PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHA TRANG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ÂU CƠ ---SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 6 NẮM VỮNG TÊN NỐT NHẠC TRONG PHÂN MÔN TẬP ĐỌC NHẠC
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHA TRANG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ÂU CƠ
-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 6 NẮM VỮNG
TÊN NỐT NHẠC TRONG PHÂN MÔN TẬP ĐỌC NHẠC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ÂU CƠ
Tác giả: NGUYỄN THỊ HUỆ Giáo viên môn: Âm nhạc
Kèm theo: Đĩa CD
Năm học: 2014 – 2015
Trang 2III Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 5
V Điểm mới trong kết quả nghiên cứu 6
III Một số biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 10
* Biện pháp giúp học sinh nắm vững tên nốt nhạc: 11
* Biện pháp giải mã về cao độ, trường độ: 15
* Biện pháp phát triển tai nghe và cảm thụ âm thanh: 17
IV Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 20
II Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm 22
III Khả năng ứng dụng, triển khai 23
A ĐẶT VẤN ĐỀ:
Lịch sử phát triển và tiến bộ của xã hội loài người từ trước tới nay cho
thấy: Bất cứ xã hội nào muốn duy trì và phát triển được thì phải thực hiện việcgiáo dục liên tục đối với thế hệ con người Giáo dục là một hiện tượng xã hộinảy sinh, phát triển và tồn tại gắn liền với sự phát triển của xã hội, là một nhucầu của xã hội Trong tiến trình phát triển, xã hội sẽ tìm ra phương thức thíchhợp để duy trì sự tồn tại và phát triển theo hướng tiến bộ và không ngừng củachính mình.Trong xã hội hiện đại, giáo dục được xem là con đường xã hội hóa,tích cực có định hướng tốt nhất Đối với nước ta hiện nay, giáo dục được xem là
Trang 3quan trọng nhất, là một trong những mục tiêu chiến lược của xã hội, là quốcsách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo bồi dưỡng nhân lực và phát triểnnhân tài nhằm thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ của xã hội.Bác Hồ đã từng nhấnmạnh: “ Xã hội nào, giáo dục ấy” Là muốn khẳng định vai trò và tác dụng củagiáo dục trong từng giai đoạn lịch sử, giúp ta hiểu rõ tác dụng cực kì sâu sắc củagiáo dục đối với đời sống nhân loại Để hoàn thành sự nghiệp mới mẻ và trọngđại đó , phải “chăm lo phát triển giáo dục với tốc độ cao hơn, chất lượng tốt hơn
và hiệu quả tốt hơn nhằm nâng cao dân trí , đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhântài cho đất nước” ( Đỗ Mười) Giáo dục con người không chỉ có trình độ khoahọc kỹ thuật mà còn phải biết giải quyết những vấn đề thực tiễn của sự nghiệpgiáo dục là xây dựng một xã hội dân chủ, thấm nhuần lý tưởng cao đẹp chân –thiện - mỹ , mà là một trong những con đường giáo dục có hiệu quả nhất gópphần vào sự nghiệp giáo dục chung Đó là giáo dục thẩm mỹ- giáo dục nghệthuật nói chung và đặc biệt là giáo dục âm nhạc nói riêng
Khát vọng vươn tới cái đẹp là đặc điểm cả con người Trong khi cảmthụ cái đẹp, con người không chỉ tiếp nhận thông tin về đặc điểm của các hiệntượng mà còn được mức độ tự do của mình trong thế giới cũng như mức độ pháttriển tiềm năng sáng tạo của bản thân Cái đẹp gắn liền với lao động và cuộcsống, những yếu tố của cái đẹp xung quanh ta được thừa nhận là những giá trịthẩm mỹ nếu chúng có tác động tới con người Sự biểu hiện tập trung nhất củacác giá trị thẩm mỹ là ở trong nghệ thuật Do đó “nghệ thuật và những giá trịthẩm mỹ cần được tận dụng như là phương tiện giáo dục quan trọng để hìnhthành ở con người một nhân cách giàu chất nhân văn, là công cụ giúp nhân loạicải tạo cuộc sống của mình theo những quy luật của các đẹp” ( Max) Muốn chocuộc sống của con người đặc biệt là thế hệ tương lai ( Học sinh) tiếp nhận vàcảm thụ được đầy đủ các đẹp , biến nó thành những giá trị thẩm mỹ thực sự chomình, nhất là các đẹp trong nghệ thuật và nghệ thuật âm nhạc nói riêng ( thườngrất sâu sắc) thì rất cần có sự hỗ trợ của người lớn, nhà trường, các thiết chế vănhóa – nghệ thuật, đặc biệt là giáo dục nói chung và giáo dục âm nhạc nói riêng Nhiệm vụ của giáo dục thẩm mỹ là giúp cho thế hệ trẻ làm chủ những giá trịthẩm mỹ, hình thành những giá trị đặc biệt đối với hiện thực , trong đó conngười tạo ra ở mình năng lực cảm thụ, năng động , đánh giá thẩm mỹ, nhu cầuthói quen, sáng tạo theo những nhu cầu của cái đẹp, để làm phong phú thêm chođời sống bằng những giá trị mới
Vì vậy thực hiện tốt giá trị nghệ thuật , chúng ta sẽ đào tạo bồi dưỡng cho
xã hội những thế hệ công dân trẻ có tình cảm, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và thể
Trang 4chất đến một trình độ nhất định nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự pháttriển toàn diện nhân cách con người Việt Nam Xã Hội Chủ Nghĩa, đáp ứng mànhu cầu xã hội đặt ra cho giáo dục, làm cho giáo dục gắn bó với phục vụ có hiệuquả cho sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước trong thời kỳ đổimới, đồng thời cũng là một đảm bảo lợi ích cơ bản , chính đáng của người học ,đảm bảo từ cơ sở ban đầu họ có điều kiện để tiếp tục hoàn thiện và phát triểnliên tục trong suốt cuộc đời của mỗi con người.
I BỐI CẢNH CỦA VẤN ĐỀ:
Giáo dục thẩm mỹ cho con người là không thể thiếu được trong mục đíchgiáo dục hiện nay của chúng ta là đào tạo những con người phát triển toàndiện.Việc giáo dục một con người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạođức tốt, có trình độ hiểu biết, nắm chắc các kiến thức khoa học và xã hội, có sứckhoẻ, biết lao động, sẵn sàng lao động mà còn phải giáo dục cho họ biết nhìnnhận, phân biệt, biết thưởng thức cái đẹp và biết làm đẹp cho cuộc sống Mộttrong những con đường giáo dục thẩm mỹ nhanh và hiệu quả nhất là giáo dụcthông qua các môn học nghệ thuật Trong đó có môn Âm nhạc
II LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong những năm gần đây, nắm bắt tình hình thực tế những đòi hỏi của sựphát triển xã hội, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã điều chỉnh nội dung giáo dục nghệthuật trong nhà trường và coi đây là môn học bắt buộc Âm nhạc là phương tiệnhiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ trong nhà trường phổ thông, đặc biệt giáodục âm nhạc ở trường phổ thông không phải là đào tạo những chuyên gia âmnhạc, nhạc sỹ hay ca sỹ mà là làm cho thế giới tinh thần của học sinh phong phúlên bằng những phương tiện âm nhạc, hoàn thiện và nâng cao tâm cao của các
em , bồi dưỡng các em có phẩm chất đạo đức tốt đẹp, hình thành ở các em cơ sởtình cảm của thái độ tiến bộ, nhân đạo đối với thế giới xung và mọi người Vớinhiệm vụ đó mỗi giáo viên âm nhạc cần phải nghiên cứu các phương pháp, biệnpháp phù hợp để giảng dạy bộ môn âm nhạc sao cho có hiệu quả cao, tránh cáchtruyền thụ kiến thức có sẵn, còn học sinh thì tiếp thu một cách thụ động… Vìvậy cần tăng cường hoạt động của học sinh, chú trọng thực hành trong giờ học,tích hợp liên môn trong các tiết học, giảm nhẹ học lý thuyết và rèn tập đọc nhạc.Đặc biệt giáo viên âm nhạc cần phải tìm tòi các biện pháp dạy học có hiệu quả,
Trang 5linh động các bước lên lớp, sử dụng hiệu quả các đồ dùng dạy học Thườngxuyên có những biện pháp, cách thức để tổ chức giờ học mang tính vui – học,học – vui và không bị căng thẳng, khô khan và nặng nề.
Bản thân tôi là giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn, tôi nhận thấyđại đa số các em rất thích ca hát nhưng lại ngán ngại đọc tập đọc nhạc Qua thực
tế giảng dạy từ những năm trước đây Tôi nhận thấy rằng trước một bài tập đọcnhạc, để các em hiểu, nắm được và thực hiện tốt yêu cầu của bài thì người giáoviên cần có một phương pháp truyền đạt, hướng dẫn thật tốt , đơn giản nhưng lạihiệu quả nhất, để giúp các em nắm bắt, tiếp thu nhanh nhất kiến thức bài học
Những năm trước đây tôi cũng đã dạy môn âm nhạc 6 và nhận thấy hầuhết các em chưa thực sự hứng thú với phân môn tập đọc nhạc, cũng có thểphương pháp của chúng tôi chưa phù hợp Song đây là một phân môn khó, cóphần khô khan Mặc dù các em đã được tiếp xúc với phân môn này ở tiểu họcnhưng khi lên THCS mọi phương pháp dạy và học đều thay đổi đã ảnh hưởngđến chất lượng học của các em Bên cạnh đó là đồ dùng dạy học còn thiếu nhưthanh phách, song loan, nhạc cụ đã cũ ít chức năng, tranh ảnh, băng đĩa ít Do
đó kết quả đạt được chưa cao, ít gây hứng thú cho các em trong việc học tập vàtiếp thu kiến thức của bộ môn Nhiều học sinh chưa nắm vững tên nốt nhạc hoặcđọc nốt còn quá chậm Từ thực tế đó, tôi xin đưa ra một số biện pháp giúp họcsinh lớp 6 nắm vững tên nốt nhạc trong phân môn tập đọc nhạc
III PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Học sinh khối lớp 6 trường THCS Âu Cơ năm học 2013-2014, 2014-2015
IV MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Giúp giáo viên dạy tốt phân môn Tập đọc nhạc và học sinh học tốt phânmôn này ( đặc biệt lớp 6)
V ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:
Sau một thời gian áp dụng các phương pháp, biện pháp dạy học tập đọcnhạc thì kết quả học tập của học sinh có chuyển biến theo hướng tích cực Âmnhạc đã làm cho các em có một tinh thần thoải mái hơn, giúp các em phát triểntoàn diện hơn và các em hứng thú hơn để học tốt các môn học khác
Trang 6B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Ở trường THCS, lớp 6 với đặc điển tâm lí đặc thù, các em mới bước vàomôi trường mới có nhiều thay đổi, sự xuất hiện nhiều giáo viên trong lớp và sốlượng môn tăng lên, mức độ phức tạp của bài học cũng nhiều với cấu trúc thờigian và thời khóa biểu trong mỗi tiết học, mỗi buổi học cũng nhiều hơn, từ đóquan hệ hay giao tiếp của các em cũng phong phú hơn Phần đông ở lứa tuổinày, với kinh nghiệm tích lũy âm nhạc của các em đã nhiều hơn do đã được học
ở các lớp mẫu giáo, tiểu học và đặc biệt trong điều kiện sống hiện nay theo nhịp
độ phát triển kinh tế xã hội, công nghệ văn hóa xã hội thì hằng ngày các emđược tiếp xúc với âm nhạc qua nhiều phương tiện thông tin đại chúng hay cónhiều em còn được tham gia các hoạt động văn hóa xã hội ở địa phương…
Vì vậy, kế tiếp chương trình môn âm nhạc ở tiểu học thì ở lớp 6 mục tiêuđược xác định là: Xây dựng và phát triển năng lực âm nhạc cho học sinh, các em
có thị hiếu thẩm mỹ đúng đắn, thông qua âm nhạc giáo dục các em có tình cảm,đạo đức trong sáng, giúp các em phát triển nhân cách toàn diện và cân bằng.Mục đích cuối cùng là trang bị cho học sinh một “trình độ văn hóa âm nhạc”nhất định
Trước mục tiêu trên đòi hỏi người giáo viên phải tìm tòi sáng tạo thôngqua những hoạt động giáo dục hết sức đa dạng trong chính khóa cũng như ngoạikhóa để hình thành những tình cảm, thị hiếu và nhu cầu, niềm tin vào âm nhạc
và đặc biệt ở các em luôn có hứng thú và ham thích học môn âm nhạc
Trước tiên để đánh giá một cách chính xác tình hình học tập của học sinhkhối 6 chúng ta cần nắm được những quy định của Bộ giáo dục về nội dung giáodục âm nhạc lớp 6 như sau: Căn cứ vào đặc trưng của nghệ thuật âm nhạc, căn
cứ vào mục tiêu và thời lượng của môn học , căn cứ vào đặc điểm tiếp thu âmnhạc của học sinh đại trà, chương trình môn âm nhạc trường THCS được cấutrúc dựa trên những nguyên tắc sau đây: Lấy học hát làm trọng tâm, học nhạc lý
và tập đọc nhạc để nâng cao, coi trọng truyền thụ những kiến thức phổ thông, tất
cả nhằm xây dựng và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc để hình thành mộttrình độ học vấn âm nhạc phổ thông Nội dung âm nhạc lớp 6 gồm 3 phân môn:
Trang 7Học hát, nhạc lý – tập đọc nhạc, âm nhạc thường thức Trong đó phân môn tậpđọc nhạc gồm những nội dung sau:
+ Giúp học sinh phát triển tai nghe, cảm thụ về âm thanh, tư duy sáng tạo, hỗ trợviệc học hát và phát triển năng khiếu âm nhạc của các em
Tập đọc nhạc là việc đọc cao độ và trường độ các nốt nhạc nhằm tìm ra vàthể hiện đúng giai điệu của bản nhạc Đọc nhạc rất quan trọng, nó có ý ngĩatrong việc học và cảm nhận âm nhạc Đây là một trong những hoạt động quantrọng nhất để phát triển âm nhạc của học sinh, bởi nó đòi hỏi các em phải có “tainghe”, nắm vững tên nốt nhạc, có khả năng giải mã và khám phá về giai điệu ,
có cảm nhận về âm thanh và biết thể hiện đúng về cao độ, trường độ, tốc độ, sựngắt nghỉ…Nội dung này là một thách thức không nhỏ đối với việc học Âmnhạc đối với học sinh phổ thông vì thế kỹ năng đọc nhạc cần dạy một cách từ từ
để dần trở nên quen thuộc
Là giáo viên được bồi dưỡng chuyên ngành Âm nhạc, qua thời gian trựctiếp giảng dạy bộ môn, bản thân ít nhiều đã đúc kết được những kinh nghiệmtrong công tác, tôi nhận thấy thực tế việc học tập và tiếp thu các kiến thức củamôn học, đặc biệt là kỹ năng đọc nhạc của các em là chưa cao, nhiều em còn rấtlúng túng Đứng trước những hạn chế thực tại, tôi xin đưa ra một số kinhnghiệm hướng dẫn các em học phân môn Tập đọc nhạc khá hiệu quả mà tôi đãtiến hành dạy một số năm qua
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
Trường THCS Âu Cơ là một trường chuẩn quốc gia gồm 37 lớp tiếpnhận học sinh của 2 phường Phứơc Tân và Phước Tiến Chi bộ Đảng, Ban giám
Trang 8hiệu , Ban Đại diện cha mẹ học sinh …quan tâm tới bộ môn Hiện nay ở trường
có 4 giáo viên âm nhạc ( 2 giáo viên chuyên ngành âm nhạc và 2 giáo viên nhạc) đều trẻ, yêu nghề, nhiệt tình.Học sinh chăm ngoan, thể hiện truyền thốnghiếu học , truyề thống tôn sư trọng đạo Ngôi trường khang trang thoángmát ,thân thiện là điều kiện tốt để giáo viên và học sinh hứng thú và tích cực hơntrong mọi hoạt động dạy - học Tuy nhiên chưa có phòng học âm nhạc riêng,trang thiết bị , đồ dùng dạy học môn âm nhạc còn thiếu như thanh phách, cũ nhưđàn organ hoặc chưa phong phú như tranh ảnh Một bộ phận lớn học sinh khối
văn-6 còn nhiều khó khăn về kinh tế: khu vực vườn Dương, phụ huynh ít quan tâmchăm lo đến viếc học tập của con em, chất lượng học tập còn hạn chế Song các
em tiếp thu âm nhạc rất nhanh nhạy do các em đã được tiếp xúc với nhiềuphương tiện nghe nhìn phổ biến ,số ít thường được tham gia văn nghệ ở tổ dânphố, phường, nhà văn hóa, trường văn hóa nghệ thuật hoặc hát thánh ca nhàthờ…
Học sinh lóp 6 mới bước vào bậc THCS, mọi hoạt động học tập cũng nhưgiao tiếp đều bỡ ngỡ trước nhiều môn, nhiều giáo viên nhưng các em thích ứngrất nhanh với môi trường mới Đó cũng là ưu thế khi giảng dạy bộ môn âm nhạcnói chung và phân môn Tập đọc nhạc nói riêng cộng với lòng ham thích, say sưanên các em có khả năng học hỏi và bắt chước, dễ nhạy cảm với âm nhạc
Trường THCS Âu Cơ là một trường có phong trào văn hoá văn nghệ khátốt Các hoạt động văn hoá văn nghệ diễn ra rất sôi nổi trong suốt những nămhọc qua Các hoạt động đó được tác động nhiều bởi bộ môn Âm nhạc, trong đógóp phần thành công không nhỏ là phân môn tập đọc nhạc Tập đọc nhạc là nềntảng để cho các em học sinh hát đúng, chuẩn, thể hiện chính xác bài hát, đổi lạitập đọc nhạc đòi hỏi thái độ học tập nghiêm túc đúng đắn mang tính chính xáccao, vì vậy để các em học tốt và có hứng thú học tập, đòi hỏi người thầy phải cómột phương pháp truyền đạt, phương pháp thu hút, tạo sự hứng thú cho các em,đây là một quá trình cần phải rèn luyện lâu dài, bền vững, mang tính căn bản và
hệ thống Đa số các em do ít được tiếp xúc với loại hình này nên còn thể hiệnnhiều nhược điểm khi học tập Vì vậy người giáo viên phải từng bước giúp các
em có được sự tự tin, nắm được các kiến thức, các kỹ năng cơ bản từ đó giúpcác em phát triển tai nghe và khả năng thể hiện tốt các bài tập đọc nhạc
Trong thực tế, các em phần lớn rất có năng khiếu, dễ nhạy cảm và có khảnăng học tốt hơn nhiều so với số liệu thống kê Tại sao lại như vậy? Phải kể đếnnhiều nguyên nhân khác nhau trong đó có cả nguyên nhân chủ quan và kháchquan
Trang 9- Trước hết về phía giáo viên: Hiện nay ở trường có 4 giáo viên âm nhạc(
2 giáo viên chuyên ngành âm nhạc và 2 giáo viên văn- nhạc) đều trẻ, yêu nghề,
có kiến thức khá đảm bảo, tận tâm, tận lực và năng nổ trong mọi hoạt độnggiảng dạy và truyền đạt kiến thức Thường xuyên tìm những phương pháp, biệnpháp giảng dạy có hiệu quả nhằm kích thích lòng yêu âm nhạc và thích đượchọc môn âm nhạc ở học sinh Song vì là giáo viên trẻ, chúng tôi còn hạn chế vềkinh nghiệm sư phạm, mới chỉ có dự giờ trao đổi học tập kinh nghiệm trong nhàtrường hoặc trên internet, hạn chế dự giờ thực tế giảng dạy của các đồng nghiệptrường bạn để học tập, trao đổi, rút kinh nghiệm…
- Về phía học sinh: Nhìn chung các em đều ham thích học môn âm nhạc,tuy nhiên còn nhiều em chưa hứng thú học môn này thực sự hoặc chưa ý thức tựgiác trong học tập môn âm nhạc Có thể một số em do hoàn cảnh gia đình cònkhó khăn không có đầy đủ phương tiện học tập, các phương tiện hỗ trợ cho việcphát huy tính nhạy cảm, lòng say mê âm nhạc, do một số phụ huynh chưa để ýquan tâm đến việc học cuả con em mình nhất là môn âm nhạc Một số em dohạn chế về năng khiếu, cũng có thể có nhiều học sinh có năng khiếu và có khảnăng học tốt môn âm nhạc nhưng do tính rụt rè, nhút nhát, cưa mạnh dạn nênkhi học môn này không phát huy hết khả năng của mình Có một số học sinhham mê chơi còn lơ là trong việc học môn âm nhạc đẫn đến kết quả bộ mônchưa đạt Cũng có thể do phương pháp dạy học của chúng tôi chưa thực sự thuhút và thuyết phục các em Số còn lại( rất ít) là do không thích học và lười học
Vì vậy kết quả học môn âm nhạc chưa cao
- Về cơ sở vật chất: phục vụ cho việc giảng dạy bộ môn còn thiếu ( thanhphách hoặc song loan ) cũ hoặc hư bộ phận (đàn organ), chưa có phòng họcmôn âm nhạc riêng ảnh ảnh hưởng đến kết quả học tập cũng như khả năng vànăng lực phát huy các hoạt động âm nhạc của học sinh Mặc dù Chi bộ nhàtrường, Ban giám hiệu, Ban đại diện cha mẹ học sinh rất quan tâm nhưng kinhphí có hạn nên giáo viên bộ môn tự khắc phục
Dựa vào cơ sở lý luận đã có, thực trạng của trường cùng với thời giangiảng dạy tại trường THCS Âu Cơ, tôi đã tìm hiểu khả năng học nhạc của họcsinh khối lớp 6 Bằng việc quan sát thực tế các giờ học tôi nhận thấy việc tiếpthu các kiến thức Âm nhạc và sự yêu thích Tập đọc nhạc chỉ rơi vào một số emgọi là có năng khiếu Còn lại các em khác chỉ học theo bản năng phải học nên ít
có sự sáng tạo trong vận dụng kiến thức
Trang 10Qua kiểm tra đọc một bài tập đọc nhạc thì số lượng các em đọc tốt còn rấtkhiêm tốn Thực tế khi nghe các em thực hiện bài tập, bên cạnh những em trìnhbày tự nhiên và thoải mái vẫn còn một số em chưa thực sự mạnh dạn, tự tin, chỉđọc với tính chất thuộc lòng, đọc nhạc thì chỉ đúng tên nốt mà chưa đúng trường
độ, ngắt, nghỉ tuỳ tiện không đúng tiết tấu của bài nhạc
III MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Để giúp học sinh học tốt phân môn Tập đọc nhạc lớp 6, trước tiên mỗigiáo viên cần nắm vững nội dung, phương pháp, biện pháp và các bước tronggiảng dạy Tập đọc nhạc để truyền thụ lại cho các em những kiến thức của bàihọc cũng như phát triển các kỹ năng đã có của các em một cách tốt nhất Songdựa vào tình hình thực tế trong từng lớp mà đưa ra những biện pháp thích hợpnhằm giúp các em hứng thú với phân môn Tập đọc nhạc hơn Bản thân tôi đã ápdụng một số biện pháp giúp học sinh lớp 6 của trường mình trong một vài nămđối với phân môn Tập đọc nhạc đã có tiến bộ rõ rệt Vì vậy trong đề tài này tôixin mạnh dạn chia sẻ kinh nghiệm của mình những biện pháp đó, có thể có một
số biện pháp chỉ là “mẹo nhỏ” hoặc cũng quen nhưng nếu áp dụng khôngthường xuyên, linh động hoặc bỏ qua không chú ý thì học Tập đọc nhạc sẽkhông hiệu quả như mong muốn:
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 6 nắm vững tên nốt nhạc :
Trang 111)Tạo tâm lý thoải mái cho học sinh để các em thấy việc ghi nhớ tên nốt nhạc làđơn giản và dễ dàng.
Ví dụ: Ngay tiết học đầu tiên nên truyền cảm hứng cho các em với phân mônTập đoc nhạc Giáo viên cho các em nghe vài ca khúc thiếu nhi quen thuộc vàvài ca khúc thiếu nhi mà các em ít được nghe và hướng dẫn các em tới sự tìm tòigiai điệu bằng cách nếu chúng ta đọc nhạc tốt thì bước đầu sẽ biết hát những bàihát ngắn
2)Thông thường thì một tiết Âm nhạc nào cứ vào đầu tiết học trước khi bắt đầuhát có phần luyện thanh hay còn gọi là khởi động giọng bằng các âm nguyên
âm a, ô, ơ, u, ư hoặc mi, ma… thì đối với bài Tập đọc nhạc trong âm nhạc lớp 6tôi hướng dẫn học sinh đọc gam Đô trưởng ( vì hầu hết các bài Tập đọc nhạc lớp
6 đều viết ở giọng Đô trưởng) với chuỗi âm thanh đi lên: Đồ - Rê – Mi – Pha –Son – La – Xi- Đô và chuỗi âm thanh đi xuống: Đô- Xi – La – Son – Pha – Mi –
Rê – Đồ Nhằm giúp các em nhớ về cao độ và cũng làm cơ sở ban đầu cho việcxác định nốt nhạc trên khuông nhạc
( Đọc đi lên và đi xuống)
3) Sử dụng “bàn tay trái” xem như một khuông nhạc: 5 ngón tay tượng trưngcho 5 dòng kẻ, 4 kẽ tay tượng trưng cho 4 khe, bắt đầu từ ngón tay út là dòng kẻthứ nhất các ngón 2, 3, 4, 5, là các dòng kẻ 2, 3, 4, 5 của khuông nhạc
Trang 12( Luyện đọc và tập thói quen nhớ các nốt nhạc trên khuông nhạc)
Học sinh miệng đọc tên chuỗi âm thanh đi lên và đi xuống đồng thời dùng
tay phải chỉ vào bàn tay trái lần lượt theo vị trí từng nốt nhạc trên “khuông
nhạc bàn tay trái” Như vậy cứ mỗi tiết học nhạc học sinh sẽ được tiếp xúc với
7 tên và vị trí 7 nốt nhạc đó khoảng 3, 4 lần Dần dần tạo thói quen nhớ mộtcách chắc chắn vị trí từng nốt nhạc trên khuông nhạc Từ đó giúp các em xácđịnh nhanh, chính xác được vị trí các nốt nhạc trong bài Tập đọc nhạc Biệnpháp này rất khả thi, có thể sử dụng chung cho mọi đối tượng học sinh đặc biệtnhững lớp học nhạc trung bình, yếu
4) Trước tiết học Tập đọc nhạc hoặc cuối tiết học yêu cầu học sinh về chép bàiTĐN vào vở ghi nhạc, thế là các em được khắc sâu một lần nữa
5) Gợi ý học sinh sử dụng khuông nhạc có các nốt nhạc và tên nốt để khi cầnthiết các em có thể dễ dàng kiểm tra lại, Yêu cầu học sinh ghi ngay mặt sau vởghi chép nhạc để tiện sử dụng
Nếu trường có phòng học chức năng âm nhạc riêng thì trong phòng học nên treonốt nhạc có các tên nốt và một số bài Tập đọc nhạc để các em luôn được tiếpxúc, khi cần để dễ kiểm tra
Trang 136) Học thuộc bài thơ về các nốt nhạc trên khóa son như sau:
Nhìn vào năm ngón bàn tayGiống như khuông nhạc thấy ngay năm dòng
Các em nhớ phải thuộc lòngĐến giờ âm nhạc ta dùng để ghi
Dòng một tên gọi là Mi Dòng hai ta thấy nốt Son chứ gì.
Dòng ba Si đó thấy không Dòng tư nốt Rế, dòng năm nốt gì?
Các em nhớ phải viết vôViết vô khuông nhạc để mà biết tên
Biết tên rồi phải hát lênNếu không thì chẳng nhớ tến nốt nào
Hoặc một bài thơ khác về “ Khuông nhạc bàn tay”
Nhìn vào 5 ngón bàn tayGiống như khuông nhạc nó thay 5 dòng
Bàn tay, mà học thật thôngBạn đọc nốt nhạc thật không khó gìNày đây ngón út tên MiNgón Son đeo nhẫn, ngón Xi ngay kề
Ngón trỏ tên gọi là RêNgón Pha liền kề - anh cả bàn tay
Bàn tay ta lật ta xoayLẩm nhẩm một tí thuộc ngay đấy mà
Bây giờ đọc đến kẽ Pha
Là kẽ thứ nhất, kẽ La thứ nhì