Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, đa hình di truyền và tính kháng với hóa chất diệt côn trùng của nhóm loài Anopheles leucosphyrus ở Việt Nam Nguyễn Thị Hồng Ngọc Trường Đại học Kho
Trang 1Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, đa hình
di truyền và tính kháng với hóa chất diệt côn trùng của nhóm loài Anopheles leucosphyrus ở
Việt Nam Nguyễn Thị Hồng Ngọc
Trường Đại học Khoa học Tư nhiên Luận án TS Chuyên ngành: Di truyền ho ̣c; Mã số: 62 42 70 01
Người hướng dẫn: PGS TS Trịnh Đình Đạt; PGS TS Hồ Đình Trung
Năm bảo vệ: 2013
Abstract: Điều tra đặc điểm sinh học, thu thập mẫu vật tại thực địa Phân tích isozyme và ADN
để đánh giá tính đa hình di truyền của các thành viên trong nhóm loài Anopheles leucosphyrus ở Việt Nam Phân tích tính kháng của các quần thể An dirus ngoài thực địa và chủng kháng phòng thí nghiệm Kết quả nghiên cứu cho thấy sự tồn tại của một dạng mới có cấu trúc di truyền khác biệt so với các loài muỗi khác trong nhóm loài Anopheles leucosphyrus, mang đặc điểm hình thái cánh trung gian giữa Anopheles dirus và Anopheles takasagoensis Dạng muỗi này ở miền Bắc Việt Nam (tỉnh Bắc Kạn ) và tạm gọi là dạng Anopheles Bắc Kạn Đã xác định được mối quan hệ di truyền của các thành viên trong nhóm loài Anopheles leucosphyrus Nhóm loài Anopheles leucosphyrus ở Việt Nam có thể tồn tại hai hai thành viên là An dirus và dạng Anopheles Bắc Kạn Quần thể An dirus tại Eachrang, Sơn Hòa, Phú Yên có khả năng kháng với alpha cypermethrin 30mg/m2 và lambda cyhalothrin 0,05% Tính kháng permethrin của An dirus có liên quan đến locus gen CYP6P9a và CYP6P9b với sự biểu hiện quá mức của gen lên gấp 9-11 lần
Keywords: Hóa chất diệt côn trùng; Đặc điểm sinh học; Đa hình di truyền; Tính kháng; Di truyền học
Content
MỞ ĐẦU
Bệnh sốt rét là một bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng trong máu Plasmodium spp gây
ra và thường gặp ở các nước nhiệt đới Bệnh lây lan chủ yếu từ người này sang người khác qua
trung gian là muỗi Anopheles Bệnh sốt rét có thể gây tử vong cho con người
Trang 2Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sau nhiều năm tiến hành chiến lược “tiêu diệt sốt rét” (từ năm 1955- 1991), trên thế giới vẫn còn trên 2 tỷ người/100 quốc gia sống trong vùng sốt rét lưu hành Ở Việt Nam, tình hình sốt rét những năm gần đây có cải thiện nhưng nguy cơ sốt rét quay trở lại vẫn còn là điều lo ngại của ngành Y tế và các cấp chính quyền Việc giám sát vector truyền bệnh có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong chiến lược phòng chống và tiêu diệt bệnh sốt rét Tuy nhiên, công việc này còn gặp nhiều khó khăn do các vector truyền bệnh rất đa dạng về tập tính, sinh lý, sinh thái, di truyền cũng như khả năng kháng hóa chất diệt côn trùng Do đó việc xác định chính xác và nắm rõ bản chất sinh học của các vector là hết sức cần thiết
Nhóm loài Anopheles leucosphyrus thuộc series Neomyzomya, giống Anopheles (Cellia)
Nhiều loài trong nhóm loài này đóng vai trò là vector chính truyền bệnh sốt rét cho người tại
vùng Đông Nam Á: Anopheles balabacensis, Anopheles latens, Anopheles leucosphyrus [94],
Anopheles baimaii, Anopheles dirus Ở Việt Nam, Toumanoff (1936) đã phát hiện thấy muỗi
thuộc nhóm loài Anopheles leucosphyrus và đặt tên là An.leucosphyrus, về sau loài muỗi này được chuyển tên thành An balabacensis[19] Những nghiên cứu sau này cho rằng ở Việt Nam có
An dirus và An takasagoensis thuộc nhóm loài này [16] Ngoài 2 loài trên, theo Peyton còn có
dạng Côn Sơn và một mẫu muỗi cái ở Quảng Ninh chưa được phân loại đến loài [84] Tuy nhiên, những nghiên cứu sử dụng chỉ thị phân tử của Manguin và cs (2002) lại kết luận rằng ở Việt
Nam chỉ có một loài là An dirus A (An dirus s.s)? Như vậy thành phần loài của nhóm loài
Anopheles leucosphyrus ở Việt Nam là chưa rõ ràng Các nghiên cứu tại Việt Nam chủ yếu tập
trung vào loài An dirus Hàng loạt công trình nghiên cứu từ năm 1962 đến nay đã khẳng định
An dirus là loài muỗi hoang dại truyền sốt rét nguy hiểm, tuổi thọ dài, có vùng phân bố trùng với
vùng phân bố của ký sinh trùng sốt rét kháng thuốc P falciparum, gây ra các vụ dịch dai dẳng từ
Thanh Hóa trở vào Nam, đặc biệt vào mùa mưa là mùa truyền bệnh sốt rét mạnh nhất của khu vực miền Trung - Tây nguyên
Để góp phần đánh giá thành phần loài, đặc điểm di truyền và đề xuất những ý kiến đóng góp vào việc lựa chọn những biện pháp phòng chống thích hợp với vector truyền sốt rét nguy
hiểm này, chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, đa hình di truyền
và tính kháng với hóa chất diệt côn trùng của nhóm loài Anopheles leucosphyrus ở Việt Nam”
Với Mục tiêu như sau:
1 Xác định được đặc điểm sinh học và sự đa hình di truyền của các thành viên trong nhóm loài Anopheles leucosphyrus ở Việt Nam
Trang 32 Xác định tính kháng hóa chất diệt côn trùng của loài An dirus ở Việt Nam
REFERENCES
Tiếng Việt
1 Vũ Đức Chính, Hồ Đình Trung, Nguyễn Đức Mạnh, Nguyễn Văn Châu (2006), "Kết quả
điều tra đa dạng tiết túc Y học tại Côn Đảo", Tạp chí phòng chống bệnh sốt rét và các bệnh
ký sinh trùng (4), tr 66 - 74
2 Trịnh Đình Đạt, Vũ Thị Loan, Tạ Toàn (1993), "Xác định mức độ và đặc điểm di truyền
tính kháng thuốc của muỗi Culex quiquefasciatus", Tạp chí di truyền học và ứng dụng (1),
tr 26 - 27
3 Nguyễn Long Giang, Nguyễn Thị Hoà, Nguyễn Thượng Hiền (1996), “Phân bố muỗi
Anopheles (Meigen 1818) ở các tỉnh thành phía Nam Việt Nam và độ nhạy cảm của chúng
với hoá chất diệt côn trùng”, Tóm lược các đề tài nghiên cứu khoa học 1991-1995 Phân
viện Sốt rét - Ký sinh trùng và côn trùng thành phố Hồ Chí Minh, tr 25 - 29
4 Lê Xuân Hợi (1995), Muỗi Anpheles Meigen 1818 trong quá trình phòng chống vectorở
vùng đồi núi có lưu hành bệnh sốt rét thuộc miền Bắc Việt Nam, Luận án phó tiến sĩ, Đại
học Tổng hợp Hà Nội, Hà Nội
5 Trần Đức Hinh, Nguyễn Đức Mạnh, Hồ Đình Trung, Trịnh Đình Đạt (1992), “Một số dẫn
liệu về tính đa hình di truyền liên quan đến tập tính đốt mồi và trú đậu của An minimus ở miền Bắc Việt Nam”, Tạp chí Y học dự phòng 2 (36), tr 299 - 304
6 Trần Đức Hinh, Nguyễn Đức Mạnh, Hồ Đình Trung (1997), “Nghiên cứu điện di isozyme
và di truyền tế bào của An minimus và An dirus ở Việt Nam”, Kỷ yếu công trình nghiên
cứu khoa học Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương (1991- 1996), tr 379 -
386
7 Trần Đức Hinh, Nguyễn Đức Mạnh, Hồ Đình Trung (2002), “Đặc trưng phân bố và trao
đổi các dòng gen (gene flow) của An minimus và nhóm loài Anopheles leucosphyrus liên quan đến khả năng truyền bệnh của chúng ở Việt Nam”, Báo cáo khoa học hội nghị côn
trùng học toàn quốc lần thứ tư, tr 187 - 196
8 Lê Xuân Hùng (1995), “Đánh giá nhạy cảm của Anopheles maculatus với hoá chất diệt hiện dùng ở Malaysia”, Thông tin phòng chống bệnh sốt rét và các bệnh ký sinh trùng (2),
tr 40 - 46
9 Phạm Thị Khoa (1996), Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái học của một số loài muỗi
Anopheles Meigen, 1818 (Diptera : Culicidae) và kỹ thuật nhân nuôi chúng trong phòng thí nghiệm, Luận án phó tiến sĩ, Đại học Tổng hợp Hà Nội, Hà Nội
Trang 410 Phạm Thị Khoa (2003), "Một số đặc điểm sinh học của muỗi Anpheles dirus Khánh Phú, Khánh Vĩnh, Khánh Hoà nuôi trong phòng thí nghiệm", Tạp chí phòng chống bệnh Sốt rét
và các bệnh Ký sinh trùng (4), tr.73-78
11 Phạm Thị Khoa (2005), "Bổ sung một số đặc điểm sinh học, sinh thái học và hình ảnh bộ
nhiễm sắc thể nguyên phân của muỗi An dirus Khánh Phú, Khánh Vĩnh, Khánh Hoà trong phòng thí nghiệm", Tạp chí phòng chống bệnh Sốt rét và các bệnh Ký sinh trùng (1), tr 47
- 53
12 Ngô Giang Liên, Nguyễn Sơn Hải (2001) "Bằng chứng di truyền tế bào của loài Anopheles
dirus Khánh Phú, Khánh Vĩnh, Khánh Hoà", Thông tin phòng chống bệnh Sốt rét và các bệnh Ký sinh trùng (3), tr 61- 65
13 Nguyễn Đức Mạnh (1988), Khu hệ muỗi Anopheles Meigen (Diptera: Culicidae) và vai trò
truyền bệnh của chúng ở Tây Nguyên, Luận án phó tiến sĩ, Trường Đại học Tổng hợp Hà
Nội, Hà Nội
14 Nguyễn Đức Mạnh, Trần Đức Hinh, Nguyễn Thị Hương Bình (2001), “Nghiên cứu các loài
đồng hình và vai trò truyền bệnh của muỗi An maculatus, An lesteri, An sp 1 (thuộc nhóm
loài An.hyrcanus) ở Việt Nam”, Kỷ yếu công trình nghiên cứu khoa học Viện Sốt rét - Ký
sinh trùng - Côn trùng Trung ương (1996-2000), tr 388 - 398
15 Nguyễn Đức Mạnh, Nguyễn Thị Hương Bình, Lê Đức Đào (2006), "Hoàn thiện một số quy trình tách chiết ADN và ứng dụng kỹ thuật ELISA, PCR để đánh giá vai trò truyền bệnh
của muỗi An minimus, An dirus ở thí điểm Khánh Phú, Khánh Vĩnh, Khánh Hòa", Báo
cáo hội nghị khoa học toàn quốc chuyên ngành sốt rét- ký sinh trùng, côn trùng, tr 291-
302
16 Nguyễn Đức Mạnh, Trần Đức Hinh, Nguyễn Thọ Viễn (1991), "Sự có mặt của An
takasagoensis Morlshita, 1946 ở Việt Nam", Báo cáo hội nghị Côn trùng học toàn quốc lần thứ 1, tr 41- 45
17 Nguyễn Đức Mạnh, Trần Đức Hinh, Lê Đình Công (1996), "Bổ sung dẫn liệu điều tra về
muỗi Anopheles và thực trạng phân bố véctơ sốt rét ở Việt Nam giai đoạn 1991- 1995",
Thông tin phòng chống bệnh Sốt rét và các bệnh Ký sinh trùng (3), tr 43 - 50
18 Vũ Thị Phan, Nguyễn Văn Chí, Nguyễn Xuân Dinh, Nguyễn Thị Phúc (1975), „„Sự nhạy
cảm với DDT của một số loài muỗi trong những năm 1972-1973‟‟, Kỷ yếu công trình
nghiên cứu khoa học 1975 Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Hà Nội, tr 127 -130
19 Vũ Thị Phan, Nguyễn Thọ Viễn, Nguyễn Đức Mạnh, Trần Đức Hinh (1982), "Muỗi
Anopheles (Cellia) balabacensis Baisai 1936 ở miền Nam Việt Nam", Báo cáo hội nghị khoa học toàn quốc năm 1982, tr 20 – 27
20 Hà Thị Quyên (1987), „„Thông báo về muỗi kháng hoá chất diệt côn trùng và tác dụng tồn
lưu của DDT trên các loại tường vách ở Bình Trị Thiên‟‟, Kỷ yếu công trình nghiên cứu
khoa học 1981-1985 Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Hà Nội, tr 306 - 311
Trang 521 Nguyễn Tuấn Ruyện (2004), Bước đầu áp dụng kỹ thuật sinh hoá để đánh giá mức độ nhạy
cảm của muỗi An minimus với hoá chất diệt côn trùng, Báo cáo đề tài cấp Bộ Y tế
22 Lê Khánh Thuận (1975), „„Sơ bộ nhận xét đặc điểm sinh lý, sinh thái và vai trò dịch tễ muỗi
Anopheles Nam Trường Sơn‟‟, Kỷ yếu công trình nghiên cứu khoa học 1975 Viện Sốt rét - Ký
sinh trùng - Côn trùng Hà Nội, tr 121 - 133
23 Lê Khánh Thuận, Trương Văn Có, Hồ Minh Hoàng (2001), ''Nghiên cứu một số đặc điểm
sinh học của An minimus, An dirus, các yếu tố thời tiết (nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa) liên quan đến lan truyền sốt rét ở thí điểm Vân Canh, Bình Định và Iakor, Chư Sê, Gia Lai'', Kỷ
yếu công trình nghiên cứu khoa học Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương (1996 – 2000), tr 422 - 433
24 Trương Văn Tấn (1996), Nghiên cứu muỗi sốt rét Anopheles Meigen, 1818 (Diptera:
Culicidae) tại Quảng Nam - Đà Nẵng và đề xuất biện pháp phòng chống, Luận án Phó tiến
sĩ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Hà Nội
25 Trương Văn Tấn, Sean Hewitt, Trần Gia Trung, Nguyễn Văn Văn (2001), "Nghiên cứu dịch tễ, côn trùng truyền bệnh sốt rét và một số yếu tố liên quan ở cộng đồng dân tộc Sê
Đăng tỉnh Quảng Nam", Kỷ yếu công trình nghiên cứu khoa học Viện Sốt rét - Ký sinh
trùng - Côn trùng Trung ương (1996 - 2000), tr 138 - 146
26 Đào Minh Trang, Hồ Đình Trung (2008), “Nghiên cứu hoạt tính một số enzyme liên quan
đến tính kháng hoá chất diệt côn trùng ở muỗi Anopheles minimus phân bố tại một số địa phương ở miền Bắc Việt Nam”, Tạp chí phòng chống bệnh sốt rét và các bệnh ký sinh
trùng (4), tr 58 - 66
27 Hồ Đình Trung (2002),"Biến động mật độ, tỷ lệ đẻ của Anopheles minimus Sensu Lasto,
Anopheles dirus, Anopheles sundaicus và vai trò truyền bệnh của chúng tại một số địa
phương ở Đông Nam Á", Tạp chí phòng chống bệnh Sốt rét và các bệnh Ký sinh trùng (3),
tr 48 - 56
28 Hồ Đình Trung (2002), " Tính ưa thích vật chủ và lựa chọn nơi đốt mồi của một số loài
Anopheles tại các vùng sinh thái khác nhau ở Đông Nam Á", Tạp chí phòng chống bệnh Sốt rét và các bệnh ký sinh trùng (3), tr 82 - 97
29 Nguyễn Tuyên Quang, Nguyễn Thọ Viễn, Nguyễn Sơn Hải, Nguyễn Khắc Chinh (1997),
"Muỗi truyền sốt rét ở xã Khánh Vĩnh, Tỉnh Khánh Hoà, Miền Trung Việt Nam", Dự án
nghiên cứu Sốt rét Khánh Phú, tr 59 - 68
30 Nguyễn Tuyên Quang (1996), Nghiên cứu muỗi truyền sốt rét chủ yếu và một số yếu tố môi
trường, con người ảnh hưởng tới tình hình bệnh sốt rét tại huyện Vân Canh, Bình Định,
Luận án phó tiến sĩ, Trường Đại học Tổng hợp Hà nội, Hà Nội
31 Nguyễn Thọ Viễn, Nguyễn Sơn Hải, Nguyễn Tuyên Quang (1997), "Những nhận xét về sinh thái muỗi trưởng thành truyễn sốt rét chủ yếu ở xã Khánh Phú ,tỉnh Khánh Hoà, miền
Trung Việt Nam", Dự án nghiên cứu Sốt rét Khánh Phú, tr 69 - 78
Trang 632 Nguyễn Thọ Viễn, Bùi Đình Bái, Nguyễn Văn Ngọ (1992), "Biện pháp giải quyết sốt rét
Vân Canh nơi có Ký sinh trùng kháng thuốc, muỗi truyền sốt rét An minimus, An dirus trú
ẩn ngoài nhà", Kỷ yếu công trình nghiên cứu khoa học, tr 152 - 161
Tiếng Anh
33 Avirachan T T., Seetharam P L and Chowdaiah B N (1969), “Karyotype studies in
oriental anophelines”, Cytologza (Tokyo) 34, pp 418 - 422
34 Baimai V., Green C A., Andre R G., Harrison B A and Peyton E L (1984),
"Cytogenetic studies of some species complex of Anopheles (Cellia) dirus in ThaiLand and Southeast Asia", The Southeast Asian Journal of Tropical Medicine Public Health 15, pp
356 - 546
35 Baimai V (1988), "Constitutive heterochromatin differentiation and evolutionary
divergence of karyotype in Oriental Anopheles (Cellia)", Pacific Science 42, pp 13 - 27
36 Baimai V (1988), "Population cytogenetics of the malaria vector Anopheles leucosphyrus
group", The Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health 19, pp 667 -
680
37 Baimai V., Kijchalao U., Sawadwongporn P and Green, C.A (1988c), "Geographic
distribution and biting behavious of four species of the Anopheles dirus complex (Diptera:
Culicidae) in Thailand", The Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health 19 (1), pp 151 - 161
38 Baimai V and Traipakvasin A (1987), "Intraspecific variation in sex heterochromatin of
species B of the Anopheles dirus complex in Thailand", Genome 29, pp 401 - 404
39 Black W C IV and Lanzaro, G C (2001), “Patterns in the distribution of genetic variation
among chromosomal forms of Anopheles gambiae s.s: Introgressive hybridization, adaptive inversions, or recent reproductive isolation?”, Insect Molecular Biology 10, pp 3 - 7
40 Bloomquist J.R (2003), "Chloride channels as tools developing selective insecticides",
Archives of Insect Biochemistry and Physiology 54 (4), pp 145 - 156
41 Bortel Van W., Trung H.D., Thuan le K., Sochantha T., Socheat D., Sumrandee C., Baimai V., Keokenchanh K., Samlane P., Roelants P., Denis L., Verhaeghen K.,Obsomer V., Coosemans M (2008), “The insecticide resistance status of malaria vectors in the
Mekong region”, Malaria Journal 102 (7), pp 1475 – 2875
42 Brogdon William G., Janet C., Allister Mc (1998), “Insecticide resistance and vector
control", Emerging Infectious Disease 4(4), pp 605 - 613
43 Campbell P.H., Newcomb R.D., Russell R.J and Oakeshott J.G (1998), "Two different
amino acid substitutions in the ali- esterase, E3, confer alternative types of
organophosphorus insecticide resistance in the sheep blowfly, Lucillia cuprina", Insect
Biochemistry and Molecuar Biology 28(3), pp 139 - 150
Trang 744 Carvalho P., Carlos J., Lourenco de Oliveira, Ricardo (2004), “Isoenzimatic analysis of
four Anopheles (Keitenszia) cruzzi (Diptera: Culicidae) populations of Brazil”, Memórias
do Instituto Oswaldo Cruz 99 (5), pp 471- 475
45 Charles S.W., Helen I., John M., Neil F Lobo, Frank H.C., Richard H.H., Maureen C., Janet H and Hilary R (2009), "Two duplicated P450 genes are associated with
pyrethroid resistance in Anopheles funestus, a major malaria vector", Genome Research
19, pp 452 -459
46 Choochote W., Jitpakdi A., Rongsriyam Y., Komalamistra N., Pitasawat B and Kaewmala
P (1998), “Isoenzyme study and hybridization of two forms of Anopheles sinensis
(Diptera: Culicidae) in Northern Thailand”, The Southeast Asian Journal of Tropical
Medicine and Public Health 29(4), pp 841 - 848
47 Collins F.H and Paskewitz S.M (1996), “A review of the use of ribosomal DNA (rDNA)
to differentiate among cryptic Anopheles species”, Insect Molecular Biology 5(1), pp 1 - 9
48 Coluzzi M (1973), “Electrophoretic studies on gene-enzyme systems in mosquitoes
(Diptera: Culicidae)”, Parasitologia XV(3), pp 221 - 248
49 Coluzzi M., Sabatini A., Ptaca V., Di Deco M.A (1979), “Chromosomal differentiation
and adaptation to human environments in the Anopheles gambiae complex”, Royal Society
of Tropical Medicine and Hygiene 73, pp 483 - 497
50 Conn J.E (1998), “Systematics and Population Level Analysis of Anopheles darlingi”,
Memórias do Instituto Oswaldo Cruz 93(5), pp 647 - 650
51 De Merida A.M., Palmieri M., Yurrita M., Molina A., Molina E and Black W.C (1999),
“Mitochondrial DNA variation among Anopheles albimanus populations”, The American
journal of Tropical Medicine and Hygiene 61(2), pp 230 - 239
52 Donnelly M J., Verardi A., Rowland M and Townson H (2002), “Isolation and
characterization of microsatellite loci in the mosquito Anopheles stephensi Liston (Diptera: Culicidae)”, Molecular Ecology 2(4), pp 488 - 490
53 Du W., Awolola T.S., Howell P, Koekemoer L.L., Brooke B.D., Benedict M.Q., Coetzee M., Zheng L (2005), "Independent mutations in the Rdl locus confer dieldrin resistance to
Anopheles gambiae and An arabiensis", Insect Molecular Biology 14, pp 179 -183
54 Enayati A.A., Ranson H and Hemingway J (2005), "Insect glutathione transferases and
insecticide resistance", Insect Molecular Biology 14, pp 3 - 8
55 Fairley T L., Renaud T M., and Conn J E (2000), “Effects of local geographical barriers
and latitude on population structure in Anopheles punctipennis (Diptera: Culicidae)”,
Journal of Medical Entomology 37(5), pp 754 - 760
56 Ferrary James A (1996), „„Insecticide resistance‟‟, The Biology of Desease vector, pp 512
- 516
Trang 857 Ffrench-Constant RH, Anthony N, Aronstein K, Rocheleau T, Stilwell G (2000),
"Cyclodience insecticide resistance: from molecular to population genetics", Annual review
of Entomology 45, pp 449 - 466
58 Foley D.H., Joan H Bryan, David Yeates and Allan Saul (1998), “Evolution and
systematics of Anopheles: insights from a molecular phylogeny of Australasian mosquitoes”, Moecular Phylogenetic Evolution 9(2), pp 262 - 275
59 Fontenille D., Lochouarn L., Diagne N., Sokhna C., Lemasson J.J., Diatta M., Konate
L., Faye F., Rogier C., Trape J.F (1997), “High annual and seasonal variations in malaria
transmission by anophelines and vector species composition in Dielmo, a holoendemic area
in Senegal”, The American journal of Tropical Medicine and Hygiene 56(3), pp 247 - 253
60 Fritz G.N., Corey L.B., Roberto R (1998), “Sequence analysis of the rDNA internal
transcribed spacer 2 of five species of South American human malaria mosquitoes”, DNA
Sequencing 8(4), pp 215 - 221
61 Grant D.F., Dietze E.C., and Hammock B.D (1991), "Glutathione, characterization, and
isoenzyme- specific regulation in insect vector of human disease", Annual Review of
Entomology 45, pp 371 - 391
62 Green C.A., Leonard E., Munstermann L.E., Tan S.G., Sakol O and Baimai V (1992),
"Population genetic evidence for species A, B ,C and D of Anopheles dirus complex in Thailand and enzyme electromorphs for their identification", Medical and Veterinary
Entomology 6(1), pp 29 - 36
63 Ranson H., Jensen B., Vulule J M., Wang X., Hemingway J., Collins F H (2000),
"Identification of a point mutation in the voltage-gated sodium channel gene of
Kenyan Anopheles gambiae associated with resistance to DDT and pyrethroids", Insect
Molecular Biology 9(5), pp 491 - 497
64 Hamdan H., Sofian-Azirun M., Nazni W.A., Lee H.L (2005), "Insecticide resistance
development in Culex quinquefasciatus (Say), Aedes aegypti (L.) and Aedes albopictus (Skuse) larvae against malathion, permethrin and temephos", Journal of Tropical
Biomedicine 22(1), pp 45 -52
65 Hemingway J and Ranson H (2000), "Insecticide resistance in insect vector of human
disease", Annual Review of Entomology 45, pp 371 - 391
66 Hemingway J., Hawkes N.J., McCarroll L., and Ranson H (2004), "The molecular basis of
Insecticide resistance in mosquitoes", Insect Biochemical Molecular Biology 34, pp 653 -
665
67 Huong N.T., Sonthayanon P., Ketterman A J., & Panyim S (2001), "A rapid polymerase
chain reaction based method for identifycation of the Anopheles dirus sibling species", The
Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health 32, pp 615 - 620
Trang 968 L Djogbénou, Weill M., Hougard J.M., Raymond M., Akogbéto M., Chandre F
(2007), "Characterization of insensitive acetylcholinesterase (ace-1R) in Anopheles
gambiae (Diptera: Culicidae): resistance levels and dominance", Journal of Medical Entomology 44 (5), pp 805 - 810
69 Lehmann T., Hawley W.A., Kamau L., Fontenille D., Simard F and Collins F.H (1996),
“Genetic differentiation of Anopheles gambiae populations from East and West Africa:
comparison of microsatellite and allozymee loci”, Heredity 77, pp 192 - 200
70 Liu Z., Williamson M.S., Lansdell S.J., Denholm I., Han Z., Millar N.S (2005), "A
nicotinic acetylcholine receptor mutation conferring target-site resistance to imidacloprid in
Nilaparvata lugens (brown planthopper)", Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 102, pp 8420 -8425
71 Manguin S., Garros C., Dusfour I., Harbach R E., Coosemans M (2008), "Bionomics,
taxonomy, and distribution of the major malaria vector taxa of Anopheles subgenus Cellia
in Southeast Asia", An updated review 8, pp 489 - 503
72 Manguin S., Kengne P., Sonnier L., Harbach R E., Baimai V., Trung H.D & Coosemans
M (2002), "SCAR markers and multiplex PCR – based identifycation of isomorphic
species in the Anopheles dirus complex in Southeast Asia", Medical and Veterinary
Entomology 16, pp 46 - 54
73 Martinez-Torres D., Chandre F., Williamson M.S., Darriet F., Bergé J.B., Devonshire A.L., Guillet P., Pasteur N., Pauron D (1998), "Molecular characterization of pyrethroid
knockdown resistence (Kdr) in the major malaria vector Anopheles gambiae s.s", Insect
Molecular Biology 7(2), pp 179 - 184
74 Martinez-Torres D., Foster S.P., Field L.M., Devonshire A.L., Williamson M.S (1999b),
"A sodium channel point mutation is associated with resistance to DDT and Pyrethroid
insecticides in the peach-potato aphid, Myzus percicae (Sulzer) (Hermiptera: Aphididae)",
Insect Molecular Biology 8(3), pp 339 - 346
75 McLain D.K., Collins F.H., Brandling-Bennett A.D., and Were J B.O (1989),
“Microgeographic variation in rDNA intergenic spacers of Anopheles gambiae in western Kenya”, Heredity 62, pp 257 - 264
76 Mutero A., Pralavorio M., Bride J.M., Fournier D (1994), "Resistanceassociated point
mutations in insecticide insensitive acetylcholinesterase", Proceedings of the National
Academy of Sciences of the United States of America 91(13), pp 5922 - 5926
77 Nabeshima T., Mori A., Kozaki T., Iwata Y., Hidoh O., Harada S., Kasai S., Severson D.W., Kono Y., Tomita T (2004), "An amino acid substitution attributable to insecticideinsensitivity of acetylcholinesterase in a Japanese encephalitis vector mosquito,
Culex tritaeniorhynchus", Biochemical and Biophysical Research Communications 313(3),
pp 794 - 801
Trang 1078 Nakasawa S., Marchand R.P., Quang N T., Culleton R., Manh N.D., Maeno Y (2009),
"Anopheles dirus Co-infection with human and monkey malaria parasites in Vietnam",
The International Journal for Parasitology 39(14), pp 1533 - 1537
79 Newcomb R.D., Campbell P.M., Ollis D.L., Cheah E., Russell R.J and Oakeshott J.G
(1997), "A single amino acid substitution converts a carboxylesterase to an
organophosphorus hydrolase and confers insecticide resistance on a blowfly", Proceedings
of the National Academy of Sciences 94(14), pp 7464 - 7468
80 Obsomer V., Defouruy P and Coosemans M (2007), "The Anopheles dirus complex:
spatial distribution and invironmental driver", Malaria Journal 6 (26), pp 1474 - 2875
81 Oppenoorth F.J (1985), “Biochemistry and genetics of insecticide resistance”,
Comprehensive insect physiology, biochemistry and pharmacology (Kerkut GA and Gilbert
LI, eds), Oxford: Pergamon Press, pp 731 - 773
82 O'Reilly A.O., Khambay B.P., Williamson M.S., Field L.M., Wallace B.A., Davies T.G (2006), "Modeling insecticide - binding sites in the voltage – gated sodium chanel",
Biochemical Journal 396, pp 255 -263
83 Paskewitz S.M., Coetzee M., Hunt R.H (1993), “Evaluation of the polymerase chain
reaction method for identifying members of the Anopheles gambiae (Diptera: Culicidae) complex in southern Africa”, Journal of Medical Entomology 30(5), pp 953 - 957
84 Peyton E.L (1989), "A new classification for the Leucosphyrus Group of Anopheles
(Cellia)", Mosquito systematic 11, pp.197 - 205
85 Peyton E.L and Harrison B A (1979), "Anopheles (Cellia) dirus, a new spicies of the Leucosphyrus Group from Thailand (Diptera: Culicidae", Mosquito systematic 11, pp 40 -
52
86 Porter C.H and Collins F H (1991), “Species-diagnostic differences in a ribosomal DNA
internal transcribed spacer from the sibling species Anopheles freeborni and Anopheles
hermsi (Diptera: Culicidae)”, The American journal of Tropical Medicine and Hygiene
45(2), pp 271 - 279
87 Prapanthadara L., HemingwayJ and Ketterman A.J (1993), "Partial purification and characterization of glutathione Stransferase involved in DDT resistance from the mosquito
Anopheles gambiae", Pesticide Biochemistry and Physiology 47, pp 119 - 133
88 Prapanthadara L., Hemingway J and Ketterman A.J (1995), "DDT-resistance in
Anopheles gambiae Giles from Zanzibar Tanzania, based on increased
DDT-dehydrochlorinase activity of glutathione S-transferases", Bulletin of Entomological
Research 85, pp 267 - 274
89 Reid J.A (1968), Anopheles mosquitoes of Malaya and Borneo, Studies from the Institute for Medical Research Malaya 31: 520 pp