Trong chương trình Tiểu học, mục tiêu của môn Tiếng Việt không chỉnhằm hình thành cho các em những kỹ năng sử dụng Tiếng Việt như nghe, nói,đọc viết, các thao tác tư duy để học tập và gi
Trang 1A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Truyện cổ tích là một thể loại văn học dân gian luôn có sức hấp dẫn vớimọi đối tượng trong mọi thời điểm Làm nên sức sống lâu bền và tầm ảnh hưởngrộng lớn này cũng chính bởi sự độc đáo phong phú của truyện cổ tích Truyện cổtích là một loài hình nghệ thuật ngôn từ chứa đầy thơ, chất trí tuệ, sự lãng mạnbay bổng nhưng vẫn mang một vẻ đẹp bình dị, rất đời thường Mỗi câu chuyện
là sự kết tinh giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Đó là lòng nhân ái và bảnlĩnh kiên cường, hiện thực và ước mơ, niềm vui và nỗi buồn, hạnh phúc và khổđau Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam vốn rất phong phú và đa dạng Mỗi câuchuyện được lưu truyền là một bài học quý của ông cha để lại cho thế hệ sau.Hầu hết các câu chuyện đều thể hiện quan niệm sống của ông cha ta thông quaviệc xây dựng các hình tượng nhân vật với các mối quan hệ của nó trong giađình cũng như ngoài xã hội
Như chúng ta đều biết, trẻ em luôn có nhu cầu tìm hiểu và khám phá môitrường xung quanh, trong đó thế giới nhân vật truyện cổ tích vô cùng phongphú, chứa đựng nhiều điều hấp dẫn đối với các em Từ đây, các em biết đượcnhiều điều kì thú, học thêm được nhiều kiến thức quan trọng trong cuộc sống.Lứa tuổi học sinh tiểu học đang ở độ tuổi ngây thơ, trong sáng và hồn nhiên, các
em như trang giấy trắng, người dạy phải biết khơi dậy những cảm xúc thẫm mĩcho các em, các em chỉ mới tiếp cận được với thế giới xung quanh thông quanhững gì gần gũi, thân thuộc nhất như cây cối, các đồ vật, con vật Qua đó, họcsinh có thêm hiểu biết về thế giới nhân vật, nhận thức được cái đúng, cái sai, cáitốt, cái xấu, cách xử sự, hành vi phù hợp với quy tắc, chuẩn mực chung của xãhội Từ đó, hình thành những nền tảng ban đầu về mặt đạo đức, giúp các em cócái nhìn đúng đắn qua các mối quan hệ trong việc giao tiếp hàng ngày, có lýtưởng sống cao đẹp, là công dân tốt, có ích cho xã hội, điều này thấy được thôngqua thái độ ứng xử với ông bà, cha mẹ, anh chị em ruột trong gia đình, với thầy
cô giáo, bạn bè…
Trang 2Trong chương trình Tiểu học, mục tiêu của môn Tiếng Việt không chỉnhằm hình thành cho các em những kỹ năng sử dụng Tiếng Việt như nghe, nói,đọc viết, các thao tác tư duy để học tập và giao tiếp mà còn cung cấp cho các emmột lượng thông tin và kiến thức lớn về tự nhiên, xã hội, con người, văn hóa…Qua đó hình thành nhân cách con người Việt Nam thời đại mới Việc giáo dụcđạo đức và hình thành nhân cách cho học sinh là một nhiệm vụ hết sức quantrọng đối với giáo viên Tiểu học bởi đây là một cấp học quan trọng, làm nền chocác cấp học sau này.
Là một giáo viên tiểu học tương lai, chúng tôi muốn các em có những hiểubiết về thế giới xung quanh, về các nhân vật trong truyện cổ tích, cảm nhậnđược những tư tưởng tình cảm để các em có ý thức yêu quý, bảo vệ Mặt khácgiúp các em làm giàu thêm vốn sống, đạo lí làm người và cách ứng xử tronggiao tiếp với mọi người xung quanh thông qua truyện cổ tích Vì vậy chúng tôi
đã chọn đề tài: “Thế giới nhân vật trong truyện cổ tích chương trình Tiếng Việt Tiểu học”.
2 Lịch sử vấn đề
Nói đến văn học dân gian cùng với những giá trị vĩnh hằng của nó, chúng takhông thể không nhắc đến truyện cổ tích Để khai thác hết những nét độc đáo vềthế giới nhân vật trong truyện cổ tích đã có rất nhiều công trình nghiên cứu vềvăn học dân gian nói chung và các thể loại truyện nói riêng dưới cách nhìn nhậncủa thi pháp học Nhiều nhà nghiên cứu về truyện cổ tích trên quy mô lớn nhưNguyễn Thái Hòa (Những vấn đề thi pháp của truyện), Hà Bình Trị (Những đặcđiểm thi pháp của các thể loại văn học dân gian), Phan Chu Diện (Văn học dângian – Mấy vấn đề phương pháp luận và nghiên cứu thể loại), Chu Xuân Diên –
Lê Chí Quế (Tuyển tập Truyện cổ tích Việt Nam – phần truyện cổ tích ngườiViệt)…và một số chuyên đề khác Trong tầm bao quát tư liệu cửa mình, chúngtôi nhận thấy có một số công trình đáng chú ý sau đây:
Trang 32.1 Các công trình nghiên cứu chung về truyện cổ tích
Tác giả Nguyễn Tất Phát, Bùi Mạnh Nhị trong bài Nhân vật lý tưởng và cốt truyện của cổ tích thần kỳ báo văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh số 316 ở mục
“Những phần thưởng dành cho nhân vật” có viết “Trong truyện cổ tích thần kỳ, nhân dân luôn chăm chú theo dõi nhân vật lý tưởng của mình và dành cho họ những phần thưởng xứng đáng” Bên cạnh những phần thưởng mà nhân dân
dành cho nhân vật lý tưởng bao giờ cũng kèm theo đòn trừng phạt đối với kẻthù
Trong “Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam”, cố giáo sư Nguyễn Đổng Chi
đã có phần khảo dị, nó tạo điều kiện cho sự nghiệp nghiên cứu, so sánh truyện
cổ tích ở các địa phương trong nước, của Việt Nam với các nước khác trên thếgiới
Việc nghiên cứu trực tiếp thi pháp truyện cổ tích và truyện ngụ ngôn có thể
kể đến Hà Bình Trị Trong cuốn “Những đặc điểm thi pháp của các thể loại văn học dân gian”, ông đã cho người đọc hiểu được những khái niệm về một số yếu
tố của thi pháp các thể loại văn học dân gian, yếu tố ngôn ngữ, kết cấu, nhân vậtchính, không gian và thời gian nghệ thuật…
Tác giả Tăng Kim Ngân trong Cổ tích thần kì Người Việt – Đặc điểm cấu tạo cốt truyện, NXB KHXH,1994 đã đề cập đến các truyện cổ tích thần kì, đặc
điểm cấu tạo cốt truyện của các truyện cổ tích
Văn học dân gian và những tác phẩm chọn lọc, NXBGD 2004 Tác giả Bùi
Mạnh Nhi đã sưu tầm những tác phẩm văn học dân gian thuộc các thể loại khácnhau như truyện cười, truyện ngụ ngôn, truyện cổ tích
2.2 Các công trình nghiên cứu về thế giới nhân vật trong truyện cổ tích
Tác giả Nguyễn Bích Hà trong cuốn Thạch Sanh và kiểu truyện dũng sỹ
trong truyện cổ Việt Nam và Đông Nam Á, khi bàn tới vấn đề “ Về cái chết và
sự hóa thân của nhân vật Lí Thông đã nhận xét: “Cái chết và sự hóa thân củanhững kẻ ác thành con vật xấu xa chính là thắng lợi tuyệt đối của cái thiện, củacông lí”
Trang 4Năm 2002, Phạm Thu Yến trên tạp chí văn học số 4 có bài viết kiểu nhânvật “chàng ngốc” trong truyện cổ tích các dân tộc Việt Nam đã khẳng định: kiểunhân vật chàng ngốc có thể được coi như kiểu nhân vật người em, nhân vật dũng
sĩ, nhân vật người mang lốt trong truyện cổ tích thần kì.[15;235]
Năm 2011, Phạm Thị Thu Huyền lại quan tâm tới đề tài kiểu truyện nhânvật thông minh trong tiểu loại truyện cổ tích sinh hoạt người Việt Đây là côngtrình đi sâu nghiên cứu một kiểu nhân vật trong hệ thống nhân vật của truyện cổtích sinh hoạt với các biểu hiện: nhân vật nhỏ tuổi dùng mưu mẹo giải đố, nhânvật dùng mưu mẹo tham gia kén rể, nhân vật dùng mưu mẹo xét xử Trong quátrình khảo sát tư liệu, chúng tôi nhận thấy nhân vật thông minh còn là nhữngngười vợ, người chồng hay người cha…trong gia đình
Chúng tôi nhận thấy các công trình kể trên đã đề cập đến những vấn đề lýluận về thế giới nhân vật một cách khái quát Đó là nguồn tài liệu tham khảoquan trọng giúp chúng tôi có cơ sở lý luận chung cho việc nghiên cứu đề tài
“Thế giới nhân vật trong truyện cổ tích chương trình Tiếng Việt Tiểu học”
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài là thế giới nhân vật trong truyện cổtích ở chương trình Tiếng Việt Tiểu học
3.2 Phạm vi nghiên cứu: Chúng tôi khảo sát về thế giới nhân vật trongtruyện cổ tích chương trình Tiếng Việt lớp 1, 2, 3, 4, 5 NXB GD,2010 và một sốtruyện cổ tích
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa một số vấn đề cơ bản về thế giới nhân vật trong Truyện cổtích, từ đó thấy được sự khác nhau giữa nhân vật loài vật, nhân vật thần kỳ vànhân vật thế tục
- Khảo sát các Truyện cổ tích trong chương trình Tiểu học, chỉ ra nhữngđặc điểm của thế giới nhân vật
- Tìm hiểu thế giới nhân vật trong các tác phẩm trong chương trình TiếngViệt, rút ra ý nghĩa và bài học góp phần giáo dục học sinh Tiểu học
Trang 55 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này, chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứusau:
- Phương pháp khảo sát, thống kê: Thống kê các truyện cổ tích ở chươngtrình Tiếng Việt Tiểu học có nhân vật loài vật, nhân vật thần kỳ, nhân vật sinhhoạt từ đó phân loại các kiểu nhân vật với từng đặc điểm cụ thể
- Phương pháp phân tích – tổng hợp: Phân tích các kiểu nhân vật trongtruyện cổ tích để thấy được đặc điểm của từng kiểu nhân vật từ đó tổng hợp,khái quát và đưa ra kết luận chung
- Phương pháp so sánh: So sánh để thấy được điểm khác biệt giữa nhân vậtloài vật, nhân vật thần kỳ và nhân vật sinh hoạt
-Phương pháp hệ thống: Tìm hiểu thế giới nhân vật trong truyện cổ tích ởchương trình Tiếng Việt ở Tiểu học phải dựa trên hệ thống đặc điểm, nội dung,nghệ thuật truyện Phương pháp hệ thống giúp người viết hệ thống hóa thế giớinhân vật ở chương trình Tiểu học
6 Đóng góp của đề tài
Về mặt lí luận là công trình nghiên cứu một cách có hệ thống về các kiểunhân vật đặc trưng của truyện cổ tích Việt Nam trong chương trình Tiếng Việt ởbậc Tiểu học, đề tài nghiên cứu thế giới nhân vật trong truyện cổ tích ở chươngtrình Tiếng Việt Tiểu học Từ đó phân loại làm rõ các vấn đề về đặc điểm củatừng nhân vật Góp thêm tiếng nói mới vào vấn đề nghiên cứu thế giới nhân vật.Ngoài ra đề tài cũng làm nổi bật được vai trò, ý nghĩa giáo dục chân – thiện –
mỹ cho học sinh Tiểu học Khẳng định những đóng góp trong nghệ thuật xâydựng nhân vật của truyện cổ tích trong hệ thống các thể loại văn học dân gianViệt Nam
Về mặt thực tiễn, đề tài là nguồn tài liệu tham khảo cho sinh viên học tập,nghiên cứu, giúp cho các giáo viên vận dụng vào giảng dạy truyện cổ tích trongchương trình Tiếng Việt Tiểu học
Trang 67 Cấu trúc đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung của khóa luậngồm 3 chương:
Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Chương 2: Các kiểu nhân vật trong truyện cổ tích ở chương trình Tiếng việtTiểu học
Chương 3: Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật trong truyện cổtích ở chương trình Tiếng việt Tiểu học
Trang 7B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1 Nhân vật văn học
Nhân vật văn học là chủ thể phản ánh của tác phẩm văn học Nhân vật vănhọc được xem là linh hồn của tác giả gửi gắm trong đó những ý tưởng để truyềnđạt bức thông điệp vui, buồn, mãn nguyện, bất lực, giả tạo để nói lên lăng kínhcủa tác giả với đời thường Nhân vật văn học có vai trò quan trọng trong đờisống xã hội và là chủ thể nhận thức của tác giả đưa đến cho người đọc nhữngcảm nhận nhận thức lý tính và mang tính hình tượng cao Trong bất cứ một tácphẩm văn học nào cũng đi với nó ít nhất một nhân vật để tác giả gửi gắm bứcthông điệp mang tính xã hội vào trong cuộc sống để mỗi người có những điềuchỉnh về nhận thức của mỗi cá thể trong cộng đồng Ở đây, nhân vật văn họcđược thể hiện bằng chất liệu riêng là ngôn từ Vì vậy, nhân vật văn học đòi hỏingười đọc phải vận dụng trí tưởng tượng, liên tưởng để dựng lại một con ngườihoàn chỉnh trong tất cả các mối quan hệ của nó Nhân vật văn học là một đơn vịnghệ thuật, nó mang tính ước lệ, không thể bị đồng nhất với con người có thật.Nhân vật văn học là sự thể hiện quan niệm nghệ thuật của nhà văn về con người,
ý nghĩa của nhân vật chỉ có được trong hệ thống một tác phẩm cụ thể Gắn vớisáng tác ngôn ngữ của những thời đại khác nhau, nhân vật văn học in dấu những
xu hướng tiến hóa của tư duy nghệ thuật Thực tiễn sáng tác đã nêu lên nhiềukiểu nhân vật văn học, dựa vào vai trò của từng nhân vật mà người ta chia rathành nhiều kiểu nhân vật khác nhau như: nhân vật chính, nhân vật phụ, nhânvật chính diện, nhân vật phản diện… Như vậy, các nhà nghiên cứu lí luận vănhọc bằng cách này hay cách khác khi định nghĩa về nhân vật văn học vẫn cănbản gặp nhau ở những nội dung sau:
Thứ nhất, đó là đối tượng mà văn học miêu tả, thể hiện bằng phương tiệnvăn học
Thứ hai, đó là những con người hoặc những con vật, đồ vật, sự vật, hiệntượng mang linh hồn con người, đó là hình ẩn dụ về con người
Trang 8Thứ ba, đó là đối tượng mang tính ước lệ và có cách điệu so với đời sốnghiện thực bởi nó đã được khúc xạ qua lăng kính chủ quan của con người nghệ sĩtài năng.
1.2 Truyện cổ tích
Từ điển văn học định nghĩa truyện cổ tích như sau: “Truyện cổ tích là loạitruyện dân gian có tính phổ biến, hình thành từ thời cổ đại, phát triển, tồn tại quanhiều thời kì xã hội khác nhau, gắn chặt với quá trình tan rã của công xã nguyênthủy, hình thành gia đình phụ quyền và phân hóa giai cấp trong xã hội Nóhướng vào những vấn đề cơ bản, những số phận, những quan hệ và xung đột cótính chất riêng tư và phổ biến trong xã hội có giai cấp Nó dùng một kiểu tưởngtượng và hư cấu riêng kết hợp với các thủ pháp nghệ thuật đặc thù để phản ánhđời sống, và khát vọng của nhân dân, đáp ứng nhu cầu nhận thức, giáo dục thẫm
mĩ và tiêu khiển của nhân dân, sản phẩm của trí tưởng tượng phong phú củanhân dân, yếu tố tưởng tượng thần kỳ tạo nên một đặc trưng nổi bật trongphương thức phản ánh hiện thực và ước mơ” (Từ điển văn học, T2, NxbKHXH,1984,tr452)
Bản chất của truyện cổ tích là xây dựng một thế giới nghệ thuật trong trítưởng tượng, kì ảo, phi hiện thực để thực hiện lí tưởng về xã hội công bằng, mộtthế giới nên có và cần có cho con người
Truyện cổ tích xây dựng một thế giới hư cấu, kì ảo Tính chất kì ảo, hưcấu của truyện cổ tích là đặc trưng nổi bật Thế giới cổ tích hấp dẫn cũng chính
ở sự sáng tạo kì ảo đó Qua truyện cổ tích, người lao động muốn vẽ nên một thếgiới cần có và nên có cho con người chứ không phải là cái thế giới vốn có vớinhững nỗi đau khổ và bất công
Vì vậy, truyện cổ tích là loại truyện dân gian có tính phổ biến, hình thành
từ thời cổ đại, tồn tại, phát triển qua nhiều thời kì xã hội khác nhau, gắn liền vớiquá trình tan rã của công xã nguyên thủy, hình thành gia đình phụ quyền vàphân hóa giai cấp trong xã hội Nó hướng vào những vấn đề cơ bản, những sốphận, những quan hệ và xung đột có tính chất riêng tư và phổ biến trong xã hội
Trang 9có giai cấp Nó dùng một kiểu tưởng tượng và hư cấu riêng kết hợp với các thủpháp nghệ thuật đặc thù để phản ánh đời sống và khát vọng của nhân dân, đápứng nhu cầu nhận thức, giáo dục, thẩm mĩ và tiêu khiển của nhân dân.
1.3 Thế giới nhân vật trong truyện cổ tích
Thế giới nhân vật là một tổng thể những hệ thống nhân vật được xây dựngtheo quan niệm của nhà văn và chịu sự chi phối của tư tưởng tác giả Thế giới ấycũng mang tính chỉnh thể trong sáng tác nghệ thuật của nhà văn có tổ chức và sựsống riêng, phụ thuộc vào ý thức sáng tạo của nghệ sĩ Nằm trong thế giới nghệthuật, thế giới nhân vật cũng là sản phẩm tinh thần, là kết quả của trí tưởngtượng sáng tạo của nhà văn và chỉ xuất hiện trong các tác phẩm văn học, trongsáng tác nghệ thuật Thế giới nhân vật là cảm nhận một cách trọn vẹn, toàn diện
và sâu sắc của chủ thể sáng tạo về toàn bộ nhân vật xuất hiện trong tác phẩm,mối quan hệ, môi trường hoạt động của họ, ý nghĩa tư tưởng, tình cảm của họtrong cách đối nhân xử thế trong giao lưu với xã hội, với gia đình
Trong thế giới cổ tích, nhân vật hết sức phong phú và đa dạng, nó góp phầnlàm cho câu chuyện thêm sinh động và là cầu nối đi tới tâm hồn của các em.Nhân vật xuất hiện trong cổ tích bao giờ cũng nêu lên những mâu thuẫn trongquan hệ xã hội, quan hệ gia đình
1.4 Truyện cổ tích trong chương trình Tiếng Việt ở Tiểu học
1.4.1 Khảo sát hệ thống truyện cổ tích trong chương trình Tiểu học
Qua khảo sát truyện cổ tích trong chương trình Tiếng việt tiểu học, truyệnđược sắp xếp khá hợp lí trong SGK từ lớp 1 đến lớp 5 Lớp 1 gồm 7 truyện, lớp
2 gồm 8 truyện, lớp 3 gồm 8 truyện, lớp 4 gồm 10 truyện và lớp 5 có 1 truyện.Nội dung của các truyện cổ tích được dùng làm ngữ liệu để dạy Tiếng Việt từ đórèn luyện các kỹ năng phát triển ngôn ngữ, tư duy cho học sinh
Những câu chuyện cổ tích được đưa vào chương trình Tiếng Việt tiểu họcnhằm mục đích cung cấp những kinh nghiệm về cách sống, cách ứng xử cho các
em Theo từng câu chuyện các em sẽ thấy được từ những phong tục tập quánđến cảnh sắc thiên nhiên qua đó làm tăng thêm vốn hiểu biết cho học sinh tiểu
Trang 10Phân môn kể chuyện có một vị trí quan trọng, được xếp ngay sau phân mônTập đọc – học thuộc lòng của bộ môn Tiếng Việt, trong đó truyện cổ tích chiếmtới 1/3 số truyện kể đã được đưa vào chương trình để giảng dạy cho học sinh.Truyện cổ tích có một vai trò rất lớn trong việc hình thành và phát triển nhâncách của trẻ thơ.
1.4.2.2 Ý nghĩa
Truyện cổ tích góp phần giải quyết về mặt kiến thức, kỹ năng hình thành tưtưởng, tình cảm, thái độ cho học sinh trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo củanhà trường tiểu học Không những thế, truyện cổ tích giúp các em nhận thứcmột cách đúng đắn, toàn diện lịch sử của nhân dân mình, đất nước mình để tìmhiểu thêm đất nước trong hiện tại và tương lai Bên cạnh đó, còn giúp các emcảm nhận được vẻ đẹp của nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc thông qua ngônngữ được sử dụng trong từng câu chuyện sẽ giúp các em có được cách ứng xửhợp lý, có văn hóa, những câu chuyện đó còn góp phần giúp các em có lối sốngđẹp, đó là lối sống nhân ái, thẳng thắn, biết bênh vực đấu tranh cho cái đúng,loại trừ những điều xấu xa Trên cơ sở đó góp phần xây dựng nhân cách cho các
em, nhân cách của con người xã hội chủ nghĩa Vì vậy, nó có vai trò, ý nghĩa hết sức quan trọng trong chương trình Tiếng Việt ở Tiểu học
Trang 11CHƯƠNG 2: CÁC KIỂU NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH Ở
CHƯƠNG TRÌNH TIẾNG VIỆT TIỂU HỌC 2.1 Nhân vật loài vật
Những truyện kể về loài vật chắc hẳn đã nảy sinh từ nhu cầu của người thời
cổ, đặc biệt là người săn bắt, muốn đúc kết những kinh nghiệm và hiểu biết vềđời sống và tập tính của một số các con vật ít nhiều có liên quan đến cuộc sinhtồn của họ để truyền dạy cho lớp người trẻ Về sau, những truyện kể ấy mất dầntính chất thần thoại, trở thành truyện cổ tích về loài vật Trong thế giới cổ tích,nhân vật loài vật hết sức phong phú và đa dạng Bước vào thế giới nhân vật này,chúng ta có thể bắt gặp rất nhiều con vật gần gũi xung quanh cuộc sống
2.1.1 Nhân vật loài thú
Ta thấy loài vật cũng có mối quan hệ gia đình, bạn bè, thù địch Tác giả dângian đã biến những loài vật bình thường trở nên sinh động, mượn thế giới loàivật ấy để nói lên cuộc sống, những điều gặp phải trong xã hội và muốn thôngqua đây răn dạy cho con người những điều hay, lẽ phải Quan hệ bạn bè giúp đỡlẫn nhau, thể hiện được mối quan hệ tương trợ Thế giới loài vật đa dạng, phongphú Chúng sống với nhau và có mối quan hệ tương quan Với câu chuyện Cóckiện trời, những nhân vật đã tạo nên một bức tranh toàn cảnh về cuộc sống vàmối quan hệ của chúng Với các đại từ xưng hô tôi, bác, chú, anh, chị…cho tathấy một điều, các con vật sống với nhau rất hòa thuận, tình cảm và rất đoàn kết
Vì thế ở truyện cổ tích loài vật vừa có nội dung sinh hoạt vừa có nội dungmang ý nghĩa xã hội với những mức độ khác nhau, và hai mặt nội dung đó gắn
bó hòa quyện với nhau rất chặt nhiều khi rất khó tách bạch Truyện cổ tích loàivật ngoài việc phản ánh sự ra đời, đặc điểm của các loài vật, những con vật nuôihoang dã hoặc trong nhà con gián tiếp phản ánh mối quan hệ giữa con người vớicon người Những con vật trong cổ tích loài vật hầu hết đều được nhân cách hóabiết nói năng, suy nghĩ, và hành động như con người
Trang 122.1.2 Nhân vật loài Chim
Thế giới loài Chim muôn màu muôn vẻ với đầy đủ màu sắc Là bạn bè vớinhau, các con vật luôn muốn giúp đỡ bạn mình trở nên tốt hơn, đẹp hơn Đó mới
là tình bạn chân chính thật sự Tuy là những loài vật nhưng qua trí tưởng tượng
và óc sáng tạo của tác giả dân gian chúng lại trở nên sinh động, có tình cảm, cócuộc sống và các mối quan hệ với cộng đồng loài như của con người
Truyện cổ tích là sáng tạo của nhân dân, đó là trí tưởng tượng của conngười để giải thích cho sự hình thành thế giới nhân vật loài vật một cách đơngiản, và có những câu chuyện hết sức cảm động và ý nghĩa Nó thể hiện mốiquan hệ của các loài vật như của con người với mong ước một cuộc sống ấm no,hạnh phúc trong đó tình yêu thương của những người trong gia đình, sự quantâm của bạn bè dành cho nhau và những người xung quanh giúp đỡ nhau lúc gặpkhó khăn Đây là những câu chuyện mang tính giáo dục cao, cung cấp cho các
em nhiều kiến thức bổ ích và nhiều điều đáng để các em học tập
2.2 Nhân vật thần kì
Nhân vật của truyện cổ tích thần kì là con người thường bé nhỏ mà chủ yếu
là những nhân vật bất hạnh như người mồ côi, người đi ở, người con riêng Cácnhân vật này luôn đại diện cho cái thiện Đối lập với những nhân vật đại diệncho cái thiện là những nhân vật đại diện cho cái ác Chính thế giới thần kì, màunhiệm này khiến cho truyện cổ tích thần kì mang đậm yếu tố kì ảo và đề cao trítưởng tượng phong phú lãng mạn của các tác giả dân gian Kết thúc truyện cổtích thần kì thường có hậu, mang lại sự vui vẻ, lạc quan, thỏa mãn mơ ước củanhân dân Những kết thúc có hậu như nhân vật bất hạnh được đổi đời và sốngthật hạnh phúc, còn nhân vật ác thì trừng phạt một cách chính đáng là sự biểuhiện của khát vọng, ước mơ về sự công bằng, cuộc sống hạnh phúc, sung túc củanhân dân lao động
Lực lượng thần kì trong truyện cổ tích là kết quả sáng tạo kì ảo của tác giảdân gian Đó là một thế giới bao hàm những nhân vật siêu nhiên, những phépmàu nhiệm, sự biến hóa thần thánh kì ảo Trong truyện cổ tích, lực lượng thần kì