doanh nghiệp ViệtNam cũng phải đối mặt với rất nhiều thách thức:

+ Thứ nhất, muốn có thị trường toàn cầu thì Việt Nam cũng phải mở cửa thị trườngnội địa cho các nước

+ Thứ hai, khi mở cửa hội nhập, vấn đề cạnh tranh giành nguồn lực con người sẽdiễn ra khốc liệt Các doanh nghiệp nước ngoài vào hoạt động ở Việt Nam sẽ dùng lương,dùng các chính sách ưu đãi để thu hút lao động, nhất là lao động có năng lực về làm việccho mình Vì thế, đòi hỏi các doanh nghiệp trong nước phải có chiến lược đào tạo, có cơchế phù hợp để giữ lao động

+ Thứ ba, tiềm lực tài chính của đại đa số các doanh nghiệp Việt Nam còn yếu.+ Thứ tư, năng lực cạnh tranh tổng hợp cả các doanh nghiệp Việt Nam còn thấpkhiến khả năng xuất khẩu tư bản chưa cao

+ Thứ năm, các doanh nghiệp Việt Nam còn thiếu kinh nghiệm xuất khẩu tư bản.

2 Vốn FDI:

 Khái quát về vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

Nguồn vốn FDI là nguồn vốn đầu tư của tư nhân nước ngoài để đầu tư cho sản xuất,kinh doanh và dịch vụ nhằm mục đích thu lợi nhuận Đây là một nguồn vốn lớn, có ýnghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế ở các nước đanh phát triển

 Vai trò của FDI đối với phát triển kinh tế:

 Đối với nước đầu tư: Đầu tư ra nước ngoài giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nhữnglợi thế ở nơi tiếp nhận đầu tư, hạ giá thành sản phẩm và nâng cao tỷ suất lợi nhuận củavốn đầu tư và xây dựng được thị trường cung cấp nguyên liệu ổn định với giá phải chăng

 Đối với nước tiếp nhận đầu tư:

Đối với các nước đang phát triển: FDI giúp đẩy mạnh tốc độ phát triển kinh tếthông qua việc tạo ra những doanh nghiệp mới, thu hút thêm lao động, giải quyết mộtphần nạn thất nghiệp ở những nước này, khắc phục tình trạng thiếu vốn kéo dài

Theo sau FDI là máy móc, thiết bị và công nghệ mới giúp các nước đang phát triểntiếp cận với khoa học – kỹ thuật mới Các tổ chức sản xuất trong nước bắt kịp phươngthức quản lý công nghiệp hiện đại, lực lượng lao động quen dần với phong cách làm việccông nghiệp cũng như hình thành dần đội ngũ những nhà doanh nghiệp giỏi Và FDI giúptăng thu cho ngân sách Nhà nước

 Theo dữ liệu của Cục Đầu tư nước ngoài và Tổng cục Thống kê (Bộ kế hoạch vàđầu tư), kết quả hoạt đông của khu vực FDI trong tháng 9 – 2012 như sau:

Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM Nhóm 4

KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KHU VỰC FDI THÁNG 9 – 2012 (TỶ USD)

Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là khu vực phát triển năng động, ngàycàng phát huy vai trò quan trọng và có những đóng góp đáng kể trong sự phát triển kinh tế

- xã hội của Việt Nam, điều này thể hiện trên các mặt sau:

 Thứ nhất, đầu tư nước ngoài là nguồn vốn bổ sung quan trọng cho vốn đầu tưphát triển, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế

 Thứ hai, đầu tư nước ngoài góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng caonăng lực sản xuất công nghiệp

 Thứ ba, đầu tư nước ngoài đóng góp đáng kể vào thu ngân sách và các cân đối vĩmô

 Thứ tư, đầu tư nước ngoài đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất nhập khẩucủa Việt Nam

 Thứ năm, đầu tư nước ngoài đóng vai trò nổi bật trong đổi mới và chuyển giaocông nghệ ở Việt Nam

 Thứ sáu, đầu tư nước ngoài góp phần quan trọng trong tạo việc làm, tăng năngsuất lao động, góp phần đào tạo và cải thiện nguồn nhân lực

 Thứ bảy, đầu tư nước ngoài đã đưa Việt nam hội nhập sâu rộng vào đời sống kinh

tế quốc tế và mở rông quan hệ đối ngoại

 Thứ tám, đầu tư nước ngoài mang đến một phương thức đầu tư kinh doanh mới,

có tác động lan tỏa đến các thành phần kinh tế khác của nền kinh tế, khơi dậy các nguồnlực đầu tư trong nước

 Thứ chín, đầu tư nước ngoài đóng vai trò quan trọng trong việc giới thiệu, đưacác sản phẩm hang hóa có xuất xứ từ Việt Nam vào thị trường quốc tế; tăng năng lực cạnh

tranh của sản phẩm Việt Nam; đẩy nhanh tốc độ mở cửa thương mại; tăng khả năng ổnđịnh cán cân thương mại của đất nước.

Bên cạnh những kết quả đạt được, đầu tư nước ngoài cũng bộc lộ một số hạn chế, bấtcập Đó là khả năng hấp thụ nguồn vốn còn khiêm tốn, đồng nghĩa với việc chưa tận dụngmột cách có hiệu quả nguồn vốn này trong khi Việt Nam đang có nhu cầu lớn về vốn;chất lượng của nguồn vốn chưa cao; việc thu hút các dự án đầu tư công nghệ cao còn hạnchế; chuyển giao công nghệ còn chậm; còn có doanh nghiệp đầu tư nước ngoài sử dụngcông nghệ lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường; việc sử dụng tài nguyên đấtđai, khoáng sản chưa thực sự hiệu quả; mối liên kết ngang và dọc giữa các doanh nghiệpđầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước chưa cao; tình trạng tranh chấp lao động

và đình công còn diễn ra ở một số nơi, ảnh hưởng không tốt đến môi trường đầu tư Những tồn tại, hạn chế nêu trên của khu vực FDI có nguyên nhân từ sự yếu kém nộitại của nền kinh tế cũng như những hạn chế trong việc hoạch định và thực thi chính sách,pháp luật về đầu tư nước ngoài Các nguyên nhân chủ yếu là:

Hệ thống, pháp luật chính sách liên quan đến đầu tư chưa đồng bộ và thiếu nhấtquán

Chính sách ưu đãi đầu tư chưa đủ sức hấp dẫn

Sự phát triển của cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của nềnkinh tế cũng như chưa tạo điều kiện tốt để dòng vốn đầu tư nước ngoài phát huy hiệu quả

 Hạn chế về nguồn nhân lực

 Sự phát triển của các ngành công nghiệp hỗ trợ còn hạn chế

Chưa thực hiện tốt công tác phân cấp quản lý đầu tư nước ngoài

 Công tác kiểm tra, giám sát về việc thực hiện các quy định về bảo về môi trườngcủa các doanh nghiệp còn nhiều bất cập