SKKN sáng kiến kinh ngiệm kinh nghiệm dạy học phần đọc hiểu văn bản cho học sinh THPT

Làm thế nào để giúp học sinh nắm vững các kiến thức và kỹ năng từ đó làmtốt phần đọc hiểu trong đề thi, đó là trăn trở của không chỉ cá nhân tôi mà là của rấtnhiều giáo viên đang dạy học

M ỤC L ỤC

Trang

A ĐẶT VẤN ĐỀ 1

I Lí do chọn đề tài……… 1

II Phạm vi đề tài, mục đích nghiên cứu……… 2

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3

I Cơ sở lí luận ……… 3

1 Khái niệm đọc hiểu văn bản 3

2 Những nội dung thường ra trong đề đọc hiểu văn bản………… 3

II Thực trạng của việc dạy học đọc hiểu văn bản trong môn Ngữ Văn THPT……… …

4 1 Thực trạng của việc dạy học phần đọc hiểu văn bản trong môn Ngữ Văn THPT………

4 2 Kết quả của thực trạng dạy học phần đọc hiểu văn bản trong môn Ngữ Văn THPT

4 III Giải pháp thực hiện 5

1 Hướng dẫn học sinh đọc hiểu văn bản trong giờ Đọc văn…… 5

2 Xây dựng chuyên đề đọc hiểu văn bản để ôn tập cho học sinh trong các giờ học thêm………

6 3 Xây dựng ngân hàng đề đọc hiểu cho học sinh thực hành…… 7

4 Giao bài tập về nhà… 17

5 Kiểm tra, đánh giá năng lực đọc hiểu của học sinh……… 17

IV Những lưu ý khi thực hiện……… 18

1 Về phía giáo viên 18

2 Về phía học sinh……… 18

V Kiểm nghiệm……… 18

1 Về phía học sinh……… 18

2 Về phía giáo viên……… 19

C KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT……… 20

I Kết luận……… 20

II Kiến nghị, đề xuất……… 20

Tài liệu tham khảo

PHỤ LỤC

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lí do chọn đề tài

Để đáp ứng yêu cầu hội nhập, toàn cầu hóa, nền Giáo dục nước ta đang thựchiện đổi mới căn bản và toàn diện Từ năm 2012 Việt Nam đã chính thức tham giavào PISA- (PISA là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Programme forInternational Student Assessment ), “Chương trình đánh giá học sinh quốc tế” doHiệp hội các nước phát triển (OECD) khởi xướng và chỉ đạo, nhằm tìm kiếm cácchỉ số đánh giá tính hiệu quả – chất lượng của hệ thống giáo dục của mỗi nướctham gia, qua đó rút ra các bài học về chính sách đối với giáo dục phổ thông.Trong

đó, các năng lực chủ yếu được chú trọng là Toán học, Đọc hiểu và khoa học phổthông Thực tế ấy đòi hỏi việc dạy học trong trường phổ thông nói chung và mônNgữ Văn nói riêng phải có sự đổi mới

Nếu như dạy học Văn theo quan điểm truyền thống là giảng văn, phân tích,bình giảng tác phẩm văn học thì theo quan điểm hiện đại, lấy người học là trungtâm, dạy học Văn có sự mở rộng về phạm vi Việc dạy học Ngữ Văn không dừnglại ở việc thẩm bình tư tưởng nghệ thuật của các tác phẩm văn học Chú trọng hìnhthành kỹ năng, phát huy tính tích cực chủ động của học sinh, việc đọc hiểu văn bản

đã trở thành nền tảng của dạy học Ngữ Văn trong trường phổ thông

Mặt khác, từ năm học 2013-2014 , cấu trúc đề thi tốt nghiệp và đại học mônNgữ Văn đã có sự thay đổi Câu 1 chuyển từ nội dung tái hiện kiến thức văn họctrong chương trình thành nội dụng đọc hiểu một ngữ liệu có hoặc không có trongchương trình

Đặc biệt, căn cứ vào đề thi minh họa của Bộ giáo dục và đào tạo năm 2015,trong đề thi Ngữ Văn THPT quốc gia, câu đọc hiểu chiếm tới 3,0/10,0 điểm ( gồm

2 ngữ liệu với 8 câu hỏi nhỏ) Điều đó có nghĩa là học sinh muốn đạt kết quả tốt bàithi Ngữ Văn phải làm tốt phần đọc hiểu Vì vậy, phần đọc hiểu văn bản là nội dungquan trọng trong chương trình ôn tập cho học sinh lớp 12

Làm thế nào để giúp học sinh nắm vững các kiến thức và kỹ năng từ đó làmtốt phần đọc hiểu trong đề thi, đó là trăn trở của không chỉ cá nhân tôi mà là của rấtnhiều giáo viên đang dạy học Ngữ Văn Từ thực tiễn dạy của bản thân tôi muốn

chia sẻ với đồng nghiệp kinh nghiệm: Kinh nghiệm dạy học phần đọc hiểu văn bản cho học sinh THPT

II Phạm vi đề tài và mục đích nghiên cứu.

Đọc hiểu văn bản là năng lực cơ bản cũng là kỹ năng thông dụng trong đờisống của con người Ở Việt Nam việc dạy học đọc hiểu văn bản luôn gắn liền vớimôn Ngữ Văn trong trường học Trong thời gian qua đã có nhiều tác giả nghiêncứu đưa ra những quan điểm khoa học mang tính lí luận về chuẩn năng lực đọchiểu cho môn Ngữ Văn trong chương trình giáo dục phổ thông Nói cách khác, đọchiểu là một vấn đề lớn, bao quát phạm vi rộng Ở đây, với tư cách là một giáo viêntrực tiếp dạy học môn Ngữ Văn ở trường THPT, tôi chủ yếu nghiên cứu đối tượng

là các học sinh bậc THPT Phạm vi của đề tài hướng tới dạy học sinh đọc hiểu cácvăn bản với các câu hỏi thường gặp trong các đề thi của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Mục đích của đề tài là từ cơ sở lí luận và thực tiễn kinh nghiệm người viếtđưa ra hệ thống các biện pháp để nâng cao năng lực đọc hiểu cho học sinh giúp các

em làm tốt phần đọc hiểu trong các đề thi Ngữ Văn THPT và đề thi Ngữ Văn trong

kì thi THPT Quốc gia

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận

1 Khái niệm đọc hiểu văn bản

Đọc là một hoạt động của con người, dùng mắt để nhận biết các kí hiệu vàchữ viết, dùng trí óc để tư duy và lưu giữ những nội dung mà mình đã đọc và sửdụng bộ máy phát âm phát ra âm thanh nhằm truyền đạt đến người nghe

Định nghĩa về năng lực đọc hiểu của PISA:

Năng lực đọc hiểu bao gồm một tập hợp các năng lực nhận thức, từ việc giãi

mã căn bản đến các kiến thức về từ ngữ, ngữ pháp, ngôn ngữ, cấu trúc văn bản vàcách trình bày, tới kiến thức về thế giới Nó cũng bao gồm cả các năng lực nhậnthức mở rộng: kiến thức và khả năng sử dụng các kế hoạch thích hợp khi tiếp cận

xử lí văn bản

Theo GS Trần Đình Sử, “khởi điểm của môn Ngữ văn là dạy học sinh đọchiểu trực tiếp văn bản văn học của nhà văn… Nếu học sinh không trực tiếp đọc cácvăn bản ấy, không hiểu được văn bản, thì coi như mọi yêu cầu, mục tiêu cao đẹpcủa môn Văn đều chỉ là nói suông, khó với tới, đừng nói gì tới tình yêu văn học”

Do đó, có thể nói rèn luyện năng lực, kĩ năng đọc – hiểu văn bản cho họcsinh là một trong những yêu cầu quan trọng, khoa học và đúng đắn để các em tiếpcận môn Ngữ văn, đánh thức tình yêu đối với môn Văn và có khả năng vận dụngsáng tạo kiến thức đã học trong nhà trường vào cuộc sống

Đọc hiểu là hoạt động truy tìm và giải mã ý nghĩa của văn bản Dạy đọc hiểu

là việc giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng những kỹ năng để đọc hiểu văn bảnthông qua các hoạt động, thao tác và theo một quy trình nhất định nào đó Đọchiểu văn bản đề cao vai trò của chủ thể tích cực, sáng tạo của học sinh trong hoạtđộng đọc Song điều quan trọng là chúng ta cần thay đổi quan điểm về việc sử dụngphương pháp dạy học Ngữ Văn nói chung và phương pháp dạy học đọc hiểu nóiriêng, nghĩa là không có một phương pháp dạy học đọc hiểu duy nhất nào cả Tùythuộc vào loại văn bản, mục đích đọc và đối tượng học sinh, người thầy được tự dolựa chọn bất kỳ phương tiện giảng dạy và cách hướng dẫn nào mà họ muốn

2 Những nội dung thường ra trong đề đọc hiểu văn bản.

Khảo sát đề thi của Bộ giáo dục và đào tạo có thể thấy: Bộ Giáo dục và đàotạo đã vận dụng chương trình PISA để xây dựng đề đọc hiểu văn bản Trong đó, matrận của đề thi đọc hiểu chia thành ba mức độ : Nhận biết, thông hiểu, vận dụng( vận dụng thấp và vận dụng cao) và thường hướng tới các nội dung sau

Mức độ Nội dung Ghi chú

Nhận

biết

- Nhận biết tên gọi, xuất xứ văn bản

- Các lỗi sai về chính tả, về câu

- Xác định câu chủ đề

- Nhận biết về thể loại, phong cách ngôn ngữ

- Xác định phương thức biểu đạt, thao tác lập

điểm

Thông

hiểu

- Hiểu nội dung, chủ đề của văn bản

- Hiểu được ý nghĩa của các từ ngữ, chi tiết trong

mà ít chú ý đến việc cho học sinh tiến hành đọc hiểu thực sự

Đến năm 2014, khi câu 1 trong đề thi Tốt nghiệp THPT và đề thi Đại học,cao đẳng môn Ngữ Văn chuyển từ nội dung tái hiện kiến thức trong các tác phẩmthuộc chương trình trong Sách giáo khoa sang đọc hiểu một ngữ liệu có trongchương trình hoặc ngoài chương trình thì phần đọc hiểu văn bản đã trở thành mộtnội dung quan trọng trong kế hoạch môn học

2 Kết quả của thực trạng dạy học phần đọc hiểu văn bản trong môn Ngữ Văn THPT.

Vì trong suốt một thời gian dài việc đọc hiểu văn bản chưa được chú ý nên

kỹ năng đọc hiểu của học sinh nói chung và học sinh lớp 12 nói riêng còn nhiều

hạn chế Tôi đã tiến hành khảo sát thực tế tại trường THPT Triệu Sơn 2 nơi tôiđang trực tiếp dạy học môn Ngữ Văn và nhận thấy: nhiều học sinh lúng túng khôngbiết phải trả lời các câu hỏi trong phần đọc hiểu như thế nào? Viết thành bài haythành đoạn? Có được gạch đầu dòng không? Nhiều em còn không thể phân biệtđược các khái niệm phương thức biểu đạt với các thao tác lập luận, không biết xácđịnh phong cách ngôn ngữ, xác định các biện pháp tu từ còn chưa chính xác.Theotôi thấy, đó cũng là thực trạng chung của học sinh ở các trường THPT.

Việc dạy học phần đọc hiểu đã được các giáo viên chú trọng Từ thực tế dạyhọc của bản thân tôi thấy việc dạy học phần đọc hiểu văn bản gặp phải những khókhăn sau:

- Các kiến thức kiểm tra trong phần đọc hiểu văn bản là rất nhiều lại khôngtập trung trong chương trình sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 12 mà nằm rải rác trongSách giáo khoa Ngữ Văn từ bậc THCS đến THPT Điều đó gây khó khăn cho cảgiáo viên và học sinh

- Nguồn văn bản để chọn làm ngữ liệu rất phong phú

- Thời gian dành cho việc ôn tập phần đọc hiểu còn ít do chương trình thicòn nặng

Thực tế ấy khiến tôi luôn trăn trở phải tìm giải pháp để dạy học hiệu quảphần đọc hiểu văn bản cho học sinh Và “Kinh nghiệm dạy học sinh ôn thi phầnđọc hiểu văn bản” mà tôi chia sẻ với đồng nghiệp chính là kinh nghiệm của bảnthân tôi trong thực tế dạy học Đóng góp của đề tài này là ở chỗ: Người viết từ thực

tế dạy học đã đưa ra các biện pháp để nâng cao chất lượng giờ dạy đọc hiểu và xâydựng được một ngân hàng đề đọc hiểu để học sinh thực hành

III Giải pháp thực hiện.

Để dạy học có hiệu quả phần đọc hiểu văn bản, giáo viên cần phải vận dụngkết hợp các biện pháp sau

1 Hướng dẫn học sinh đọc hiểu văn bản trong các giờ Đọc văn.

Các ngữ liệu trong đề thi có thể là các đoạn văn bản nằm trong chương

trình Ví dụ đề thi năm 2014 khối C ra vào bài “ Đò lèn” của Nguyễn Duy và khối

D ra vào bài “Đất nước” của Nguyễn Đình Thi.

Do đó, trong các giờ đọc văn, ngoài việc dạy các đơn vị kiến thức theochuẩn kiến thức, kỹ năng tôi đã chú ý hướng dẫn học sinh đọc hiểu các đoạn vănbản quan trọng

Ví dụ: Khi đi tìm hiểu đoạn 1 của bài “Tây Tiến” (Quang Dũng), tôi đã

nêu ra các câu hỏi để học sinh thảo luận trả lời:

? Cho biết đoạn thơ sử dụng phương thức biểu đạt gì?

? Nội dung của đoạn thơ trên là gì?

? Xác định các biện pháp tu từ và phân tích hiệu quả của các biện pháp ấy?

? Nhận xét về cách sử dụng thanh điệu ở câu thơ: “ Nhà ai Pha Luông mưa

xa khơi”?

? Cảm nhận của anh/chị về cảnh thiên nhiên núi rừng Tây Bắc và người lính Tây Tiến qua đoạn thơ trên?

Hay khi đi hướng dẫn học sinh tìm hiểu hình tượng rừng xà nu trong tác

phẩm “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành tôi đã hướng dẫn học sinh đọc hiểu

đoạn đầu của văn bản thông qua các câu hỏi sau:

? Đoạn văn bản trên sử dụng các phương thức biểu đạt gì?

? Xác định nội dung của đoạn trích?

? Cho biết cây xà nu được khắc hoạ trong đoạn trích có những đặc điểm gì?

? Hình ảnh “ cạnh một cái cây mới ngã gục đã có bốn năm cây con mọc lên, hình nhọn mũi tên lao thẳng lên bầu trời…” có ý nghĩa gì?

? Chỉ ra biện pháp tu từ được tác giả sử dụng trong đoạn văn trên?

Tôi nhận thấy cách dạy này đã phát huy tính tích cực của học sinh Các emkhông chỉ nắm được kiến thức về tác phẩm mà còn được rèn luyện kỹ năng đọchiểu văn bản

2 Xây dựng chuyên đề đọc hiểu văn bản để ôn tập cho học sinh trong các giờ học thêm.

Vì Ngữ Văn là môn thi bắt buộc trong kỳ thi tốt nghiệp THPT và năm nay là

kỳ thi THPT quốc gia nên việc tăng cường học thêm môn Ngữ Văn là một nội dungtrong kế hoạch chuyên môn của các trường THPT

Là giáo viên trực tiếp dạy học Ngữ Văn ở các lớp 12, theo kế hoạch chungcủa cả tổ tôi đã chủ động xây dựng chuyên đề đọc hiểu văn bản để dạy ôn tập chohọc sinh trong các buổi chiều dạy thêm tại trường theo lịch của nhà trường

Chuyên đề: ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

I Yêu cầu cần đạt:

* Về kiến thức: Hệ thống lại các kiến thức phần đọc hiểu, đặc biệt tập trung

vào các nội dung thường có trong các đề thi

* Về kỹ năng: Hướng dẫn học sinh cách làm bài đọc hiểu Từ đó học sinh có

thể thực hành làm các bài đọc hiểu cụ thể

II Nội dung chuyên đề và phương pháp thực hiện.

Hoạt động 1: Giáo viên

hướng dẫn HS hệ thống lại

các kiến thức về phần đọc

hiểu

- Giáo viên giao nhiệm vụ

cho học sinh hệ thống lại

 Hiểu được các loại nghĩa của từ: Nghĩa đen,nghĩa bóng, nghĩa gốc, nghĩa chuyển, nghĩabiểu niệm, nghĩa biểu thái…

thống một nội dung lớn.

Sau đó GV điều khiển cho

HS thảo luận và chốt lại

 Tu từ về từ: So sánh, nhân hóa, ẩn dụ, hoán

dụ, tương phản, chơi chữ, nói giảm, nóitránh, nói quá

 Tu từ về câu: Lặp cú pháp, liệt kê, chêmxen, câu hỏi tu từ, đảo ngữ, đối, im lặng,…

4/ Kiến thức về văn bản:

 Các phong cách ngôn ngữ: PCNN sinh hoạt,chính luận, báo chí, khoa học, hành chính,nghệ thuật

 Các phương thức biểu đạt : tự sự, miêu tả,biểu cảm, thuyết minh, nghị luận, hànhchính-công vụ

Tùy vào số buổi học mà

giáo viên cho học sinh

luyện đề (Đề lấy từ ngân

hàng đề)

- GV có thể cho Hs làm

bài, hoặc giao về nhà

II Luyện tập thực hành

3 Xây dựng ngân hàng đề đọc hiểu để học sinh thực hành.

Để học sinh nâng cao kỹ năng làm bài thi đọc hiểu, giáo viên cần cho họcsinh thực hành nhiều Để thuận lợi cho việc thực hành của học sinh, tôi đã sưu tầm

biên soạn xây dựng một ngân hàng đề thi đọc hiểu Khi xây dựng ngân hàng đề nàytôi đã căn cứ vào kết quả khảo sát các đề thi đọc hiểu do Bộ giáo dục đã đưa ratrong các kỳ thi từ năm 2014 và đề thi THPT quốc gia năm 2015 minh họa; thamkhảo các thông tin về đề thi môn Ngữ Văn THPT Quốc gia năm 2015; tham khảo

đề thi thử THPT quốc gia môn Ngữ Văn năm 2015 của các trường THPT có uy tíntrên toàn quốc và vận dụng cả tiêu chí của PISA trong đánh giá năng lực đọc hiểuvăn bản

Các đề trong Ngân hàng đề đọc hiểu được sắp xếp theo trình tự: Các văn bảntrong chương trình (Văn bản Đọc Văn, Văn bản đọc thêm), các văn bản ngoàichương trình

NGÂN HÀNG ĐỀ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN.

Đề 1: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi nêu ở dưới.

"Tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ ; từng tiếng một vang ra

để gọi buổi chiều Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời.

Chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào Trong cửa hàng hơi tối muỗi đã bắt đầu

vo ve Liên ngồi yên lặng bên mấy quả thuốc sơn đen ; đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê thấm thía vào tâm hồn ngây thơ của chị ; Liên không hiểu sao, nhưng chị thấy lòng buồn man mác trước cái giờ khắc của ngày tàn”.

(Trích "Hai đứa trẻ" - Thạch Lam)

1 Đoạn văn trên được viết theo phương thức nào là chính?

2 Nêu nội dung của đoạn văn?

3 Những đặc sắc về nghệ thuật trong đoạn văn? Tác dụng?

4 Vẻ đẹp văn phong Thạch Lam qua đoạn văn trên

Đề 2: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi nêu ở dưới

"

Một người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng phẳng trên mảnh ván Người tù viết xong một chữ, viên quản ngục lại vội khúm núm cất những đồng tiền kẽm đánh dấu ô chữ đặt trên phiến lụa óng Và cái thầy thơ lại gầy gò, thì run run bưng chậu mực Thay bút con, đề xong lạc khoản, ông Huấn Cao thở dài, buồn bã đỡ viên quan ngục đứng thẳng người dậy và đĩnh đạc bảo:

- Ở đây lẫn lộn Ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi Chỗ này không phải là nơi để treo một bức lụa trắng trẻo với những nét chữ vuông vắn tươi tắn nó nói lên những cái hoài bão tung hoành của một đời con người Thoi mực, thầy mua ở đâu tốt và thơm quá Thầy có thấy mùi thơm ở chậu mực bốc lên không? Tôi bảo thực đấy: thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở đã, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi

đã, rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi.

Lửa đóm cháy rừng rực, lửa rụng xuống nền đất ẩm phòng giam, tàn lửa tắt nghe xèo xèo Ba người nhìn bức châm, rồi lại nhìn nhau Ngục quan cảm động, vái người tù một vái, chắp tay nói một câu mà dòng nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào: "Kẻ mê muội này xin bái lĩnh".

1 Đoạn trích trên đây trong tác phẩm nào? của tác giả nào? mô tả cảnh tượng gì ?

2 Cảnh tượng trên hàm chứa nhiều yếu tố tương phản Hãy chỉ ra những yếu tốtương phản đó

3 Nguyễn Tuân đã thể hiện quan niệm nghệ thuật gì qua lời khuyên của Huấn Caođối với quản ngục; ý nghĩa của cái Đẹp với cuộc sống con người cũng được khẳngđịnh như thế nào qua cử chỉ, thái độ và lời nói của quản ngục với Huấn Cao?

Đề 3: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi nêu ở dưới

"Hắn vừa đi vừa chửi Bao giờ cũng thế, cứ rượu xong là hắn chửi Bắt đầu hắn chửi trời Có hề gì? Trời có của riêng nhà nào? Rồi hắn chửi đời Thế cũng chẳng sao: đời là tất cả nhưng chẳng là ai Tức mình, hắn chửi ngay tất cả làng Vũ Đại Nhưng cả làng Vũ Đại ai cũng nhủ: “Chắc nó trừ mình ra!” Không ai lên tiếng cả Tức thật! ờ! Thế này thì tức thật! Tức chết đi được mất! Đã thế, hắn phải chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn Nhưng cũng không ai ra điều Mẹ kiếp! Thế có phí rượu không? Thế thì có khổ hắn không? Không biết đứa chết mẹ nào lại

đẻ ra thân hắn cho hắn khổ đến nông nỗi này? A ha! Phải đấy hắn cứ thế mà chửi, hắn cứ chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn, đẻ ra cái thằng Chí Phèo! Hắn nghiến răng vào mà chửi cái đứa đã đẻ ra Chí Phèo Nhưng mà biết đứa nào đã đẻ

ra Chí Phèo? Có mà trời biết! Hắn không biết, cả làng Vũ Đại cũng không ai biết… "

1 Nêu xuất xứ và nội dung cơ bản của đoạn trích?

2 Chỉ rõ tính chất những tiếng chửi của Chí Phèo?

3 Tiếng chửi ấy cho thấy bi kịch gì của Chí Phèo?

4 Anh/chị có thể giải thích để trả lời giúp Chí Phèo câu hỏi: Ai đẻ ra Chí Phèo?

Đề 4 : Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:

Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước, và cây, và cỏ rạng, Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi!

( Trích Vội vàng – Xuân Diệu)

1 Việc chuyển đổi cách xưng hô từ “tôi” sang “ta” chủ yếu nhằm thể hiện điều gì?

2 Tìm và phân tích hiệu quả của các từ láy trong đoạn thơ?

3 Đánh giá đoạn thơ trên, có ý kiến cho rằng: đó là một cái tôi vị kỷ, sống hưởngthụ, sống gấp Anh/chị có đồng ý với ý kiến này không? Hãy giải thích ngắn gọn(không quá 3 câu)

4 Chúng ta có thể nói gì về những yếu tố mới mẻ đã góp phần làm nên danh hiệu

“nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới” (Hoài Thanh) của Xuân Diệu qua đoạnthơ này (Tŕnh bày trong khoảng 5 – 7 câu)

Đề 5: Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi :

Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông Một người chín nhớ mười mong một người.

Gió mưa là bệnh của giời, Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng

( Tương tư, Nguyễn Bính )

1 Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn thơ?

2 Đoạn thơ thể hiện tâm tư,tình cảm gì của nhân vật trữ tình ?

3 Phân tích hiệu quả sử dụng biện pháp tu từ trong hai câu thơ đầu của đoạn thơ

4 Những yếu tố nào trong đoạn thơ thể hiện chất dân gian trong thơ Nguyễn Bính ?

Đề 6:

Đọc các đoạn văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

“Xã hội luân lí thật trong nước ta tuyệt nhiên không ai biết đến, so với quốc gia luân lí thì người mình còn dốt nát hơn nhiều Một tiếng bè bạn không thể thay cho xã hội luân lí được, cho nên không cần cắt nghĩa làm gì.

Tuy trong sách Nho có câu: “Sửa nhà trị nước rồi mới yên thiên hạ” Hai chữ thiên hạ đó tức là xã hội Ngày nay những kẻ học ra làm quan cũng võ vẽ nhắc đến hai chữ đó nhưng chỉ làm trò cười cho kẻ thức giả đấy thôi Cái chủ ý bình thiên hạ mất đi đã từ lâu rồi.”

(Trích Đạo đức và luân lí Đông Tây, Phan Châu Trinh)

1 Đoạn trích được viết theo phong cách ngôn ngữ nào?

2 Hãy ghi lại câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn trích?

3 Nhận xét về cách nêu vấn đề của tác giả trong đoạn tích trên?

Đề 7: Đọc đoạn văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Hỡi đồng bào cả nước!

"Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc".

Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn độc lập năm 1776 của nước Mỹ Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do.

Bản tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của cách mạng Pháp năm 1791 cũng nói:

"Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi".

Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được.

( “Tuyên ngôn độc lập” – Hồ Chí Minh)

1 Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản

2 Xác định phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn tríchtrên

3 Trong đoạn văn bản trên tác giả sử dụng những biện pháp tu từnào?

4 Tại sao trong phần đầu bản “Tuyên ngôn độc lập” của Việt Nam

Hồ Chí Minh lại dẫn lời trong hai bản tuyên ngôn của Mỹ và Pháp?

Đề 8: Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi:

“ Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức”

( “Sóng” – Xuân Quỳnh)

1 Cho biết nội dung của đoạn thơ trên

2 Đoạn thơ trên sử dụng phương thức biểu đạt nào?

3 Xác định các biện pháp tu từ trong đoạn thơ trên

4 Anh/chị hiểu như thế nào về hai câu thơ cuối

Đề 9: Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi:

Suốt mấy hôm rày đau tiễn đưa Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa

Chiều nay con chạy về thăm Bác Ướt lạnh vườn cau, mấy gốc dừa!

Con lại lần theo lối sỏi quen Đến bên thang gác, đứng nhìn lên Chuông ôi chuông nhỏ còn reo nữa?

Phòng lặng, rèm buông, tắt ánh đèn!

(Trích Bác ơi! – Tố Hữu)

1 Nêu phương thức biểu đạt của đoạn thơ?

2 Nội dung chính của đoạn thơ là gì?

3 Xác định nhịp thơ và nêu hiệu quả nghệ thuật cách sử dụng nhịp thơ ở 2 câu thơ cuối ở đoạn thơ thứ 2?

Đề 10: Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi:

Tôi đi lính, lâu không về quê ngoại dòng sông xưa vẫn bên lở bên bồi Khi tôi biết thương bà thì đã muộn

Đề11: Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi

Anh bỗng nhớ em như đông về nhớ rét Tình yêu ta như cánh kiến hoa vàng, Như xuân đến chim rừng lông trở biếc Tình yêu làm đất lạ hóa quê hương

(Trích Tiếng hát con tàu – Chế Lan Viên)

1 Nêu ý chính của đoạn thơ?

2 Xác định các biện pháp tu từ trong đoạn thơ và nêu tác dụng của nó trongviệc thể hiện nội dung?

3 Nêu ngắn gọn chiều sâu triết lí trong câu thơ : Tình yêu làm đất lạ hóa quêhương ?

Đề 12: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi nêu ở dưới.

Đám than đã vạc hẳn lửa Mỵ không thổi cũng không đứng lên Mỵ nhớ lại đời mình Mỵ tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng trốn được rồi, lúc đó bố con thống lý sẽ đổ là Mỵ đã cởi trói cho nó, Mỵ liền phải trói thay vào đấy Mỵ chết trên cái cọc ấy Nghĩ thế, nhưng làm sao Mỵ cũng không thấy sợ Trong nhà tối bưng, Mỵ rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt Nhưng Mỵ tưởng như A Phủ biết có người bước lại Mỵ rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây A Phủ thở phè từng hơi, như rắn thở, không biết mê hay tỉnh.Lần lần, đến lúc

gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mỵ cũng hốt hoảng Mỵ chỉ thì thào được một tiếng "Đi đi " rồi Mỵ nghẹn lại A Phủ khuỵu xuống không bước nổi Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy.

Mỵ đứng lặng trong bóng tối.

Trời tối lắm Mỵ vẫn băng đi Mỵ đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy xuống tới lưng dốc.

(Trích Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài)

1 Đoạn văn trên được viết theo phương thức nào là chính?

2 Nội dung chủ yếu của đoạn văn bản là gì ?

3 Các từ láy được gạch chân: rón rén , hốt hoảng, thì thào đạt hiệu quả nghệ thuật

như thế nào khi diễn tả quá trình Mị cởi trói cho A Phủ ?

4 Tại sao câu văn Mỵ đứng lặng trong bóng tối được tách thành một dòng riêng?

Đề 13: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi nêu ở dưới.

Một loạt đạn súng lớn văng vẳng dội đến ầm ĩ trên ngọn cây Rồi loạt thứ hai Việt ngóc dậy Rõ ràng không phải tiếng pháo lễnh lãng của giặc Đó là những tiếng nổ quen thuộc, gom vào một chỗ, lớn nhỏ không đều, chen vào đó là những dây súng nổ vô hồi vô tận Súng lớn và súng nhỏ quyện vào nhau như tiếng

mõ và tiếng trống đình đám dậy trời dậy đất hồi Đồng khởi Đúng súng của ta rồi! Việt muốn reo lên Anh Tánh chắc ở đó, đơn vị mình ở đó Chà, nổ dữ, phải chuẩn

bị lựu đạn xung phong thôi! Đó, lại tiếng hụp hùm chắc là một xe bọc thép vừa bị

ta bắn cháy Tiếng súng nghe thân thiết và vui lạ Những khuôn mặt anh em mình lại hiện ra Cái cằm nhọn hoắt ra của anh Tánh, nụ cười và cái nheo mắt của anh Công mỗi lần anh động viên Việt tiến lên Việt vẫn còn đây, nguyên tại vị trí này, đạn đã lên nòng, ngón cái còn lại vẫn sẵn sàng nổ súng Các anh chờ Việt một chút Tiếng máy bay vẫn gầm rú hỗn loạn trên cao, nhưng mặc xác chúng Kèn xung phong của chúng ta đã nổi lên Lựu đạn ta đang nổ rộ

(Trích Những đứa con trong gia đình – Nguyễn Thi)

1 Đoạn văn trên được viết theo phương thức nào là chính?

2 Nội dung chủ yếu của đoạn văn bản là gì ?

3 Xác định phép tu từ so sánh trong văn bản Nêu hiệu quả nghệ thuật của phép tu

từ đó ?

4 Tại sao Tiếng súng nghe thân thiết và vui lạ đối với nhân vật Việt ?

5 Từ văn bản, việt đoạn văn ngắn bày tỏ suy nghĩ về ý chí, nghị lực của tuổi trẻhôm nay

Đề 14: Đọc đoạn văn sau và trả lời từ câu hỏi:

“Ai có thể đếm được đã bao năm tháng, bao đời người đã đi qua mà cái Tết về đại thể vẫn là một?

Tết gia đình.

Tết dân tộc.

Tết đậm đà phong vị cộng đồng, quãng giải lao giữa hai chặng đường vất vả, gian nan.

Vẫn là ngày hăm ba cúng ông Táo, đêm ba mươi cúng tất niên, hái cành lộc Vẫn

là ngày mồng một he hé cửa đón đợi người xông nhà, dặn dò nhau ý tứ giữ gìn kiêng cữ cho khỏi dông cả năm dài Ngày đầu xuân, cơm nguội không rang để cho đời khỏi khô kháo, nhà không quét cho tài lộc khỏi thất tán Vẫn là mùi hương hoa ngan ngát nơi bàn thờ ấy Vẫn là làn không khí mới mẻ, hơi bỡ ngỡ, trịnh trọng ấy Vẫn những gương mặt cởi mở, chan hoà giữa khung cảnh trời đất tươi đẹp vì được niềm phấn chấn của con người thâm nhập giao hoà.”

( Trích “Mùa lá rụng trong vườn”-Ma Văn Kháng)

1 Đoạn văn trên khẳng định điều gì?

2 Biện pháp nghệ thuật được sử dụng nhiều nhất trong đoạn văn trên là gì? Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó?

3 Cụm từ hai chặng đường vất vả, gian nan là để chỉ điều gì?

4 Đặt tiêu đề cho đoạn văn trên