SKKN sáng kiến kinh nghiệm tiểu học thế giới nghệ thuật trong tác phẩm vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ của nguyễn ngọc thuần

Có thể khẳng định Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần là một trong những tác phẩm đem đến giá trị giáo dục cao.. Chính sức hút của tác phẩm không chỉ giới hạn ở đối

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, việc nghiên cứu văn học thiếu nhi nói chung và truyện viết cho

thiếu nhi nói riêng được quan tâm chú ý Nhìn chung các công trình mới đi vào nghiên cứu văn họcthiếu nhi trên những nét tổng thể mà chưa đi sâu nghiên cứu các tác giả, tác phẩm cụ thể Việc bồi đắptâm hồn trẻ thơ là điều hết sức quan trọng, muốn một tác phẩm hay đến với các em nhỏ thì việc tìm

hiểu kĩ càng về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm là hết sức cần thiết Có thể khẳng định Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần là một trong những tác phẩm đem đến giá trị

giáo dục cao Chính sức hút của tác phẩm không chỉ giới hạn ở đối tượng bạn đọc nhỏ tuổi mà còn lôi

cuốn những người đọc lớn tuổi, nên người viết chọn đề tài “Thế giới nghệ thuật trong tác phẩm

Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ của Nguyễn Ngọc Thuần” Thông qua thế giới nghệ thuật của tác

phẩm, chúng tôi muốn góp một phần công sức nhỏ bé của mình để gìn giữ và phát triển những giá trịtrong thế giới tâm hồn trẻ thơ, là cơ sở giúp đối tượng bạn đọc tiếp cận gần hơn với tác phẩm, đặc biệtgiúp các bậc phụ huynh có những nhìn nhận đánh giá khách quan trong việc lựa chọn sách cho conem

Nguyễn Ngọc Thuần là một cây bút trẻ nhưng đã nắm trong tay rất nhiều giải thưởng quantrọng Văn chương của anh đẹp và có sức lôi cuốn kỳ diệu với độc giả ở mọi lứa tuổi Xung quanhtruyện Nguyễn Ngọc Thuần không có quá nhiều tranh cãi, xung đột và những ý kiến trái chiều nhưsáng tác của nhiều nhà văn hiện đại cùng thời với anh nhưng không vì thế mà tác phẩm của anh bị lãngquên mà ngược lại, dường như cùng với thời gian những giá trị cao đẹp, mang tính nhân văn sâu sắctrong các sáng tác của anh ngày càng được tìm hiểu và nghiên cứu nhiều hơn

Với tâm thế “viết cho thiếu nhi thì không thể dùng tâm hồn của một ông già”, Nguyễn NgọcThuần luôn đặt mình vào điểm nhìn của một đứa trẻ để lượm nhặt câu chữ thật cẩn thận Đôi khi sựgồng gánh cảm xúc chênh vênh khiến tác giả chiêm nghiệm “Trẻ con thích nhìn sự vật lớn hơn hoặcnhỏ hơn với bản thân chúng Khi giá trị cực tiểu và cực đại đứng gần nhau, thường sự bất thường sẽxảy ra" và điều bất thường ấy chính là sự khác biệt giữa điểm nhìn người lớn và điểm nhìn trẻ thơ.Người đọc chưa bao giờ bị lẫn cảm xúc “trẻ con - người lớn” khi chiêm ngưỡng những tác phẩm củaanh Anh luôn tôn trọng những nhân vật nhí của mình, điều đó được tác phẩm minh chứng sắc nét khinhân vật người lớn bên cạnh việc giáo dục con bằng những bài học nhỏ, họ hóa thành những ngườibạn thân thiết để lắng nghe tâm tình của trẻ, thậm chí trẻ có quyền thay đổi quan niệm sống của bố mẹnếu chúng đúng Nguyễn Ngọc Thuần viết văn cho thiếu nhi nhưng người lớn đọc cũng phải “saymềm”, bài học không chỉ tặng riêng cho trẻ mà còn nhắn nhủ với cha mẹ chúng “giáo dục phải đúngcách"

Cố nhạc sĩ Lưu Hữu Phước đã từng nói: “Nếu văn nghệ sĩ là kỹ sư tâm hồn và nhà giáo dục cũng là kỹ sư tâm hồn thì văn nghệ sĩ sáng tác cho thiếu nhi là hai lần kỹ sư tâm hồn” Nguyễn Ngọc

Thuần đã thực sự xứng với danh “hai lần kĩ sư tâm hồn” vì trong anh luôn kỳ công đi tìm những mảnhghép sáng rực để tạo thành một thế giới tình thương, cái nôi tinh thần vững vàng nhất trong tâm hồntrẻ Như vậy, những quan niệm của Nguyễn Ngọc Thuần về văn chương cũng như những ý niệm vềvăn hóa trẻ thơ đã khiến độc giả khâm phục cái “tâm” của một người làm nghệ thuật Anh luôn hướngtrẻ em đến một thế giới tươi đẹp, ở đó trẻ em được ước mơ và thực hiện mơ ước của mình, trẻ được

sống một cuộc sống hạnh phúc, đầm ấm, tự do và thoải mái, trẻ thoát khỏi sự trói buộc, sự “cưỡngchế” của người lớn Anh đã gieo trong tâm hồn các em nhỏ “hạt giống niềm tin” về một điều kỳ diệu Những sáng tác dành cho thiếu nhi của Nguyễn Ngọc Thuần đã thu hút mạnh mẽ sự chú ý từgiới phê bình và nghiên cứu văn học Hàng loạt các bài viết xuất hiện trên các tạp chí như minh chứngcho vị trí của tác giả trên địa đàng văn học thiếu nhi Việt Nam Nguyễn Ngọc Thuần là một cây bút trẻnhưng đã nắm trong tay rất nhiều giải thưởng quan trọng Văn chương của anh đẹp và có sức lôi cuốn

kỳ diệu với độc giả ở mọi lứa tuổi Nhìn chung, các bài viết về Nguyễn Ngọc Thuần chủ yếu là các bàiphỏng vấn, trao đổi trên báo in và báo mạng Có thể liệt kê hàng loạt các bài báo viết về Nguyễn Ngọc

Thuần như bài Nguyễn Ngọc Thuần: Tôi muốn trở thành một người thợ lành nghề (Báo Thanh niên); Nguyễn Ngọc Thuần và bữa dạ tiệc trên ngón tay (Phạm Thanh Thảo); Nguyễn Ngọc Thuần – Cuộc chơi văn chương cần một tinh thần đẹp (Dương Vân); Vài khơi gợi từ thế giới Nguyễn Ngọc Thuần: Một khu vườn quyến rũ (Nhã Thuyên); Vừa nhắm mắt, vừa mở cửa sổ; Người kể chuyện cổ tích hiện đại (Nguyễn Thị Minh Thái); Nguyễn Ngọc Thuần – nhà văn thân quý của trẻ em (Trần Viết Nhi)….

Các bài viết đã khai thác phần nào những nét đặc sắc tiêu biểu trong sáng tác của Nguyễn Ngọc Thuầncũng như quan điểm nghệ thuật của anh – nhà văn thân quý của trẻ em

Nhà thơ Nguyễn Hoàng Sơn, trong bài viết Nhìn lại 5 năm văn học nước nhà đăng trên báo điện

tử Tienphong.vn (số ra ngày 18/1/2005) đã dành những dòng thật ưu ái cho Nguyễn Ngọc Thuần, coinhà văn như một hiện tượng nổi bật nhất trên văn đàn văn học thiếu nhi Việt Nam thời hiện đại:

“Riêng Nguyễn Ngọc Thuần thực sự là một hiện tượng! Chỉ trong vài năm, Nguyễn Ngọc Thuần cho

ra mắt 4 cuốn sách, đoạt 4 giải thưởng văn học danh giá, được báo chí đồng thanh biểu dương, được

in đi in lại, điều này không phải cây bút nào cũng làm được Nguyễn Ngọc Thuần đã vinh danh cho văn học thiếu nhi, lĩnh vực thường bị bỏ sót trong các công trình văn học sử”.

Lã Thị Bắc Lý trong Giáo trình văn học thiếu nhi có nhận xét, đánh giá về nhà văn trẻ này như sau: “Nguyễn Ngọc Thuần có lối viết không mới mà vẫn lạ Anh thu hút người đọc ở giọng văn trong trẻo, với cái nhìn hồn nhiên, đầy sự ngạc nhiên thơ trẻ Thế giới xung quanh rất quen thuộc qua con mắt của anh bỗng trở nên sống động, tinh khôi, trong vắt và đầy yêu thương mới lạ Nguyễn Ngọc Thuần được coi là một hiện tượng của văn học thiếu nhi Việt Nam trong những năm đầu của thế kỉ XXI”.

Trong bài Vài khơi gợi từ thế giới Nguyễn Ngọc Thuần: Một khu vườn quyến rũ [27], tác giả

Nhã Thuyên đã bộc lộ cảm xúc và những ghi nhận của mình về văn của Nguyễn Ngọc Thuần Theotác giả, thế giới trong văn của anh là một thế giới có sự phiêu lưu, sự lạ… Bên cạnh đó có cả “cấu trúctrò chơi” xâu kết các trang sách, một thế giới trò chơi giữa các nhân vật Ngoài ra, tác giả Nhã Thuyên

đã chỉ ra bút pháp nghệ thuật mà Nguyễn Ngọc Thuần đã sử dụng để sáng tạo nên những trang vănđẹp, giàu sức biểu cảm, đó là bút pháp cổ tích, là những giãn nở bất tận, không gian vườn hoa…

Đã lâu lắm rồi từ cái thời còn đắm chìm trong Dế mèn phiêu lưu ký của Tô Hoài hay Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi, một luồng gió mới lạ đã thổi vào dòng văn học thiếu nhi, tạo nên một sức sống mới cho dòng văn học này Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ là một tác phẩm như vậy, đó là những

câu chuyện rất đỗi đời thường và hồn nhiên của một cậu bé 10 tuổi Cái thế giới của cậu bé ấy cũngnhỏ hẹp như chính số tuổi của cậu Thế giới ấy có bố, có mẹ, có những người hàng xóm, có cô giáo, cótụi bạn cùng lớp, có cả một khu vườn đầy hoa lúc nào cũng thơm ngát dưới ánh trăng đêm Và cậu bébằng lòng, hòa mình vào rồi khám phá thế giới ấy Những câu chuyện của cậu bé 10 tuổi cũng vô cùnggiản dị như chính lứa tuổi ấy của cậu Đó là chuyện về chú Hùng hàng xóm mỗi sáng lại chui vào tấm

mền mà cậu đang nằm ngủ và hỏi “Có ai ở nhà không?” Chuyện về ông Tư bị mất tay vì cứu một cậu

bé trong chiến tranh Chuyện cô giáo Hà có đôi guốc xanh, đỏ Chuyện cô Hồng mất con Chuyện haiông cháu người ăn xin tiếc tiền mua vườn Chuyện một “người lạ mặt” bí mật để lại những viên kẹo ởbàn sau giờ tan lớp…

Những câu chuyện “thuần trẻ thơ” đôi khi ngốc nghếch, ngô nghê, đôi khi khờ khạo đến tứccười Nhưng đằng sau mỗi câu chuyện là một bài học về sự cho đi và nhận lại, bài học về tình cảm giađình, tình làng nghĩa xóm… Những bài học cứ tự nhiên hiển hiện sau câu chữ, chứ không hề sa vào lốiviết khô khan, giáo điều

Trong cuộc sống đang hối hả chảy trôi này, những người lớn như chúng ta, phải chăng đôi khicũng cần nhắm mắt lại, để trái tim mình cảm nhận, để đôi tai mình lắng nghe những nhịp đập khe khẽngân lên từ cuộc sống, những nhịp đập mà đôi khi chúng ta vô tình quên mất bởi guồng quay cuộcsống không chờ đợi một ai Nguyễn Ngọc Thuần viết đẹp, nhẹ nhàng, văn phong đầy chất thơ mà vẫnkhông mất đi cái hồn nhiên, nhí nhảnh của tuổi thơ Tác phẩm được chia thành nhiều truyện ngắn nhỏ,mỗi truyện ngắn lại mang tới cho người đọc một câu chuyện nho nhỏ khác nhau trong cuộc sống dướicái nhìn của cậu bé 10 tuổi Ở tác phẩm này không có những nút thắt, những tình huống, câu chuyện li

kì bởi lẽ nó đơn giản là cảm nhận của tâm hồn trẻ thơ về thế giới xung quanh của cậu bé Đây là tácphẩm đoạt giải A cuộc vận động sáng tác văn học thiếu nhi do Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh

và Nhà xuất bản Trẻ tổ chức, được giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam, sau đó tác phẩm được dịchsang tiếng Thụy Điển và được trao giải Peter Pan của Thụy Điển.Và sau đó Nhà xuất bản Trẻ tiếp tục

cho ra mắt bản dịch Tiếng anh với tên gọi Open the window, eyes closed Chừng đó đủ để thấy Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ có được sức hấp dẫn như thế nào.

Nhà văn Hồ Anh Thái từng thốt lên rằng: “Nghĩ ngợi loay hoay, nhân đọc cuốn Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, đọc xong ngẩn ngơ lâu lâu Văn phong đẹp, trong vắt Người đọc soi vào đấy, thấy cả những ao ước tuổi thơ mình Đúng giọng đúng kiểu trẻ con, không phải giả vở ngọng nghịu như phần lớn người viết truyện thiếu nhi dễ mắc Nhưng cũng không tự nhiên chủ nghĩa ú ớ trẻ con mãi Sau khi

đã tạo dựng được một thế giới trẻ con đáng tin cậy, tác giả khéo lồng vào đó chất lãng mạn tuyệt vời khiến những ai từng là trẻ con đều phải bâng khuâng”

Tiến sĩ văn chương Nguyễn Thị Minh Thái nhận định: “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ đã thật

sự là một cú đúp ngoạn mục về văn chương Mỗi truyện ngắn nho nhỏ trong đó đã là một truyện tặng cho bạn đọc trẻ thơ, lại vừa là một truyện dành cho người lớn Bởi chúng nhiều tầng nghĩa, giàu chất thơ, và có lẽ bởi cả tác phẩm chính là kết quả cái nhìn độc đáo của một chủ thể thi sĩ viết văn xuôi, với động thái đắm đuối nhị nguyên rất mới lạ: Vừa nhắm mắt, vừa mở cửa sổ… nhìn ra thế giới Và chỉ để phát hiện ra rằng “thế giới” chính là tất cả những gì thân thuộc, thân mến nhất ngay ở trước mắt…”

Nhà văn Phan Thị Vàng Anh từng nói: “Cái kỹ thuật tung xa để bắt gọn lại như thế có lẽ là cái rất thiếu trong các sáng tác của nước mình Cái lấn cấn duy nhất của tôi, có lẽ một phần vì ganh tị, là

vì sao lại có người Việt Nam viết được theo lối này, viết được như thế này ?”

Nhìn chung có rất nhiều những nhận xét, đánh giá, bàn định của các nhà văn, nhà nghiên cứu,nhà phê bình văn học nổi tiếng về truyện viết cho thiếu nhi của Nguyễn Ngọc Thuần Tuy nhiên, đóchỉ là những lời nhận xét, bàn định khái quát, chưa đi sâu vào nghiên cứu đầy đủ nghệ thuật trong tácphẩm cụ thể Ngoài ra còn một số công trình nghiên cứu về sáng tác thiếu nhi của Nguyễn Ngọc

Thuần trên các phương diện khác nhau như: Đặc điểm truyện thiếu nhi của Nguyễn Ngọc Thuần của tác giả Tạ Thị Liên hay Đặc sắc nghệ thuật trong truyện viết cho thiếu nhi của Nguyễn Ngọc Thuần

của tác giả Lê Thị Hằng Nhìn một cách tổng quan, gần như chưa có một công trình nào đi sâu vào

nghiên cứu thế giới nghệ thuật trong tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ Là một độc giả rất yêu mến các tác phẩm của nhà văn, đặc biệt là tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, chúng tôi mong

muốn không chỉ tìm hiểu truyện của Nguyễn Ngọc Thuần ở mức độ sơ lược khái quát, mà còn muốn

nghiên cứu sâu tác phẩm thông qua “Thế giới nghệ thuật trong tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ của Nguyễn Ngọc Thuần” để tìm ra nét độc đáo, mới lạ, sức hút của tác phẩm và nhìn nhận

những giá trị thẩm mỹ, đặc sắc nghệ thuật đó một cách khoa học

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu đề tài là thế giới nghệ thuật trong tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa

sổ của Nguyễn Ngọc Thuần

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Chúng tôi khảo sát đặc sắc nghệ thuật ở tác phẩm của Nguyễn Ngọc Thuần:

- Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, xuất bản năm 2012.

4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

- Phương pháp phân tích – tổng hợp

- Phương pháp hệ thống

- Phương pháp so sánh

5 Đóng góp của đề tài

Về mặt lí luận, đề tài nghiên cứu thế giới nghệ thuật trong tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa

sổ, từ đó đưa ra một cách tiếp cận mới về nghệ thuật trong tác phẩm, qua đó góp phần làm nổi bật vị trí của nhà văn trong quá trình đổi mới của văn xuôi đương đại.

Về mặt thực tiễn, đề tài góp phần vào việc tiếp nhận, tìm hiểu, nghiên cứu thế giới nghệ thuật trong truyện dài Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, qua đó là tài liệu quý cho giáo viên, sinh viên và quý

bậc phụ huynh quan tâm và tham khảo

6 Cấu trúc đề tài

Ngoài mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, nội dung chính của đề tài được thể hiện trong 3 chương:

Chương 1 Hành trình sáng tạo của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần.

Chương 2 Thế giới nhân vật trong tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ.

Chương 3 Ngôn ngữ, giọng điệu, biểu tượng trong tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ.

NỘI DUNG CHƯƠNG I: HÀNH TRÌNH SÁNG TẠO CỦA NHÀ VĂN

NGUYỄN NGỌC THUẦN 1.1 Vài nét về tiểu sử

Nguyễn Ngọc Thuần sinh năm 1972 trong một gia đình thuần nông nghèo khó tại tỉnh Bình

Thuận, một miền quê bình dị của những “mảnh vườn hoa trái và cả những cơn mưa thườn thượt mấy tháng, rồi trận bão cát trắng xóa một màu” [12, tr.97].

Nguyễn Ngọc Thuần đến với văn học thiếu nhi khi trước đó đã có rất nhiều những cây bút màtên tuổi cũng như tác phẩm của họ đã thành công và trở thành nhu cầu giải trí không thể thiếu đối vớibạn đọc như Tô Hoài, Võ Quảng, Phạm Hổ Đặc biệt ngay trước anh là Nguyễn Nhật Ánh, ngườiđược mệnh danh là cây bút xuất sắc nhất viết cho thiếu nhi cuối thế kỷ XX

Những cố gắng, nỗ lực của Nguyễn Ngọc Thuần đã được ghi nhận bằng các giải thưởng văn họccao quý và đặc biệt anh còn được Thủ tướng chính phủ trao tặng bằng khen “Gương mặt trẻ Việt Namtiêu biểu năm 2004” Một bằng khen cho sự cách tân đổi mới như tấm huy chương của những phấnđấu không ngừng nghỉ Nhìn chung, những sáng tác của Nguyễn Ngọc Thuần còn chút khiêm tốn vềmặt số lượng nhưng tác giả đã thực sự thành công khi chiếm được một vị trí đắc địa trên cánh đồngvăn chương dành cho bạn đọc nhỏ tuổi

1.2 Quan niệm của Nguyễn Ngọc Thuần về truyện viết cho thiếu nhi

1.2.1 Văn chương phải đẹp và nhân văn

Cái đẹp và tính nhân văn trong truyện viết cho thiếu nhi của anh được thể hiện ở mối giao cảmgiữa người với người trong cuộc sống Sự ứng xử có văn hóa của các nhân vật thông qua lời nói vàhành động đẹp đã đẩy tác phẩm của Nguyễn Ngọc Thuần lên tầm cao và hướng đến giá trị nhân văn.Cái đẹp trong văn xuôi thiếu nhi Nguyễn Ngọc Thuần xuất phát từ điểm nhìn dưới cặp mắt trẻ thơ củanhà văn Văn thiếu nhi của anh khác với các nhà văn khác ở sự kết hợp giữa các yếu tố màu sắc,đường nét trong hội họa, sự giản dị, trong sáng và tinh khiết trong ngôn từ Giọng văn đầy chất cổ tíchtrong từng trang viết của anh đã tạo nên mối giao cảm đa chiều giữa nhân vật với nhân vật, nhân vậtvới độc giả và giữa độc giả với tác giả Nguyễn Ngọc Thuần có những suy nghĩ, quan điểm rất độc đáo

và mới mẻ Anh cho rằng: “Văn chương thì phải đẹp và nhân văn Trong đó yếu tố con người là quan trọng nhất Tôi là dân mỹ thuật, nếu viết không đẹp thì đừng viết” [8, tr.53].

1.2.2 Nhà văn là người bạn trẻ và văn chương xuất phát từ tâm tính

Với Nguyễn Ngọc Thuần khi viết văn điều đầu tiên là phải xác định được đối tượng mình phản

ánh để có những điều chỉnh thích hợp Đó là viết cho ai? Anh viết cho cả thiếu nhi và người lớn nhưng

dường như anh có duyên hơn khi viết cho thiếu nhi Hầu hết các tác phẩm viết cho thiếu nhi của anh

đều được giải và được độc giả yêu thích Nhà văn quan niệm:“Viết cho thiếu nhi và viết cho người lớn cũng là một cách viết nhưng tôi tìm cách trình bày câu văn sao cho ngắn gọn, dễ hiểu Khi viết, tôi đặt mình vào vị thế của một đứa trẻ để xem chúng có hiểu không, có thích thú không Tôi cứ viết các ý tứ

ra hết, thấy chỗ nào hơi “quá tầm” một chút là gạch bỏ, cứ gạch chỗ này, xóa chỗ kia cho đến khi nào thấy được Viết truyện cho người lớn đọc thì dễ hơn nhiều, mình nghĩ gì thì viết vậy ” [25] Anh cho rằng: “Nếu trẻ con thích đọc truyện tôi, có lẽ là bởi tôi giống trẻ con Giống ở chỗ thích nhìn sự vật lớn hơn hoặc nhỏ hơn bản thân chúng Khi giá trị cực tiểu và cực đại đứng gần nhau, thường sự bất thường sẽ xảy ra” và “Tôi viết để sau này con tôi đọc” [24].

Văn chương xuất phát từ tâm tính Đó cũng chính là một yếu tố quan trọng góp phần tạo nên

giọng kể chuyện vừa cổ tích vừa hiện đại trong văn xuôi của Nguyễn Ngọc Thuần Anh tự nhận mình

có trái tim hơi cổ điển Với một cuộc sống riêng hơi chậm trong việc hòa đồng với môi trường nên anhđưa vào văn chương cái nhìn cuộc sống lạc quan hơn bản tính vốn có của anh và có phần “lạ biệt” hơn

so với cuộc sống đang diễn ra xung quanh Chính vì thế, người đọc luôn thấy thế giới trong những

trang văn của anh thật nhẹ nhàng, đầm ấm và tươi đẹp, không có tranh đấu cũng không có nhiều mâuthuẫn, xung đột gay gắt mà bao trùm lên tất cả là tình người, tình yêu thiên nhiên.

Trong hành trình cần mẫn gom nhặt những nét đẹp của cuộc sống làm giàu có cho tâm hồn trẻthơ, Nguyễn Ngọc Thuần đã có những quan niệm nghệ thuật được thể hiện trong các sáng tác cụ thểgóp phần tạo nên dấu ấn, phong cách của anh trên văn đàn cũng như trong lòng bạn đọc Với vốnsống, vốn văn hóa được tích lũy từ chính cuộc đời, bắt đầu từ khi anh còn là một cậu bé học trườnglàng đến khi trưởng thành, học tập tại trường Đại học Mỹ thuật và công tác tại báo Mực tím, báo Tuổitrẻ Thành phố Hồ Chí Minh Với những trải nghiệm thú vị, những bài học rút ra từ cuộc sống, NguyễnNgọc Thuần bằng tài năng sáng tạo tuyệt vời đã cho ra đời một loạt tác phẩm hay được nhiều độc giảyêu mến Có thể nói, với những trang viết của mình, Nguyễn Ngọc Thuần đã góp thêm một tiếng nóilàm đa dạng thêm cho văn học Việt Nam đương đại Anh đã đem đến cho người đọc cách hình dung

về văn học và cách cảm thụ không giống như trước nữa, giúp cho độc giả tìm được những dư âm trongtrẻo, hồn nhiên còn lắng lại trong tâm hồn mình

1.3 Tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ trên hành trình sáng tạo của Nguyễn Ngọc

Thuần

Cuốn sách như một cuốn nhật ký của cậu bé Dũng, nơi cậu kể lại tất cả mọi chuyện xảy ra trong

cuộc đời mình, qua đó ta thấy được “Một thế giới của cả con trẻ lẫn người lớn, được kể lại trong giọng kể của một cậu bé 10 tuổi Và con mắt của cậu bé cũng như thể một tấm gương, có độ trong đặc biệt, làm người lớn đọc mà cảm động và buồn, vì gương của mình đã đục bớt” (nhà văn Phan Thị

Vàng Anh) Thế giới của cậu bé có bố, mẹ, bạn bè, cô giáo, hàng xóm…, đều là những người thânthương, chăm chỉ, tình nghĩa, nhân ái, đã vun đắp nên những mầm cây yêu thương, quan tâm, chiasẻ… trong khu vườn tâm hồn tinh khôi và màu mỡ của cậu bé Dũng Thế giới của cậu có những câuchuyện ngộ nghĩnh như cái răng khểnh, bày tỏ tình yêu, những câu chuyện gần gũi như trồng hoa, tắmmưa, lại có những chuyến phiêu lưu ly kỳ như lạc trong rừng, bị rắn cắn, cũng có chuyện buồn như béThương vừa ra đời đã mất, ông cháu ăn xin… 19 chương là 19 câu chuyện, mỗi câu chuyện cậu béDũng lại nhận được những bài học nhỏ trong cuộc sống, và cậu ghi nhớ, nâng niu, học tập theo.Tập truyện đạt gải A cuộc thi văn học nghệ thuật “Cuộc vận động sáng tác văn học thiếu nhinăm 2002” do Nhà xuất bản trẻ - Hội nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức, đước phát hành lầnđầu năm 2004 Sách được tái bản nhiều lần Năm 2007, truyện được dịch sang tiếng Thụy Ðiển với tên

“Blunda och öppna ditt fönster” và đến năm 2008 đã giành được giải thưởng Peter Pan của Thụy Ðiểncho mảng văn học thiếu nhi Ngoài ra, sách cũng được chuyển ngữ sang tiếng Anh dưới tên “Open thewindow, eyes closed”

Tờ báo Vnexpress.net đã bình chọn cho Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ là một trong 10 tác phẩm văn học thiếu nhi kinh điển của Việt Nam Cuốn sách được mệnh danh là “Hoàng tử bé” của Việt

Nam

Nhìn một cách khái quát, truyện dài Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ là một dấu son rực rỡ trên

hành trình sáng tạo với những nỗ lực không mệt mỏi của Nguyễn Ngọc Thuần nhằm đem lại một tácphẩm có giá trị đến với độc giả Theo sát quá trình sáng tạo ấy, chúng ta thấy trong ngòi bút này có sựbay bổng, nên thơ với giọng điệu trữ tình trong trẻo pha chất triết lý hồn nhiên đúng với lứa tuổi củacác em nhỏ Tác phẩm tiêu biểu cho một cố gắng thể nghiệm của nhà văn trên con đường sáng tạonghệ thuật, được dư luận trong và ngoài nước đánh giá cao

CHƯƠNG II: THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG

TÁC PHẨM “VỪA NHẮM MẮT VỪA MỞ CỬA SỔ”

2.1 Giới thuyết về nhân vật

2.1.1 Khái niệm nhân vật

Lí luận văn học do Phương Lựu (chủ biên) đã định nghĩa: “Nhân vật văn học là con người được miêu tả trong văn học bằng phương tiện văn học Đó là những nhân vật không tên như thằng bán tơ, lính hầu, con sen, những kẻ đưa tin trong truyện Kiều… đó là những con vật bao gồm cả quái vật, thần linh, ma quỷ, những con vật mang nội dung ý nghĩa của người” [10, tr.6] Một tác phẩm văn

học không thể thiếu vắng nhân vật cũng như một vở kịch không thể không có diễn viên Thông quanhân vật, nhà văn tái hiện được hiện thực cuộc sống một cách khách quan và cũng thông qua nhân vậtnhà văn thể hiện tư tưởng quan niệm của mình về cuộc sống Nhân vật chính là yếu tố then chốt củatác phẩm văn học

2.1.2 Vai trò của nhân vật trong các tác phẩm văn học

Tác phẩm văn học không thể thiếu nhân vật văn học Một tác phẩm văn học được đánh giá là

có giá trị, có chiều sâu, có cuộc sống lâu bền khi tác phẩm ấy khắc họa rõ nét, chân thực và sinh độnghình tượng nhân vật

Do nhân vật có chức năng khái quát những tính cách, hiện thực cuộc sống và thể hiện quanniệm của nhà văn về cuộc đời cho nên trong quá trình mô tả nhân vật, nhà văn có quyền lựa chọnnhững chi tiết, yếu tố mà họ cho là cần thiết bộc lộ được quan niệm của mình về con người và cuộcsống

Nói tóm lại, nhân vật có vai trò hết sức quan trọng trong tác phẩm văn học Tất cả tinh thần, tưtưởng của tác phẩm mà nhà văn gửi gắm đều được thể hiện qua hệ thống nhân vật Đây là yếu tố quantrọng không thể thiếu và làm nên thành công của tác phẩm

2.2 Nhân vật người lớn

2.2.1 Nhân vật bố, mẹ

Nguyễn Ngọc Thuần đã biết đặt mình vào vị trí của trẻ thơ, anh thấu hiểu nỗi lòng con trẻ vàbiết được con trẻ cần những gì Vì thế trong truyện viết cho thiếu nhi của anh, nhân vật trẻ em luônđược bố mẹ quan tâm chở che và thương yêu hết mực Bố mẹ không áp đặt suy nghĩ hay bắt ép con cáilàm theo những điều mình nghĩ mà luôn đồng hành tin cậy, người sẻ chia buồn vui, người dẫn dắt các

em bước vào đời

Người bố đã khéo léo cho cậu con trai yêu quý của mình biết những điều giản dị trong cuộcsống bình thường bằng cách làm thật hiệu quả Để dạy con trai biết thưởng thức cái đẹp của nhữngbông hoa trong khu vườn nhà mình, đầu tiên ông đã đưa con ra vườn cùng lao động bằng cách làmnhững đồ dùng nhỏ phù hợp với sức của con, hướng dẫn con biết tưới nước cho cây, biết bắt sâu nhổ

cỏ và chăm sóc để cây tốt tươi đơm bông kết trái “Nhà tôi có khu vườn rất rộng Bố trồng nhiều hoa Buổi chiều ra đồng về, bố thường dẫn tôi ra vườn, hai bố con thi nhau tưới Bố làm cho tôi một cái bình nhỏ bằng cái thùng đựng sơn rất vừa tay Bố lại lấy hộp lon gò thành cái vòi sen nữa.” [11, tr.9].

Nếu bố là người dạy dỗ, hướng dẫn con cái tìm hiểu và khám phá cuộc sống thì mẹ là ngườiluôn quan tâm tới những điều nhỏ bé thường nhật của con, chăm lo cho con từng miếng ăn giấc ngủ.Tình thương của mẹ dành cho con thật bao la, nồng ấm Thật hạnh phúc cho những ai lúc nào cũng có

mẹ kề bên chăm sóc, chia sẻ những niềm vui nỗi buồn trong cuộc sống Người mẹ trong tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ đã dạy con phải biết san sẻ niềm vui, nỗi buồn với mọi người, nên mang

những “món quà yêu thương” như thế nào để tặng người khác Tặng quà cũng cần những cách riêngvới lối ứng xử văn hóa đúng mực – phải xuất phát từ tấm lòng, thực tâm

Cha mẹ còn dạy con tình người cần phải được thử thách, hoạn nạn sẽ hiểu lòng nhau và thươngnhau hơn Trong cuộc sống, giông tố xảy ra bất chợt không báo trước, và điều quan trọng là con người

“đối mặt thế nào” trước chúng Chương 8 Một ngày kinh hoàng là một thử thách lòng người Khi lũ trẻ

tự ý bỏ nhà để “tạo một cuộc thám hiểm chốn rừng sâu” và cuối cùng chúng “thất bại thảm hại”.Một nhà văn Nga đã từng nói: “Viết cho trẻ phải vui tươi, hấp dẫn, dẫu là những việc nghiêmchỉnh nhất Tiếng cười không chỉ là nghịch ngợm mà cũng là nghiêm chỉnh, dạy dỗ” Với cái tài và cáitâm của mình cùng với sự thấu hiểu và nắm bắt trọn vẹn tâm lý, Nguyễn Ngọc Thuần thực sự đã làmđược điều đó qua những bài viết đầy chất trẻ thơ và đậm chất nhân văn Nhà văn đã khai thác triệt đểmối quan hệ giữa cha mẹ và con cái bằng hệ thống những bài học về đạo đức làm người và tình yêucuộc sống Bố và mẹ ân cần dạy con yêu những bài học làm người, bài học đạo đức truyền thống vàluôn lắng nghe con tâm sự như một người bạn tri kỷ Và cậu bé Dũng đã tiếp nhận điều đó như nhữngmón quà mà cha mẹ ban tặng cho cậu

2.2.2 Những người hàng xóm thân thiết

Trong Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, những người hàng xóm thân thiết với nhân vật tôi đó

chính là chú Hùng, cô Hồng và ông Tư

Chú Hùng là người cùng làng hay sang nhà tôi uống trà với bố Chú Hùng là người rất vui tính,tính tình hiền lành và chú là người siêng năng chăm chỉ Buổi sáng chú thường hay sang đánh thức tôidậy bằng nhiều cách nói khác nhau khiến tôi rất vui Hôm thì chú chui vào mền của tôi rồi hỏi:

- Có ai ở nhà không:

- Tôi nói: có, có…!

- Sao tui không thấy ai mở cửa vậy cà Hình như đi vắng phải không?

Chú gầm ghè Tôi nói:

- Tui cũng không biết nữa chú hai ơi!

- Vậy ai lên tiếng với tôi vậy cà?

- Đó là cái nhà Tui là cái nhà đây!

… Hai chú cháu ồ lên cười Tôi ôm lấy cổ chú và cứ như thế, chú đi thẳng bàn, khồng hề vịn tôi.” [11, tr.23] Có hôm chú sang và chọc tôi có phải là cái bánh xèo không? “Tôi hét lớn: Không Tui là con cọp!” Chú còn hay chơi trò chơi vật tay với tôi và chú luôn là người thua cuộc, chú lấy lí

do thật khéo tại vì buổi sáng tôi không chịu đánh răng nên mới thua Nhưng thực ra đó là chú nhắckhéo tôi

A! Tui biết rồi, tại vì sáng ngủ dậy, tui không chịu đánh răng.

Tôi biết chú nhắc khéo tôi Ghê lắm! [11, tr.24]

Điều này vừa làm tôi vui vừa nhắc nhở tôi phải chăm đánh răng vào mỗi buổi sáng khi mới ngủdậy Có một người hàng xóm vui tính và tốt bụng như vậy còn điều gì vui sướng hơn, và chú thườnggọi tôi là người láng giềng

Còn cô Hồng là một người xinh đẹp, có mái tóc dài và cô mặc áo dài đẹp nhất là bộ màu xanhtheo như những gì cậu bé Dũng cảm nhận Cô là con gái của ông Tư, cô cũng là người sống rất tìnhcảm Cô đã rất vui và hạnh phúc khi chờ đón đứa con đầu lòng chào đời Nhưng thật không may sốphận đứa bé thật ngắn ngủi, nó đã rời xa cô khi mới chào đời Cô rất buồn và đau khổ, tất cả tìnhthương và nỗi nhớ về con cô đều gửi gắm vào từng đường kim mũi chỉ để đan mũ len cho tôi và việclàm đó khiến cô vơi bớt phần nào nỗi buồn đang vây kín cõi lòng cô

Qua câu chuyện, ta còn biết ông Tư là một người hết lòng vì mọi người, một người cha hết lòng

vì con như thế khiến mọi người phải nể phục Ông là tấm gương sáng để thế hệ con cháu sau này học

tập Và không những thế, hành động và cách ứng xử của ông khiến cậu bé Dũng ở chương 3 Thương nhớ ngón tay vô cùng khâm phục và nhận ra những ý nghĩa giản dị của cuộc sống “Lần đầu tiên tôi thấy một niềm vui từ thân thể mình và tôi cũng hiểu nỗi buồn của những người không còn đầy đủ thân thể.” [11, tr.26]

Những nơi thôn quê ấm áp tình người, người ta sống với nhau bằng tình cảm chân thành khôngvướng bận vật chất, cái nghèo nàn nhếch nhác không che lấp được tình cảm lớn lao sáng trong giữanhững người hàng xóm bình dị Đây cũng là bài học cho tất cả mọi người Chúng ta phải biết quýtrọng những tình cảm chúng ta có với nhau, đồng thời biết yêu quý thân thể mà bố mẹ đã cho và hãy

cùng chia sẻ với những thân phận thiệt thòi không có cơ thể lành lặn như mình Đó cũng là thông điệp

mà tác giả trân trọng gửi tới bạn đọc

2.3 Nhân vật trẻ em

2.3.1 Những người bạn nhỏ

Nguyễn Ngọc Thuần dùng trang văn của mình để ngợi ca những tình bạn đẹp “như một giấcmơ” ấy Không giống như thế giới đa sắc màu của “tình bạn thăng hoa” tuổi học trò ngốc nghếch tinh

nghịch trong Bây giờ bạn ở đâu của Trần Thiên Hương, Nguyễn Ngọc Thuần đã xây dựng những mối

quan hệ bè bạn trong tác phẩm mang đậm hơi thở yêu thương

Trẻ con luôn thích mình là nhất, mình phải hơn các bạn nên chúng đua nhau nói để mình giành

vị trí đứng đầu nhưng khi nhận ra mình đã nói quá, chúng lại trở về bản chất trung thực đến mức ngâyngô Những khi ấy trông chúng thật đáng yêu Đối với trẻ em, trong nhóm bạn nếu đứa nào có nhữngđặc điểm riêng khác biệt với chúng thì chúng cho đó là điểm không đẹp

Nhưng đối với trẻ con khi nhìn thấy bạn có cái răng khểnh chúng cho đó là cái xấu “Tôi có một cái răng khểnh Khi đến trường tụi bạn bảo đó là cái răng bừa cào Mỗi lần tôi cười chúng cử chỉ vào đó: - Ha ha, bừa cào kìa!.” [11, tr.18] Những suy luận rất trẻ con ấy thật vui và thú vị, đúng là chỉ có

trẻ con mới nghĩ ra được những lí do độc đáo đến thế Điều này khiến người lớn không khỏi ngạcnhiên và bật cười

Trong câu chuyện Ngày kinh hoàng của truyện dài Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, Nguyễn Ngọc

Thuần đã khắc họa đậm nét thế giới tình bạn đáng được ngưỡng vọng Khi con Dung bị ngất lịm đinhư chết, cả lũ đứa nào cũng bị “chảy máu” và hoảng sợ, thằng Toàn thường ngày mít ướt lại anhhùng hơn tất cả Cậu bé Toàn đã có những lời nói thể hiện sự mạnh mẽ, cứng cỏi của mình:

Nó hét lớn:

- Đồ hèn, đồ hèn.

- Nó còn…còn…sống hả.

- Ừ, nhanh lên.

- Thật không đó? Đừng có lừa bọn tao à nghen!

Lúc này chúng tôi mới từ từ đến gần Thằng Toàn nói như ra lệnh:

Đi kiếm nước nhanh lên [11, tr.71].

Rõ ràng chúng đã coi nhau là “một người thương yêu” nghĩa là tình bạn đã chạm đến ngưỡngcủa tình thân, tình cảm tri kỷ Chúng vẫn là trẻ con thôi, chúng mới chưa tròn mười tuổi vậy mà chúngthương nhau, lo lắng cho nhau như anh em trong nhà Và khát vọng của một tâm hồn thánh thiện đó

chính là tình bạn cần được nhân rộng thêm ra “Người ta nói khi một người mất đi, ngôi sao của người

ấy sẽ tắt Tôi hú vía vì vẫn thấy ngôi sao của bạn tôi trên bầu trời, càng lúc càng rực rỡ chạm dần đến ngôi sao của tôi.” [11, tr.185].

Truyện của Nguyễn Ngọc Thuần, dường như mỗi đồ vật đều khoác trên mình những ý nghĩa hếtsức lớn lao Mỗi đồ vật tự thân nó chưa có ý nghĩa, nhưng khi được con người thổi hồn vào nó cũnghết sức sinh động Tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ một đồ vật tưởng chừng nhỏ bé không có

gì đáng chú ý thì chính nó đã khiến mọi người phải chú ý Đó là cái hộp diêm bên trong đựng con dế

đã chết khô của cháu ông lão ăn xin “Những lúc rảnh rỗi thằng Đậu thường lấy chiếc hộp ra và đưacon dế ra chơi nó nói chuyện tâm sự với con dế như với một người bạn”

Cái hộp diêm nhỏ xíu cùng con dế đã trở thành người bạn thân thiết của nó trên mỏi nẻo đường

Vì thế cậu bé cất giữ rất cẩn thận, khi không chơi nữa sẽ bỏ con dế vào hộp diêm sau đó bỏ vào túi áorồi lấy kim băng gài lại Dường như đó là một đồ vật vô cùng ý nghĩa với em, mất đồ vật ấy như thể

em mất đi một người bạn lớn, một kho báu quý giá

2.3.2 Nhân vật tôi

Nhân vật “tôi” trong truyện Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ không chỉ là em bé bé bỏng, ngây

thơ, thật thà đúng với lứa tuổi của mình mà đó còn là đứa trẻ rất tinh tế và nhạy cảm Như bao đứa trẻkhác em thích được nũng nịu, được yêu chiều Mỗi sáng thức dậy em không ra khỏi mền mà phải đợichú Hùng đến để được nũng nịu, được pha trò và được chú cõng dậy Mỗi sáng thức dậy với em là một

niềm vui khi em được là những món quà nhỏ bé, quý giá trong vòng tay chú Hùng: “Mỗi sáng sớm tôi đều nằm nán lại chờ chú Tôi luôn nghĩ mình phải đóng vai gì để chú cười to nhất Tôi yêu giọng cười của chú lắm! Nằm trong mền, tiếng cười thật vang ” [11, tr.23]

Với nhân vật tôi trong truyện thì những điều bố mẹ nói luôn là những chân lý Bố mẹ luôn làtình thương, là niềm tin và sự ngưỡng mộ của em Em ghi nhớ và khắc sâu những điều bố mẹ kể haynhững lời dạy bảo Vì thế mỗi khi cần nêu lên một lời nhận định mang tính triết lý, khái quát em đều

dẫn lời của bố mẹ: “Cũng theo lời bố nói, một đứa trẻ khi ra đời, bà mụ sẽ đập đập vào mông gọi nó dậy Khi còn nằm trong bụng mẹ nó ngủ Có nhiều đứa phải đánh đến bốn năm cái, thật buồn cười vì

nó cứ tưởng vẫn còn nằm trong bụng mẹ”; “Bố nói, giấc ngủ của đứa bé đẹp hơn một cánh đồng”;

“Mẹ tôi nói ngày mưa, nỗi buồn bao giờ cũng nhiều hơn ngày nắng, nhất là những ngày mưa kéo dài”; “Mẹ tôi nói một đứa bé sẽ trao cho người phụ nữ quyền thiêng liêng nhất, quyền làm mẹ Không

có đứa bé, họ sẽ không được làm mẹ Họ sẽ đau khổ lắm Họ sẽ thấy mình mất đi một nửa cuộc đời Bởi cuộc đời người phụ nữ luôn gắn liền với những đứa bé, là kho báu quý giá không có gì có thể đánh đổi với họ”; “Bố tôi vẫn nói, khi một người thương yêu của ta ra đi, cũng giống như chúng ta cắt lìa từng khoảng trời trong trái tim mình”; “Bố tôi nói, người sống là một âm thanh nên khi sống, người ta sẽ gây nên tiếng vang bằng chính cuộc sống của mình”… [11].

Tôi đã phát hiện ra một điều thật ý nghĩa, đó là thế giới không phải là những gì xa lạ, con người

ta không thể nắm bắt mà đó là những gì thân thuộc, thương mến nhất ngay ở xung quanh ta, trước mắtta: khu vườn nhỏ cạnh cửa sổ, cuộc sống êm đềm của bố mẹ, bạn bè, cô giáo, những người hàng xómthân thiết bên cạnh và đặc biệt là nó ở ngay trong chính trái tim mình

Tôi đã cảm nhận thế giới bằng mọi giác quan để có thể lắng nghe được tất cả âm thanh của cuộcsống Vừa nhắm mắt cửa sổ là cách để nhân vật tôi cảm nhận cuộc sống một cách chân thực và tinh tếnhất Tôi nhắm mắt và chạm tay rồi gọi tên từng món quà Tôi chạm phải bố Tôi là lên:

- “A! Món quà của tui đây rồi Ôi cái món quà này bự quá!

Đêm, tôi mở cửa sổ và nói:

- Hoa hồng đang nở kìa bố ơi!

Bố không tin, xách đèn ra soi và đúng vậy những bong hoa cứ đem hương đến cửa sổ như báo cho tôi biết từng mùa Hoa gì nở sớm, hoa gì nở muộn Tôi còn phân biệt đồng một lúc những gì hoa đang nở Bố nói tôi có cái mũi tuyệt nhất thế giới” [11, tr 47].

Khi chú Hùng và cô Hồng bị mất em bé, em đã động viên an ủi để chú và cô vơi bớt nỗi buồnnhớ con Em thật tinh tế khi biết nói khéo léo và tránh động đến nỗi đau quá lớn mà cô chú đang phải

trải qua: “Tự dưng tôi muốn nói với cô như vầy: Cô Hồng ơi, tối qua con thấy bé Thương Nó núp trên mặt trăng Nó đẹp lắm Mặt sáng bừng như có điện Nhưng tôi chỉ nói: Cô Hồng ơi, đêm qua trong giấc mơ của con có cả cô nữa” [11, tr.125].

Em cảm thấy mình vẫn là người hạnh phúc và may mắn khi có một cơ thể lành lặn và đã biếtnâng niu, trân trọng giá trị con người của mình Nếu như người lớn muốn bù đắp cho một ai đó thườngdùng đồng tiền hay những món quà, thì trẻ con lại có cách quan tâm, chia sẻ theo kiểu đáng yêu củatrẻ con Em chỉ biết bù đắp những ngón tay thiếu hụt của ông Tư bằng cách dùng bàn tay mình để san

sẻ cho ông, để ông sai khiến và trêu đùa:“Bàn tay ơi lấy cho tui cái bánh”.

Chuyện đôi guốc của cô giáo Hà là một chi tiết thể hiện sự quan tâm đặc biệt mà tôi dành chonhững người mà tôi yêu mến Chỉ cần một chi tiết nhỏ thôi nhưng ta thấy được tôi đã để ý quan tâmđến từng cái nhỏ nhất của cô giáo

“Thế là một hôm tôi hỏi cô”

- Cô ơi, sao cô không mang đôi guốc màu xanh?

- Cô xòe to con mắt nhìn tôi:

- Em còn nhớ đôi guốc của cô à?

- Tôi gật đầu:

- Em thích cô mang đôi guốc đó lắm Trên bục giảng, trông cô cao vút.

- Cô gật gù có vẻ sung sướng lắm” [11, tr 53].

Tôi đã quan sát rất tỉ mỉ đến mức tôi biết đôi dép này cô đi bao lâu, một tuần cô đi mấy hôm, cô

có hai đôi màu xanh và màu đỏ Tôi thấy băn khoăn khi thấy cô chỉ đi đôi màu đỏ mà không đi đôimàu xanh nữa Tôi thấy đôi màu xanh cô đi vẫn đẹp hơn và tôi đã tâm sự điều đó với cô

Nhân vật cậu bé Dũng luôn yêu quý, quan tâm đến mọi người bằng cả tấm lòng, ngay trong thờibuổi con người bị cuốn vào vòng xoáy kim tiền, không còn thời gian, không còn nhớ để quan tâm đếnmọi người xung quanh nữa, cậu bé trong truyện mới mười tuổi nhưng đã biết suy nghĩ, tự dằn vặt bảnthân về những việc làm chưa đúng của mình

Giấc mơ chính là chuyến tàu miễn phí đưa các em đến với những nơi mới mẻ với những điều lạlẫm, thú vị khác hẳn với nơi mà các em đang sống Sự tinh tế, nhạy cảm của em bé trong truyện cònthể hiện ở sự thương nhớ, nuối tiếc khi một ai đó rời xa ta mãi mãi Cậu đã biết nhạy cảm và thươngnhớ và cảm thấy tiếc nuối khi ma xơ Hiền người chơi đàn hay nhất trong nhà thờ, người luôn ân cần

chở che cho tất cả mọi người đã mất “Ðêm ngủ tôi mơ thấy chiếc piano gõ từng nhịp một Những bài hát từ trong đó tuôn ra như dòng suối Một giấc mơ toàn âm thanh Khi tỉnh dậy vào lúc nửa khuya, tôi vẫn như còn nghe thấy tiếng đàn Tôi đi nhẹ ra vườn, trèo lên cây vú sữa, nhìn về hướng nhà thờ Tôi biết nơi đó những bài hát đang còn trong giấc ngủ, đang nằm trong những chiếc phím ngà chờ người đánh thức Chờ ma-xơ Hiền” [11, tr.136].

Thế giới nhân vật trong truyện Nguyễn Ngọc Thuần phong phú và đa dạng Đó là nhân vật trẻ emvừa bé bỏng, ngây thơ, vừa tinh tế nhạy cảm đã cho người đọc thấy những giá trị sâu kín trong tâmhồn con người Viết cho thiếu nhi, thế giới nhân vật trong truyện Nguyễn Ngọc Thuần mang nhiềuđiểm chung với cách viết của Nguyễn Nhật Ánh Cả hai nhà văn đều có cách miêu tả hay vẽ ra nhânvật thực sự cuốn hút tự nhiên Nguyễn Nhật Ánh khi miêu tả cái đẹp ông dùng nhiều mỹ từ hơn, đọcnhững dòng văn đẹp đến lạ kỳ, Nguyễn Ngọc Thuần lại không sử dụng mỹ từ, cái đẹp trong văn củaanh giản dị, chân chất Nhưng cả hai đều thật, đều khiến người đọc cảm thấy nhân vật gần gũi, chẳngquá xa xôi để hình dung Và đôi khi nhân vật tự miêu tả không bằng văn kể mà bằng những lời đốithoại, chỉ vài câu ngắn thôi, cũng khiến chúng ta hình dung ra tính cách anh ấy, cô ấy hay cậu bé, cô

bé ấy