Sức mạnh thị trường độc quyền bán và độc quyền mua

Trần Văn Hoà, DEDS 2Nội dung thảo luận  Độc quyền bán và độc quyền mua  Nguồn gốc độc quyền  Chi phí xã hội của sức mạnh độc quyền  Sức mạnh độc quyền bán và độc quyền mua  Hạn chế

Trang 1

Bài 8

Sức mạnh thị trường: Độc quyền bán và độc quyền mua

Trang 2

Nội dung thảo luận

 Độc quyền bán và độc quyền mua

 Nguồn gốc độc quyền

 Chi phí xã hội của sức mạnh độc quyền

 Sức mạnh độc quyền bán và độc quyền mua

 Hạn chế của sức mạnh thị trường: Luật chống độc quyền

Trang 3

Cạnh tranh hoàn hảo

 P = LMC = LRAC

 Lợi nhuận kinh tế dài hạn bằng không

 Có nhiều người bán và nhiều người mua

 Sản phẩm đồng nhất

 Thông tin hoàn hảo

 Doanh nghiệp là người chấp nhận giá

Trang 4

Cạnh tranh hoàn hảo

Trang 6

Độc quyền bán

 Nhà độc quyền là phía cung của thị trường, kiểm soát toàn bộ cung cho thị trường

 Nhà độc quyền kiểm soát giá nhưng phải xem hành vi của người mua

 Lợi nhuận tối đa đạt được khi MR = MC

Trang 7

Doanh thu bình quân và cận biên

quyền, giá nhận được trên mỗi đơn vị sản phẩm bán ra, là đường cầu thị

trường

 Nhà độc quyền cần tìm doanh thu biên ,

là thay đổi tổng doanh thu khi thay đổi sản lượng

Trang 8

Doanh thu bình quân và doanh thu biên

 Xác định doanh thu biên

Nhà độc quyền xác định giá bán và sản lượng, với đường cầu của thị trường

Giả sử nhà độc quyền có hàm cầu:

P = 6 - Q

Trang 9

Tổng doanh thu, doanh thu bình quân và cận biên

Giá (P) Sản lượng

(Q) Tổng DT (TR) DT biên (MR) DT b ình

quân (AR)

Trang 10

Doanh thu bình quân và doanh thu cận biên

Q

0 1 2 3

$ P

4 5 6 7

AR (Demand)

MR

Trang 11

Độc quyền bán

 Quan sát

1. Tăng lượng bán, phải giảm giá

2. MR < P

3. So sánh với cạnh tranh hoàn hảo

 Giá không đổi khi thay đổi sản lượng

 MR = P

Trang 12

Quyết định sản lượng của nhà độc quyền bán

1 Tối đa hoá lợi nhuận khi: MR = MC

MR MC

or

MR MC

Q C

Q R

Q

Q C Q

R Q

/ /

) ( )

( )

(

π π

Trang 13

Quyết định sản lượng của nhà độc quyền bán

 Tại mức sản lượng nhỏ hơn MR = MC,doanh thu giảm lớn hơn chi phí giảm (MR > MC)

 Tại mức sản lượng lớn hơn: MR = MC, chi

phí tăng lớn hơn doanh thu giảm (MR < MC)

Trang 14

Trang 16

Ví dụ

10

40 4

2 40

Q Q

MR MC

30 )

(

10 40

) (

40 )

Q P

Q Q

P

Trang 18

AC=15

LN = (P - AC) x Q = ($30 - $15)(10) =

$150

Trang 20

Quy tắc định giá giản đơn

 Sản xuất thêm 1 sản phẩm, doanh thu

tăng thêm: (1)(P) = P

 Với đường cầu dốc xuống, sản xuất và bán thêm một sản phẩm kết quả là làm giảm giá xuống ∆ P/ ∆ Q

Làm giảm tổng doanh thu khi bán toàn bộ sản phẩm Q là: Q(∆P/∆Q)

Q

PQ Q

R MR

Trang 21

Trang 22







 +

MR

E Q

P P

Q

1

5

1

4

Trang 23

Trang 24

 (P – MC)/P bách phân so với MC như là

tỷ lệ phần trăm của giá

 Tỷ số này là nghịch đảo của hệ số co giãn

 Giá được xác định bằng tỷ số bách phân

so với MC

Trang 25

Trang 26

Dịch chuyển đường cầu

 Trong cạnh tranh hoàn hảo đường cung thị trường được xác định bằng đường chi phí biên MC.

 Trong độc quyền sản lượng được xác định bằng chi phí biên và hình dạng của đường cầu

 Do vậy không có đường cung trong thị trường độc quyền

Trang 27

Dịch chuyển đường cầu

 Dịch chuyển đường cầu không kéo theo

sự thay đổi giá và sản lượng liên quan đến đường cung

 Dịch chuyển đường cầu dẫn đến:

Thay đổi giá, không thay đổi đầu ra

Thay đổi đầu ra, không thay đổi giá

Thay đổi cả giá và đầu ra

Trang 28

Trang 29

không đổi

Trang 30

Trang 31

Ảnh hưởng của thuế

 Trong thị trường cạnh tranh thuế làm tăng giá một khoản nhỏ hơn thuế, gánh nặng thuế làm cho người sản xuất và người tiêu dùng phải gánh chịu

 Trong độc quyền thuế làm tăng giá lơn hơn khoản thuế:

 Xác định ảnh hưởng của thuế

t = thuế

MC = MC + t

Trang 32

Ảnh hưởng của thuế trong độc quyền

Q

P ($/Q)

MC

D = AR MR

Trang 33

Hãng có nhiều nhà máy

 Đối với một số hãng có nhiều nhà máy

hoạt động độc lập với chi phí khác nhau

 Hãng quyết định phân bổ sản lượng

như thế nào giữa các nhà máy

1. Sản xuất được chia ra sao cho bằng chi phí biên MC

2. Thoả mãn điều kiện: MR=MC Sẽ đạt lợi nhuận tối đa khi MR = MC tại mỗi nhà máy.

Trang 34

 Ví dụ

Q1 và C1 là sản lượng và chi phí của nhà máy 1

Q2 và C2 là sản lượng và chi phí của nhà máy 2

QT = Q1 + Q2 là tổng sản lượng của hãng

Lợi nhuận của hãng:

π = PQ T – C 1 (Q 1 ) – C 2 (Q 2 )

Trang 35

 Hãng tối đa hoá lợi nhuận đối với nhà máy 1:

1 1

1

1 1

1

0

) (

MC MR

Q

C Q

PQ Q

Trang 36

 Tương tự đối với nhà máy 2

 Do vậy, hãng chọn phân bổ sản xuất ở 2 nhà máy sao cho:

Trang 37

Sản xuất với 2 nhà máy

Trang 38

Sức mạnh độc quyền

 Độc quyền thuần tuý rất ít gặp

 Tuy nhiên, trong thị trường có một số hãng, mỗi hãng có đường cầu với độ dốc

âm, sản xuất với giá cao hơn chi phí biên

 Các hãng sẽ tạo ra sự khác biệt bằng cách sản xuất sản phẩm có sự khác biệt

so với các hãng khác

Trang 39

 Tuy nhiên, hãng A không phải là hãng độc quyền đơn phương, nó có sức mạnh thị trường

Trang 40

Tại mức giá thị trường

$1.50, hệ số co giãn của cầu là -1.5.

DA

MRA

C ầu thị trường

MCA

Cầu đối với bàn chải

Hãng A có sức mạnh thị trường và đặt giá khi

MR=MC

Trang 41

Thước đo sức mạnh độc quyền

 Làm thị nào để xác định sức mạnh độc quyền so với các hãng khác?

 Nguồn gốc của sức mạnh độc quyền từ đâu?

Tại sao một số hãng lại mạnh hơn các hãng khác?

Trang 42

Trang 43

 Định giá đối với các hãng độc quyền:

Nếu Ed lớn thì phần cộng thêm vào giá nhỏ

Nếu Ed nhỏ thì phần cộng thêm vào giá lớn

( E d )

MC P

1

1 +

=

Trang 44

Hệ số co giãn của cầu và phần cộng thêm vào giá

Trang 45

Bách phân định giá: Siêu thị

& cửa hàng tiện lợi

Trang 46

 Cửa hàng tiện lợi

Trang 47

 Cửa hàng tiện lợi có sức mạnh độc quyền lớn hơn

 Cửa hàng tiện lợi có lợi nhuận cao hơn, tuy nhiên

 quy mô sản phẩm nhỏ hơn và chi phí bình quân cao hơn

Trang 48

Nguồn gốc sức mạnh độc quyền

 Tại sao một số hãng có sức mạnh thị trường, một số khác lại có ít hoặc không có?

 Sức mạnh độc quyền được quyết định bởi khả năng định giá cao hơn chi phí biên

 Do vậy, sức mạnh độc quyền của hãng được quyết định bởi hệ số co giãn đối với cầu của hãng

Trang 50

Co giãn của cầu thị trường

 Nếu 1 hãng với đường cầu của hãng là đường cầu thị trường

Mức độ sức mạnh thị trường được quyết định hoàn toàn bởi co giãn của cầu thị trường

 Nếu có nhiều hãng, mỗi hãng có thể có đường cầu khác nhau

Cầu của hãng co giãn cao hơn co giãn của thị trường

Trang 51

Số lượng các hãng

 Sức mạnh độc quyền của hãng sẽ giảm khi số

lượng hãng tăng, khi các nhân tố khác không đổi

Quan trọng hơn là số lượng các hãng có thị phần lớn

Thị trường với mức độ tập trung cao nếu có một ít hãng chiếm phần lớn thị phần

 Các hãng có thể tạo nên rào cản hạn chế các

hãng mới gia nhập vào thị trường

Phát minh, bản quyền, tính kinh tế theo quy mô

Trang 52

Tác động lẫn nhau giữa các hãng

 Nếu các hãng tích cực muốn chiếm thị phần bằng cách đẩy các hãng khác ra khỏi thị trường, khi đó giá xuống gần với giá cạnh tranh

 Nếu hãng cầu kết (vi phạm luật chống độc quyền) sẽ tạo nên sức mạnh thị trường cao

 Thị trường sẽ năng động và đó là quan điểm về sức mạnh thị trường

Trang 53

Chi phí xã hội của sức mạnh thị trường

 Sức mạnh thị trường tạo nên giá cao hơn và sản lượng thấp hơn

 Sức mạnh độc quyền làm cho người sản xuất và người tiêu dùng lợi hơn hay thiệt hơn?

 Chúng ta sẽ so sánh thặng dư sản xuất

và tiêu dùng đối với thị trường cạnh tranh

và độc quyền

Trang 54

Chi phí xã hội của sức mạnh độc quyền

 Hãng cạnh tranh hoàn hảo sản xuất tại mức sản lượng khi: MC = D  P C và Q C

 Nhà độc quyền sản xuất tại mức sản lượng khi:MR=MC giá  P M và Q M

 Do vậy người tiêu dùng mất đi thặng dư tiêu dùng cho nhà độc quyền

 Tổn thất tải trọng được tạo ra do độc quyền

Trang 55

B A

Giảm thặng dư tiêu dùng V ì giá cao hơn

nên NTD mất

A+B ng ười SX được A-C.

C

Tổn thất tải trọng do độc quyền

Trang 56

 Chi phí xã hội của sức mạnh độc quyền thường lớn hơn tổn thất vô ích

Trang 57

Chi phí xã hội của độc quyền

Trang 58

Chi phí xã hội của độc quyền

 Chính phủ có thể điều tiết độc quyền thông qua kiểm soát giá

Trong cạnh tranh hoàn hảo, điều tiết giá có thể tạo nên tổn thất vô ích

Kiểm soát giá trong độc quyền có thể hạn chế tổn thất vô ích

Có thể minh hoạ bằng đồ thị tác động của kiểm soát giá

Trang 59

Kh ông kiểm soát , Độc quyền sản xuất

tại Qm v à Pm.

Nếu giá giảm đến P3

Sản lượng giảm, thiếu hụt

Đối với sản lượng lớn hơn Q1 ,

Đường chi phí bình quân và

N ếu giá giảm xuống P C

s ản lượng tăng tối đa đến Q C

Kiểm soát giá

Trang 60

 Độc quyền tự nhiên

Hãn có thể sản xuất toàn bộ sản lượng với chi phí thấp hơn các hãng khác

Thường xảy ra khi có đạt được tính kinh tế theo quy mô

Chúng ta có thể thấy nếu chia thị trường làm 2 hãng thì mỗi hãng sẽ sản xuất với chí phí bình quân AC cao hơn một hãng lớn

Trang 61

MC AC

AR MR

Trang 62

 Điều tiết độc quyền trong thực tế

Rất khó để xác định chi phí và đường cầu của hãng vì nó thay đổi theo điều kiện thị trường

Một kỹ thuật định giá khác là điều tiết theo tỷ suất lợi tức cho phép các hãng định giá tối đa trên cơ sở kỳ vọng tỷ suất lợi tức mà hãng có thể thu được

Trang 63

Điều tiết trong thực tế

 Tuy nhiên, có một số vấn đề nảy sinh

với tỷ suất điều tiết

1. Giá trị vốn chưa khấu hao của hãng khó xác định chính xác

2. Tỷ suất hợp lý được xác định trên cơ sở chi phí thực tế của vốn, mà chi phí này được xây

dựng trên cơ sở hành vi điều tiết của cơ quan có chức năng đều tiết

Trang 64

 Xác định Tỷ suất lợi tức điều tiết thường bị

chậm trễ so với những phản ứng của những thay đổi chi phí và môi truờng thị trường

 Các cuộc điều trần hết sức tốn kém và kéo dài

 Quá trình điều trần tạo nên độ trễ điều tiết làm

lợi cho các nhà sản xuất vào các năm 1950 &

60 hoặc làm lợi cho người tiêu dùng vào các năm 1970 & 80

Trang 65

 Chính phủ có thể quy định mức giá tối đa dựa trên chi phí biến đổi của hãng, giá

quá khứ, và khả năng lạm phát và tốc độ tăng năng suất

 Các hãng có thể được phép tăng giá hàng năm mà không cần có sự đồng ý của cơ quan phê duyệt với mức giá bằng mức lạm phát trừ đi mức tăng năng suất

dự kiến

Trang 66

 Sức mạnh độc quyền mua là khả năng

của một người mua tác động đến giá của hàng hoá và trả thấp hơn mức giá cạnh tranh

Trang 67

Độc quyền mua

 Thường chọn mua cho tới khi lợi ích từ đơn vị cuối cùng bằng chi phí đơn vị cuối cùng đó

 Lợi ích cận biên là lợi ích tăng thêm từ việc mua thêm một đơn vị hàng hoá

Đường cầu dốc xuống

 Chi tiêu cận biên là chi phí tăng thêm từ việc mua thêm một đơn vị hàng hoá

Phụ thuộc vào sức mạnh người mua

Trang 68

Trang 69

So sánh người mua cạnh tranh với người bán cạnh tranh

Trang 70

Người độc quyền mua

 Người mua sẽ mua đến khi giá trị từ đơn vị

hàng hoá cuối cùng bằng chi tiêu để mua đơn vị hàng hoá đó

 Đuờng cung thị trường không phải là đường chi

tiêu cận biên

Đường cung thị trường chỉ ra phải trả bao nhiêu trên một đơn vị là hàm số của tổng hàng hoá được mua

Đường cung là đường chi tiêu bình quân

Đường cung dốc lên hàm ý đường chi tiêu biên nằm trên đường cung

Quyết định mua thêm một đơn vị phải tăng giá trả cho tất cả các đơn vị đã mua

Trang 72

Độc quyền bán và độc quyền mua

 Sẽ hiểu độc quyền mua dễ dàng hơn nếu đem so với độc quyền bán

Trang 73

Trang 74

Trang 75

Trang 76

Sức mạnh độc quyền mua

 Thường gặp hơn độc quyền mua thuần tuý là trường hợp có một số hãng cùng cạnh tranh với nhau như là những người mua, mỗi hãng có sức mạnh đôc quyền mua

Ví dụ ngành ô tô

 Sức mạnh độc quyền mua cho phép họ trả giá thấp hơn giá trị cận biên

Trang 77

 Mức độ sức mạnh độc quyền mua phụ

thuộc vào 3 nhân tố:

1. Số lượng người mua

 Ít người mua, với đường cung ít co giãn thì có sức mạnh độc quyền mua lớn hơn

2. Sự tương tác giữa những người mua

 Càng ít người mua cạnh tranh với nhau, thì sức mạnh độc quyền mua càng lớn

Trang 78

3. Co giãn của cung thị trường

 Nếu đường cung co giãn cao, sự chênh lệch

sẽ nhỏ, sức mạnh độc quyền mua càng ít

 Nếu đường cung ít co giãn thì sức mạnh độc quyền mua càng lớn

Trang 80

C B

Chi phí xã hội của độc quyền mua

A-B

Q*

P*

M ất PS

Trang 81

 Độc quyền song phương

Thị trường chỉ có môt người bán và môt người mua

Độc quyền song phương ít gặp, tuy nhiên, nhiêu thị trường có một vài ngườ bán có sức manh độc quyền bán cho thị trường có một ít người mua có sức mạnh độc quyền mua là thường gặp hơn

Thậm chí với sự mặc cả, nói chung, sức mạnh độc quyền bán và độc quyền mua tác động tương hỗ với nhau

Trang 82

Hạn chế sức mạnh thị trường: luật chống độc quyền

 Sức mạnh thị trường làm tổn hại đến người bán và người mua

 Sức mạnh thị trường làm giảm sản lượng, dẫn đến mất không

 Sức mạnh thị trường độc quyền có thể nảy sinh vấn đề về công bằng và hợp lý

Trang 83

Hạn chế sức mạnh thị trường: luật chống độc quyền

 Làm thế nào để hạn chế sức mạnh thị trường

và giữ cho khỏi phải chống cạnh tranh?

Đánh thuế vào lợi nhuận độc quyền và phân phối lại cho người tiêu dùng

 Rất khó đo lường và tìm ra những người bị thiệt

Điều tiết giá trực tiếp đối với độc quyền tự nhiên

Giữ cho hãng khỏi vi phạm sức mạnh độc quyền thị trường

 Luật chống độc quyền

Trang 84

Định dạng
Số trang	84
Dung lượng	886 KB