SKKN: Một số phương pháp giúp hs yếu lớp 6 giải toán tìm x

Ñoái vôùi hoïc sinh yeáu boä moân toaùn , duø giaùo vieân coù giaûng ñi giaûng laïi nhieàu laàn nhöng coù nhieàu em vaãn chöa coù khaû naêng töï giaûi vaø giaûi ñuùng caùc daïng baøi taäp cô baûn, troïng taâm cuûa chöông trình. Daïng toaùn tìm x chieám moät vò trí quan troïng trong chöông trình toaùn lôùp 6, vaø caùc em coøn gaëp laïi daïng toaùn naøy nhieàu ôû lôùp 7, cuõng nhö laø tieàn ñeà cho vieäc giaûi phöông trình cuûa caùc em ôû lôùp 8 vaø lôùp 9. Nhö chuùng ta ñaõ bieát caùc daïng toaùn tìm x khoâng coù gì xa laï ñoái vôùi hoïc sinh lôùp 6. Ngay töø khi hoïc Tieåu hoïc caùc em ñaõ ñöôïc laøm quen daàn vôùi toaùn tìm x ôû caùc daïng cô baûn , chæ vôùi moät pheùp tính. Leân lôùp 6, caùc em gaëp laïi toaùn tìm x nhöng ôû daïng naâng cao hôn, töø hai pheùp tính trôû leân. Duø laø raát quen thuoäc vôùi daïng toaùn naøy nhöng coù khoâng ít caùc em hoïc sinh, nhaát laø caùc em hoïc yeáu bò luùng tuùng, khoâng bieát baét ñaàu giaûi baøi toaùn töø ñaâu, giaûi pheùp toaùn naøo tröôùc, pheùp toaùn naøo sau. Thaäm chí coù nhöõng em hoïc sinh, giaûi xong moät baøi toaùn tìm x maø khoâng bieát taïi sao mình laøm ñuùng, hoaëc laøm sai thì khoâng bieát mình ñaõ sai ôû böôùc naøo. Ñieàu ñoù ñaõ khieán cho caùc em hoïc sinh, nhaát laø caùc em hoïc sinh yeáu ngaøy caøng e ngaïi, cuõng nhö ngaøy caøng maát daàn söï höùng thuù, say meâ vôùi moân toaùn. Moät trong nhöõng nguyeân nhaân chính khieán caùc em bò tuùng tuùng nhö vaäy laø caùc em chöa bieát keát noái nhöõng daïng baøi taäp tìm x naâng cao vôùi caùc daïng baøi taäp tìm x cô baûn, quen thuoäc tröôùc kia. Khi tìm hieåu ñöôïc nguyeân nhaân cuûa vaán ñeà, baûn thaân toâi laø moät giaùo vieân tröïc tieáp giaûng daïy khoái 6, ñaõ coù raát nhieàu nhöõng traên trôû, coù caùch naøo giuùp caùc em hoïc sinh deã daøng giaûi moät baøi toaùn tìm x, giuùp caùc em xoùa boû söï e ngaïi ñoái vôùi moân toaùn, vaø xa hôn seõ gaây ñöôïc söï höùng thuù, söï say meâ hoïc taäp toaùn tìm x noùi rieâng vaø boä moân toaùn noùi chung. Töø nhöõng traên trôû treân toâi ñaõ tìm toøi vaø ñöa ra ñöôïc :” MOÄT SOÁ KINH NGHIEÄM GIUÙP HOÏC SINH YEÁU LÔÙP 6 GIAÛI TOAÙN TÌM X”.

Trang 1

ĐỀ TÀI

MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH YẾU LỚP 6

“GIẢI TOÁN TÌM X”

Giáo viên: Phan Ngọc Diễm Châu

Trang 2

Năm học: 2009 - 2010

Trang 2

Trang 3

Đề tài :

MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH YẾU

LỚP 6 “GIẢI TOÁN TÌM X”

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Đối với học sinh yếu bộ môn toán , dù giáo viên có giảng đi giảng lại nhiều lần nhưng có nhiều em vẫn chưa có khả năng tự giải và giải đúng các dạng bài tập cơ bản, trọng tâm của chương trình Dạng toán tìm x chiếm một vị trí quan trọng trong chương trình toán lớp 6, và các em còn gặp lại dạng toán này nhiều ở lớp 7, cũng như là tiền đề cho việc giải phương trình của các em ở lớp 8 và lớp 9

Như chúng ta đã biết các dạng toán tìm x không có gì xa lạ đối với học sinh lớp

6 Ngay từ khi học Tiểu học các em đã được làm quen dần với toán tìm x ở các dạng cơ

bản , chỉ với một phép tính Lên lớp 6, các em gặp lại toán tìm x nhưng ở dạng nâng cao hơn, từ hai phép tính trở lên Dù là rất quen thuộc với dạng toán này nhưng có

không ít các em học sinh, nhất là các em học yếu bị lúng túng, không biết bắt đầu giải bài toán từ đâu, giải phép toán nào trước, phép toán nào sau Thậm chí có những em học sinh, giải xong một bài toán tìm x mà không biết tại sao mình làm đúng, hoặc làm sai thì không biết mình đã sai ở bước nào Điều đó đã khiến cho các em học sinh, nhất là các

em học sinh yếu ngày càng e ngại, cũng như ngày càng mất dần sự hứng thú, say mê với môn toán

Một trong những nguyên nhân chính khiến các em bị túng túng như vậy là các em

chưa biết kết nối những dạng bài tập tìm x nâng cao với các dạng bài tập tìm x cơ bản, quen thuộc trước kia Khi tìm hiểu được nguyên nhân của vấn đề, bản thân tôi là một

giáo viên trực tiếp giảng dạy khối 6, đã có rất nhiều những trăn trở, có cách nào giúp các

em học sinh dễ dàng giải một bài toán tìm x, giúp các em xóa bỏ sự e ngại đối với môn toán, và xa hơn sẽ gây được sự hứng thú, sự say mê học tập toán tìm x nói riêng và bộ môn toán nói chung

Từ những trăn trở trên tôi đã tìm tòi và đưa ra được :” MỘT SỐ KINH NGHIỆM

GIÚP HỌC SINH YẾU LỚP 6 GIẢI TOÁN TÌM X”.

Trang 4

II NỘI DUNG – BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT:

1) Biện pháp thực hiện:

a) Chuẩn bị :

Để nắm được cách giải, và giải chính xác toán tìm x ở dạng nâng cao, các kiến thức cũ cần nắm và ôn lại trước là:

- Các phép tính cộng, trừ, nhân, chia

- Các dạng toán tìm x cơ bản

- Thứ tự thực hiện phép tính

b) Hướng dẫn:

Sau khi đã nắm kĩ các kiến thức ở phần chuẩn bị, để giải tốt toán tìm x, cần làm theo các bước sau:

 Nhận dạng bài toán: có nghĩa là xét xem bài toán có mấy phép tính

 Sau khi nhận dạng được bài toán, nếu bài toán từ hai phép toán trở lên,

cần phải xác định phép tính chính của bài Phép tính chính là phép toán thực hiện trước Xác định phép tính chính dựa vào thứ tự thực hiện phép tính Nhấn mạnh cho học sinh bài toán tìm x là bài toán ngược của

bài toán tính giá trị biểu thức, nên phép toán trong tìm x sẽ theo trình tự

ngược lại của trình tự thực hiện phép tính

 Sau khi đã xác định phép tính chính thì quy bài toán về dạng tìm x cơ bản tương ứng với phép tính chính

 Sau khi tìm được x, thì kiểm tra kết quả bằng cách thử lại

b) Phạm vi thực hiện :

Sáng kiến kinh nghiệm được áp dụng chủ yếu cho các bài toán tìm x

ở HKI của toán 6, trước khi học bài qui tắc dấu ngoặc

2) Các ví dụ :

2.1) Dạng toán cơ bản: ( Nếu có thời gian thì ôn lại cho học sinh)

a) Phép cộng :

- Dạng:

Trang 5

- Cách tìm:

- Ví dụ: Tìm x biết : 25 + x = 63

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung

 Phép toán chính trong bài toán là? + Phép toán cộng

 Số ta cần tìm là gì ? + Số hạng thứ hai x 25 + x = 63

 Muốn tìm một số hạng ta làm thế nào? + Lấy tổng trừ cho số

hạng đã biết: x = 63 - 25

 Muốn biết x = 38 đúng hay sai ta làm

như thế nào?

+ Thay x = 38 vào đề bài:

25 + 38 = 63 là đúng  Vậy: x = 38

Vậy: x = 38

b) Phép nhân :

- Dạng:

- Cách tìm:

- Ví dụ: Tìm x biết : 25 x = 100

 Phép toán chính trong bài toán là? + Phép toán nhân

 Số ta cần tìm là gì ? + Thừa số 25 x = 100

 Muốn tìm thừa số ta làm thế nào? + Lấy tích chia thừa số

đã biết

x = 100 :25

như thế nào?

+ Thay x = 4 vào đề bài:

 25.4 = 100 là đúng  Vậy: x = 4

Vậy: x = 4

Trang 6

c) Phép trừ :

- Dạng:

- Cách tìm:

- Ví dụ: Tìm x biết : a) 44 – x = 4

b) x – 10 = 15

 Phép toán chính trong bài toán là? + Phép toán trừ

 Số ta cần tìm là gì ? + Số trừ 44 – x = 4

 Muốn tìm số trừ ta làm thế nào? + Lấy số bị trừ trừ đi

hiệu x = 44 – 4

như thế nào? + Thay x = 40 vào đềbài:

 44 – 40 = 4 là đúng  Vậy: x = 40

Vậy: x = 40

 Phép toán chính trong bài toán là? + Phép toán trừ

 Số ta cần tìm là gì ? + Số bị trừ x – 10 = 15

 Muốn tìm số bị trừ ta làm thế nào? + Lấy hiệu cộng với số

trừ x = 15 + 10

như thế nào? + Thay x = 25 vào đềbài

 25 – 10 = 15 đúng

Vậy: x = 25

Trang 7

 Vậy x = 25 đúng

d) Phép chia :

- Dạng:

- Cách tìm:

- Ví dụ: Tìm x biết : a) 100 : x = 25

b) x : 10 = 90

 Phép toán chính trong bài toán là? + Phép toán chia

 Số ta cần tìm là gì ? + Số chia 100 : x = 25

 Muốn tìm số chia ta làm thế nào? + Lấy số bị chia chia

cho thương

x = 100 : 25

như thế nào? + Thay x = 4 vào đềbài:

 100 : 4 = 25 là đúng

 Vậy: x = 4

Vậy: x = 4

 Phép toán chính trong bài toán là? + Phép toán chia

 Số ta cần tìm là gì ? + Số bị chia x : 10 = 90

 Muốn tìm số bị chia ta làm thế nào? + Lấy thương nhân với

số chia x = 10 90

Trang 8

như thế nào? + Thay x = 900 vào đềbài

 900:10 = 90 đúng

Vậy: x = 900

e) Chú ý :

 Các dạng toán cơ bản này học sinh đã học rất kỹ ở cấp 1, tuy nhiên có một số học sinh yếu thì vẫn chưa nắm được Dạng toán cơ bản rất quan trọng, vì để giải toán tìm x nâng cao thì phải quy về giải toán cơ bản Do đó nếu có thời gian giáo viên nên nhắc lại cho các học sinh lại một lần

 Học sinh khi làm thường bị nhầm lẫn cách tìm, nên chốt lại cho học sinh thấy được tìm x ở phép cộng và phép nhân tương tự nhau, phép trừ và phép chia tương tự nhau

2 2) Dạng toán nâng cao:

Ví dụ 1: Tìm x, biết: 7x – 8 = 713 (SGK T6/24 tập 1)

 Bài toán có mấy phép tính? + Có hai phép tính:

nhân và trừ

 Theo thứ tự thực hiện phép tính thì ta

làm phép tính nào trước? + Phép nhân trước, trừsau

+ Vậy khi tìm x thì ta làm phép tính nào

trước? + Phép trừ trước Phép trừ là phép toán

chính.

 Khi phép trừ là phép tính chính, thì

nhóm số bị trừ và số trừ , hiệu là ? + Số bị trừ: 7x Số trừ: 8

Hiệu: 713 7x – 8 = 713

 Ta cần tìm nhóm nào? Nêu cách tìm? + Nhóm số bị trừ ( có

chứa x) bằng cách lấy hiệu cộng với số trừ

7x = 713 + 8 7x = 721

 Đến đây bài toán còn mấy phép tính? + Một phép tính là

phép tính nhân

Trang 9

 Nêu cách tìm? + Tìm thùa số x ta lấy

tích chia cho thùa số đã biết

x = 721 : 7

x = 103

 Làm sao để kiểm tra x = 103 có đúng

hay không?

+ Thay x = 103 vào đề bài

7.103 – 8 = 713 đúng

Vậy: x = 103

Ví dụ 2: Tìm x, biết: 124 + (118 – x) = 217 (SGK T6/24 tập 1)

 Bài toán có mấy phép tính? + Có hai phép tính:

cộng và trừ

 Theo thứ tự thực hiện phép tính thì

ta làm phép tính nào trước?

+ Trừ trong ngoặc trước, sau đó cộng

 Vậy khi tìm x thì ta làm phép tính

nào trước?

+ Phép cộng trước

Phép cộng là phép toán chính.

 Khi phép cộng là phép tính chính thì

số hạng và tổng là ?

+ Số hạng: 124 Số hạng: 118 - x Tổng: 217 124 + (118 – x) = 217

 Ta cần tìm nhóm nào? Nêu cách

tìm? + Nhóm số hạng 118 - x ( có chứa x)

bằng cách lấy tổng trừ cho số hạng còn lại

118 – x = 217 – 124

118 – x = 93

 Đến đây bài toán còn mấy phép

tính? + Một phép tính làphép tính trừ

 Nêu cách tìm x ? + Tìm số bị trừ x ta lấy

số bị trừ trừ đi hiệu

x = 118 – 93

x = 25

 Làm sao để kiểm tra x = 25 có đúng + Thay x = 25 vào đề Vậy: x = 25

Trang 10

hay không? bài.

124+(118–5) = 217 đúng

Ví dụ 3: Tìm x, biết: 219 – 7(x + 1) = 100 (SGK T6/63 tập 1)

 Bài toán có mấy phép tính? + Có ba phép tính:

phép trừ, phép nhân, phép cộng

 Theo thứ tự thực hiện phép tính thì ta

làm phép tính nào trước?

+ Cộng trong ngoặc, rồi nhân, cuối cùng là trừ

 Vậy khi tìm x thì ta làm phép tính nào

trước? + Phép trừ trước.Phép trừ là phép

toán chính.

 Khi phép trừ là phép tính chính thì số

bị trừ, số trừ, hiệu là ? + Số bị trừ: 219 Số trừ: 7(x+1)

Hiệu: 100

219 – 7(x + 1) = 100

 Ta cần tìm nhóm nào? Nêu cách tìm? + Nhóm số trừ 7(x+1)

bằng cách lấy số bị trừ trừ đi hiệu

7(x + 1) = 219 – 100 7(x + 1) = 119

 Đến đây bài toán còn mấy phép tính?

Phép toán nào là phép tính chính? + Hai phép tính, phépnhân là phép tính

chính

 Ta cần tìm nhóm nào? + Nhóm thừa số x + 1

bằng cách lấy tích chia cho thừa số đã

x + 1 = 119 : 7

x + 1 = 17

Trang 11

 Đến đây bài toán còn mấy phép tính? + Một phép tính

cộng

 Nêu cách tìm x? + Ta tìm x là số hạng

bằng cách lấy tổng trừ đi số hạng còn lại

x = 17 – 1

x = 16

 Làm sao để kiểm tra x = 16 có đúng

hay không? + Thay x = 16 vào đềbài

 219 – 7(16+1)=

100 đúng

Vậy: x = 16

3) Chuyển biến của học sinh :

- Tùy vào trình độ kiến thức mà các em có thể giải được các bài toán tìm x

ở mức độ khó dễ khác nhau, qua đó kỹ năng tính toán sẽ được cải thiện Kết quả các bài kiểm tra, bài thi có tiến bộ Từ đó các em tự tin hứng thú và ham học

- Một số học sinh yếu đã xóa bỏ mặc cảm không thể học được môn toán, các

em đã hòa đồng, chủ động hơn trong các tiết học và quan hệ bạn bè, thầy trò gắn bó hơn

- Có nhiều em thông qua việc giải toán tìm x đã từng bước củng cố được các kiến thức có liên quan như: thứ tự thực hiện phép tính ( không ngoặc hoặc có ngoặc), lũy thừa, …

4) Kết quả :

- Dưới đây là thống kê chất lượng môn toán ở các lớp phân công giảng dạy trong

2 năm gần đây:

Năm học: 2008 – 2009 Năm học: 2009 – 1010

(Đến hết HKI)

Lớp Tỉ lệ trên trung bình Lớp Tỉ lệ trên trung bình

Trang 12

5) Một số kinh nghiệm :

- Do thời gian giải bài tập trên lớp rất hạn chế, nên có được sự chuyển biến tích cực trong học tập của các em phụ thuộc rất nhiều vào việc tự học ở nhà Việc tự giải bài tập ở nhà của học sinh cần phải có được sự tự giác và không nhàm chán Để có đươc điều đó, người giáo viên phải giúp cho các

em làm được ít nhất 1 câu, 1 bài trong các bài tập đã cho về nhà

- Phải thấy được sự cố gắng và quan tâm khích lệ sự tiến bộ của các em, khích lệ tuyên dương kịp thời là đòn bẩy giúp các em tiến bộ

- Đối với những em chưa ý thức tốt trong việc học cần kiểm tra thường xuyên, cần trao đổi tế nhị và trong những giai đoạn đầu cần có sự kết hợp với giáo viên chủ nhiệm

6) Đối với đồng nghiệp, nhóm chuyên môn :

- Qua việc thực hiện và theo dõi, bản thân thấy phương pháp này có kết quả với các học sinh yếu toán Trong khi họp tổ chuyên môn, phương pháp này cũng được đưa ra cho các giáo viên trong tổ tham khảo và áp dụng ở các lớp của mình và bước đầu đạt kết quả tốt

iii kết luận:

- Đây không phải là một sáng kiến mới và cũng không mang tính tuyệt đối trong việc giáo dục học sinh yếu, nhưng nếu học sinh thực hiện được điều này thì kết quả học tập của các em sẽ được chuyển biến do các kiến thức hỏng đã được củng cố và một số kỹ năng được rèn luyện, do đó bài kiểm tra hay bài thi sẽ ít sai sót Khi nắm chắc được các bước làm, các em sẽ tự tin hơn khi thực hiện một bài toán tìm x nói riêng hay các dạng bài toán nói chung Có được sự tự tin thì khả năng tư duy và làm bài của các em chắc chắn sẽ đạt kết quả cao

Trang 13

MỤC LỤC

II NỘI DUNG – BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT:

1) Biện pháp thực hiện: Trang 2

2.1) Dạng toán cơ bản Trang 2 2.2) Dạng toán nâng cao Trang 6 3) Chuyển biến của học sinh Trang 9

6) Đối với đồng nghiệp, nhóm chuyên môn Trang 10

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	2,41 MB