SKKN: DẠY VĂN BẢN: “EM BÉ THÔNG MINH” SÁCH GIÁO KHOA NGỮ VĂN 6 TẬP I. BẰNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC “ KỶ THUẬT MẢNH GHÉP”

Trong phương pháp tổ chức Người học Đối tượng của hoạt động “Dạy” Chủ thề của hoạt động “Học” Được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo.Thông qua đó chủ đ

MỤC LỤC

A ĐẶT VẤN ĐỀ 3

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 3

1 Cơ sở lý luận 3

2 Cơ sở thực tế : 5

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 7

I THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN 7

1 Thuận lợi 7

2 Khó khăn 7

II YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI 8

1 Khái niệm về phương pháp dạy học tích cực “ Kỷ thuật mảnh ghép” 8

2 Mô hình kỷ thuật “các mảnh ghép” 9

3 Phân công nhiệm vụ cho các nhóm 9

III.PHẦN NỘI DUNG ĐỀ TÀI 10

1 Mục tiêu cần đạt: 10

2 Chuẩn bị 10

IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 11

1 Giới thiệu chung về văn bản: 11

a Đọc – chú thích 11

b Tóm tắt văn bản 12

c Bố cục văn bản 12

2 Tìm hiểu chung về văn bản: 12

a Nội dung: 13

b Phần ghi bảng 13

3 Củng cố - luyện tập: 14

4 Hướng dẫn tự học: 15

5 Khảo sát chất lượng 15

C KẾT THÚC VẤN ĐỀ 16

1 Kết quả thực hiện đề tài: 26

2 Rút kinh nghiệm bài dạy 27

3 Khả năng ứng dụng đề tài: 28

4 Ý kiến kiến nghị - đề xuất 28

TRANG GHI ƠN

Đề tài được hoàn thành bên cạnh sự nổ lực hết mình của bản thân tôi, còn

có sự giúp đỡ tận tình chu đáo của :

- Bản giám hiệu trường trung học cơ sở An Bình

- Các đồng nghiệp trong tổ ngữ văn

- Học sinh các lớp : 6A5, 6A6, 6A7, 6A8

Từ tận đáy lòng, tôi xin ghi nhận sự giúp đỡ quý báu đó, và gửi lời cảm

ơn sâu sắc đến các cấp lãnh đạo đã chấm và chỉnh sửa đề tài, các đồng nghiệp đãhợp tác giúp đỡ, và các em học sinh khối 6 đã giúp đỡ tôi hoàn thành đề tài

Xin chân thành cảm ơn /

“Quá tải” như hiện nay.

Trước đây dạy học thay vì lấy “Dạy” làm trung tâm, thì bây giờ chuyểnsang lấy “Học” làm trung tâm

Trong phương pháp tổ chức

Người học Đối tượng của hoạt động “Dạy” Chủ thề của hoạt động “Học”

Được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo.Thông qua đó chủ động khám phá tìm hiểu những điều mình chưa rõ, chưa có,chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viên sắp đặt sẵn

Dạy học theo phương pháp tích cực Người học được trực tiếp, quan sát,thảo luận, chủ động giải quyết vấn đề theo cách suy nghĩ của mình để từ đó nắmkiến thức kỹ năng mới

Tất nhiên đổi mới phương pháp dạy học không phải là loại trừ, xóa bỏhoàn toàn cái cũ mà phải dựa trên nền tảng cái cũ, kế thừa cái cũ để tạo lập racái mới phù hợp hơn sáng tạo hơn mà thôi “Ví như tòa lâu đài kiến thức vẫn cònnguyên đó, học sinh vẫn phải tự mình leo lên đỉnh tháp, song sẽ không đi theocon đường cũ nữa mà thầy cô sẽ dẫn dắt các em đi theo một con đường mớikhác thuận lợi hơn, nhanh hơn và kết quả sẽ tốt đẹp hơn” Đó là một lý do trongquan điểm đổi mới theo phương pháp dạy học tích cực của tôi

Trong năm học 2010 – 2011 vừa qua trường trung học cơ sở An Bình đã

và đang chú trọng đến việc nâng cao chất lượng bằng việc thực hiện một số cácchuyên đề như:

- Đổi mới phương pháp dạy học

- Thảo luận chuyên đề (Phương pháp dạy học tích cực)

- Cách khắc phục bài dài bài khó.

- Dạy bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng

Làm thế nào để bài giảng vừa đảm bảo thời gian vừa đáp ứng được nộidung theo chuẩn kiến thức – kỹ năng mà bộ giáo dục đào tạo đang thực hiện.Hòa chung vào không khí đổi mới phương pháp dạy học của trường, công vớinhiều năm được phân công giảng dạy môn ngữ văn 6 Tôi đã rút ra được một sốkinh nghiệm để áp dụng giảng dạy cho một vài văn bản theo phương pháp dạyhọc tích cực Văn bản mà tôi áp dụng thực hiện trong đề tài này là văn bản “ Em

bé thông minh” thuộc thể loại truyện cổ tích nằm trong chương trình ngữ văn 6tập 1 Và phương pháp tích cực mà tôi áp dụng là phương pháp “ Kỷ thuật mảnhghép” tức phương pháp chia theo nhóm nhỏ cụ thể như sau:

Học tập theo từng nhóm nhỏ từ 4 – 6 người là hợp tác làm tăng hiệu quảtrong học tập, nhất là lúc phải giải quyết những vấn đề gây cấn, lúc xuất hiệnnhu cầu thực hiện cần sự phối hợp giữa các cá nhân để hoàn thành nhiệm vụchung Hoạt động nhóm làm cho từng thành viên bộc lộ suy nghĩ hiểu biết, thái

độ của mình, được tập thể uốn nắn, điều chỉnh, phát triển tình bạn, ý thức cộngđồng tạo niềm vui hứng khới trong học tập nâng cao ý thức tổ chức kỷ luật, tínhtập thể, tinh thần tương trợ hợp tác

Hoạt động theo nhóm nhỏ sẽ tránh được hiện tượng ỷ lại Tính cáchnăng lực của mỗi thành viên được bộc lộ, các em sẽ năng động tự tin hơn, môhình hợp tác ngoài xã hội được đưa vào đời sống học đường sẽ làm cho các emquen dần với sự phân công, sự hợp tác trong lao động xã hội

Trong nền kinh tế thị trường đã xuất hiện nhu cầu hợp tác xuyên quốc gia,liên quốc gia năng lực hợp tác phải trở thành một mục tiêu giáo dục mà nhàtrường và cụ thể là từng môn học phải chuẩn bị cho các em học sinh từ bây giờ

Từ dạy học thụ động sang dạy học tích cực, giáo viên không còn đơnthuần là người truyền thụ kiến thức, mà trở trành người thiết kế tổ chức các hoạtđộng độc lập theo nhóm nhỏ để học sinh tự lực chiếm lĩnh nội dung học tập.Chủ động đạt các mục tiêu kiến thức kỹ năng, thái đô theo yêu cầu của chươngtrình

Trên lớp học, học sinh họat động là chính, giáo viên có vẻ nhàn nhã hơn,nhưng trước đó, khi soạn giáo án giáo viên đã phải đầu tư công sức thời gian rấtnhiều so với kiểu dạy thu động, mới có thể thực hiện bài lên lớp với vai trò làngười gợi mở, xúc tác, động viên, cố vấn, trọng tài, trong các hoạt động tìm tòihào hứng tranh luận của học sinh.

2 Cơ sở thực tế :

Luật giáo dục điều 242 đã ghi rõ: “ Phương pháp giáo dục phát triền phải

phát huy tính tích cực chủ động, tự giác sáng tạo của học sinh phù hợp với đặcđiểm của trường học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đến tình cảm đem lại niềm vuihứng thú học tập cho học sinh”

Dựa vào điều luật giáo dục trên việc tôi chọn đề tài dạy văn bản “Em béthông minh” theo phương pháp “Mảnh ghép” có những lý do thực tế sau:

- Giúp học sinh chủ động thâm nhập và nắm bắt nội dung văn bản

một cách tốt nhất:

Bởi vì dựa vào đặc điểm tính chất của văn bản, hệ thống kiến thức gồmcác sự việc được xây dựng theo lối xâu chuỗi các sự việc, mỗi chuyện kể về sựtài giỏi hơn người của nhân vật em bé, qua những lần giải đố thông minh sắcsảo, phù hợp với việc khai thác văn bản theo nhóm nhỏ (mảnh ghép) như vậy sẽgiúp các em tự tìm tòi nghiên cứu để trả lời được tất cả các câu hỏi của nhómmình, hoàn thành nhiệm vụ chung mà giáo viên đã giao cho từng nhóm

Cơ sở thực tế tiếp theo mà tôi quyết định chọn và thực hiện đề tài này làdựa vào tâm lý lứa tuổi của học sinh Ở lứa tuổi thiếu niên các em rất yêu thichthể loại truyện cổ tích vì nó dễ hiểu, lại gần gũi với các em, gắn liền với đờithường, có những nhân vật trong các truyện cổ tích có khi các em đã thuộc lòng,

sự biến hóa khôn lường, tài năng siêu phàm của nhân vật cũng làm cho các emcảm phục, chính vì vậy các em sẽ dễ nắm bắt nội dung văn bản hơn Việc giảngdạy văn bản “ Em bé thông minh” theo phương pháp tích cực “ Kỷ thuật mảnhghép” còn có một lý do nữa là:

Thông qua văn bản sẽ giúp học sinh yêu thích hơn và hứng thú hơn trong học tập bộ môn ngữ văn trong nhà trường.

Qua cách giải đố thông minh dí dỏm ( Đẩy thế bí về phía người ra câu đố)

và tính cách hồn nhiên của em bé tạo được tiếng cười vui vẻ mà không kémphần thâm thúy của nhân dân trong đời sống hàng ngày từ đó giáo dục học sinhphát huy trí tuệ, tài năng của mình trong học tập

Em bé thông minh trong truyện cũng cùng lứa tuổi với các em học sinh lạisinh ra trong một gia đình nông dân nghèo nhưng em bé đã có phẩm chất trí tuệthông minh hơn người Đó là trí thông minh được đúc kết từ hiện thực cuộc sống

vô cùng phong phú Những người nông dân khi xưa không mấy ai được cắp sáchtới trường nhưng những kiến thức của họ có được là nhờ có cuộc đời, trườnghọc của họ là trường đời Qua đó sẽ giúp các em có được sự tự tin trong cuộcsống, và giáo dục cho các em hiểu: Học trong trường, trong sach vở không làchưa đủ mà muốn có trí tuệ thông minh sáng suốt có phẩm chất tốt đẹp chúng tacòn phải học cả trường đời Tục ngữ đã có câu:

“Đi một ngày đàng học một sàng khôn”

Ngoài ra dạy văn bản “Em bé thông minh” theo phương pháp “Kỷ thuậtmảnh ghép” tất cả học sinh trong nhóm sẽ được thảo luận bàn bạc và trình bày ýkiến của mình trước đám đông, rèn luyện cho các em sự mạnh dạn tự tin và sựhợp tác tương trợ lẫn nhau trong cuộc sống

Ngoài truyện em bé thông minh học sinh cũng có thể tìm thêm một sốtruyện khác cùng nội dung như truyện: Trạng Quỳnh, Trạng Hiền, Lương ThếVinh, từ đó học sinh sẽ thấy được sự thông minh không phải tự nhiên mà có

mà là do sự tự rèn luyện, ham học, ham tìm hiểu sự vật xung quanh cuộc sống

Như vậy ý nghĩa giáo dục của văn bản sẽ cao hơn, mở rộng hơn cho các

em tầm nhìn, tầm hiểu biết về cuộc sống

- Phương pháp dạy học tích cực (nhóm nhỏ) có hiệu quả hơn các phươngpháp áp đặt vì huy động được học sinh trực tiếp tham gia vào quá trình nhậnthức.

- Phương pháp dạy học này phát huy được tính tích cực chủ động sáng tạocủa học sinh nên các em rất hứng thú trình bày ý kiến riêng và bộc lộ cảm nhậncủa mình về nhiệm vụ được giao trong văn bản

- Nếu được rèn luyện bởi phương pháp dạy học tích cực, học sinh sẽ dầndần có được những phẩm chất và năng lực thích ứng với thời đại

- Phát huy được tính tự nguyện tự giác trong học tập, có ý thức và tráchnhiệm trong học tập

Một thuận lợi hết sức cơ bàn nữa là Đề tài được viết trong thời kỳ côngnghệ thông tin phát triển mạnh mọi tài liệu hình ảnh phục vụ cho nội dung bàidạy rất phong phú và sinh động Giáo viên có thể tự mình tìm được những hìnhảnh trực quan trên mạng hoặc khuyến khích học sinh tìm tài liệu để phục vụ choviệc khai thác văn bản

chưa thể thích nghi ngay được với phương pháp dạy học tích cực.

- Phương pháp dạy học tích cực (nhóm) không thể áp dụng cho toàn bộcác bước lên lớp vì vậy giáo viên phải hết sức linh hoạt để điều hành các hoạtđộng trong tiết học

- Trong nhiều trường hợp nhiều văn bản có những kiến thức không thể dohọc sinh phát hiện được mặc dù cung cấp cho học sinh bất cứ phương tiện nào.Hoặc nếu để học sinh tự phát hiện, giải quyết chiếm lĩnh tri thức thì mất rấtnhiều thời gian, cũng không phải mọi học sinh đều sẵn sàng tham gia vào hoạtđộng tích cực

- Việc chia nhóm ở vòng 1 rồi giản ra để mỗi thành viên ở mỗi nhóm hợplại thành nhóm mới ở vòng 2 cũng mất không ít thời gian gây ảnh hưởng đếntiến độ học tập Giáo viên phải có sự chuẩn bị sắp đặt từ trước mới có thể thựchiện được

II YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI.

(Dạy ứng dụng công nghệ thông tin)

1 Khái niệm về phương pháp dạy học tích cực “ Kỷ thuật mảnh ghép”

Là kỷ thuật tổ chức hoạt động hợp tác kết hợp giữa cá nhân nhóm, liên kếtgiữa các nhóm nhằm giải quyết một nhiệm vụ phức hợp, kích thích sự tham giatích cực của học sinh, nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác(không chỉ nhận thức hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 1 mà còn phải truyền đạt kếtquả và hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 2)

Hệ thống câu hỏi cho từng nhóm phải đảm bảo được các yêu cầu sau

- Sát nội dung, rõ ràng, dễ hiểu

- Đảm bảo mỗi thành viên trong nhóm đều trả lời được tất cả các câu hỏitrong nhiệm vụ được giao.

- Trình bày được kết quả trả lời của nhóm

Trâu cày một ngày

được mấy đường

(Nhiệm vụ 1)

Lần 2: Vua đố

Vua ban 3 con trâu đực, lệnh đẻ thành 9 con (Nhiệm vụ 2)

Lần 3: Vua đố

Dùng một con chim sẻ dọn 3 mâm cỗ

(Nhiệm vụ 3)

Lần 4: Sứ thần Nước ngoài đố

xâu sợi chỉ xuyên qua ruột một con ốc

(Nhiệm vụ 4)

Vòng 2:

Lần 3: Giải đố

Lần thứ hai của vua (đố lại)(Nhiệm vụ 3)

Lần 4: Giải đố Của sứ thần nước ngoài (kinh

nghiệm dân gian)(Nhiệm vụ 4)

III.PHẦN NỘI DUNG ĐỀ TÀI.

Trong phần nội dung đề tài tôi chỉ nêu những phần cần thiết và những nội dung đổi mới chứ không phải soạn một giáo án hoàn chỉnh

Tuần 7 tiết 25, 26 văn bản: EM BÉ THÔNG MINH

- Kỹ năng: Kể lại được truyện

Biết phát biểu suy nghĩ, tình cảm về một nhân vật thông minh

- Thái độ : Đề cao, tôn vinh trí thông minh của những người bình dân

2 Chuẩn bị.

Giáo viên:

- Soạn giáo án theo chuẩn kiến thức kỹ năng

- Tổ chức hoạt động học tập theo phương pháp tích cực “Kỷ thuật mảnh ghép”

- Phiếu học tập (Hình ảnh, câu hỏi …)

- Trò chơi

- Chuẩn bị phương tiện, thiết bị UDCNTT

Học sinh:

- Soạn bài theo hướng dẫn của giáo viên bộ môn

- Tham gia hoạt động học tập với nhóm

- Tìm một vài mẫu chuyện cùng nội dung

IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC.

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ( 3 phút) kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

3 Bài mới:

Hoạt động 1 : Giới thiệu bài mới

Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh

Phương pháp: Trực quan, đoạn băng ngắn về hình ảnh Em bé thông minh, TrạngQuỳnh, Trạng Hiền…

Thời gian: 2 phút

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh phần giới thiệu văn bản.

Mục tiêu : Học sinh nắm được thể loại, tiếp xúc với văn bản, nắm được những nội dung chính và bố cục của văn bản

Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua trí giác ngôn ngữ

Thời gian: 20 phút

1 Giới thiệu chung về văn bản:

a Đọc – chú thích

Đọc diễn cảm, đọc sáng tạo

- Giáo viên đọc một đoạn

- Câu hỏi kiểm tra việc đọc ở nhà của

học sinh

Học sinh đọc tiếp

Hỏi: Em hãy nêu cách đọc văn bản “Em

bé thông minh” đọc diễn cảm từ đầu =>

về tâu vua

b Tóm tắt văn bản.

Gv: Yêu cầu học sinh tóm tắt những sự - Những sự việc chính : có 4

việc chính trong văn bản Sự việc chính ứng với bố cục.

c Bố cục văn bản - Bố cục : 4 phần

Dựa vào nội dung tóm tắt để xác định

bố cục văn bản?

1 Em bé giải đố của viên quan

2 Em bé giải đố lần một của vua

3 Em bé giải đố lần hai của vua

4 Em bé giải đố của sứ thần nước ngoài

Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi tiết văn bản.

Mục tiêu : Học sinh nắm được giá trị nội dung liên hệ thực tế từ vấn đề đặt ra trong văn bản

Phương pháp : - Thảo luận nhóm (theo 2 vòng)

- Thảo luận nhóm 20 phút (báo cáo kết quả)

(Sau khi xong vòng 1 giáo viên phân nhóm mới vòng 2 và làm các thủ tục như

đã làm ở vòng 1)

Phần 2:

a Nội dung:

+ Phiếu học tập gồm

Tính chất của câu đố

Cách giải đố của em bé 1

Trâu của lão cày một

ngày được mấy đường?

Viên quan Bất ngờ khó

trả lời

Đố lại “Ngựa của ông đi một ngày mấy bước”

bé cho mình buộcvua phải nói rađiều vô lý

Đố lại : rèn một con dao từ một cây kim

Đẩy thế bí về phía người ra câuđố

Vô cùng khó triều đình phải

bó tay

Giải đố bằng kinhnghiệm dân gian.Dùng con kiến,

mỡ, giấy để xâuchỉ

Tóm

lại

Nội dung truyện được

xây dựng theo lối xâu

chuỗi các mẫu chuyện

nhỏ về lời thách đố và

giải đố thử tài nhân vật

Chức vụ người ra câu

đố ngày càng quan trọng

Tính chất câu

đố mỗi lầnthêm khó hơn

Cách giải câu đốcủa em bé mỗilần thông minh,tài, trí hơn người

Ý Truyện đề cao trí thông minh

nghĩa Tạo nên tiếng cười vui vẻ hồn nhiên

Hoạt động 4:

Củng cố kiến thức đã tìm hiểu qua bài học

Mục tiêu: Học sinh khái quát kiến thực

Phương pháp: Khái quát hóa

Hệ thống hóa

Thời gian: 15 phút

3 Củng cố - luyện tập: Tổ chức học sinh thực hiện các bài tập tái hiện.

Hoạt động của giáo viên và học sinh Kết quả cần đạt

a/ Giáo viên đưa ra những hình ảnh lộn

xộn (tranh) và yêu cầu học sinh sắp

xếp lại theo một trật tự đúng?

b/ Cho học sinh vẽ sơ đồ hóa nội dung

bài học?

c/ Học sinh liên hệ vài câu chuyện về

nhân vật thông minh?

Học sinh sắp xếp những hình ảnh theo trật tự đúng trong văn bản(2,3,4,1)

Sơ đồ hóa nội dung

4 lần thử tài (câu đố)

Lần 1 Lần 2 Lần 3 Lần 4(Quan) (Vua) (Vua) (Sứ thần)

4 lần giải đố

Lần 1 Lần 2 Lần 3 Lần 4(Đố lại) (Đố lại) (Đố lại) (kinh nghiệm dân gian)

- Trạng Quỳnh

- Trạng Hiền

- Lương Thế Vinh

4 Hướng dẫn tự học:

Kể lại 4 lần thử thách mà em bé đã - Học sinh sẽ lần lượt kể ngắn gọn 4lần

Sau bài giảng tôi dùng bài tập kiểm tra nhanh kiến thức đã học và kết quả

thu được như sau:

Lớp Ts bài Điểm giỏi8 -> 10 Điểm khá6.5 -> 7.5 Điểm TB5 -> 6 Điểm yếu kém1 ->4.5