MỘT SỐ KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP KIẾN THỨC PHÁP LUẬT TRONG MÔN GDCD KHỐI 8,9

Đề tài: “một số kinh nghiệm lồng ghép kiến thức pháp luật trong bộ môn Giáo dục công dân khối 8,9 đạt hiệu quả” sẽ góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh, tạo ra sự hứng thú cho các em khi học tập bộ môn, rèn kĩ năng phát triển tư duy, giải quyết vấn đề, vận dụng những điều đã học vào thực tiễn cuộc sống, đặc biệt là suy nghĩ, việc làm, giải pháp cụ thể để nâng cao sự hiểu biết về pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật .

ĐỀ TÀI :MỘT SỐ KINH NGHIỆM LỒNG GHÉP KIẾN THỨC PHÁP

LUẬT TRONG MÔN GDCD KHỐI 8,9

Tác giả : Nguyễn Thị Thu Ca

PHẦN A MỞ ĐẦU

I Đặt vấn đề:

1 Thực trạng của vấn đề đòi hỏi phải có giải pháp mới để giải quyết.

Điều 2: Luật giáo dục khẳng định: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con ngườiViệt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, có tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghềnghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành vàbồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Nói như vậy, có nghĩa con người ngày nayyêu cầu phải có sự phát triển toàn diện về trí tuệ, thể chất, tinh thần và đạo đức Đó

là cả một quá trình giáo dục của nhà trường, gia đình, xã hội và sự tu dưỡng rènluyện của bản thân trong đó giáo dục pháp luật có ý nghĩa rất quan trọng Songtrong thực tế vấn đề này vẫn chưa được quan tâm đúng mức Cho nên đó là mộttrong những nguyên nhân chủ yếu làm cho tình trạng vi phạm pháp luật, tệ nạn xãhội có xu hướng ngày càng tăng lên đặc biệt tình trạng vi phạm pháp luật ở lứa tuổithanh thiếu niên đang là vấn đề bức xúc, lo âu cho toàn xã hội mà các cấp cácngành từ Trung ương đến địa phương phải đặc biệt quan tâm để tìm giải pháp hạnchế, từng bước đẩy lùi tình trạng này Hơn nữa, nước ta đang trong quá trình xâydựng Nhà nước pháp quyền, quản lí xã hội bằng pháp luật thì đôi khi việc thi hành,hoàn thiện hệ thống pháp luật là làm sao cho mọi người hiểu biết pháp luật, sống

và làm việc theo pháp luật Tức là phải tổ chức giáo dục pháp luật cho nhân dânnói chung và đặc biệt là các thế hệ thanh thiếu niên học sinh Đây là nhiệm vụ rấtquan trọng mà Đảng, Nhà nước và các tổ chức đoàn thể phải chăm lo Trong đónhiệm vụ giáo dục và đào tạo của trường phổ thông cơ sở về giáo dục pháp luậtcho học sinh có ý nghĩa rất lớn và thiết thực góp phần “tạo sự chuyển biến cơ bản,toàn diện trong phát triển giáo dục và đào tạo.” Và môn Giáo dục công dân là mônhọc trực tiếp giáo dục đạo đức, tư tưởng cho học sinh trong đó có việc giáo dục ýthức chấp hành pháp luật.

Nhưng làm thế nào để việc phổ biến, lồng ghép các kiến thức về giáo dục phápluật vào những bài học của học sinh trong bộ môn Giáo dục công dân được tiếnhành một cách thuận lợi, nhuần nhuyễn tránh áp đặt, khô khan, một chiều gây sựnhàm chán cho học sinh là một vấn đề đặt ra với người giáo viên trực tiếp giảngdạy bộ môn Giáo dục công dân trong nhà trường Trung học cơ sở hiện nay Quathực tế giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân của bản thân và kinh nghiệm rút ra từthực tế dạy ở đồng nghiệp, tôi đã đúc kết thành một kinh nghiệm nhỏ trong việcdạy học môn Giáo dục công dân Vì thế tôi xin trao đổi với quý đồng nghiệp kinhnghiệm: Lồng ghép các kiến thức về giáo dục pháp luật cho học sinh THCS (Lớp 8,9) có hiệu quả thông qua các dạng bài tập

2 Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới:

Đề tài: “một số kinh nghiệm lồng ghép kiến thức pháp luật trong bộ

môn Giáo dục công dân khối 8,9 đạt hiệu quả” sẽ góp phần nâng cao ý thức

chấp hành pháp luật cho học sinh, tạo ra sự hứng thú cho các em khi học tập bộmôn, rèn kĩ năng phát triển tư duy, giải quyết vấn đề, vận dụng những điều đã họcvào thực tiễn cuộc sống, đặc biệt là suy nghĩ, việc làm, giải pháp cụ thể để nângcao sự hiểu biết về pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật

Về phía giáo viên: Có sự đầu tư, tìm tòi, sáng tạo trong quá trình dạy học, chú

trọng đến việc lồng ghép đưa các kiến thức về pháp luật vào bài học một cách sinhđộng, gần gũi và có tác động tích cực đến nhận thức của học sinh

Về phía học sinh: Với cách dạy học như thế này sẽ giúp các em lĩnh hội được

các kiến thức về pháp luật một cách tự nhiên, chủ động nắm bắt kiến thức để cónhững hiểu biết nhất định về pháp luật Bằng việc rèn luyện ý thức chấp hành phápluật của học sinh thông qua các dạng bài tập như bài tập tình huống, bài tập có tínhchất củng cố, bài tập liên hệ thực tế người và việc… nhằm lôi cuốn học sinh vàoquá trình học tập một cách tự nhiên làm nâng cao hứng thú học tập, giúp các emgiải tỏa được tâm lí bị áp đặt khi học các kiến thức về pháp luật Như vậy, rõ ràngkhi sử dụng hệ thống các bài tập được sưu tầm từ nhiều nguồn đó có thể là tìnhhuống pháp luật, câu chuyện pháp luật có từ thực tế sẽ phát huy một cách tốt nhấttính tích cực, tự giác, chủ động, linh hoạt của học sinh nhằm hình thành cho họcsinh lòng tin vào pháp luật bồi dưỡng năng lực tự học, tự rèn luyện kỹ năng vậndụng kiến thức pháp luật vào thực tiễn của đời sống Góp phần bồi dưỡng và hoànthiện nhân cách cho học sinh, trang bị cho các em những hiểu biết cần thiết vềpháp luật để trở thành người công dân có ích trong tương lai

3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

Đề tài tập trung vào việc làm rõ cách thức đưa kiến thức pháp luật vào trongcác bài học đạo đức và bài học pháp luật ở môn Giáo dục công dân lớp 8,9

II Phương pháp tiến hành:

1 Cơ sở lí luận và thực tiễn có tính định hướng cho việc nghiên cứu, tìm giải pháp của đề tài.

Môn học Giáo dục công dân là một môn học chiếm một vị trí khá quan trọngtrong chương trình học phổ thông, đặc biệt là bậc học THCS, vì môn Giáo dụccông dân ở bậc học THCS nhằm giáo dục cho học sinh các chuẩn mực về đạo đức

và pháp luật của người công dân, phù hợp với lứa tuổi Trên cơ sở đó góp phần

hình thành những phẩm chất nhân cách của con người Việt Nam trong giai đoạnhiện nay, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại Vì điều đó, bản thân mỗi giáoviên đang trực tiếp giảng dạy môn Giáo dục công dân cần thấy rõ được yêu cầutrách nhiệm của mình trong công tác giảng dạy bộ môn của mình đảm nhiệm.

Trong quá trình học tập của học sinh tại trường THCS, việc giáo dục đạođức, pháp luật cho học sinh tạo điều kiện cho các em trở thành những công dân tốt

là một việc làm hết sức quan trọng Bởi vì, trong thực tế không ít công dân do trình

độ hiểu biết xã hội, pháp luật còn non nớt, nên thường hay vi phạm pháp luật – Đó

là điều hết sức nguy hiểm Bởi lẽ đó mà việc dạy học môn Giáo dục công dân trongnhà trường là hết sức cần thiết Một vấn đề đặt ra là: làm thế nào để học sinh cómột nhận thức tốt về đạo đức, lối sống, pháp luật giúp các em có thể tự tin bước rangoài xã hội, là một trong những vấn đề đòi hỏi mỗi giáo viên đang trực tiếp giảngdạy môn Giáo dục công dân cần phải thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu và tìm ranhững biện pháp dạy học có hiệu quả, nâng cao chất lượng dạy và học giúp chomỗi học sinh khi được học môn Giáo dục công dân đều có sự nhận thức đúng đắn

về xã hội, nắm vững pháp luật của Nhà nước Khi các em bước chân ra xã hội phải

là những công dân chân chính Biết thực hiện đúng quyền lợi, nghĩa vụ của mình.Vấn đề đặt ra là: Để thực hiện được việc đưa các kiến thức pháp luật vào bàihọc một cách tự nhiên, tránh sự áp đặt, máy móc giáo viên chúng ta cần phải làmnhư thế nào? Việc vận dụng cách dạy học này ở trường sở tại cần phải làm nhữnggì? làm thế nào để có thể giúp học sinh lĩnh hội được kiến thức pháp luật một cáchtích cực, sáng tạo và chủ động, phát huy được vai trò trung tâm của mình? Đó làmột trong những vấn đề mà tôi hết sức quan tâm

2 Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp:

a Các biện pháp tiến hành: đối với đề tài này tôi sử dụng chủ yếu một số biệnpháp sau:

- Quan sát sư phạm

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp khảo sát thực tiễn

- Phương pháp phân tích – tổng hợp

- Phương pháp khái quát hóa

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

b Thời gian tạo ra giải pháp:

Đề tài được nghiên cứu trong 3 năm

- Niên khóa 2013-2014 tập trung vào việc nghiên cứu vai trò môn GDCD và

và những biểu hiện vi phạm pháp luật, ý thức của học sinh về môn học GDCD

- Niên khóa 2014-2015 tìm những giải pháp lồng ghép kiến thức pháp luậtvào bài học

- Niên khóa 2015-2016 hoàn tất sáng kiến kinh nghiệm

c Khảo sát trước khi thử nghiệm đề tài:

Thời

gian

khảo sát

Số học sinh tham gia khảo sát

Số học sinh phân tích đúng và nêu được nội dung pháp luật

Số học sinh có nhận biết một phần nội dung pháp luật

Số học sinh

có hiểu biết

về nội dung pháp luật

I Mục tiêu:

Nhiệm vụ của đề tài nhằm giúp cho học sinh tiếp cận với các kiến thức pháp

luật thông qua các dạng bài tập theo đặc trưng của bộ môn GDCD, vốn là nhữngkiến thức mang tính khô khan, cứng nhắc

- Giúp học sinh tập phản ứng với những tình huống phức tạp và có thật sẽ gặptrong cuộc sống

- Góp phần nâng cao nhận thức, cư xử đúng đắn, phù hợp trong quan hệ giao tiếpvới người thân, bạn bè, thầy cô giáo v.v…

- Kiến thức pháp luật trở nên sâu sắc, dễ nhớ để biến thành hành động đúng đắn

II Mô tả giải pháp của đề tài:

1.Thuyết minh tính mới:

Nhằm tạo sự hứng thú học tập, khắc sâu kiến thức bài học, am hiểu pháp luật cũng như phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh một cách hiệu quả Tôi xin giới thiệu một số giải pháp thể hiện qua dạng bài tập có thể áp dụng trong giờ dạy

bộ môn Giáo dục công dân Giáo viên tùy theo nội dung kiến thức bài học để áp dụng từng giải pháp phù hợp nhằm đạt được mục tiêu bài dạy

Giải pháp 1: Lồng ghép giáo dục pháp luật thông qua bài tập tình huống

Giải pháp 2: Giáo dục pháp luật qua hệ thống bài tập củng cố

Giải pháp 3: Giáo dục pháp luật thông qua việc liên hệ thực tế giữa người vàviệc

Giải pháp 4 Lồng ghép giáo dục pháp luật trong những giờ ngoại khóa

Giải pháp 1: Lồng ghép giáo dục pháp luật thông qua bài tập tình huống.

Theo cách dạy học trước đây, phần kiến thức pháp luật chủ yếu theo nội dung của sách giáo khoa và chỉ áp dụng đối với bài cung cấp kiến thức pháp luật Vì vậy, học sinh tiếp nhận kiến thức pháp luật một cách thụ động thông qua các bài tập có ở sách giáo khoa nên nhiều khi vấn đề pháp luật mà giáo

viên truyền đạt tới học sinh chỉ mang tính giáo điều, rập khuôn và thiếu tính cập nhật, không sát với thực tế Còn với cách dạy học mới nhằm phát huy tính chủ động của học sinh giáo viên đưa ra tình huống từ thực tế đời sống, các vấn

đề gần gũi với HS cho các em tự liên hệ theo nhận thức của bản thân để giải quyết tình huống mà giáo viên đưa ra Đối với giải pháp này người giáo viên có thể áp dụng việc lồng ghép kiến thức giáo dục pháp luật cho học sinh ở nhiều dạng bài học kể cả bài học đạo đức.

Ví dụ 1 * Khi dạy bài “Tự chủ” – GDCD lớp 9, sau hoạt động tìm hiểu truyện

đọc để nhận biết các biểu hiện của tự chủ để từ đó hình thành khái niệm tự chủ.Giáo viên đưa ra tình huống – chia nhóm cho học sinh thảo luận tìm ra cách giảiquyết tình huống nhằm nâng cao hiểu biết của học sinh về tính tự chủ thông qua đó

để lồng ghép kiến thức pháp luật

Cách tiến hành: Giáo viên nêu tình huống: Bạn Huy lớp em là người giao du

rộng Một hôm bạn rủ em đến quán cà phê, bạn ấy “bật mí” cho em: “Đến quán này có nhiều trò chơi hay lắm, nhất là thấy người sảng khoái cực lạc, “phiêu” lắm khi được uống một viên thuốc màu hồng, không phải là hêrôin đâu, tớ được dùng rồi mà, đi với tớ bạn sẽ biết, tiền nong không thành vấn đề”.

Câu hỏi:

1.Trong trường hợp này em sẽ làm gì? Tại sao em lại làm như vậy?

2.Hành vi của em có thể hiện tính tự chủ và phù hợp với pháp luật không? Vìsao?

3.Theo em người tự chủ sẽ thực hiện pháp luật như thế nào?

Giáo viên định hướng cho học sinh:

- Dù lời mời của bạn có hấp dẫn đến đâu, em cũng sẽ từ chối và khuyên bạn không tham gia trò chơi đó Vì những biểu hiện mà bạn mô tả là biểu hiện của sử dụng ma túy Sử dụng ma túy là vi phạm pháp luật.

- Hành vi của em thể hiện tính tự chủ và phù hợp với pháp luật Vì em đã làm chủ được những suy nghĩ, hành vi của bản thân trong tình huống đó và không vi phạm pháp luật về sử dụng ma túy Người có tính tự chủ luôn biết tự điều chỉnh hành vi của mình , luôn làm đúng qui định của pháp luật.

Ví dụ 2: Khi dạy bài “Sống có đạo đức và tuân theo pháp luật” – GDCD lớp

9, cuối Hoạt động 2 – Tìm hiểu mối quan hệ giữa đạo đức và pháp luật, giáo

viên đưa ra tình huống:

“ Mẹ Hùng bị bệnh nặng, cần phải phẫu thuật kịp thời mới có thể qua khỏi Nhà Hùng lại quá nghèo nên không biết lấy đâu ra tiền để phẫu thuật cho mẹ Nóng lòng muốn cứu mẹ, Hùng đã lẻn vào nhà chị C, cạy tủ lấy trộm 40 triệu đồng và mang đến bệnh viện để nộp lệ phí chữa bệnh cho mẹ hết 20 triệu đồng.”

1 Theo em, trong trường hợp trên Hùng có vi phạm các chuẩn mực đạo đức xãhội hay không?

2 Hùng có vi phạm pháp luật hay không? Nếu có thì đó là tội gì?

3 Qua tình huống trên, em có thể rút ra bài học gì cho bản thân?

Giáo viên định hướng:

- Việc Hùng lo lắng và tìm mọi cách để cứu mẹ của mình là hoàn toàn chính đáng và phù hợp với đạo lí Điều này chứng tỏ, Hùng là một người con có hiếu và rất mực yêu thương mẹ mình Tuy nhiên, hành vi trộm cắp tài sản của người khác với bất kì lí do nào đều là vi phạm pháp luật và đồng thời cũng vi phạm các chuẩn mực đạo đức của xã hội.

- Hùng vi phạm pháp luật ở tội trộm cắp tài sản của công dân và sẽ bị xử phạt theo điều 155 của Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2013.

- Qua tình huống trên chúng ta thấy để trở thành một công dân có ích cho xã hội, chúng ta cần sống có đạo đức và tuân theo những quy định của pháp luật.

Ví dụ 3: Khi dạy bài 18 “Quyền khiếu nại và tố cáo” ( GDCD 8-đây là bài khó

dạy nhất trong chương trình GDCD ở THCS); để khai thác quyền khiếu nại, tố cáo

theo chuẩn kiến thức chúng ta có thể xây dựng các tình huống trên cơ sở những câuchuyện, vụ án có thật, có tính thời sự:

GV cho học sinh theo dõi đoạn phim có nội dung sau:

Bác An là người tàn tật nhưng phòng thuế của huyện lại định mức đóng thuế cho cửa hàng bác bằng mức thuế của những người bình thường khác Bác Bình khuyên bác An làm đơn khiếu nại vì người tàn tật là đối tượng được xét miễn giảm thuế.

Sau đó GV hỏi:- Em hãy cho biết nội dung đoạn phim nói điều gì ?

- Theo em bác Bình khuyên bác An như vậy là đúng hay sai ?Vì sao ?

HS trả lời cá nhân

GV kết luận: Bác Bình khuyên bác An như vậy là đúng vì người khuyết tật được quyền đề nghị xem xét miễn giảm thuế kinh doanh đối với mình.

GV tiếp tục nêu tình huống yêu cầu học sinh động não trả lời:

Ông hiệu trưởng trường THCS H ra quyết định với hình thức đuổi học đối với

học sinh Nguyễn Văn A vì đã có hành vi quay cóp trong khi làm bài thi học kì I vừa qua.

Hỏi: Nếu em là A, sau khi nhận quyết định trên thì em sẽ làm gì ?

- Tiếp tục cho học sinh quan sát đoạn phim bạo hành trẻ em của người giữ trẻ.

GV hỏi: Đây là đoạn phim nói về vụ án gì ? Khi thấy hành vi vi phạm pháp

luật xâm phạm nghiêm trọng đến thân thể, sức khỏe, tính mạng của công dân thì các em làm gì ?

GV kết luận: Quyền tố cáo là quyền của công dân, báo cho cơ quan ,tổ chức,

cá nhân có thẩm quyền biết về một vụ việc vi phạm pháp luật của bất cứ cơquan, tổ chức ,cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa đến lợi ích của nhà nước,quyền lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan ,tổ chức

+ Để khai thác trách nhiệm của công dân trong việc bảo đảm và thực hiệnquyền khiếu nại và tố cáo theo chuẩn kiến thức các thầy cô có thể xây dựngnhững bài tập tình huống trên cơ sở vụ tai nạn giao thông xảy ra trên địa bàn

GV nêu tình huống:

Tình huống: Lúc 14 giờ ngày 20/9/2014 tài xế Đinh Trọng Tấn điều khiển xe

ô tô mang biển số T12-6457 đi trên quốc lộ 1A theo hướng Bình Định-Huế qua địa phận huyện Phù Mỹ thì đâm vào ô tô mang biển số 77T-6618 do anh Nguyễn văn Hải điều khiển chạy phía trước cùng chiều làm anh Hải bị thương nặng Sau khi gây tai nạn anh Tấn điều khiển xe chạy về phía Bắc.

Hỏi: - Khi em chứng kiến vụ tai nạn trên với tư cách là công dân em sẽ làm gì ?

- Vì sao em phải báo vụ tai nạn trên đúng sự thật ?

- HS trả lời bằng sự hiểu biết của mình

GV kết luận: Các em sẽ báo với cơ quan có thẩm quyền ( Công an ) về vụ tainạn đúng sự thật Vì đây là hành vi vi phạm pháp luật, để cơ quan có thẩm

quyền xử lý khách quan, đúng người, đúng tội nhằm bảo đảm sự công bằng củamọi công dân trước pháp luật.

1.2 Giải pháp 2: Giáo dục pháp luật qua hệ thống bài tập củng cố.

Chúng ta đã biết hoạt động củng cố nhằm khắc sâu kiến thức bài học cho học sinh, hoạt động này có thể được tiến hành bằng nhiều cách Tuy nhiên theo cách dạy học truyền thống thì khi củng cố bài học giáo viên thường cho học sinh làm bài tập ở SGK hoặc đọc lại nội dung chính của bài học Đây là việc làm lặp lại nội dung bài học đã được hình thành trước đó Còn theo giải pháp mới này thì việc củng cố kiến thức bài học này không hoàn toàn là sự lặp lại mà còn nhằm mục đích nâng cao kiến thức đồng thời tuyên truyền giáo dục pháp luật cho các em một cách trực tiếp và thực tế.

Ví dụ 1 khi dạy bài: “ Góp phần xây dựng nếp sống văn hóa ở cộng đồng

dân cư” – GDCD lớp 8- Ở hoạt động củng cố: Giáo viên kể cho học sinh nghe câu

chuyện về bảo vệ môi trường sống:

“Gần nhà Minh có một con sông nhỏ, nước sạch, trong và mát Những chiều

hè oi ả, chúng tôi thường rủ nhau ra đấy chơi đùa thỏa thích Nhưng đó chỉ là câu chuyện của nhiều năm trước, còn bây giờ con sông đã trở thành nơi đổ rác lí tưởng Cá ở đây trước nhiều là thế mà nay phần thì chết, phần thì bỏ đi nơi khác Một hôm, trên dường đi học về thấy bác L đổ một xô rác đầy xuống sông, Minh liền dừng lại nói:

- Sao bác lại đổ rác xuống sông thế ạ? Nó sẽ làm cho sông này ngày một bẩn thêm, cá tôm chết hết.

- Ối trời, cháu cứ lo xa Người ta đổ đầy ra đấy sao không đi mà nhắc nhở họ Một

xô rác chứ có phải một gánh đâu mà làm sông ô nhiễm chứ?

Nói rồi bác ta quay ngoắt về nhà, không một chút bận tâm tới lời nói của Minh Minh thoáng nghĩ “người lớn mà lại có những hành động thật nhỏ nhen”.

Giáo viên tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm theo các câu hỏi sau:

1 Em có suy nghĩ gì trước hành động và câu nói của bác L?

2 Theo em, việc giữ gìn sạch sẽ nguồn nước, hạn chế được tình trạng ô nhiễmmôi trường sống có phải là biểu hiện của nếp sống văn hóa ở nơi công cộnghay không? Vì sao?

3 Hành vi vức rác bừa bãi ra môi trường công cộng có vi phạm pháp luật haykhông? Nếu em là Minh em sẽ làm gì?

Giáo viên nên định hướng cho HS:

- Hành động và lời nói của bác L là thiếu ý thức trách nhiệm đối với việc bảo vệ môi trường công cộng.

- Thực hiện nếp sống văn hóa ở công động dân cư trước hết là phải biết bảo vệ môi trường sống và vẻ đẹp mĩ quan nơi công cộng Vì đó chính là biểu hiện của việc góp phần xây dựng nếp sống văn hóa ở cộng đồng dân cư

- Hành vi đó là sai trái, vi phạm pháp luật, gây ô nhiễm môi trường, nguồn nước, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe mọi người.(theo điều 52- Bảo vệ môi trường nơi công cộng – Luật Bảo vệ môi trường- năm 2005)

- Nếu chứng kiến sự việc, em phải ngăn chặn bằng cách góp ý, khuyên nhủ, thuyết phục người đó không vức rác xuống sông, hồ ao, như vậy nữa; phân tích

rõ tác hại của việc làm đó Nếu không ngăn chặn được thì phải kịp thời báo cho người có trách nhiệm biết để ngăn chặn, xử lí.

*Ví dụ 2 : Hay khi dạy bài “Sống có đạo đức và tuân theo pháp luật” –

GDCD lớp 9, ở hoạt động 4: Củng cố, giáo viên đưa ra tình huống cho học sinhđóng vai, giải quyết tình huống:

“ Sau giờ tan học, trên đường đi xe đạp về nhà, Nam rủ An:

- Đoạn đường này vắng người qua lại, chúng mình đua xem đứa nào phóng xe nhanh hơn.

An đang chần chừ thì Nam nói tiếp:

- Cậu nhát gan thế! Bọn con trai lớp mình đứa nào chẳng làm như thế một vài lần.”

Hãy đóng vai thể hiện cách ứng xử của An trong tình huống trên (2 học sinh sẽthực hiện đóng vai cho tình huống giáo viên đưa ra)

Câu hỏi: Thảo luận lớp sau mỗi tình huống đóng vai:

1 Cách ứng xử của bạn trong vai An có thể hiện là người biết tôn trọng phápluật không? Vì sao?

2 Nếu em là An thì em sẽ có cách ứng xử như thế nào?

Đối với tình huống trên giáo viên nên định hướng cho học sinh: An nên khéo

léo từ chối không đua xe đạp trên đường, dù đường vắng Vì rất dễ xảy ra tai nạn cho mình và người khác Hành vi đó là vi phạm theo khoản 3 và khoản 6 Luật Giao thông đường bộ và sẽ bị xử phạt theo Nghị định 39/CP của Chính phủ ngày 13/7/2001.

Ví dụ 3: Khi dạy bài 11 GDCD 8 “ Lao động tự giác và sáng tạo” phần củng

cố giáo viên đưa ra tình huống cho học sinh giải quyết:

GV nêu tình huống:

Anh Lâm là một nông dân nghèo, mới học hết lớp 9 nhưng thương cha mẹ vất vả trong việc làm bầu đất để ươm cây, anh mày mò chế tạo máy làm bầu đất Thấy Lâm vất vả, cha anh nhiều lần can ngăn: Mình là nông dân thì làm sao sáng tạo được Thôi dẹp đi con! Lâm vẫn nghiên cứu vàthử nghiệm, hơn một năm sau mới hoàn chỉnh xong chiếc máy và đặt tên cho nó là Tùng Lâm Máy làm bầu đất của anh giúp giảm nhẹ vất vả trong việc làm bầu đất,mà năng suất gấp lên gấp 20 lần lao động thủ công Lâm cho rằng đây là một sángchế nên quyết định mang chiếc máy của mình đi đăng kí bản quyền sở hữu công nghiệp Thấy vậy, cha anh e ngại:

Ôi trời! Gọi là sáng chế thì máy phải hiệnđại, phải do kĩ sư, tiến sĩ sáng tạo ra mới cấp bản quyền công nghiệp chứ Mang nó đi làm gì cho mất công.

Hỏi: - Em có suy nghĩ gì về lời nói của cha Lâm? Vì sao em lại nghĩ như vậy?

Gọi học sinh trả lời và giáo viên kết luận :

+ Mọi công dân đều có quyền sáng tạo

+ Quyền sáng tạo là quyền của mỗi người được tự do nghiên cứu khoa học,

tự do tìm tòi, suy nghí để đưa ra các phát minh,sáng chế, cải tiến kĩ thuật, hợp líhóa sản suất………

Như vậy Anh Lâm có quyền thực hiện ý tưởng của mình

GV tích hợp Điều 40 Hiến pháp 2013; Điều 86 Luật sở hữu trí tuệ năm 2009 Điều

40 Hiến pháp 2013 (trích) Mọi người có quyền nghiên cứu khoa học và công nghệ,sáng tạo văn học, nghệ thuật và hưởng thụ lợi ích từ các hoạt động đó

Điều 86 Luật Sở hữu trí tuệ Quyền đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiếtkếbố trí ( trích) Tổ chức, cá nhân sau đây có quyền đăng ký sáng chế, kiểu dángcông nghiệp, thiết kế bố trí: a Tác giả tạo ra sáng chế, kiểu dáng công nghiệp,thiết

kế bố trí bằng công sức và chi phí của mình;

Giải pháp 3: Giáo dục pháp luật thông qua việc liên hệ thực tế người và việc

Giải pháp này khác với cách dạy cũ: Bám sát sách giáo khoa, ít liên hệ thực

tế vì thế học sinh thấy bài học xa rời thực tế, bài học ít để lại ấn tượng Còn ở giải pháp mới với cách liên hệ thực tế giữa người và việc nhằm giúp học sinh tự mình liên hệ thực tế, học sinh sẽ thấy được đâu là những hành vi thực hiện đúng theo pháp luật hoặc hành vi ấy sai ở chỗ nào Việc liên hệ thực tế giữa người và việc như thế này nhằm giúp cho học sinh nâng cao được nhận thức về những kiến thức pháp luật có trong bài học.

Giáo viên có thể tiến hành giải pháp này bằng các câu hỏi như:

H Ở địa phương em có những trường hợp nào vi phạm pháp luật? Hoặc liên hệ

tình hình thực tế của địa phương em việc thực hiện theo pháp luật diễn ra như thế nào? (tốt ở những mặt nào và chưa tốt ở những mặt nào? Nêu các biểu hiện cụ thể Ngoài ra giáo viên có thể đưa ra các sự kiện pháp luật ở địa phương và yêu cầu học sinh nhận xét.

Ví dụ: * Khi dạy bài: “Liêm khiết” – GDCD lớp 8: cuối Hoạt động 2: “Tìm hiểu ý

nghĩa của phẩm chất liêm khiết” giáo viên đưa ra câu hỏi liên hệ thực tế:

- Trong đời sống hàng ngày những hiện tượng nào theo em là biểu hiện củaphẩm chất liêm khiết hoặc không liêm khiết Học sinh tự liên hệ thực tế, nhận biếtcác biểu hiện của tính liêm khiết của bản thân hoặc của những người xung quanhnhư:

+ Trường hợp 1: Công an giao thông không chịu nhận tiền của những người lái

xe khi họ vi phạm luật giao thông

+ Trường hợp 2: Giám đốc hải quan tỉnh X nhận hối lộ của những của nhữngngười buôn lậu qua biên giới

+ Trường hợp 3: Hành vi nhận của hối lộ, đút lót của người khác để xin việc

- Câu hỏi: Em có nhận xét gì về những hành vi mà em vừa nêu ra? Hành vi đó

có liên quan đến các vấn đề về pháp luật không? Nếu có thì đó là tội gì? Em rút rabài học gì cho mình thông qua những trường hợp trên?

Giáo viên định hướng: Các hành vi trên đều là biểu hiện của phẩm chất Liêm

*Khi dạy bài: “ Pháp luật và kỉ luật” – GDCD lớp 8 - ở Hoạt động “Tìm hiểu

mối quan hệ giữa pháp luật và kỉ luật”

Giáo viên nêu ví dụ: Đưa ra hình ảnh về học sinh điều khiển xe đạp điện dànhàng ngang, không đội mũ bảo hiểm, vượt đèn đỏ…:

- Theo em những bạn học sinh đó có vi phạm kỉ luật hay pháp luật? Vì sao?

Giáo viên định hướng cho học sinh: Các học sinh trong bức ảnh đã vi phạm về

luật An toàn giao thông đường bộ và đồng thời cũng vi phạm nội qui nhà trường Với các vi phạm: Đi xe dàn hàng ngang, điều khiển xe đạp điện mà không đội mũ bảo hiểm, vượt đèn đỏ Các hành vi đó có thể bị phạt tiền theo qui định của Nghị định 34/2010/ NĐCP.

Hay:Hình ảnh về hành vi đánh bài có ăn tiền – giáo viên đặt câu hỏi:

- Hành vi học sinh đánh bạc là hành vi vi phạm pháp luật hay kỉ luật? Căn cứ vàođâu để em biết được điều đó?

Gv định hướng cho học sinh: Hành vi đánh bạc của học sinh vừa vi phạm kỉ

luật (nội qui nhà trường) vừa vi phạm pháp luật về tội đánh bạc theo điều 248 Bộ luật Hình sự - năm 2009 và sẽ bị xử phạt tùy theo mức độ vi phạm.

Giải pháp 4 Lồng ghép giáo dục pháp luật trong những giờ ngoại khóa.

Trước đây những giờ ngoại khóa thường giáo viên chúng ta ít chú tâm,cứ dạy cho qua loa ,lấy lệ.Nhưng không biết rằng đây là những tiết học thoải mái, dễ gây hứng thú cho học sinh và góp phần không nhỏ trong việc rèn

kỷ năng sống cho các em Các tiết ngoại khóa thường ở cuối học kì Khi dạy giáo viên nên lựa chọn những vấn đề pháp luật nổi cộm , thường xảy ra trong thực tế, những vấn đề gần với các em hơn Đặc biệt là những vấn đề ấy các em còn lúng túng chưa hiểu rõ.Từ những hoạt động vui chơi giải trí bằng các cuộc thi, trò chơi, hoạt động văn nghệ…chúng ta có thể lồng ghép vào các kiến thức pháp luật, các em sẽ dễ tiếp nhận, dễ nhớ, dễ thực hiện và tự nhiên kiến thức pháp luật sẽ đi vào đời sống của các em mà không cần phải áp đặt trong những bài học khô khan như trước nữa.

Ví dụ 1 GV tổ chức trò chơi “ Tư vấn pháp luật” trong tiết ngoại khóa lớp

9.

GV mời một nhóm tham gia đóng vai các “Luật sư” để tư vấn pháp luật cho các công dân Giáo viên cung cấp thêm tư liệu (Điều 71 Hiến pháp năm 1992 và

bộ luật hình sự từ điều 93đến điều 123 ) cho nhóm luật sư Số học sinh còn lại trong lớp đóng vai các công dân muốn tư vấn pháp luật.

- GV yêu cầu mỗi học sinh chuẩn bị 1 đến 2 câu hỏi/tình huống hoặc câu chuyện, vụ án có thật, có tính thời sự đã sưu tầm được.

- Khi các công dân nêu câu hỏi, tình huống…các luật sư có thể trao đổi và

cử đại diện trả lời.

Trò chơi cứ tiếp tục cho đến khi các “Luật sư” trả lời hết các câu hỏi của công dân Chảng hạn một số tình huống mà học sinh đã chuẩn bị.

1.Ở nước ta văn bản pháp luật nào qui định về quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân ?

Trả lời: Ở nước ta văn bản pháp luật qui định về quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân là hiến pháp năm 1992 điều 71 đã được sửa đổi bổ sung năm 2001.

2.Pháp luật nước ta bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân cụ thể như thế nào ?

Trả lời:

- Công dân được pháp luật bảo vệ tính mạng,sức khoe, danh dự, nhân phẩm Mọi hành vi xâm hại bất hợp pháp đến tính mạng,sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác đều bị pháp luật trừng trị.

- Bộ luật hình sự 1999 được sửa đổi, bổ sung năm 2009 qui định tại chương 12 các tội xâm hại tính mạng, sức khoae, danh dự, nhân phẩm của công dân- gồm 30 điều( từ điều 93 đến điều 122)

3 Tình huống:

Do có việc gấp, chị Hoa đem chiếc xe đạp của minh ra cửa hàng cầm đồ để vay tiền Đến hẹn chị mang tiền đến để trả lấy lại xe nhưng chiếc xe của chị đã bị Hà- con trai ông chủ cửa hàng-đem sử dụng làm gãy khung.

- Trong tình huống trên, Hà có được quyền sử dụng chiếc xe đó không? Vì sao? Ông chủ cửa hàng có quyền gì đối với chiếc xe của chị Hoa, căn cứ vào đâu?Chị Hoa có quyền bồi thường chiếc xe bị hỏng không? Ai sẽ phải bồi thường?

Ví dụ 2: Tổ chức hoạt động ngoại khóa bằng trò chơi hái hoa dân chủ với chủ đề thi tìm hiểu về luật an toàn giao thông ( hoặc phòng chống các tệ nạn xã hội để lồng ghép giáo dục pháp luật.)

Cuối học kì I lớp 8,9 giờ ngoại khóa bộ môn các thầy cô có thể tổ chức trò chơihái hoa dân chủ, chủ đề về an toàn giao thông

- GV chuẩn bị câu hỏi, đáp án, lớp thống nhất chuẩn bị các phần thưởng nhỏ,màn hình, đèn chiếu

- Phân công trang trí lớp học, chuẩn bị cây hoa, treo các câu hỏi đánh số thứ tự

từ 1->10…

- Trò chơi bắt đầu bằng tiết mục văn nghệ, đi vào phần trọng tâm học sinh háitrúng vào câu số mấy thì tổ vi tính sẽ chiếu câu hỏi lên, học sinh trả lời đúng sẽđược nhận quà, trả lời sai nhương quyền lại cho các bạn còn lại

Chẳng hạn một số câu hỏi như sau:

Câu 1 Vai trò quan trọng của trật tự an toàn giao thông

- Bảo đảm tính mạng, tài sản con người, làm cho xã hội bình yên hạnh phúc.

Câu 2.Trách nhiệm của học sinh trong việc thực hiện trật tự an toàn giao thông?

- Học và thực hiện đúng theo những quy định của luật giao thông.

- Tuyên truyền những quy định của luật giao thông.

- Nhắc nhở cho mọi người cùng thực hiện, nhất là các em nhỏ.

- Lên án tình trạng cố tình vi phạm pháp luật.