TRUYỆN NGẮN HAY : nhung ngay thu 3 voi thay morrie

Morrie tiïịp: "Ăûúơc röìi, bíy giúđ öng cho töi biïịt öng tin nhûông gò " Koppel caêm thíịy thiïịu thoaêi maâi: "Ăöịi vúâi ngûúđi töi chó múâi quen biïịt vađi ba phuât, thûúđng töi khöng

MUƠC LUƠC

LÚĐI GIÚÂI THIÏƠU 3

CHÛÚNG I: HOƠC TRÒNH 5

CHÛÚNG II: GIAÂO TRÒNH 7

CHÛÚNG III: CHAĐNG SINH VIÏN 13

CHÛÚNG IV: THÑNH THÕ - PHÍÌN I 16

CHÛÚNG V: HÛÚÂNG DÍÎN 21

CHÛÚNG VI - LÚÂP HOƠC 25

CHÛÚNG VII - THAM DÛƠ LÚÂP HOƠC 32

CHÛÚNG VIII - THÏỊ GIÚÂI 37

CHÛÚNG IX - SÛƠ TUÊI PHÍƠN 42

CHÛÚNG X - TIÏỊC NUÖỊI 47

CHÛÚNG XI - THÑNH THÕ PHÍÌN II 53

CHÛÚNG XII - VÕ GIAÂO SÛ PHÍÌN 1 56

CHÛÚNG XIII - CAÂI CHÏỊT 61

CHÛÚNG XIV - GIA ẰNH 68

CHÛÚNG XVI - VÕ GIAÂO SÛ PHÍÌN II 75

CHÛÚNG XVII - TUÖÍI GIAĐ 79

CHÛÚNG XVIII - TIÏÌN BAƠC 85

CHÛÚNG XIX - TÒNH ÝU 90

CHÛÚNG XX- HÖN NHÍN 99

CHÛÚNG XXI- VÙN HOÂA 107

CHÛÚNG XXII- THÑNH THÕ III 113

CHÛÚNG XXIII- THA THÛÁ 117

CHÛÚNG XXIV- MƯÅT NGÂY HOÂN TOÂN 123

CHÛÚNG XXV- GIẬ TÛÂ 131

CHÛÚNG XVI- TƯËT NGHIÏÅP 136

CHÛÚNG XVII-KÏËT LUÊÅN 138

LÚĐI GIÚÂI THIÏƠU

Mitch Albom lađ möơt nhađ baâo, giûô muơc thïí thao cho túđ Detroit Free Press Liïn tiïịp mûúđi nùm, luâc chó vađo lûâa tuöíi trïn 30, anh chađng kyâ muơc gia thïí thao nađy, ặúơc Höơi Kyâ Giaê Thïí Thao (Associated Press Sports Editors) vinh danh lađ ngûúđi kyâ muc gia thïí Thao hay nhíịt Thïị röìi möơt ngađy noơ, vò möơt sûơ ằnh cöng, anh ăaô taơm ngûng viïịt muơc kyâ Thïí Thao, ăïí hoađn thađnh quýín saâch, sau nađy lađ quýín saâch baân chaơy nhíịt trong nùm 1977 - Quýín saâch khöng liïn quan gò túâi thïí thao Möơt quýín saâch viïịt vïì kinh nghiïơm cuöơc ăúđi cuêa möơt giaâo sû ăaơi hoơc giađ ăang chïịt díìn mođn vò bïơnh Lou Gehrig

Möơt töịi noơ, Mitch Albom ăang ăöíi tûđ ăađi nađy qua ăađi khaâc khöng muơc ăñch, vađ anh böîng chuâ yâ túâi chûúng trònh "Nightline" cuêa Ted Koppel Kòa ngûúđi ta ăang noâi vïì öng Thíìy ýu quyâ cuêa anh! Tûđ líu khi ra khoêi ăaơi hoơc, anh khöng cođn liïn laơc vúâi öng Thíìy Xaô Höơi Hoơc, mađ anh ríịt thín tûđ thuúê bíơn quíìn jeans, aâo thun, vađ ăíìu oâc ăíìy lyâ tûúêng Giúđ ăíy Mitch Albom lađ kyâ muơc gia

ùn khaâch, ngûúđi ta cíìn anh viïịt vïì caâc tríơn banh, boâng röî, tuâc cíìu, baseball, quíìn vúơt noâng boêng Thïm vađo ăoâ anh cođn lađm cho ăađi radio, xuíịt hiïơn trïn ăađi truýìn hònh, anh bíơn röơn vúâi caâc caâc buöíi phoêng víịn vïì caâc tay thïí thao gia nöíi tiïịng ặúng thúđi Anh chaơy theo tûđng muđa cuêa thïí thao vađ qún míịt öng Thíìy ýu quyâ ăaô tûđng coâ nhûông buöíi noâi chuýơn ăúđi lyâ thuâ vúâi

Sau buöíi truýìn hònh, Mitch Albom goơi ăiïơn thoaơi hoêi thùm ngûúđi thíìy giađ, röìi bay vïì laơi thađnh phöị ăaơi hoơc cuô ăïí thùm thíìy Vađ tûđ ăoâ möîi ngađy thûâ Ba cho ăïịn khi Thíìy Morrie Schwartz qua ăúđi, hai thíìy trođ gùơp nhau Möơt thíìy giaêng vïì cuöơc ăúđi, vađ möơt trođ ghi cheâp bađi hoơc vađ caêm nghô ăaô thay ăöíi ăúđi söịng cuêa anh

Duâ Thêìy àang chïët dêìn môn nhûng thïë giúái thêìy àêìy tịnh yïu vâ hy vổng "Tịnh Yïu lâ sûå hiïån diïån cuãa ta trïn cuưåc àúâi, duâ rùçng thïí xấc ta àậ ra ài (Love is how you stay alive, even after you are gone) Mitch Albom àậ ghi lẩi kinh nghiïåm cuãa mưåt ngûúâi àang chïët dêìn môn, nhûng tû tûúãng cuãa ưng vêỵn côn mậi mậi Àố lâ quyïín "Nhûäng Ngây Thûá Ba Vúái Thêìy Morrie" (Tuesdays with Morrie) cuãa Mitch Albom

CHÛÚNG I: HOƠC TRÒNH

Khoaâ hoơc cuöịi ăúđi cuêa võ giaâo sû giađ cuêa töi diïîn ra möîi tuíìn möơt buöíi taơi nhađ öng bïn caơnh cûêa söí phođng ăoơc saâch, núi öng coâ thïí nhòn ngùưm möơt cíy dím-buơt, ruơng laâ ăoê höìng Lúâp nhoâm vađo möîi ngađy thûâ ba Bùưt ăíìu sau bûôa ùn saâng Mön hoơc lađ YÂ Nghôa Cuöơc Ăúđi Daơy theo kinh nghiïơm

Khöng coâ ăiïím sùưp haơng nhûng coâ thi víịn ăaâp möîi tuíìn Sinh viïn phaêi traê lúđi cíu hoêi vađ phaêi tûơ ăùơt cíu hoêi cuêa mònh Cuông phaêi lađm möơt vađi cöng viïơc tay chín nhû níng ăíìu giaâo sû lïn ăïí vađo möơt tû thïị thoaêi maâi, hoùơc ăeo cùơp kiïịng cuêa öng vađo söịng muôi Hön öng tûđ giaô cuông ặúơc thïm ăiïím

Khöng cíìn saâch nhûng bađn nhiïìu vïì ăïì tađi, bao göìm lođng nhín aâi, lađm viïơc cöơng ăöìng, gia ằnh, tuöíi giađ, tha thûâ vađ cuöịi cuđng lađ caâi chïịt Bađi giaêng cuöịi cuđng ríịt vùưn tùưt chó coâ vađi chûô

Ăaâm tang diïîn ra thay cho lïî töịt nghiïơp Mùơc díìu khöng thi cuöịi khoaâ nhûng sinh viïn phaêi viïịt möơt bađi dađi vïì nhûông gò ăaô hoơc ặúơc Bađi íịy ặúơc trònh bađy úê ăíy

Khoaâ hoơc cuöịi cuđng cuêa võ thíìy giađ chó coâ möơt sinh viïn Sinh viïn ăoâ lađ töi

Khoaêng cuöịi muđa Xuín nùm 1979, vađo möơt buöíi chiïìu Chuê Nhíơt noâng bûâc, nhïî nhaơi Tuơi töi caê trùm ặâa ngöìi vúâi nhau, bïn caơnh nhau, trïn nhiïìu daôy ghïị xïịp ăïị trïn nïìn coê trong khu trung tím ăaơi hoơc Chuâng töi mùơc aâo thuơng nylon mađu xanh dûúng vađ nghe bađi diïîn vùn dađi ăïịn söịt ruöơt Khi cuöơc lïî chíịm dûât, chuâng töi neâm muô lïn trúđi vađ thïị lađ chuâng töi chñnh thûâc töịt nghiïơp, hoađn thađnh nùm choât cuêa ăaơi hoơc Brandeis, nùìm trong thađnh phöị

Waltham, Massachussetts Ăöịi vúâi nhiïìu ặâa chuâng töi, tuöíi thú vûđa múâi haơ mađn

Sau buöíi lïî, töi gùơp Thíìy Morrie Schwartz, öng thíìy mađ töi quyâ mïịn nhíịt vađ giúâi thiïơu Thíìy vúâi ba maâ töi Öng lađ ngûúđi nhoê beâ, bûúâc ăi lađ nhûông bûúâc ngùưn nhû thïí lađ gioâ maơnh luâc nađo cuông coâ thïí böịc öng lïn túâi míy Trong böơ lïî phuơc ngađy töịt nghiïơp, tröng öng giöịng nhû möơt cíy thaânh giaâ dûơng giûôa öng tiïn tri trong Kinh Thaânh vađ möơt thiïn thíìn tñ hon vađo dõp Giaâng Sinh Mùưt öng long lanh hai mađu xanh dûúng luơc, toâc thûa moêng mađu baơch kim xoađ xuöịng traân, ăöi tai lúân, soâng muôi hònh tam giaâc vađ hai chuđm löng mađy húi ngaê mađu Mùơc díìu rùng öng khöng ăïìu ăùơn vađ hađm rùng dûúâi thuơt vađo trong giöịng nhû coâ ai ăíịm xö vađo trong khi öng cûúđi laơi giöịng nhû khi baơn vûđa noâi möơt cíu khöi hađi chûa ai tûđng noâi trïn traâi ăíịt nađy Öng baêo ba maâ töi lađ töi ăaô choơn tíịt caê nhûông giaêng khoaâ mađ öng daơy Öng baêo ba maâ: "Öng bađ coâ möơt cíơu con ăùơc biïơt lùưm ăíịy " Töi böịi röịi nhòn xuöịng ăöi chín Trûúâc khi chia tay, töi trao tùơng öng thađy möơt goâi quađ lađ chiïịc cùơp da mađu xaâm vúâi tïn tùưt cuêa phña trûúâc chiïịc cùơp Töi ăaô mua chiïịc cùơp nađy ngađy höm trûúâc taơi möơt thûúng xaâ Töi khöng muöịn qún öng Coâ leô töi khöng muöịn öng qún töi thò ăuâng hún

"Mitch, cíơu lađ möơt trong nhûông sinh viïn gioêi " Öng vûđa noâi vûđa ngùưm chiïịc cùơp Röìi öng öm töi Töi caêm thíịy hai cùỉng tay gíìy gođ öm quanh lûng Töi cao hún öng nïn khi öng öm töi, töi caêm thíịy ngûúơng nguđng nhû töi lađ möơt phuơ huynh vađ öng lađ möơt thùìng nhoê

Öng hoêi röìi ăíy töi seô cođn liïn laơc vúâi öng nûôa khöng, töi khöng do dûơ traê lúđi: "Dô nhiïn cođn chûâ, Thíìy "

Khi öng luđi ra, töi thíịy öng khoâc

CHÛÚNG II: GIẤO TRỊNH

Bẫn ấn tûã hịnh àïën tay ưng vâo muâa hê nùm 1994 Bêy giúâ nghơ lẩi thị Morrie àậ biïët trûúác chuyïån chùèng lânh àố tûâ lêu Ưng biïët àiïìu nây tûâ ngây ưng bỗ khiïu vuä

Trûúác àêy ưng vêỵn thđch khiïu vuä Àiïåu nhẩc gị khưng thânh vêën àïì Rock, nhẩc àẩi ban, nhẩc blues Àiïåu gị ưng cuäng thđch Ưng thûúâng nhùỉm chùåt àưi mùỉt, mĩm mưåt nuå cûúâi thoẫi mấi rưìi bùỉt àêìu chuyïín àưång theo nhõp àiïåu riïng cuãa mịnh Khưng phẫi luác nâo ưng cuäng nhẫy àểp Vẫ lẩi, ưng cuäng chùèng cêìn cố àâo Ưng nhẫy mưåt mịnh

Ưng thûúâng túái mưåt nhâ thúâ tẩi cưng trûúâng Harvard mưỵi àïm thûá tû, àïí tham dûå buưíi "khiïu vuä tûå do " Cố àên chúáp vâ loa phống thanh lúán vâ thêìy Morrie lao mịnh vâo àấm àưng mâ phêìn lúán lâ sinh viïn êëy, chĩ mùåc mưåt chiïëc ấo T-shirt vâ quêìn thïí thao àen, cưí vùỉt mưåt chiïëc khùn lưng, vâ bêët cûá loẩi nhẩc gị àang chúi, ưng cuäng àïìu nhẫy theo Nïëu nhẩc Jimmy Hendrix thị ưng nhẫy àiïåu lindy Ưng vùån mịnh vâ quay trôn, ưng muáa àưi tay nhû mưåt nhẩc trûúãng àang say ma tuáy cho túái khi mưì hưi chẫy xuưëng ngang lûng Chùèng cố ai úã àố biïët ưng lâ mưåt tiïën sơ xuêët sùỉc vïì xậ hưåi hổc vúái nhiïìu nùm lâm giấo sû àẩi hổc vâ lâ tấc giẫ nhiïìu cuưën sấch giấ trõ Hổ chĩ nghơ ưng giâ àiïn khuâng nâo àố thưi

Cố mưåt lêìn ưng àem àïën mưåt cuưån bùng cuä àiïåu tango nhúâ hổ chúi trïn dân mấy khụëch êm Rưìi ưng àiïìu khiïín cẫ sân nhẫy, phống mịnh vïì phđa trûúác rưìi luâi mau nhû mưåt gậ tịnh nhên si mï ngûúâi Nam Myä Khi ưng ngûâng mổi ngûúâi àïìu vưỵ tay Chùỉc ưng muưën thúâi gian ngûâng trưi àïí sưëng mậi giêy phuát àố thưi

Thïë rưìi côn àêu ngây khiïu vuä

Luác ưng ngoâi 60, ưng mùỉc chûáng xuyïỵn Hđt thúã àưëi vúái ưng trúã nïn nùång nhổc Mưåt hưm, ưng àang ài dổc búâ sưng Charles thị

möơt cún gioâ laơnh thöíi maơnh lađm öng ngheơt thúê Öng ặúơc chúê vađo nhađ thûúng vađ ặúơc chñch thuöịc maơnh adrenalin

Vađi nùm sau öng caêm thíịy ăi ặâng khoâ khùn Taơi möơt buöíi hoơp mùơt sinh nhíơt möơt ngûúđi baơn, khöng hiïíu sao öng loaơng quaơng chuâi ngaô Möơt töịi höm khaâc, öng teâ trïn bûơc möơt raơp haât, lađm möơt ăaâm ngûúđi höịt hoaêng

Coâ ngûúđi hö lïn: "Giuâp cho öng thúê "

Luâc ăoâ öng ăaô ngoađi 70 nïn hoơ thò thíìm: "Giađ íịy mađ" vađ vûơc öng ặâng díơy Nhûng Thíìy Morrie biïịt víîn biïịt roô hún chuâng töi vïì cú thïí cuêa Thíìy, nghôa lađ cođn víịn ăïì gò khaâc nûôa Khöng phaêi chó taơi giađ mađ thöi Luâc nađo öng cuông mïơt moêi Öng khoâ nguê Öng nùìm mï thíịy öng ăang chïịt díìn chïịt mođn Öng bùưt ăíìu ăi khaâm baâc sô Khaâm nhiïìu baâc sô Hoơ thûê maâu Hoơ thûê nûúâc tiïíu Hoơ ăïí möơt öịng kñnh vađo híơu mön, vađ nhòn vađo ruöơt öng Cuöịi cuđng cuông chùỉng thíịy gò, möơt baâc sô ra lïơnh cho lađm tiïíu giaêi phíîu bùưp thõt, líịy möơt miïịng nhoê trïn bùưp vïị Kïịt quaê phođng thñ nghiïơm coâ díịu chó truơc trùơc vïì thíìn kinh, vađ Thíìy Morrie laơi ặúơc goơi ăïịn ăïí chõu möơt loaơi thûê nghiïơm khaâc Trong möơt cuöơc thûê nghiïơm, öng ngöìi trïn möơt ghïị dađi ăùơc biïơt vađ hoơ truýìn möơt luöìng ăiïơn vađo ngûúđi, cuông nhû thïị ngöìi trïn ghïị ăiïơn, ăïí nghiïn cûâu nhûông phaên ûâng trong naôo böơ cuêa öng

Chuâng töi phaêi xem laơi chuýơn nađy múâi ặúơc “Caâc baâc sô noâi luâc nhòn baêng kïịt quaê

“Sao víơy? Chuýơn gò víơy?” Thíìy Morrie hoêi

“Chuâng töi khöng chùưc Thúđi gian trïn baêng chíơm quaâ

- Thúđi gian trïn baêng chíơm nghôa lađ thïị nađo?

Cuöịi cuđng, vađo möơt ngađy thaâng 8 nùm 1994 noâng bûâc vađ íím ûúât, thíìy Morrie vađ bađ vúơ Charlotte ăïịn phođng khaâm bïơnh cuêa võ baâc sô chuýn vïì naôo böơ, öng nađy ýu cíìu thíìy ngöìi xuöịng ghïị trûúâc khi tiïịt löơ tin tûâc múâi Thíìy Morrie bõ chûâng amyotrophic lateral sclerosis (ALS) cuông goơi lađ bïơnh Lou Gehric, möơt chûâng bïơnh tađn nhíîn, dai dùỉng cuêa naôo böơ Khöng coâ thuöịc chûôa

- Khöng ai biïịt taơi sao

- Bïơnh thíơp tûê phaêi khöng?

- Phaêi

- Víơy töi seô chïịt haê?

- Víng töi ríịt tiïịc! Võ baâc sô noâi

Öng baâc sô ngöìi vúâi thíìy Morrie vađ Charlotte hai tiïịng ăöìng höì, kiïn nhíîn traê lúđi caâc cíu hoêi Khi hoơ ra vïì, öng cho hoơ thïm chi tiïịt vïì bïơnh ASL, nhûông xíịp giíịy chó díîn nađy noơ, giöịng nhû hoơ múê möơt trûúng muơc ngín hađng Ngoađi kia trúđi saâng choang vađ thiïn haơ víîn sinh hoaơt bònh thûúđng Möơt bađ chaơy túâi boê tiïìn vađo cöơt ăíơu

xe Möơt bađ khaâc xaâch tuâi ăöì ùn Charlotte thò coâ möơt triïơu yâ nghô trong ăíìu Cođn bao nhiïu thúđi gian nûôa ăíy? Xoay súê ra sao? Lađm sao traê tiïìn caâc hoaâ ăún Trong khi ăoâ thò öng thíìy giađ cuêa töi ngaơc nhiïn vúâi veê bònh thûúđng cuêa ngađy höm ăoâ xung quanh öng ta

“Taơi sao thiïn haơ khöng ngûđng laơi? Hoơ khöng biïịt chuýơn gò xaêy ra cho öng hay sao?

Nhûng thïị giúâi khöng dûđng laơi, khöng ăïí yâ gò ăïịn chuýơn ăoâ, vađ khi thíìy Morrie keâo nheơ caânh cûêa xe, öng caêm thíịy nhû rúât xuöịng möơt löî höíng

“Bíy giúđ sao ăíy?” Öng nghô Khi võ giaâo sû giađ cuêa töi ăang kiïịm cíu traê lúđi thò cùn bïơnh víîn xím chiïịm öng tûđng ngađy, tûđng ngađy möơt Möơt buöíi saâng öng luđi xe ra khoêi nhađ ăïí xe, böîng gíìn nhû khöng ăaơp thùưng nöíi Thïị lađ hïịt laâi xe

Öng bõ trûúơt teâ hoađi nïn öng phaêi mua möơt chiïịc gíơy Thïị lađ hïịt ăi ặâng tûơ nhiïn

Öng ăi búi thûúđng lïơ taơi höơi quaân YMCA, nhûng böîng thíịy khöng cúêi ăöì möơt mònh ặúơc nûôa Öng beđn thú möơt trúơ taâ ăíìu tiïn, möơt sinh viïn ban Thíìn Hoơc tïn Tony, giuâp öng xuöịng bïí búi vađ lïn búđ, mùơc vađ cúêi ăöì tùưm Trong phođng thay aâo, míịy ngûúđi ăïịn búi lađm böơ khöng nhòn öng Nhûng hoơ víîn nhòn thíịy Thïị lađ hïịt kñn ăaâo

Vađo muđa thu nùm 1994, Morrie túâi ngöi trûúđng ăaơi hoơc Brandeis úê trïn ăöìi ăïí daơy khoaâ hoơc cuöịi cuđng Dô nhiïn öng coâ thïí boê daơy khoaâ nađy Ăaơi hoơc hùỉn seô thöng caêm vúâi öng Taơi sao laơi phaêi chõu ăau ăúân trûúâc mùơt nhiïìu ngûúđi víơy? Cûâ úê nhađ ăi Lo moơi chuýơn cho ýn öín Nhûng yâ nghô boê daơy khöng ăïịn vúâi Morrie

“Caâc baơn sinh viïn, chùưc caâc baơn coâ mùơt úê ăíy ăïí hoơc lúâp Tím lyâ Xaô höơi Töi ăaô daơy lúâp nađy hai chuơc nùm vađ ăíy lađ líìn ăíìu tiïn töi coâ thïí noâi lađ choơn lúâp nađy coâ caâi nguy hiïím cuêa noâi, búêi vò töi mùưc möơt chûâng bïơnh thíơp tûê bíịt trõ Töi coâ thïí khöng söịng ăïịn hïịt khoâa Nïịu baơn caêm thíịy ăoâ lađ möơt víịn ăïì vađ muöịn boê lúâp nađy, töi cuông thöng caêm

Öng móm cûúđi Vađ thïị lađ hïịt bñ míơt

Bïơnh ASL giöịng nhû möơt cíy ăeđn cíìy ăaô möìi lûêa Noâ lađm cho thíìn kinh baơn chaêy tan, ăïí laơi cú thïí baơn möơt ăoâng saâp Thûúđng thò noâ khúêi ăíìu tûđ cùơp giođ ăi lïn Baơn míịt kiïím soaât bùưp thõt ăuđi thađnh ra baơn hïịt khaê nùng ặâng thùỉng ngûúđi Baơn míịt kiïím soaât bùưp thõt lûng thađnh ra baơn hïịt khaê nùng ngöìi thùỉng lûng Cuöịi cuđng nïịu baơn víîn cođn söịng, baơn thúê qua möơt öịng thöng qua cöí hoơng, trong khi tím höìn baơn hoađn toađn tónh taâo, bõ nhöịt trong möơt chiïịc voê queđ quùơt Coâ leô baơn chó chúâp mùưt, tùơt lûúôi, giöịng nhû trong möơt cuöịn phim khoa hoơc giaê tûúêng, möơt con ngûúđi ăoâng bùng nùìm trong phíìn thõt xûúng cuêa chñnh mònh Diïîn trònh nađy xaêy ra cuông khöng quaâ nùm nùm kïí tûđ khi nhuöịm bïơnh

Caâc baâc sô cuêa Morrie thò ăoaân lađ öng chó cođn söịng hai nùm Morrie biïịt lađ cođn ñt thúđi gian hún nûôa

Nhûng võ giaâo sû giađ cuêa töi ăaô coâ möơt quýịt ắnh síu sa, möơt quýịt ắnh mađ öng ăaô dûơ tñnh ngay tûđ khi öng bûúâc chín ra khoêi phòng khaâm bïơnh vúâi lûúôi kiïịm lú lûêng trïn cöí hoơng Töi seô heâo tađn díìn röìi biïịn ăi hay töi seô tíơn duơng thúđi gian cođn laơi?

Öng khöng heâo tađn Öng ăíu coâ xíịu höí vò seô phaêi chïịt ăi Thay vò ăoâ öng seô duđng caâi chïịt lađm dûơ aân cuöịi cuđng, lađm ăiïím then chöịt cho nhûông ngađy cuöịi Vò ai cuông seô chïịt, con ngûúđi öng coâ thïí lađ ăïì tađi giaâ trõ phaêi khöng? Chñnh öng coâ thïí lađ ăïì tađi

ăïí khaêo cûâu, lađ cuöịn saâch bùìng xûúng thõt Haôy nghiïn cûâu töi trong caâi chïịt chíơm raôi vađ kiïn trò nađy Haôy coi kyô nhûông gò ăaô xaêy ra cho töi Haôy duđng töi ăïí hoơc hoêi

Morrie seô ăi böơ trïn chiïịc cíìu cuöịi cuđng nöịi liïìn sûơ söịng vađ sûơ chïịt vađ tûúđng thuíơt cuöơc di hađnh nađy

Khoaâ muđa thu qua mau Thuöịc viïn cuông tùng díìn Thïí duơc dûúông sinh trúê nïn ăïìu ăùơn Caâc y taâ túâi nhađ öng ăïí sùn soâc cùơp giođ cađng ngađy cađng teo, ăïí giûô cho bù‘p thõt cođn hoaơt ăöơng, nhíịc lïn keâo xuöịng nhû búm nûúâc tûđ lođng giïịng Caâc chuýn viïn thoa boâp túâi möîi tuíìn möơt líìn ăïí lađm dõu nhûông phíìn cú thïí mađ öng caêm thíịy trú cûâng Öng gùơp nhûông öng thađy daơy vïì tônh tím, nhùưm mùưt laơi vađ giúâi haơn tíìm suy nghô cuêa öng túâi mûâc chó cođn nghô túâi húi thúê cuêa chñnh mònh, thúê ra vađ hñt vađo

Möơt höm duđng chiïịc gíơy, öng bûúâc lïn bíơc thïìm vađ ngaô xuöịng ặúđng Chiïịc gíơy ặúơc thay bùìng gíơy chöịng nhiïìu chín Khi thín thïí öng ýịu díìn, chuýơn ra vö phođng tùưm cuông trúê nïn quaâ nùơng nhoơc, Morrie bùưt ăíìu tiïíu tiïơn trong möơt chiïịc bònh tiïíu caâ nhín lúân Öng phaêi thùỉng lûng ăïí lađm chuýơn nađy, nghôa lađ phaêi coâ ngûúđi giûô chiïịc bònh ăïí öng tiïíu vađo

Ăa söị chuâng ta chùưc seô ngûúơng vïì tíịt caê nhûông chuýơn nađy, nhíịt lađ úê tuöíi cuêa Morrie Nhûng Morrie khöng giöịng nhû ăa söị chuâng ta Khi coâ vađi ăöìng nghiïơp ăïịn thùm öng thûúđng noâi: Nađy töi phaêi ăi teđ, caâc öng giuâp töi ặúơc khöng? Míịy öng thíịy ö-kï khöng?

Thûúđng thò hoơ ăïìu thíịy ö-kï vađ cuông ngaơc nhiïn vïì chñnh thaâi ăöơ cuêa hoơ

Thûơc víơy, öng tiïịp tûđng ăoađn khaâch, mađ söị nađy cûâ tùng díìn Öng líơp thađnh nhûông nhoâm thaêo luíơn vïì caâi chïịt, yâ nghôa cuêa sûơ chïịt, caâc xaô höơi víîn thûúđng súơ chïịt ra sao vò khöng hiïíu chïịt lađ gò Öng baêo caâc baơn öng lađ nïịu hoơ muöịn giuâp öng thò ặđng thûúng haơi öng mađ nïn ăïịn thùm öng, ăiïơn thoaơi cho öng, chia seê nhûông víịn ăïì nan giaêi vúâi öng, vò Morrie víîn gioêi trong viïơc lùưng nghe ngûúđi khaâc Bao nhiïu chuýơn xaêy ra cho öng, nhûng gioơng noâi cuêa öng víîn maơnh meô, múđi moơc vađ tím trñ cuêa öng víîn bûđng lïn vúâi hađng

triïơu yâ nghô Öng muöịn chûâng minh rùìng chûô “sùưp chïịt” khöng ăöìng nghôa vúâi chûô “vö duơng ”

Tïịt dûúng lõch túâi röìi qua Mùơc duđ öng khöng hïì noâi vúâi ai,nhûng Morrie biïịt ăoâ lađ nùm cuöịi cuêa ăúđi öng Bíy giúđ thò öng phaêi duđng xe lùn, vađ öng tranh ăíịu ăïí coâ ăuê thò giúđ noâi nhûông ăiïìu öng cíìn noâi vúâi tíịt caê nhûông ngûúđi öng ýu mïịn Khi coâ möơt baơn ăöìng nghiïơp chïịt bíịt ngúđ vò ăau tim, öng ăi ặa ăaâm Luâc ra vïì öng thíịy chaân naên

“Thíơt uöíng ” Öng noâi: “Caê ăaâm ngûúđi noâi toađn nhûông ăiïìu töịt ăeơp mađ anh Irv laơi khöng nghe ặúơc nûôa “

Morrie coâ möơt yâ nghô hay hún Öng kïu ăiïơn thoaơi vođng vođng Öng choơn möơt ngađy Vađ möơt ngađy Chuê Nhíơt trúđi laơnh, möơt nhoâm baơn beđ, hoơ hađng túâi nhađ öng ăïí lađm ăaâm tang söịng Moơi ngûúđi thay nhau noâi lúđi ca tuơng võ giaâo sû giađ cuêa töi Coâ keê khoâc, ngûúđi cûúđi Bađ em hoơ ăoơc möơt bađi thú:

Nađy anh thín quyâ mïịn

Tim anh khöng tuöíi treê hoađi

Nhû thín cöí thuơ thïm vođng

Cađng líu cađng thïm vođng múâi

Morrie khoâc röìi laơi cûúđi vúâi hoơ Vađ tíịt caê nhûông lúđi thađnh thíơt mađ thiïn haơ khöng noâi kõp vúâi nhûông ngûúđi hoơ ýu thûúng, Morrie noâi hïịt trong ngađy höm íịy “Ăaâm tang söịng”' cuêa öng thađnh cöng quaâ sûâc tûúêng tûúơng

Coâ ăiïìu Morrie chûa chïịt

Thûơc víơy, quaông ăúđi laơ thûúđng nhíịt cuêa öng múâi sùưp sûêa khúêi ăíìu

CHÛÚNG III: CHÂNG SINH VIÏN

Túái àêy tưi phẫi giẫi thđch chuyïån gị àậ xẫy ra cho tưi kïí tûâ hưm muâa hê êëy, sau khi tưi ưm tûâ biïåt ưng thây giấo thên yïu vâ hûáa sệ giûä liïn lẩc

Tưi àậ khưng giûä liïn lẩc

Thûåc vêåy tưi mêët liïn lẩc vúái hêìu hïët cấc ngûúâi tưi quen tẩi àẩi hổc, kïí cẫ nhûäng thùçng bẩn thûúâng uưëng chung bia vúái nhau, vâ ngûúâi àân bâ àêìu tiïn àậ cuâng thûác dêåy àïën khi trúâi sấng Nhûäng nùm thấng sau khi tưët nghiïåp àậ biïën tưi thânh mưåt con ngûúi khấc hùèn, cûáng dùỉn hún Anh châng sinh viïn tưët nghiïåp trong lïỵ phuåc bẫnh bao vïnh vấo bûúác khỗi khuưn viïn àẩi hổc trûåc chĩ thânh phưë Nûäu Ûúác, sùén sâng àem tâi sûác cưëng hiïën cho thiïn hẩ

Nhûng tưi nhêån ra thiïn hẩ thị khưng mêëy quan têm Vâo nhûäng nùm tuưíi hùm mêëy, tưi cûá lậng quậng chưỵ nây chưỵ nổ, hïët trẫ tiïìn thụ nhâ, lẩi àổc rao vùåt trïn bấo, khưng hiïíu sao àên xanh lẩi khưng bêåt lïn cho tưi Mưång ûúác cuãa tưi luác àố thânh nhẩc

sơ nưíi tiïëng (tưi chúi àân dûúng cêìm) Nhûng sau nhiïìu nùm trong cấc hưåp àïm tưëi tùm vâ vùỉng khấch, vúái nhiïìu lêìn bõ thêët hûáa, nhiïìu ban nhẩc lêìn lûúåt rậ àấm, vâ nhiïìu nhâ sẫn xuêët luác nâo cuäng nưn nống, hâo hûáng vúái têët cẫ mổi ngûúâi chđ trûâ tưi, mưång ûúác cuãa tưi àậ trúã nïn nậo nïì Lêìn àêìu tiïn trong àúâi, tưi cẫm thêëy thêët bẩi

Cuâng luác àố tưi chẩm trấn vúái cấi chïët lêìn àêìu tiïn Ưng cêåu rêët thên cuãa tưi, em ruưåt mể tưi, ngûúâi àậ dẩy cho tưi êm nhẩc, dẩy lấi xe, chổc tưi vïì mêëy cư bẩn gấi, chúi thẫy banh vúái tưi, chđnh ngûúâi cêåu mâ tưi àậ nhùỉm kyä luác côn nhỗ vâ nối: Àố lâ mêỵu ngûúâi tưi muưën trúã thânh luác lúán " Cêåu àậ chïët vị ung thû lấ lấch vâo nùm 44 tuưíi Ưng lâ mưåt ngûúâi thêëp, àểp trai, mang bưå ria rêåm

raơp Töi söịng vúâi cíơu trong nùm choât cuêa ăúđi cíơu, úê ngay cùn phođng phña dûúâi líìu phođng cíơu Töi ăaô chûâng kiïịn thín thïí cûúđng traâng cuêa cíơu heâo hon díìn, röìi trûúng phònh lïn Töi thíịy öng ăau ăúân, ăïm nađy qua ăïm khaâc, guơc xuöịng bađn ùn, öm chùơt líịy buơng, mùưt nhùưm nghiïìn, miïơng möi nhùn nhoâ vò quùơn ăau

"ÖỊi! Trúđi ăíịt!" Öng thöịt lïn "ÖỊi! Chuâa úi!" Boơn töi göìm bađ múơ töi, hai ặâa con trai nhoê cuêa öng chó ặâng trín, ùn nöịt phíìn ùn trïn ẵa, nhòn traânh ăi phña khaâc Suöịt ăúđi töi, ăoâ lađ luâc mađ roô nhíịt, töi chùỉng giuâp ặúơc gò

Möơt buöíi töịi vađo thaâng nùm, cíơu vađ töi ngöìi trïn bao lún cùn phođng cuêa cíơu Höm ăoâ trúđi noâng bûâc nhûng laơi nhiïìu gioâ Cíơu nhòn ra ngoađi vïì phña chín trúđi vađ vûđa nghiïịn rùng vûđa noâi rùìng cíơu seô khöng cođn söịng ăïị thíịy hai ặâa con nhíơp hoơc vađo niïn hoơc túâi Cíơu hoêi töi coâ thïị sùn soâc chuâng khöng Töi baêo cíơu ặđng noâi víơy Cíơu nhòn töi chíơm chaơp, veê buöìn baô

Vađi tuíìn sau cíơu qua ăúđi

Sau ăaâm tang, cuöơc ăúđi töi thay ăöíi Töi caêm thíịy nhû thúđi gian böîng trúê nïn ríịt quñ, nhû nûúâc chaêy tûđ möơt miïơng öịng múê röơng mađ töi thò khöng hađnh ăöơng kõp Thöi ăi chuýơn chúi nhaơc trong höơp ăïm vùưng khaâch Thöi ăi chuýơn viïịt ca khuâc mađ chùỉng

ai muöịn nghe Töi trúê laơi trûúđng hoơc Töi kiïịm ặúơc maênh bùìng Cao hoơc Baâo Chñ vađ nhíơn cöng viïơc ăíìu tiïn ngûúđi ta cho lađm: phoâng viïn thïí thao Thay vò theo möơng nöíi tiïịng cuêa chñnh mònh, töi viïịt vïì caâc lûơc sô nöíi tiïịng theo ăuöíi möơng cuêa hoơ Töi lađm viïơc chñnh cho baâo hađng ngađy vađ lađm viïơc thïm cho caâc taơp chñ Töi lađm vúâi möơt töịc ăöơ vö giúâi haơn vađ khöng biïịt míịy giúđ möîi ngađy Töi thûúđng nguê díơy möîi saâng, ăaânh rùng röìi ngöìi vađo bađn maây chûô trong böơ ăöì mùơc luâc nguê Cíơu töi trûúâc lađm úê möơt haông mađ cíơu ríịt gheât, cöng viïơc nhai ăi nhai laơi möîi ngađy Töi ăaô quýịt lađ seô khöng bao giúđ lađm cöng viïơc nhû cíơu

Töi nhaêy viïơc tûđ Nûôu Ûúâc túâi Florida, vađ cuöịi cuđng nhíơn möơt cöng viïơc taơi thađnh phöị Detroit, lađm kyâ muơc viïn cho túđ Detroit Free Press Dín thađnh phöị nađy ríịt thñch ăoơc vïì thïí thao, vađ nhu cíìu khöng thoaê maôn nöíi Thađnh phöị coâ nhiïìu ăöơi banh chuýn

nghiïơp, banh bíìu duơc, boâng röí, daô cíìu vađ cön cíìu Vađ ăiïìu nađy húơp vúâi tham voơng cuêa töi Chó trong vađi nùm, töi khöng chó viïịt kyâ muơc mađ viïịt caê saâch thïí thao, lađm chûúng trònh phaât thanh, xuíịt hiïơn ăïìu trïn truýìn hònh,phï bònh vïì caâc siïu lûơc sô giađu suơ vađ nhûông chûúng trònh thïí thao ăaơi hoơc giaê hiïơu Töi ăaô goâp phíìn trong tríơn síịm baôo truýìn thöng hiïơn ăang nöí buđng, bao truđm khùưp núi trïn ăíịt nûúâc Töi ặúơc khùưp núi múđi goơi

Thay vađo ăoâ, töi vuđi ăíìu vađo nhûông thađnh quaê, búêi vò nhúđ nhûông thađnh quaê, töi nghô rùìng töi coâ thïí kiïím soaât ặúơc nhiïìu chuýơn, töi coâ thïị vúât vaât ặúơc ăöi chuât haơnh phuâc nhoê trûúâc khi töi ngaô bïơnh vađ chïịt nhû öng cíơu trûúâc mùơt töi Luâc ăoâ töi nghô ắnh mïơnh töi tíịt nhiïn phaêi nhû thïị

Cođn Morrie thò sao? Thónh thoaêng töi cuông nghô túâi Thađy töi, nhûông ăiïìu thađy daơy nhû lađm ngûúđi nhín aâi vađ thöng caêm vúâi ngûúđi khaâc, nhûngluön luön nhû thíịy Thađy úê maôi ăíu ăíu, nhû thïí tûđ möơt coôi khaâc Trong nhiïìu nùm, töi víîn vûât boê caâc thû tûđ ăaơi hoơc Brandeis gúêi ăïịn, nghô lađ hoơ chó xin tiïìn thöi chûâ gò Vò víơy töi khöng biïịt thađy Morrie bõ bïơnh Nhûông ngûúđi coâ thïí baâo tin nađy thò töi ăaô qún hoơ tûđ líu, söị ăiïơn thoai cuêa hoơ ăaô chön vuđi trong nhûông höơp cíịt trïn gaâc xeâp

Töi coâ thïí víîn tiïịp tuơc söịng nhû thïị nïịu tònh cúđ töi khöng múê truýìn hònh möơt buöíi töịi, ăang ăöíi ăađi loaơn xaơ thò möơt tin loơt vađo tai töi

CHÛÚNG IV: THÑNH THÕ - PHÍÌN I

Thaâng 3 nùm 1995, möơt chiïịc xe limousine sang troơng chúê Ted Koppel, chuê nhiïơm cuêa chûúng trònh Nightline cuêa ăađi truýìn hònh ABC eâp vađo lïì ặúđng tuýịt phuê cuêa cùn nhađ Morrie trong thađnh phöị West Newton, tiïịu bang Massachussetts

Luâc ăoâ, Morrie ăaô duđng xe lùn toađn thúđi gian, ăang lađm quen vúâi caênh caâc khiïng öng lïn nhû khiïng möơt tuâi nùơng tûđ chiïịc xe lïn giûúđng, vađ tûđ giûúđng xuöịng xe Öng ăaô bùưt ăíìu chûâng ho luâc ùn vađ nhai ăöì ùn ăöịi vúâi öng ăaô trúê nïn nùơng nhoơc Cùơp chín thò ăaô chïịt hùỉn, öng khöng thïí nađo ăi ặâng ặúơc nûôa Tuy nhiïn, öng víîn khöng chõu xuöịng tinh thíìn Morrie ăaô trúê nïn möơc chiïịc cöơt thu löi truýìn ăaơt yâ nghô Öng ghi nhíơn caâc yâ nghô cuêa mònh trïn xíịp giíịy ghi mađu vađng, bao thú, bòa ặơng höì sú, hoùơc giíịy nhaâp Öng viïịt nhûông triïịt lyâ vuơn vùơt vïì viïơc söịngtrong boâng cuêa tûê thíìn

"Chíịp nhíơn chuýơn gò mònh coâ thïị lađm ặúơc vađ chuýơn gò mònh khöng thïí lađm ặúơc" "Chíịp nhíơn quaâ khûâ lađ quaâ khûâ, khöng cíìn chöịi caôi hoùơc vûât boê" "Ăûđng cho lađ trïî quaâ nïn khöng kõp can thiïơp"

Sau möơt thúđi gian, öng coâ hún nùm chuơc nhûông cíu "chím ngön vuơn" ăïí chia seê vúâi baơn beđ Möơt ngûúđi baơn cuông lađ giaâo sû taơi ăaơi hoơc Brandeis thíịy nhûông cíu ăoâ quaâ hay, nïn gúêi cho möơt phoâng viïn cuêa túđ Boston Globe Öng nađy tiïịp xuâc vúâi öng vađ viïịt möơt phoâng sûơ dađi vïì Morrie vúâi tûơa:

Giaêng khoaâ cuöịi cuđng cuêa möơt giaâo sû: Caâi chïịt cuêa chñnh öng

Bađi nađy loơt vađo mùưt xanh cuêa möơt nhađ saên xuíịt chûúng trònh Nightline Öng nađy ăem túâi cho Ted Koppel taơi Hoa Thõnh Ăöịn

"Öng coi thûê caâi nađy" Nhađ saên xuíịt noâi

Thïị lađ díîn ăïịn caênh caâc chuýn viïn thu hònh chiïịm ăíìy phođng khaâch cuêa Morrie vađ chiïịc xe sang troơng trûúâc cûêa nhađ Morrie

Thín hûôu vađ gia ằnh Morrie ăaô tïì tûơu taơi nhađ öng ăïí gùơp Ted Koppel vađ, khi con ngûúđi nöíi tiïịng nađy bûúâc vađo cùn nhađ, tiïịng xön xao nöíi lïn thíơt hađo hûâng, chó trûđ Morrie lađ thaên nhiïn lùn xe vïì phña trûúâc, nhûúâng löng mađy lïn nhòn, lađm ngûng caênh xön xao vúâi gioơng noâi cao tríìm böíng cöị hûôu

"Nađy öng Ted, töi phaêi xeât laơi möơt chuât trûúâc khi thoêa thuíơn ăïí öng phoêng víịn "

Tiïịp theo lađ im lùơng nùơng nïì, böịi röịi, röìi hai ngûúđi ặúơc ặa vađo phođng ăoơc saâch Cûêa phođng ăoâng laơi

Möơt ngûúđi baơn noâi thò thíìm ngoađi phođng: "Mong lađ öng Ted dïî daôi vúâi öng Morrie möơt chuât"

Ngûúđi khaâc laơi noâi: "Mong lađ Morrie dïî daôi vúâi Ted möơt chuât"

Trong cùn phođng, Morrie ra hiïơu cho Ted ngöìi xuöịng Öng chùưp tay lïn ăíìu vađ móm cûúđi:

"Öng cho biïịt ăiïìu gò öng tha thiïịt, gíìn vúâi traâi tim öng nhíịt?

- Tim töi?

Koppel chùm chuâ nhòn öng giađ: "Ăûúơc röìi" Öng noâi thíơt trõnh troơng, röìi öng noâi chuýơn vïì caâc con öng Con caâi lađ tha thiïịt, gíìn vúâi traâi tim phaêi khöng?

Morrie tiïịp: "Ăûúơc röìi, bíy giúđ öng cho töi biïịt öng tin nhûông

gò "

Koppel caêm thíịy thiïịu thoaêi maâi:

"Ăöịi vúâi ngûúđi töi chó múâi quen biïịt vađi ba phuât, thûúđng töi khöng noâi vïì nhûông chuýơn nhû víơy

"Öng Ted nađy, töi sùưp chïịt röìi ăíịy" Morrie vûđa noâi, vûđa nhòn chùm chuâ qua cùơp kñnh "Töi khöng cođn nhiïìu thúđi giúđ nûôa ăíu "

Koppel bíơt cûúđi: "Ăûúơc röìi" Öng trñch díîn möơt ăoaơn saâch cuêa Marcus Aurelius, möơt ăoaơn mađ öng ríịt thñch

Morrie gíơt ăíìu

Koppel noâi: 'Bíy giúđ ăïí töi hoêi öng möơt ăiïìu, öng ăaô bao giúđ xem chûúng trònh cuêa töi chûa?

Morrie nhuân vai: "Hai líìn, coâ leô "

- Chó coâ hai líìn thöi ađ? Coâ víơy thöi ađ?

"Öng ặđng buöìn, töi chó xem chûúng trònh Oprah coâ möơt líìn thöi

- ÛĐ, víơy trong hai líìn xem chûúng trònh cuêa töi, öng coâ caêm tûúêng gò?

Morrie ngûđng möơt laât: "Noâi thíơt haê?"

- ÛĐ, noâi thíơt

- Töi coâ caêm tûúêng öng baênh lùưm

Koppel bíơt cûúđi thađnh tiïịng:

- Töi xíịu trai thïị nađy thò lađm sao baênh ặúơc "

Chùỉng bao líu caâc maây thu hònh quay quang caênh lođ sûúêi phođng khaâch vúâi Ted Koppel trong böơ íu phuơc thùỉng bùng mađu xanh biïín vađ Morrie trong chiïịc aâo sweater duâm doâ mađu xaâm Öng ăaô tûđ chöịi mùơc quíìn aâo ăeơp vađ trang ăiïím ăïí thíu hònh phoêng víịn Triïịt lyâ cuêa öng lađ chïịt khöng phaêi lađ ăiïìu gò ngûúơng nguđng, khöng cíìn líịy phíịn ăïí hoaâ trang caâi muôi cuêa noâ

Vò Morrie ngöìi trïn xe lùn, öịng kñnh khöng hïì nhùưm túâi cùơp chín teo cuêa öng Vađ búêi vò öng víîn cûê ăöơng ặúơc ăöi tay - Morrie víîn luön noâi chuýơn vúâi ăöi tay chuýín ăöơng - öng toê ra thíơt tha thiïịt ăam mï khi thuýịt giaêng ngûúđi ta phaêi ăöịi diïơn vúâi caâi chïịt

ra sao

"Nađy öng Ted", öng noâi "thoaơt ăíìu, töi ăaô tûơ hoêi: Liïơu töi nïn ruât lui ra khoêi cuöơc söịng, giöịng nhû ăa söị thiïn haơ lađm hay lađ víîn tiïịp tuơc söịng?" Töi ăaô quýịt ắnh tiïịp tuơc söịng - hay ñt ra lađ raâng

tiïịp tuơc söịng - theo caâch mađ töi muöịn, vúâi tû caâch, can ăaêm, yâ nhõ vađ phong thaâi

"Coâ nhûông buöíi saâng töi khoâc, vađ khoâc rođng, thûúng cho thín phíơn Coâ nhûông buöíi saâng töi tûâc giíơn vađ thíịy cay ăùưng naôo nïì Nhûng nhûông luâc nhû thïị nađy khöng líu ăíu Röìi töi tónh díơy vađ noâi: "Töi muöịn söịng "

"Tûđ ăoâ túâi nay, töi lađm ặúơc chuýơn nađy ăíịy Liïơu töi coâ tiïịp tuơc ặúơc khöng? Töi khöng biïịt Nhûng töi caâ vúâi chñnh töi lađ töi seô lađm ặúơc "

Koppel coâ veê say mï theo doôi Morrie Öng noâi vïì sûơ khiïm töịn mađ caâi chïịt mang laơi

"Nađy öng Fred úi", Morrie chúơt vö yâ goơi, röìi öng chûôa laơi cíu noâi: " Nađy öng Ted "

Koppel vûđa noâi vûđa cûúđi: "Chñnh öng goơi nhíìm tïn, ăaô lađm cho töi khiïm töịn ăíịy"

Hai ngûúđi noâi chuýơn vïì nhûông ăiïìu xaêy ra sau khi chïịt Hoơ noâi vïì chuýơn cađng ngađy Morrie cađng lïơ thuöơc vađo ngûúđi khaâc Öng hiïơn ăaô cíìn ngûúđi giuâp öng ùn, giuâp öng ngöìi vađ di chuýín tûđ chöî nađy túâi chöî khaâc Koppel hoêi Morrie ăiïìu gò öng khiïịp súơ nhíịt vïì chuýơn cú thïí tađn heâo díìn?

Morrie ngûđng laơi Öng hoêi xem öng duđng chûô nađy trïn truýìn hònh coâ ặúơc khöng

Koppel traê lúđi lađ cûâ noâi ăi

Morrie nhòn thùỉng vađo mùưt cuêa nhađ phoêng víịn nöíi tiïịng nhíịt trïn ăíịt Myô vađ noâi: "Nađy öng Ted, chùỉng bao líu ăíu, möơt ngađy nađo ăoâ seô coâ ngûúđi phaêi chuđi ăñt cho töi”

Chûúng trònh nađy phaât hònh vađo möơt töịi thûâ saâu Bùưt ăíìu bùìng hònh aênh Ted Koppel ngöìi sau bađng lađm viïơc vúâi gioơng noâi vang vang ăíìy uy tñn

"Morrie Schwartz lađ ai? Vađ taơi sao trûúâc khi ngađy höm nay chíịm dûât laơi coâ nhiïìu ngûúđi trong chuâng ta quan tím vađ thûúng caêm?

Caâch ăoâ möơt ngađn dùơm, trong ngöi nhađ cuêa töi trïn ăöìi, ăoâ chñnh lađ luâc töi ăöíi ăađi loaơn xaơ Töi nghe thíịy cíu: "Morrie Schwartz lađ ai?" Vađ töi caêm thíịy tï taâi ruơng rúđi

Höm ăoâ lađ buöíi hoơc ăíìu tiïn cuêa töi trong lúâp öng, khoaâ muđa Xuín nùm 1976 Töi bûúâc vađo cùn phođng röơng cuêa Thađy Morrie vađ nhíơn thíịy saâch ăoơc ăíìy vaâch tûúđng tûúêng nhû ăïịm khöng nöíi, hïịt kïơ nađy ăïịn kïơ khaâc Nađo lađ saâch vïì xaô höơi hoơc, triïịt hoơc, tön giaâo, tím lyâ Sađn nhađ bùìng göî lim traêi möơt tíịm thaêm lúân vađ cûêa söí nhòn

ra löịi ăi trong khuön viïn ăaơi hoơc Coâ mùơt chó chûđng mûúi mûúđi hai sinh viïn, ăang giúê ăi giúê laơi míịy cuöịn tíơp hoùơc cuöịn giaâo trònh Ăa söị mùơc ăöì jeans vađ mang giađy ăi böơ, aâo nó trún Töi tûơ nhuê hoơc lúâp ñt sinh viïn loaơi nađy chùưc khöng dïî cuâp cua Coâ leô töi khöng nïn choơn

"Mitchell?" Morrie goơi, theo danh saâch caâc sinh viïn dûơ lúâp Töi giú tay

- Anh thñch töi goơi lađ Mitch? Hay Mitchell hún?

Töi chûa tûđng ặúơc öng thađy nađo hoêi cíu nađy Töi húi ngaơc nhiïn do dûơ trûúâc öng thađy mùơc chiïịc aâo len cöí cao mađu vađng vađ quíìn xanh luơc vaêi corduroy vúâi múâ toâc baơch kim xoađ xuöịng traân Öng móm cûúđi

Töi noâi : "Mitch Mitch lađ tïn mađ baơn beđ thûúđng goơi "

- Víơy thò goơi Mitch nheâ" Öng Morrie noâi nhû thïí kïịt thuâc möơt cuöơc thûúng thaêo "Nađy anh Mitch "

- Daơ

- Töi mong rùìng möơt ngađy nađo ăoâ anh seô coi töi nhû möơt ngûúđi baơn

CHÛÚNG V: HÛÚÂNG DÍÎN

Töi ăang laâi chiïịc xe thú reô vađo ặúđng nhađ cuêa Morrie núi thõ tríịn West Newton, möơt vuđng ngoaơi ö tônh mõch cuêa thađnh phöị Boston, möơt tay cíìm ly cađ-phï, cođn chiïịc ăiïơn thoaơi cíìm tay thò keơp vađo tai, ăúô bùìng möơt bïn vai Töi bíơn noâi chuýơn ăiïơn thoaơi vúâi möơt nhađ saên xuíịt truýìn hònh vïì möơt chûúng trònh mađ chuâng töi ăang thûơc hiïơn Mùưt luâc thò nhaêy qua chiïịc ăöìng höì chûô söị - giúđ chuýịn bay trúê vïì cuêa töi chó cođn vađi ba tiïịng - luâc thò kiïịm söị nhađ ghi trïn höơp thû trïn con ặúđng ngoaơi ö coâ cíy cao ruê boâng Maây thu thanh trïn xe ăang vùơn ăađiphaât thanh tin tûâc Töi sinh hoaơt nhû víơy ăoâ, lađm nùm chuýơn cuđng möơt luâc

"Vùơn laơi cuöịn bùng ăi!" Töi noâi vúâi nhađ saên xuíịt "Cho töi nghe laơi ăoaơn íịy ăi!"

"Ö kï" Öng ta traê lúđi "Chúđ möơt giíy nheâ "

Böîng töi ăaô ăïịn ngöi nhađ Töi ăaơp thùưng, lađm cađ phï saânh ra ăuđi Luâc xe ngûđng hùỉn, töi thíịy möơt cíy phong Nhíơt Baên lúân vađ daâng ba ngûúđi ngöìi gíìn trïn löịi vađo nhađ ăïí xe, möơt thanh niïn, möơt bađ trung niïn ặâng bïn möơt öng giađ nhoê beâ ngöìi trïn xe lùn

Morrie

Nhòn thíịy võ giaâo sû giađ cuêa töi, töi lùơng ngûúđi

"Hello!" nhađ saên xuíịt noâi vađo tai töi: "Anh boê ăi röìi haê? " Ăaô mûúđi saâu nùm röìi töi khöng gùơp öng Toâc öng thûa hún trûúâc, gíìn nhû baơc trùưng, gûúng mùơt öng gíìy höịc haâc Böîng töi caêm thíịy thiïịu sûêa soaơn cho buöíi gùơp gúô nađy - ñt ra töi cuông ăang keơt noâi ăiïơn thoaơi - vađ töi hy voơng öng khöng thíịy luâc töi ăïịn, ăïí töi coâ thïí laâi míịy vođng nûôa, noâi nöịt cíu chuýơn lađm ùn vađ sûêa soaơn tinh thíìn Nhûng thađy Morrie, vúâi daâng díịp khaâc hùỉn ngûúđi

thađy töi tûđng quen biïịt roô trûúâc ăíy, gíìy gođ hún xûa, móm miïơng cûúđi khi thíịy xe töi, tay chùưp trïn ăuđi, ăúơi töi bûúâc ra khoêi xe

"Neđ", nhađ saên xuíịt laơi hoêi, "Anh cođn ăoâ khöng?"

Vúâi thúđi gian chuâng töi ăaô coâ vúâi nhau, vúâi tíịt caê tònh thûúng vađ kiïn nhíîn öng ăaô dađnh cho töi khi töi cođn treê, ăaâng nheô töi phaêi vûât caâi ăiïơn thoaơi, nhaêy ra khoêi xe vađ chaơy vöơi túâi öm vađ hön öng

Thïị nhûng töi laơi tùưt maây xe, ngöìi thuơp xuöịng ghïị, lađm böơ nhû kiïịm möơt thûâ gò

"Víng, víng, töi cođn ăíy" Töi thò thíìm, tiïịp tuơc cho xong cíu chuýơn ăang noâi vúâi ngûúđi saên xuíịt truýìn hònh

Töi lađm viïơc mađ töi víîn lađm hay nhíịt tûđ trûúâc ăïịn giúđ Lađm cöng chuýơn cuêa töi, duđ rùìng öng thađy ăang chïịt díìn mođn cuêa töi ăang ăúơi töi trïn thaêm coê trûúâc nhađ öng Töi chùỉng haônh diïơn gò vïì ăiïìu nađy nhûng thíơt lađ töi ăaô hađnh ăöơng nhû thïị

Nùm phuât sau ăoâ thò thađy Morrie öm töi vađo lođng, chiïịc ăíìu thûa toâc cuêa öng chaơm vađo maâ töi Töi noâi vúâi öng lađ töi ăang kiïịm chiïịc chòa khoaâ, vò thïị cho nïn töi ăaô phaêi ngöìi laơi trong xe líu nhû thïị, vađ töi xiïịt maơnh öng vađo lođng nhû thïí töi coâ thïí nghiïìn naât cíu noâi laâo ăoâ Tuy höm nay aânh nùưng muđa Xuín ríịt íịm, nhûng öng bíơn möơt chiïịc aâo chùưn gioâ, vađ chín öng ặúơc ăùưp bùìng möơt tíịm mïìn Öng coâ muđi húi chua chua, muđi cuêa ngûúđi bïơnh tíím nhiïìu thuöịc Maâ öng aâp saât vađo maâ töi, töi coâ thïí nghe húi thúê nùơng nhoơc cuêa öng qua tai töi

"Anh baơn cuô cuêa töi," Öng thò thíìm, "cuöịi cuđng röìi anh cuông trúê vïì "

Öng lùưc ngûúđi töi nheđ nheơ, khöng muöịn nhaê töi ra, tay öng chaơm cuđi choê cuêa töi vò töi cuâi ngûúđi xuöịng ngûúđi öng Töi ngaơc nhiïn vò caâi tònh caêm öng dađnh cho töi sau bao nhiïu nùm qua, nhûng nghô laơi töi lađ ngûúđi ăaô xíy bûâc tûúđng ăaâ giûôa hiïơn taơi vađ quaâ khûâ, vađ töi qún míịt hai chuâng töi ăaô coâ thúđi gian ríịt thín vúâi nhau Töi nhúâ laơi ngađy ra trûúđng, chiïịc cùơp da, nhûông gioơt nûúâc mùưt cuêa öng khi tiïîn töi, vađ töi nuöịt nûúâc boơt, vò töi biïịt trong tíơn

cuđng thím tím, töi khöng cođn lađ tïn hoơc trođ gioêi, ăíìy triïín voơng mađ öng víîn nhúâ ăïịn

Töi chó mong trong vađi tiïịng ăöìng höì sau, töi coâ thïí ăaânh lûđa öng ặúơc

Vađo nhađ, chuâng töi ngöìi chung quanh caâi bađn bùìng göî, gíìn cûêa söí nhòn ra nhađ hađng xoâm Thađy Morrie loay hoay trong chiïịc

xe lùn, tòm tû thïị ngöìi thoaêi maâi hún

Nhû thûúđng lïơ, Thađy múđi töi ùn, vađ töi ăöìng yâ Möơt trong nhûông ngûúđi trúơ taâ, Connie, möơt ngûúđi ăađn bađ ngûúđi YÂ ngûúđi chùưc nõch, cùưt baânh mò, cađ chua, vađ doơn caâc höơp ặơng gađ, xađ laâch tröơn vúâi ăíơu ve, rau tröơn tabouli (ăöì chay cuêa ngûúđi xûâ Lebanese)

Bađ Connie cuông ăem ra míịy viïn thuöịc Thađy Morrie nhòn chuâng vađ thúê dađi Mùưt thađy síu hún ngađy xûa, vađ gođ maâ öng cuông nhö ra hún Tröng öng khoơm vađ giađ ăi nhiïìu, trûđ phi öng cûúđi, luâc ăoâ hai maâ cuêa öng xïơ vađ xïịp lúâp nhû mađn cûêa

"Mitch" öng noâi, gioơng nhoê "Anh biïịt lađ töi ăang chïịt díìn mođn"

- Daơ em biïịt

- “Thïị thò ặúơc” - Thađy Morrie uöịng caâc viïn thuöịc, röìi ăùơt ly nûúâc bùìng giíịy xuöịng bađn ùn, hñt möơt húi dađi vađ thúê ra "Coâ thïí, töi noâi cho anh biïịt caêm giaâc ăoâ nhû thïị nađo khöng?"

- Caêm giaâc nađo? Vïì caâi chïịt ăoâ ađ?

- "Ăuâng víơy " Öng traê lúđi

Töi nađo ngúđ, lúâp hoơc cuöịi cuđng cuêa chuâng töi luâc ăoâ vûđa bùưt ăíìu

Vađo thúđi ăiïím ăoâ töi ăang hoơc nùm thûâ nhíịt ăaơi hoơc Thađy Morrie giađ hún phíìn ăöng caâc giaâo sû trong trûúđng, cođn töi thò laơi treê hún so vúâi caâc sinh viïn cuđng thúđi, vò töi ra khoêi trung hoơc súâm möơt nùm Ăïí buđ ăùưp cho veê con nñt cuêa mònh, töi hay mùơc aâo thuơng sweaters cuô mađu xaâm tro, la cađ trong caâc phođng tíơp thïí duơc, vađ ăi vođng vođng trong khuön viïn ăaơi hoơc, vúâi ăiïịu thuöịc khöng möìi lûêa

ngíơm húđ trïn möi, duđ rùìng töi chùỉng huât thuöịc Töi laâi möơt chiïịc

xe Mercury Cougar cuô međm, vúâi cûêa kñnh keâo xuöịng, nhaơc thò vùơn lúân tiïịng Töi khoaâc trïn ngûúđi möơt daâng ăiïơu cûâng rùưn, nhûng qua sûơ ăöịi xûê mïìm deêo cuêa Thađy, vađ nhíịt lađ Thađy khöng coi töi lađ ặâa con nñt hoơc ăođi lađ ngûúđi lúân, tûơ nhiïn töi caêm thíịy thanh thaên, thoaêi maâi

Hoơc xong lúâp ăoâ vúâi Thađy, töi ghi danh hoơc lúâp tiïịp Thađy cho ăiïím ríịt röơng raôi, thađy nöíi tiïịng khöng ăïí yâ ăïịn ăiïím lađ míịy Möơt nùm, ngûúđi ta kïí laơi, vađo thúđi ăiïím chiïịn tranh Viïơt Nam, thađy cho tíịt caê caâc sinh viïn Nam ăiïím A, ăïí giuâp hoơ hoaôn quín dõch

Töi bùưt ăíìu goơi öng lađ: "Sû phuơ"1, danh tûđ mađ töi goơi öng thađy huíịn luýơn viïn thúđi trung hoơc Thađy Morrie khoaâi danh xûng nađy lùưm

"Sû phuơ" öng noâi "Ăûúơc röìi, töi seô lađ sû phuơ cuêa anh vađ anh lađ ăïơ tûê cuêa töi Anh coâ thïí ăoâng nhûông vai trođ mađ töi ăaô quaâ giađ ăïí thuê "

Coâ khi chuâng töi ùn taơi höơi quaân sinh viïn trong trûúđng Töi thuâ võ khaâm phaâ ra rùìng thađy Morrie ùn uöịng cođn bûđa hún töi nûôa Öng noâi thay vò phaêi nhai, cûúđi miïơng haâ to, hùng say ặa ra möơt

yâ nghô trong khi möìm ăíìy caê trûâng, nhûông miïịng vađng vađng cođn dñnh trong rùng

Hònh aênh cuêa öng lađm töi buöìn cûúđi Caê thúđi gian quen öng, töi coâ hai ûúâc muöịn, möơt lađ öm öng vađo lođng, hai lađ trao cho öng tíịm khùn chuđi miïơng

1 Taơm dõch chûô Coach lađ sû phuơ Coach lađ ngûúđi huíịn luýơn viïn thïí thao Coâ ngûúđi Cach qua nùm thaâng ríìt gíìn vađ thín vúâi anh hoơc trođ /sinh viïn, vò võ thađy giaâo nađy ngađy nađo cuông gùơp ăïí dòu dùưt chađng hoơc sinh kiïm lûơc sô khöng chó vïì giûô gòn sûâc khoeê, kyô thuíơt cuêa trođ chúi, tònh ăöìng ăöơi vúâi nhau mađ cođn vïì mùơt tinh thíìn nûôa Caâc cuöơc tranh tađi thïí thao coâ tñnh caâch ríịt caơnh tranh, nïn cíìn ngûúđi biïịt dòu dùưt, hûúâng

CHÛÚNG VI - LÚÂP HOƠC

AÂnh nùưng chiïịu xuýn qua cûêa söí phođng ùn, soi saâng sađn nhađ laât göî söìi Chuâng töi ăaô chuýơn trođ gíìn hai tiïịng ăöìng höì qua Ăiïơn thoaơi laơi reo nûôa, vađ thíìy Morrie baêo bađ trúơ taâ, Connie traê lúđi duđm ăiïơn thoaơi Bađ ghi tïn nhûông ngûúđi goơi ăiïơn thoaơi ăïịn trong quýìn söí heơn mađu ăen cuêa thíìy Morrie Baơn hûôu Caâc thíìy daơy tônh tím Möơt nhoâm höơi thaêo Coâ ngûúđi muöịn chuơp aênh thíìy cho möơt taơp chñ Roô rađng töi khöng phaêi lađ ngûúđi duy nhíịt quan tím ăïịn viïơc viïịng thùm öng giaâo sû giađ – buöíi xuíịt hiïơn trong chûúng trònh “Nightline” ăaô ñt nhiïìu biïịn öng thađnh möơt ngûúđi nöíi tiïịng – töi caêm thíịy thñch thuâ, thoaêng chuât lođng ûúâc ao, vò viïơc thíìy Morrie coâ ríịt nhiïịu baơn beđ Töi nghô ăïịn ăaâm “böị bõch”, nhoâm baơn cuêa töi höìi nhûông nùm ăaơi hoơc Khöng biïịt chuâng ăi ăíu hïịt röìi?

- “Nađy Mitch, anh biïịt khöng, hiïơn nay töi ăang chïịt díìn chïịt mođn ăíy, thïị mađ töi laơi trúê thađnh möơt nhín víơt ặúơc lûu yâ dûúâi mùưt moơi ngûúđi!"

- Luâc nađo thíìy cuông lađ ngûúđi quan troơng, ăaâng ặúơc lûu yâ

- “Ha” Thíìy Morrie móm cûúđi “Anh tûê tïị lùưm! ”

- Khöng, töi chùỉng tûê tïị gò, töi nghô thíìm

- “Víịn ăïì lađ nhû thïị nađy” öng noâi “Ngûúđi ta nhòn töi nhû lađ möơt cíy cíìu Töi khöng ăang söịng nhû ăaô tûđng söịng trûúâc ăíy, nhûng töi chûa hùỉn chïịt Töi nhû lađ úê khoaêng lûng chûđng ”

Öng huâng hùưng ho, nhûng líịy ngay laơi nuơ cûúđi “Töi ăang úê ăoaơn choât cuêa cuöơc hađnh trònh - vađ ngûúđi ta muöịn töi cho hoơ biïịt hoơ phaêi mang gò theo ”

Ăiïơn thoaơi laơi reo

- “Giaâo sû Morrie, öng noâi chuýơn ặúơc khöng?”, Connie hoêi

- “Töi ăang mùưc trođ chuýơn vúâi öng baơn cuô mađ " Thíìy traê lúđi

“Röìi thò hoơ seô goơi laơi ”

Töi khöng hiïíu sao öng laơi tiïịp ăoân töi niïìm núê nhû thïị Töi chùỉng phaêi lađ ngûúđi sinh viïn ăíìy triïín voơng cuêa öng mûúđi saâu nùm vïì trûúâc Nïịu khöng coâ chûúng trònh “Nightline”, chùưc thíìy Morrie seô qua ăúđi, mađ chùỉng coâ dõp gùơp mùơt töi Töi khöng coâ lyâ do bađo chûôa nađo thñch ăaâng cho viïơc ăoâ caê, ngoaơi trûđ lyâ do mađ híìu nhû ngađy nay ai cuông coâ Ăoâ lađ töi bõ löi cuöịn theo ăiïơu nhaơc quýịn ruô cuêa cuöơc ăúđi töi Töi quaâ bíơn bõu

Chuýơn gò ăaô xaêy ra cho töi? Töi tûơ hoêi Gioơng cao, laông ăaông khoâi sûúng cuêa thíìy Morrie, ăaô ăem töi trúê vïì vúâi nhûông thaâng nùm ăaơi hoơc, thúđi mađ töi coâ yâ tûúêng rùìng nhûông ngûúđi giađu thò xíịu

xa, chiïịc aâo sú mi vađ caâi cađ vaơt lađ quíìn aâo tuđ ăíìy, möơt löịi söịng khöng ăaâng söịng, löịi söịng khöng coâ sûơ tûơ do cuêa böîng dûng boê hïịt ăïí ra ăi – cûúôi xe mö tö, gioâ baơt vađo mùơt, trïn ặúđng phöị Ba Lï, trïn nhûông ngoơn nuâi Tíy Taơng Chuýơn gò ăaô xaêy ra cho töi?

Thíơp niïn taâm mûúi ăaô ăïịn Thíơp niïn chñn mûúi ăaô ăïịn Chïịt choâc, bïơnh tíơt, míơp phò, ăíìu soâi, toâc thûa cuông qua Töi ăaô ăaânh ăöîi vö söị ûúâc mú cho möơt ngín phiïịu lûúng thaâng cao hún, mađ khöng hïì nhíơn thûâc lađ mònh ăang lađm ăiïìu ăoâ

Thïị mađ thíìy Morrie ăíy ăang noâi vïì nhûông nùm thaâng kyđ diïơu cuêa ăaơi hoơc, nhû thïí lađ töi chó múâi vùưng mùơt sau möơt chuýịn nghó heđ dađi

- “Anh coâ tòm ặúơc ngûúđi san seê tím tònh vúâi anh chûa?” Öng hoêi töi

- “Anh coâ phuơc vuơ cho cöơng ăöìng cuêa anh khöng?”

- “Anh coâ caêm thíịy bònh an vúâi baên thín mònh khöng?”

- “Anh coâ cöị gùưng cû xûê cho ra möơt con ngûúđi khöng?”

Töi luâng tuâng, muöịn toê cho thíìy biïịt töi ăïí tím suy nghô ríịt síu xa vïì nhûông cíu hoêi nhû víơy Chuýơn gò ăaô xaêy ra cho töi? Ngađy xûa, töi ăaô tûđng hûâa vúâi chñnh mònh töi seô khöng bao giúđ lađm viïơc vò tiïìn, rùìng töi seô gia nhíơp Nhoâm Thanh Niïn Thiïơn Nguýơn

(Peace Corps), rùìng töi seô söịng úê nhûông chöịn ăeơp ăeô, thanh cao gíìn vúâi thiïn nhiïn

Ngûúơc laơi, mûúđi nùm qua töi víîn úê Detroit, víîn ăi lađm viïơc taơi möơt chöịn, sûê duơng cuđng möơt ngín hađng, húât toâc cuđng möơt anh thúơ caơo Töi ăaô ba mûúi baêy tuöíi, coâ nùng xuíịt cao hún höìi cođn úê ăaơi hoơc, nhûng nay laơi bõ troâi buöơc vađo maây vi tñnh, maây chuýín tin, vađ ăiïơn thoaơi cíìm tay Töi viïịt bađi vïì nhûông lûơc sô giađu coâ, mađ phíìn lúân khöng míịy quan tím gò ăïịn nhûông ngûúđi nhû töi Trong cuđng giúâi töi, töi cuông chùỉng phaêi lađ ngûúđi treê nûôa, vađ töi chùỉng cođn mùơc aâo thun xaâm, röơng ăi lođng vođng, vúâi ăiïịu thuöịc khöng möìi lûêa ngíơm húđ trïn möi Töi cuông khöng vûđa ùn baânh mò trûâng tröơn, vûđa dûơ vađo nhûông vuơ bađn caôi döng dađi vïì yâ nghôa cuöơc ăúđi

Ngađy thaâng cuêa töi ríịt bíơn röơn, tuy nhiïn phíìn nhiïìu töi víîn khöng caêm thíịy hađi lođng

Chuýơn gò ăaô xaêy ra cho töi?

“Sû phuơ”, töi böîng goơi Thíìy, bíịt chúơt nhúâ ăïịn danh xûng ngađy xûa töi hay duđng ăïí goơi öng

Thíìy Morrie, mùơt raơng rúô hùỉn: “Chñnh Thađy ăíy, töi víîn lađ

sû phuơ cuêa anh ngađy nađo"

Thíìy cûúđi, röìi tiïịp tuơc bûôa ùn, bûôa ùn bùưt ăíìu tûđ böịn mûúi phuât trûúâc ăíy Töi ngùưm öng, ăöi tay öng hoaơt ăöơng möơt caâch thíơn troơng, nhû thïí öng vûđa múâi hoơc caâch sûê duơng chuâng líìn ăíìu víơy Öng khúng thïí íịn maơnh con dao xuöịng Míịy ngoân tay öng run lííy bííy Möìi miïịng ùn lađ möơt cuöơc phíịn ăíịu; öng nhai thíơt nhuýîn thûâc ùn trûúâc khi nuöịt, thïị mađ thónh thoaêng chuâng cuông trûúơt ra meâp, ra möi möơt ñt, víơy lađ öng phaêi ngûng laơi, ăïí líịy khùn lau mùơt Lađn da tûđ cöí tay öngtúâi caâc ngoân tay ăïìu tröị ăöìi möìi, tröng loêng leêo nhû da dñnh trïn con gađ híìm trong nöìi xuâp

Chuâng töi ngöìi ùn nhû thïị möơt luâc, möơt öng giađ bïơnh hoaơn, möơt chađng thanh niïn treê, khoeê maơnh, caê hai thíịm ặúơm sûơ im lùơng cuêa cùn phođng Coâ thïí lađ möơt sûơ im lùơng húi böịi röịi, nhûng ngûúđi duy nhíịt böịi röịi lađ töi

- “Sùưp chïịt, Mitch ađ," Thíìy Morrie böîng lïn tiïịng "Sùưp chïịt khöng phaêi lađ ăiïìu duy nhíịt ăaâng buöìn, Söịng khöng haơnh phuâc lađ möơt ăiïìu khaâc nûôa Bao nhiïu ngûúđi ăïịn viïịng töi, söịng khöng coâ haơnh phuâc”

- Taơi sao?

“AĐ, ăiïìu ăíìu tiïn lađ vùn hoaâ cuêa chuâng ta khöng lađm cho con ngûúđi caêm thíịy haơnh phuâc Chuâng ta ăaô daơy nhûông ăiïìu sai líìm Phaêi lađ keê coâ can ăaêm ăïí nhíơn thûâc rùìng möơt khi vùn hoâa khöng ăuâng, thò ặđng theo noâ nûôa Haôy saâng taơo cho mònh möơt nïìn vùn hoâa riïng Nhiïìu ngûúđi khöng lađm ặúơc ăiïìu ăoâ Hoơ cođn khöịn khöí hún töi, duđ hiïơn taơi töi ăang úê trong hoađn caênh nhû thïị nađy

“Coâ thïí töi ăang chïịt ăíịy, nhûng töi ặúơc víy quanh búêi bao nhiïu lađ tíịm lođng thûúng ýu vađ lo lùưng cho töi Coâ bao nhiïu ngûúđi noâi ặúơc nhû víơy?”

Töi ngaơc nhiïn vö cuđng, nhíơn ra rùìng öng chùỉng coâ gò lađ tuêi xoât thín phíơn mònh caê Möơt öng Morrie, giúđ ăíy khöng cođn coâ thïí khiïu vuô, búi löơi, tùưm rûêa, hay ăi ặâng; möơt öng Morrie khöng cođn coâ thïí ra múê cûêa khi coâ ngûúđi goơi cûêa nhađ, hay tûơ lau khö thín hònh sau khi tùưm, thíơm chñ trúê mònh trïn giûúđng Lađm sao öng coâ thïí cam phíơn ăïịn thïị nhó? Töi nhòn öng chiïịn ăíịu vúâi caâi nôa, cöị xùm möơt miïịng cađ chua, hai líìn ăíìu trûúơt míịt – möơt caênh tûúêng tröng thï thaêm, íịy víơy mađ töi khöng thïí phuê nhíơn ặúơc, ngöìi caơnh öng, töi caêm ặúơc sûơ thanh thaên kyđ diïơu, tûơa nhû ngoơn gioâ ïm ăïìm ăaô xoa dõu tím höìn töi nhûông nùm thaâng ăaơi hoơc

Töi liïịc mùưt nhòn ăöìng höì tay – möơt thoâi quen khoâ boê – ăaô muöơn röìi, töi nghô ăïịn chuýơn ăöíi chuýịn maây bay vïì nhađ, nhûng thíìy Morrie lađm möơt viïơc, ăaô aâm aênh töi cho töi ngađy nay Öng noâi:

- “Anh biïịt lađ töi seô chïịt thïị nađo khöng?”

Töi nhûúâng löng mađy lïn, nhòn öng

“Töi seô bõ ngheơt thúê Ăuâng víơy Vò bõ suýîn, nïn hai laâ phöíi töi khöng chõu nöíi bïơnh nađy Bïơnh ASL nađy tíịn cöng thín thïí töi

tûđ dûúâi lïn Bïơnh ăaô ăoaơt míịt ăöi chín töi röìi Chùỉng bao líu noâ seô chiïịm caânh tay, röìi bađn tay töi Vađ khi noâ ăïịn hai laâ phöíi töi “

Öng nhuân vai

“ thò töi ăađnh chõu thua ”

Töi khöng biïịt phaêi noâi gò vúâi öng, cho nïn töi vúât vaât: “AĐ, thíìy biïịt khöng, biïịt ăíu ặúơc, Thíìy "

Thíìy Morrie nhùưm mùưt laơi “Mitch ađ, töi biïịt mađ Anh ặđng súơ viïơc töi sùưp chïịt Töi ăaô coâ möơt cuöơc söịng thíơt ăíìy ăuê, vađ ai cuông biïịt chuýơn gò seô xaêy ra Töi coâ khoaêng böịn hay nùm thaâng thöi ”

- "Chùưc ăíu, Thíìy", töi noâi, gioơng böìn chöìn Ăíu ai biïịt ặúơc?

- “Töi thò biïịt ặúơc chuýơn”, thíìy dõu dađng traê lúđi Hoơ coâ trùưc nghiïơm töi röìi Möơt baâc sô chó cho töi caâch ”

- Trùưc nghiïơm?

- “Anh hñt húi vađi líìn ăi ”

Töi lađm theo lúđi öng baêo

“Bíy giúđ hñt möơt húi dađi, nhûng líìn nađy khi thúê ra, anh thûê ăïịm söị ặúơc cađng nhiïìu cađng töịt, trûúâc khi anh huơt húi ”

Töi nhanh nheơn thúê ra cuđng vúâi nhûông con söị ăïịm ba-böịn-nùm-saâu-baêy-taâm ” Töi ăïịm túâi söị baêy mûúi trûúâc khi hïịt húi

“Möơt-hai-“Töịt” Morrie noâi “Böơ phöíi anh maơnh khoeê lùưm Bíy giúđ anh xem töi lađm nheâ!”

Thíìy hñt húi vađo, röìi bùưt ăíìu ăïịm, qua gioơng nhoê vađ run run cuêa öng “Möơt-hai-ba-böịn-nùm-saâu-baêy-taâm-chñn-mûúđi- mûúđi möơt- mûúđi hai- mûúđi ba- mûúđi böịn- mûúđi lùm- mûúđi saâu- mûúđi baêy- mûúđi taâm”

Öng ngûng laơi, thúê höín hïín ăïị líịy húi

“Líìn ăíìu khi baâc sô baêo töi lađm thïị, töi ăïịm ặúơc ăïịn hai mûúi ba Bíy giúđ thò lađ mûúđi taâm "

Öng nhùưm mùưt laơi, lùưc ăíìu “Bònh húi cuêa töi gíìn caơn röìi ” Töi vöî ăuđi, tím traơng cùng thùỉng Möơt buöíi trûa nhû víơy lađ quaâ ăuê röìi

“Haôy trúê laơi vađ viïịng öng thíìy giađ cuêa anh” Thíìy Morrie dùơn dođ khi töi öm hön, tûđ giaô öng

Töi hûâa seô trúê laơi, cöị gùưng khöng nghô ăïịn líìn cuöịi töi ăaô hûâa nhû víơy

Töi ăïịn tiïơm saâch trong khuön viïn trûúđng, tòm mua nhûông quýín saâch thíìy Morrie liïơt kï cíìn phaêi ăoơc Töi mua nhûông quýín saâch mađ trûúâc ăíy töi khöng hïì biïịt chuâng coâ trïn ăúđi nađy, nhûông quýín vúâi tûơa saâch nhû: “Tuöíi treê: Caâ Tñnh vađ Khuêng Khoaêng, Töi vađ Anh, Caâi Töi Chia Hai”

Trûúâc khi vađo ăaơi hoơc, töi khöng biïịt lađ sûơ nghiïn cûâu vïì caâc möịi quan hïơ giûôa con ngûúđi vúâi nhau, coâ thïí ặúơc xem nhû lađ möơt mön hoơc Trûúâc khi gùơp thíìy Morrie, töi khöng ngúđ ặúơc ăiïìu nađy

Tñnh ăam mï saâch vúê cuêa thíìy ríịt thûơc vađ líy lan Khöng biïịt tûđ luâc nađo, sau giúđ hoơc khi phođng hoơc tröịng khöng, chuâng töi bùưt ăíìu coâ vúâi nhau nhûông luíơn bađn nghiïm chónh Thíìy hoêi vïì cuöơc söịng cuêa töi, röìi trñch díîn nhûông lúđi noâi cuêa Erich Fromm, Martin Buber, Erick Erikson Thûúđng khi thíìy ăöìng yâ vúâi nhûông cíu noâi cuêa hoơ, chuâ thñch thïm nhûông lúâi khuýn cuêa chñnh öng, duđ roô rađng öng cuông cuđng yâ nghô nhû hoơ Nhûông luâc nhû thïị, töi nhíơn ra öng ăuâng thûơc lađ möơt võ giaâo sû, chûâ khöng phaêi lađ möơt öng chuâ Möơt bûôa trûa noơ, töi than phiïìn vïì sûơ röịi rùưm cuêa tuöíi treê chuâng töi, vïì ăiïìu mađ moơi ngûúđi mong chúđ úê töi so vúâi ăiïìu töi mong muöịn cho chñnh baên thín mònh

“Töi coâ noâi cho anh nghe vïì tònh traơng cùng thùỉng cuêa hai ăöịi lûơc chûa?” Thíìy hoêi töi

- Tònh traơng cùng thùỉng cuêa ăöịi lûơc?

- “Ăúđi söịng lađ möơt chuöîi cuêa sûâc ăííy lui, ăííy túâi Anh muöịn lađm möơt viïơc, nhûng laơi bõ rađng buöơc phaêi lađm möơt viïơc khaâc Coâ

viïơc lađm ăau lođng anh, duđ anh biïịt lađ anh khöng nïn coâ caêm giaâc ăoâ Coâ nhûông ăiïìu anh nhíơn vúâi thaâi ăöơ vö ún, duđ rùìng anh biïịt rùìng anh khöng bao giúđ nïn coâ thaâi ăöơ ăoâ

- "Sûơ cùng thùỉng cuêa ăöịi lûơc, giöịng nhû ta keâo möơt súơi giíy thun Mađ phíìn ăöng chuâng ta ặâng ăíu ăoâ giûôa súơi thun”

- Giöịng nhû tríơn ăíịu ăö víơt! Töi buöơt miïơng la lïn

- “Möơt tríơn ăíịu ăö víơt! “ Thíìy phaâ lïn cûúđi “Víng, coâ thïí diïîn taê cuöơc ăúđi lađ nhû thïị”

- Víơy thò phe bïn nađo thùưng? Töi hoêi thíìy

CHÛÚNG VII - THAM DÛƠ LÚÂP HOƠC

Míịy tuíìn sau ăoâ, töi bay ăi Luín Ăön Töi ăang lađm kyâ sûơ cho giaêi Wimbledon, tríơn ăíịu quíìn vúơt hađng ăíìu trïn thïị giúâi, möơt trong nhûông cuöơc tranh tađi thïí thao mađ quíìn chuâng khaân giaê khöng la oâ vađ khöng coâ möơt ai say khûúât trong baôi ăíơu xe Thúđi tiïịt nûúâc Anh íịm vúâi míy muđ, buöíi saâng töi daơo böơ trïn nhûông con ặúđng rúơp boâng cíy, gíìn caâc sín quíìn vúơt, ngang qua caâc thiïịu niïn ăang loay hoay mua veâ cođn soât laơi, vađ caâc ngûúđi baân hađng daơo vúâi nhûông röî díu, phïịt kem Phña ngoađi cöíng vađo coâ möơt saơp baâo bađy baân khoaêng nûêa chuơc túđ baâo laâ caêi Anh, trònh bađy ăíìy hònh aênh sùơc súê, ăađn bađ phö trûúng ngûơc tríìn, nhûông tíịm aênh giûơt gín vïì hoađng gia Anh, vïì tûê vi, caâc cuöơc thi söí söị, vúâi ríịt ñt tin tûâc thúđi sûơ Caâc tñt lúân quan troơng trong ngađy thûúđng ặúơc viïịt trïn möơt baêng ăen, kï gíìn caâc chöìng baâo chñ múâi nhíịt, vađ thûúđng coâ nhûêng tûơa nhû sau: “Cöng nûúng Diana möơt hai vúâi hoađng tûê Charles! hoùơc “ theo ăöơi banh nađy! Truâng möơt triïơu ăöìng”

Thiïn haơ quú líịy nhûông túđ baâo laâ caêi ăoâ, ăoơc ngíịu nghiïịn nhûông chuýơn ngöìi lï ăöi maâch Trong nhûông chuýịn ăi Anh Quöịc trûúâc ăíy, töi víîn thûúđng lađm y víơy Nhûng giúđ ăíy, khöng hiïíu vò lyâ do gò, tûơ nhiïn töi thíịy mònh nghô vïì thíìy Morrie möîi khi ăoơc nhûông mííu tin vúâ víín, tíìm thûúđng ăoâ Töi cûâ maôi thíịy hònh aênh thíìy Morrie trong ngöi nhađ vúâi cíy phong Nhíơt Baên, vúâi sađn göî söìi, ăïịm húi thúê cuêa mònh, bođn moât tûđng giíy phuât vúâi nhûông ngûúđi thín cuêa öng, trong khi töi boê ra bao nhiïu thò giúđ vađo nhûông chuýơn khöng coâ yâ nghôa gò cho caâ nhín mònh hïịt: caâc tađi tûê

xi nï, caâc siïu ngûúđi míîu, nhûông tin ăöìn múâi nhíịt vïì cöng nûúng Diana, vïì Madonna hay Johnh F Kennedy, Jr Laơ luđng thay, töi laơi ao ûúâc chíịt lûúơng thúđi gian cuêa thíìy Morrie, mùơc duđ cuông thaân traâch nguöìn dûơ trûô caơn kiïơt cuêa noâ Taơi sao chuâng ta laơi thùưc mùưc vúâi nhûông chuýơn viïơc chuâng ta tûơ taơo ra? Luâc ăoâ, taơi xûâ töi, vuơ aân

O J Simpson ăang thúđi kyđ gíy cíịn, ăaô coâ ngûúđi boê luön giúđ ùn trûa ăïí xem chûúng trònh nađy, röìi thíu bùng phíìn khöng coi ặúơc, ăïịn töịi laơi tiïịp tuơc xem nûôa Hoơ ăíu biïịt O J Simpson lađ ai? Hoơ cuông chùỉng quen ai coâ liïn hïơ túâi vuơ aân nađy hïịt Víơy mađ hoơ boê ra nhiïìu ngađy, nhiïìu tuíìn cuêa ăúđi hoơ, ăïì nghiïìn ngíîm thaêm kõch ăúđi keê khaâc

Töi nhúâ lúđi thíìy Morrie líìn töi ăïịn thùm: “Nïìn Vùn Hoaâ chuâng ta ăang híịp thuơ, khöng lađm cho con ngûúđi caêm thíịy thoaêi maâi vúâi chñnh mònh Vađ ta phaêi ăuê can ăaêm ăïí nhíơn thûâc rùìng nïịu nïìn Vùn Hoaâ khöng taơo ặúơc kïịt quaê töịt ăeơp thò ặđng tin tûúêng vađo noâ nûôa”

Thíìy Morrie, söịng thûơc vúâi lúđi noâi cuêa öng, tûđ líu, caê trûúâc khi öng ngaô bïơnh, ăaô taơo cho mònh möơt nïìn vùn hoâa riïng Nhûông nhoâm thaêo luíơn, nhûông buöíi ăi daơo vúâi baơn beđ, khiïu vuô theo ăiïơu nhaơc öng ýu thñch taơi khu cöng trûúđng Thaânh Ăûúđng Harvard Öng khúêi xûúâng cöng trònh Nhađ Xanh (Greenhouse), núi ăoâ ngûúđi ngheđo coâ thïí hûúêng nhûông dõch vuơ vïì tím thíìn Öng ăoơc saâch ăïí tòm yâ tûúêng múâi laơ cho caâc lúâp öng daơy, thùm viïịng baơn ăöìng nghiïơp, giûô liïn laơc vúâi caâc sinh viïn cuô vađ viïìt thú cho baơn beđ úê phûúng xa Öng boê ra nhiïìu thúđi giúđ cho viïơc ùn uöịng, chiïm ngûúông taơo víơt, vađ khöng laông phñ thúđi giúđ qua caâc chûúng trònh truýìn hònh hađng tuíìn Öng ăaô thiïịt líơp möơt töí keân göìm caâc hoaơt ăöơng cuêa con ngûúđi – trođ chuýơn, giao tiïịp giûôa nhau, tònh thûúng – vađ nhûông viïơc nhû thïị líịp kñn cuöơc söịng cuêa öng tûơa cheân suâp muâc trađn ăíìy

Töi cuông taơo cho töi möơt nïìn vùn hoâa cho riïng mònh Lađm viïơc Töi lađm cho böịn hoùơc nùm cöng ty truýìn thöng cuêa Anh quöịc, luín qua chuýín laơi nhû möơt tïn hïì taơi gaânh xiïịc Töi ngöìi taâm tiïịng möîi ngađy trûúâc maây vi tñnh, sau ăoâ chuýín bađi vïì Myô Töi cođn lađm vađi chûúng trònh cho truýìn hònh nûôa, töi coâ mùơt khùưp núi trong thađnh phöị Luín Ăön vúâi nhoâm quay phim cuêa ăađi Chûa hïịt, möîi saâng vađ möîi chiïìu, töi cođn ăiïơn thoaơi vïì cho haông truýìn thanh vúâi caâc bađi tûúđng trònh Chùỉng phaêi lađ thúđi khoâa biïíu bíịt thûúđng ăíu! Ăaô nhiïìu nùm qua, töi líịy Lao Ăöơng lađ ngûúđi baơn ăöìng hađnh vađ deơp tíịt caê moơi chuýơn khaâc qua möơt bïn

Taơi Wimbledon, töi duđng bûôa ùn trong goâc phođng ăoâng khung bùìng göî vađ khöng míịy nghô ngúơi gò viïơc nađy caê Möơt ngađy ăùơc biïơt ăiïn khuđng noơ, möơt ăaâm phoâng viïn raân sûâc ăuöíi theo Andre' Agassi vađ cö ngûúđi ýu nöíi tiïịng cuêa anh ta Brooke Shields, möơt nhiïịp aênh viïn ngûúđi Anh, ăím síìm vađo töi, anh ta chó líìm bíím trong hoơng chûô “xin löîi”, vađ chaơy vuơt ngay ăi, cöí ăeo ăíìy nhûông öịng kñnh khöíng löì Töi chúơt nghô ăïịn möơt ăiïìu khaâc thíìy Morrie ăaô noâi vúâi töi: “Quaâ nhiïìu ngûúđi loanh quanh, líín quíín vöịi möơt cuöơc söịng vö nghôa Hoơ tröng nhû nûêa thûâc, nûêa nguê, ngay caê khi hoơ bíơn röơn lađm nhûông viïơc hoơ cho lađ quan troơng Búêi vò hoơ ăang ăuöíi theo nhûông ăiïìu sai líìm Ăûúđng löịi ăïí taơo yâ nghôa cho cuöơc söịng lađ lađm hïịt sûâc mònh, mang tònh thûúng ăïịn cho ngûúđi khaâc, phuơc vuơ cöơng ăöìng chung quanh ta vađ cöị hïịt tím sûâc ăïí taơo nhûông

gò coâ muơc ăñch vađ yâ nghôa cho cuöơc ăúđi ta ”

Töi biïịt öng noâi ăuâng

Mađ töi chùỉng coâ lađm gò theo lúđi khuýn rùn ăoâ

Vađo cuöịi cuöơc tranh tađi, - cöơng vúâi vö söị taâch cađ phï töi ăaô uöịng ăïí hoađn tíịt cöng viïơc - töi tùưt maây vi tñnh, thu doơn saơch seô khuön lađm viïơc cuêa töi, trúê vïì phođng troơ ăïí sûêa soaơn sùưp xïịp vali Ăaô khuya röìi Trïn truýìn hònh chùỉng coâ gò, toađn chuýơn khöng ăaâng

Bay vïì Detroit, chiïìu ăaô xuöịng khi ăïịn núi, töi lïịt tíịm thín vïì nhađ vađ leo lïn giûúđng ngay Töi thûâc díơy vađ nhíơn ặúơc möơt caâi tin choaâng vaâng: caâc liïn ăoađn cöng nhín toađ baâo töi lađm, ằnh cöng Tođa baâo ăoâng cûêa Möơt nhoâm ngûúđi biïíu tònh dùn biïíu ngûô taơi cöíng chñnh, ăi túâi ăi lui chung quanh toađ baâo hö hađo khííu hiïơu Lađ thađnh viïn cuêa liïn ăoađn, töi chùỉng coâ möơt lûơa choơn nađo khaâc: thïị lađ líìn ăíìu tiïn trong ăúđi töi bõ míịt viïơc, míịt chi phiïịu lûúng,vađ phaêi chöịng ăöịi caâc chuê nhín töi Caâc laônh tuơ liïn ăoađn ăiïơn thoaơi vïì nhađ töi, caênh caâo töi khöng ặúơc liïn laơc vúâi caâc cûơu chuê buât cuêa töi, mađ phíịn ăöng lađ baơn cuêa töi Möîi khi hoơ goơi ăïịn, töi phaêi cùưt ặât buöíi noâi chuýơn ngay, khöng ăïí cho hoơ coâ cú höơi phín bađy lyâ leô hún thiïơt chi caê

“Chuâng ta seô chiïịn ăíịu cho ăïịn khi chiïịn thùưng”, caâc laônh tuơ liïn ăoađn hö hađo, nghe nhû lñnh xung tríơn!

Ăíìu oâc röịi rùưm vađ töi caêm thíịy chaân naên Mùơc duđ cöng viïơc taơi ăađi truýìn hònh vađ ăađi phaât thanh lađ nhûông phuơ thu ăaâng kïí, nhûng túđ baâo múâi lađ ăúđi söịng, lađ dûúông khñ cuêa töi Möîi saâng khi nhòn thíịy bađi viïịt cuêa mònh trïn baâo, töi biïịt rùìng qua möơt ặúđng löịi, töi ăang hiïơn hûôu trïn cuöơc ăúđi

Bíy giúđ ặúđng löịi ăoâ khöng cođn nûôa Vađ cuöơc ằnh cöng víîn tiïịp tuơc – ngađy thûâ nhíịt, ngađy thûâ nhò, ngađy thûâ ba – röìi coâ nhûông cuâ ăiïơn thoaơi ăíìy lo íu goơi túâi, coâ tin ăöìn rùìng cuöơc biïíu tònh coâ thïí keâo dađi ăïịn vađi thaâng Moơi viïơc quen thuöơc ăïìu bõ ăaêo löơn Caâc chûúng trònh thïí thao hađng ăïm mađ ăaâng leô töi phaêi tham dûơ vađ tûúđng trònh Nay töi nùìm nhađ vađ theo doôi chuâng trïn truýìn hñnh Tûđ líu, töi cûâ tûúêng ăöơc giaê cíìn ăoơc míịy muơc töi viïịt Töi ríịt ăöîi ngaơc nhiïn thíịy moơi viïơc víîn diïîn tiïịn khi khöng coâ töi

Sau möơt tuíìn lïî vúâi tònh traơng nhû thïị, töi nhíịc ăiïơn thoaơi lïn vađ quay söị cuêa thíìy Morrie Connie trao maây ăiïơn thoaơi cho öng

“Anh ăïịn thùm töi” öng noâi nhû möơt lúđi khùỉng ắnh thay vò lađ möơt cíu hoêi

“Höm nay chuâng ta seô viïịng chöịn nađo ăíy?” Öng vui veê hoêi, khi töi ăùơt chín vađo vùn phođng lađm viïơc cuêa öng