HƯỚNG DẪN CHẤM I. Hướng dẫn chung Giáo viên cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh trường hợp đếm ý cho điểm hoặc bỏ sót ý trong bài làm của học sinh. Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có sáng tạo, có ý tưởng riêng và giàu chất văn. Giáo viên cần vận dụng đầy đủ các thang điểm. Điểm toàn bài tính đến 0,25 điểm (không làm tròn).
Trang 1Tuyển tập đề thi HSG Ngữ Văn 7 hay nhất
Đề 1:
Câu 1 : (4đ) Đọc đoạn văn sau :
“ Sài Gòn vẫn trẻ Tôi thì đương già.Ba trăm năm so với năm ngàn tuổi của Đất Nước thì cái đô thị này còn xuân chán Sài Gòn cứ trẻ hoài như một cây tơ đương độ nõn nà , trên đà thay da đổi thịt , miễn là cư dân ngày nay và cả ngày mai biết cách tưới tiêu chăm bón , trân trọng , giữ gìn cái đô thị ngọc ngà
Tôi yêu Sài Gòn da diết …Tôi yêu trong nắng sớm , một thứ nắng ngọt ngào vào buổi chiều lộng gió nhớ thương, dưới những cây mưa nhiệt đới bất ngờ Tôi yêu thời tiết trái chứng với trời đang ui ui buồn bã bỗng trong vắt lại như thuỷ tinh , tôi yêu cả đêm khuya thưa thớt tiếng ồn.Tôi yêu phố phường náo động, dập dìu náo động , dập dìu xe cộ vào những giờ cao điểm Yêu cả cái tĩnh lặng của buổi sớm tinh sương với làn không khí mát dịu , thanh sạch trên một số đường còn nhiều cây xanh che chở.”
( “Sài Gòn tôi yêu” - Lê Minh Hương)
a) Tác giả giới thiệu Sài Gòn bằng cách nào ? Cái hay của cách giới thiệu ấy?b) Người viết đã bộc lộ tình yêu của mình với Sài Gòn như thế nào ? Cách bộc lộ
Nhưng mẹ ơi, con xin thú thật Trái tim con dù kiêu hãnh thế nào Đứng trước mẹ dịu dàng , chân thật Con thấy mình bé nhỏ làm sao ”
c) Phát biểu cảm nghĩ về hai khổ thơ trên bằng một đoạn văn ngắn
Câu 3 : (10 đ) Có một đọan thơ rất hay , rất xúc động viết về Bác Hồ kính yêu như
sau :
“ Đất nước đẹp vô cùng Nhưng Bác phải ra đi
Trang 2Cho tôi làm sống dưới con tàu đưa tiễn BácKhi bờ bãi dần lui làng xóm khuất
Bốn phía nhìn không bóng một hàng tre …Đêm xa nước đầu tiên , ai nỡ ngủ
Sóng dưới chân tàu đâu phải sóng quê hươngTrời từ đây chẳng xanh màu xứ sở
Xa nước rồi ,càng hiểu nước đau thương…”
(“ Người đi tìm hình của nước” – Chế Lan
Viên)
a) Đoạn thơ đã viết về sự kiện nào trong cuộc đời hoạt động của Bác Hồ kính yêu?Lúc đó Bác có tên là gì ?
b) Phân tích hiệu quả của dấu chấm câu giữa câu thơ thứ nhất và từ “ nhưng”.
c) Viết đoạn văn biểu cảm ( 12 -15 câu) về đọan thơ trên
Đề số 2
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 7
MÔN: NGỮ VĂN
( Thời gian làm bài: 120 phút )
Câu1 ( 2 điểm ): Đọc đoạn thơ sau:
“ Trên đường hành quân xaDừng chân bên xóm nhỏTiếng gà ai nhảy ổ
“Cục cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưaNghe bàn chân đỡ mỏiNghe gọi về tuổi thơ.”
1 Biện pháp tu từ nào được sử dụng để diễn tả tâm trạng người lính trẻ trên đường hành quân ra trận?
2 Có sự chuyển đổi cảm giác như thế nào trong ba câu thơ có từ “nghe”?
Trang 3A Thính giác ’ xúc giác B Thính giác ’ khứu giác.
B Thính giác ’ cảm giác C Thính giác ’ vị giác
3 Nhận xét về cấu tạo của câu “ Nghe gọi về tuổi thơ”?
A Là câu đơn bình thường B Là câu đặc biệt
4 Trong bài thơ, cụm từ “Tiếng gà trưa” được xuất hiện mấy lần?
ác liệt của quần chúng nhân dân Đời sống vật chất giản dị càng hoà hợp đời sống tâm hồn phong phú, với những tư tưởng, tình cảm, những giá trị tinh thần cao đẹp nhất Đó là đời sống thực sự văn minh mà Bác Hồ nêu gương sáng trong thế giới ngày nay.”
( Đức tính giản dị của Bác Hồ, Phạm Văn Đồng )
Tác giả đã gửi đến chúng ta điều gì qua đoạn văn trên? Suy nghĩ của em về
lời gửi ấy?
Câu 4 ( 6 điểm ):
“Đọc một câu thơ nghĩa là ta gặp gỡ tâm hồn con người”
( Ana tôn Prance )Câu nói trên của nhà văn Pháp giúp em cảm nhận được những gì khi học hai
bài thơ Cảnh khuya và Rằm tháng giêng của Hồ Chí Minh.
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI HSG HUYỆN LỚP 7
MÔN: NGỮ VĂN
Trang 4Câu1 ( 2 điểm ): Mỗi câu trả lời đúng được 0,5 điểm.
Câu2 ( 2 điểm ): Mỗi ý trả lời đúng cho 1 điểm:
- Lời gửi của tác giả : Qua việc khẳng định sự hoà hợp giữa đời sống vật
chất giản dị và đời sống tinh thần phong phú trong con người Bác Hồ, tácgiả còn muốn nói về ý nghĩa đích thực của đời sống con người: Không phải là sự thoả mãn càng nhiều về vật chất, mà là đời sống tinh thần, tư tưởng , tình cảm phong phú, thậm chí là vô tận Cuộc sống như thế, theo tác giả là cuộc sống thực sự văn minh mà Bác Hồ đã nêu gương sáng
trong thời đại ngày nay.
- Suy nghĩ của em : HS cần nêu được suy nghĩ về ý nghĩa thực sự của đời
sống con người, về mối quan hệ giữa nhu cầu vật chất và đời sống tinh thần Nếu chạy theo hưởng thụ vật chất sẽ có thể dẫn đến sự nghèo nàn, què quặt về tinh thần, tình cảm
Câu3 ( 6 điểm ):
1 Yêu cầu chung:
- Trên cơ sở hiểu đúng hai bài thơ trữ tình của Hồ Chí Minh để làm sáng tỏyêu cầu của đề bài, biết cách làm bài văn nghị luận văn học
2 Yêu cầu cụ thể:
HS có thể trình bày, sắp xếp theo nhiều cách, cảm thụ đôi chỗ khác nhau nhưng cần đạt được các ý sau:
- Tâm hồn yêu thiên nhiên, gắn bó chan hoà với thiên nhiên:
+ Viết nhiều về thiên nhiên ( Đặc biệt là trăng.)
+ Có nhiều rung động, sự say mê trước vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Bắc.+ Chan hoà, mật thiết với thiên nhiên, cảnh vật
- Tình yêu thiên nhiên luôn gắn liền với tình yêu nước sâu nặng
+ Chất nghệ sĩ và tâm trạng người chiến sĩ luôn thống nhất trong con người của Bác
3 Tiêu chuẩn cho điểm:
Trang 5- Điểm 6: Đáp ứng yêu cầu nêu trên, diễn đạt mạch lạc, trình bày khoa học.
Có những cảm nhận và phát hiện mới mẻ, tinh tế
- Điểm 4: Đáp ứng phần lớn các yêu cầu trên Có thể còn một vài sai sót nhỏ về diễn đạt, trình bày
- Điểm 2: Chưa thật hiểu đề, bài làm còn mắc nhiều lỗi diễn đạt
PHÒNG GD&ĐT ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 7
NGA SƠN Năm học 2010-2011
Môn thi: Ngữ văn
Thời gian làm bài :150 phút ( Không kể thời gian giao đề)
SBD: Ngày thi: 16 tháng 4 năm 2011
ĐỀ BÀI
Câu 1: ( 3 điểm )
Trình bầy cảm nhận của em về doạn văn sau:
“ Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa xuân Mà tháng giêng là tháng đầu của mùa xuân, người ta càng trìu mến, không có gì lạ hết Ai bảo được non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió; ai cấm được trai thương gái, ai cấm được mẹ yêu con; ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng thì mới hết được người mê luyến mùa xuân.”
( Mùa xuân của tôi- Vũ Bằng- Ngữ văn 7, tập 1)
Câu 2: ( 3 điểm )
Phân tích giá trị nghệ thuật của phép tu từ được sử dụng trong đoạn thơ sau:
" A ! cuộc sống thật là đáng sống Đời yêu tôi Tôi lại yêu đời Tất cả cùng tôi Tôi với muôn người Chỉ là một Nên cũng là vô số."
( Một nhành xuân – Tố Hữu )
Câu 3: ( 6 điểm )
Đề chính thức
Trang 6Từ thực tiễn và qua những tác phẩm văn học ( thơ, văn xuôi ) mà em đã được đọc, được học nói về người Mẹ Em hãy viết bài văn ngắn ( khoảng 200 từ) với tiêu
đề: Mẹ- ngọn lửa hồng soi sáng cuộc đời con!
Mùa xuân của tôi là phần đầu bài tuỳ bút Tháng giêng mơ về trăng non rét ngọt
trong kiệt tác văn chương Thương nhớ mười hai của nhà văn Vũ Bằng (0,5 điểm)
Đoạn văn mở đầu bằng câu khẳng định: “ Tự nhiên như thế: ai cũng chuộng mùa
xuân.” (0,5 điểm)
Bằng nghệ thuật liệt kê, nhân hoá, điệp từ, điệp ngữ, điệp cấu trúc câu tác giảkhẳng định: Tình cảm yêu mến mùa xuân là tình cảm rất tự nhiên của con người, là
quy luật tất yếu (0,5 điểm)
Ai cũng chuộng mùa xuân và mê luyến mùa xuân nên càng trìu mến tháng giêng, tháng đầu của mùa xuân Tình cảm ấy rất chân tình không có gì lạ hết Cách so sánh, đối chiếu của Vũ Bằng rất phong tình gợi cảm: Ai bảo được non đừng thương nướ,… thì mới hết được người mê luyến mùa xuân Một cách viết duyên dáng,
mượt mà, làm cho lời văn mềm mại, tha thiết theo dòng cảm xúc, đọc lên ta cứ ngỡ
là thơ Cảm xúc cứ trào ra qua các điệp ngữ đừng, đường thương, ai bảo được…ai cấm được…ai cấm được…ai cấm được…Chữ thương được nhắc lại tới 4 lần, liên
kết với chữ yêu, chữ nhớ đầy ấn tượng và rung động (1,5 điểm)
Câu II: ( 3 điểm)
1 Yêu cầu về hình thức: Là một đoạn văn tương đối hoàn chỉnh ( 0,5 điểm)
2 Yêu cầu về nội dung:
Trang 7- Chỉ ra được các biện pháp điệp ngữ : sống, đời, yêu, tôi (0,5 điểm)
- Giá trị nghệ thuật:
+ Các từ ngữ: sống, đời, yêu, tôi được điệp lại hai lần nhằm diễn tả mối quan hệ
gắn bó máu thịt giữa tác giả với cuộc sống ( 0,5 điểm)
+ Đó là sự gắn kết giữa nhà thơ với Đảng, đất nước và nhân dân bằng một tình
yêu lớn ( 0,5 điểm)
+ Đó là tình cảm thiết tha, yêu đời mãnh liệt, muốn cống hiến tất cả cho cuộc đời, cho nhân loại ( 0,5 điểm)
* Khuyến khích học sinh biết phân tích giá trị của dấu câu như dấu cảm ( ! ), dấu
chấm (.) ở giữa các dòng thơ thứ 2,3 và 4 ( 0,5 điểm) Câu III ( 6 điểm)
1 Yêu cầu về kỹ năng trình bầy:
- Đảm bảo một bài văn có bố cục rõ ràng, sắp xếp ý hợp lý, hành văn trôi chảy,
mạch lạc, văn viết giầu cảm xúc, chữ viết rõ ràng, cẩn thận, ít sai lỗi chính tả, dùng
từ, diễn đạt ( 1 điểm)
2 Yêu cầu về nội dung:
- Khẳng định vị trí tuyệt vời của người mẹ và hạnh phúc khi được sống trong vòng
tay yêu thương của mẹ ( 1 điểm)
- Nêu được công lao sinh thành, dưỡng dục của mẹ từ khi em lọt lòng đến nhữngnăm tháng em được cắp sách đến trường( lấy dẫn chứng từ thực tế và thông qua các
bài văn, thơ đã đọc, đã học như : Ca dao về tình cảm gia đình, Mẹ tôi, Thư gửi mẹ,
Vì sao hoa cúc có nhiều cánh nhỏ, Trách nhiệm của bố mẹ, Thế giới rộng vô cùng…( Chương trình Ngữ văn 7) và các bài văn, thơ khác để chứng minh cho có
sức thuyết phục ( 1,5 điểm)
- Ghi nhớ công ơn của mẹ bằng hành động cụ thể, thiết thực trong đời sống hàngngày như: học tập tốt, rèn luyện nhân cách, biết vâng lời, làm theo lời hay, ý đẹp, ởnhà là con ngoan, ở trường là trò giỏi để không phụ lòng cha mẹ, anh chị và thầy
cô, bạn bè ( 1,5 điểm)
- Mở rộng và nâng cao vấn đề: Mẹ- không chỉ là ngọn lửa hồng soi sáng cuộc
đời con trong hiện tại mà còn soi sáng cuộc đời con cả ở tương lai phía trước
( 1 điểm)
Lưu ý chung:
- Khuyến khích những bài có ý tưởng sáng tạo, những phát hiện độc đáo mà hợp
lý, có tính thuyết phục, bài viết có cá tính, giọng điệu, cảm xúc riêng.
Câu IV ( 8 điểm)
1 Yêu cầu về kỹ năng trình bầy: Đảm bảo một bài văn chứng minh có bố cục
rõ ràng, sắp xếp ý hợp lý, có sức thuyết phục cao, hành văn trôi chảy, mạch lạc, vănviết khúc chiết, cô đọng, chữ viết rõ ràng, cẩn thận, ít sai lỗi chính tả, dùng từ, diễn
đạt ( 1 điểm)
Trang 82 Yêu cầu về kiến thức:
- Làm sáng tỏ nhận định: Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có
thông qua các ý sauu:
+ Văn chương làm cho ta biết vui, buồn, hờn, dận vì những chuyện không đâu,
những người không quen biết ( Lấy dẫn chứng trong đời sống và trong văn học để
chứng minh.) ( 1 điểm)
+ Văn chương làm cho đời sống thêm phong phú ( Lấy dẫn chứng trong đời sống
và trong văn học để chứng minh.) ( 1 điểm)
- Làm sáng tỏ nhận định: Văn chương luyện cho ta tình cảm ta sẵn có như: Giáo
dục đạo đức, tình cảm, nhắc nhở hành động…trong mỗi con người ( 1 điểm)
+ Tình yêu ông bà, cha, mẹ… là những tình cảm sẵn có, văn chương nhắc nhở ta
tình cảm đối với ông bà, cha, mẹ… ( Lấy dẫn chứng) ( 1 điểm)
+ Văn chương giáo dục lòng biết ơn đối với con người ( Lấy dẫn chứng) ( 1 đ )
+ Văn chương giúp chúng ta thêm yêu cái đẹp, yêu thiên nhiên đất nước… giúp ta
biết phân biệt phải- trái, xấu- tốt…( Lấy dẫn chứng) ( 1 điểm)
- Khẳng định và nâng cao vấn đề thông qua nhận định của đề bài ( 1 điểm)
Nghe tiếng gà gáy bên làng Thọ Cương, cùng tiếng chuông chùa Thiên
Mụ gọi năm canh, mà trong khoang thuyền vẫn đầy ắp lời ca tiếng nhạc.
Không gian như lắng đọng Thời gian như ngừng lại…
Em cảm nhận như thế nào về vẻ đẹp kì diệu của ca Huế trên sông Hương qua đoạn văn trên ?
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 9Câu 2 (6 điểm)
Trình bày cảm nhận của em về những dòng thơ sau đây:
Thời gian chạy qua tóc mẹ Một màu trắng đến nôn nao Lưng mẹ cứ còng dần xuống Cho con ngày một thêm cao.
Mẹ ơi trong lời mẹ hát
Có cả cuộc đời hiện ra Lời ru chắp con đôi cánh Lớn rồi con sẽ bay xa
(Trích Trong lời mẹ hát - Trương Nam Hương)
Bài thơ Tiếng gà trưa của nhà thơ Xuân Quỳnh đã gọi về những kỉ niệm đẹp
đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu Tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước.
Em hãy làm sáng tỏ nội dung trên đây bằng một bài văn nghị luận.
PHÒNG DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2011-2012Môn: Ngữ văn 7
HƯỚNG DẪN CHẤM
I Hướng dẫn chung
- Giáo viên cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổngquát bài làm của học sinh, tránh trường hợp đếm ý cho điểm hoặc bỏ sót ý trong bàilàm của học sinh
Trang 10- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủ động, linh hoạttrong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có sángtạo, có ý tưởng riêng và giàu chất văn.
- Giáo viên cần vận dụng đầy đủ các thang điểm Điểm toàn bài tính đến 0,25điểm (không làm tròn)
- Ca Huế làm giàu tâm hồn con người, hướng con người đến những vẻ đẹp của
tình người xứ Huế: trầm tư, sâu lắng, đôn hậu… 0,5 điểm
- Ca Huế mãi mãi quyến rũ, làm say đắm lòng người bởi vẻ đẹp bí ẩn của nó
0,5 điểm
Thơ Trương Nam Hương thường lung linh những hình ảnh về mẹ, về quê hương
và tuổi thơ Như nhà thơ từng tâm sự: Tôi nhớ về mẹ, về quê hương, về nhữngmiền đất, về những năm tháng gian nan nghèo khó, đã cưu mang nuôi dưỡng mình.Đẹp, buồn và trong trẻo biết bao …
Học sinh có thể trình bày cảm nhận theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải nêuđược những ý cơ bản như sau:
- Đoạn thơ bộc lộ cảm xúc và suy nghĩ của tác giả về người mẹ Hình ảnh máitóc mẹ bạc trắng vì thời gian làm cho ta xúc động đến nôn nao Ý đối lập trong hai
câu thơ “ Lưng mẹ cứ còng dần xuống / Cho con ngày một thêm cao” Như muốn
Trang 11- Mẹ đem đến cho con cả “cuộc đời” trong lời hát, mẹ chắp cho con “đôi cánh”
để lớn lên con sẽ bay xa Những cảm xúc, suy nghĩ của tác giả về người mẹ thậtđẹp đẽ biết bao ! HS cần cảm nhận về ý nghĩa tiếng hát của mẹ đối với con, nhờtiếng hát của mẹ mà con hiểu cuộc đời, đặc biệt là hiểu được sự vất vả và tình yêu
- Chính lời ru của mẹ đã chắp cho con đôi cánh, đã cho con ước mơ, niềm tin vànghị lực để con bay cao, bay xa Mẹ chính là động lực, là cuộc sống của con HS cóthể nêu một số câu thơ khác viết về mẹ để mở rộng, nâng cao và làm rõ cảm nhận
của mình khuyến khích những bài viết giàu cảm xúc 2 điểm
Bài thơ Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà
cháu Tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hươngđất nước
Hãy làm sáng tỏ nội dung trên đây bằng một bài văn nghị luận
1) Yêu cầu chung:
- Văn nghị luận chứng minh (làm sáng tỏ một nhận định qua bài văn nghị luậnvăn học)
- Yêu cầu HS biết vận dụng kiến thức đã học về tập làm văn và văn học để làmbài, trong đó có kết hợp với phát biểu cảm xúc, suy nghĩ và mở rộng bằng một sốbài văn, bài thơ khác để làm phong phú thêm cho bài làm
- Khuyến khích những bài làm có sự sáng tạo, có cảm xúc, giàu chất văn…2) Yêu cầu cụ thể:
- Giới thiệu khái quát về nhà thơ Xuân Quỳnh: là nhà thơ nữ xuất sắc trong nềnthơ hiện đại Việt Nam Thơ Xuân Quỳnh thường viết về những tình cảm gần gũi,bình dị trong đời sống gia đình và cuộc sống thường ngày, biểu lộ những rung cảm
và khát vọng của một trái tim phụ nữ chân thành, tha thiết và đằm thắm
1 điểm
- Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác bài thơ: bài thơ được viết trong thời kì đầu củacuộc kháng chiến chống Mĩ, bài thơ thể hiện vẻ đẹp trong sáng về những kỉ niệm
Trang 12tuổi thơ và tình bà cháu Tình cảm ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất
Làm sáng tỏ về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu được thể hiệnqua bài thơ Tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quêhương đất nước
+ Ý thứ nhất: Bài thơ Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và
tình bà cháu: Trên đường hành quân, người chiến sĩ chợt nghe tiếng gà nhảy ổ,
- Hình ảnh những con gà mái mơ, mái vàng và ổ trứng hồng đẹp như trong tranhhiện ra trong nỗi nhớ:
" Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ …" 1 điểm
- Một kỉ niệm về tuổi thơ dại: tò mò xem trộm gà đẻ bị bà mắng:
" Tay bà khum soi trứng
dành từng quả chắt chiu " 1 điểm
- Niềm vui và mong ước nhỏ bé của tuổi thơ: được bộ quần áo mới từ tiền bán
+ Ý thứ hai: Tình cảm bà cháu đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình
- Tiếng gà trưa với những kỉ niệm đẹp về tuổi thơ, hình ảnh thân thương của bà đã
- Những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ như tiếp thêm sức mạnh cho người chiến sĩ chiếnđấu vì Tổ quốc và cũng vì người bà thân yêu của mình:
" Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Bà ơi, cũng vì bà…" 1 điểm
Trang 13- Qua những kỉ niệm đẹp được gợi lại, bài thơ đã biểu lộ tâm hồn trong sáng, hồnnhiên của người cháu với hình ảnh người bà đầy lòng yêu thương, chắt chiu dành
- Tình cảm bà cháu đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quêhương, đất nước của mỗi chúng ta Tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu Tổ quốcbắt nguồn từ những tình cảm gia đình thật gần gũi, thân thương và cũng thật sâusắc Những tình cảm thiêng liêng, gần gũi ấy như tiếp thêm sức mạnh cho người
chiến sĩ, như tiếp thêm sức mạnh cho mỗi người để chiến thắng…1 điểm
* HS có thể mở rộng và nâng cao bằng việc giới thiệu một số bài thơ khác có cùngchủ đề viết về bà, về mẹ …
+ Khẳng định lại nội dung bài thơ: Bài thơ Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ
niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu Tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã
+ Học sinh có thể tự liên hệ bản thân, nêu cảm nghĩ về tình cảm gia đình nguồn sức mạnh cho mỗi người chúng ta trong cuộc sống hôm nay, có thể mở rộng
-và nâng cao qua một số tác phẩm văn học khác nói về tình cảm gia đình
1 điểm
3) Vận dụng cho điểm:
11 - 12 điểm: Vận dụng tốt văn nghị luận chứng minh để làm bài, hiểu rõ yêu cầucủa đề bài, đáp ứng hầu hết các yêu cầu về nội dung và phương pháp, có cảm xúc
và suy nghĩ sâu sắc về bài thơ, bài viết có sáng tạo, diễn đạt tốt
9 - 10 điểm: Vận dụng tương đối tốt văn nghị luận chứng minh để làm bài, hiểu rõ
yêu cầu của đề bài, đáp ứng được hầu hết các yêu cầu về nội dung và phương pháp,
có cảm xúc và suy nghĩ tương đối sâu sắc về bài thơ, bài viết có một số ý sáng tạo,diễn đạt tương đối tốt
7 - 8 điểm: Biết vận dụng văn nghị luận chứng minh để làm bài, hiểu yêu cầu của
đề bài, cảm xúc và suy nghĩ về bài thơ chưa sâu sắc nhưng đã làm sáng tỏ đượccác ý chính, còn mắc lỗi về diễn đạt, chính tả
Trang 145 - 6 điểm: Vận dụng văn nghị luận chứng minh để làm bài chưa tốt, chưa hiểu rõyêu cầu của đề bài, có chỗ còn diễn xuôi ý bài thơ, cảm xúc và suy nghĩ về bài thơchưa sâu sắc, còn mắc lỗi về diễn đạt, chính tả, trình bày.
3 - 4 điểm: Chưa biết vận dụng văn nghị luận chứng minh để làm bài, chưa hiểu rõyêu cầu của đề bài, có chỗ còn diễn xuôi ý bài thơ, bài làm có chỗ còn lan man,cảm xúc và suy nghĩ về bài thơ chưa sâu sắc, còn mắc lỗi về diễn đạt, chính tả,trình bày
1 - 2 điểm: Chưa biết vận dụng văn nghị luận chứng minh để làm bài Chưa hiểuyêu cầu của đề bài, nhiều chỗ diễn xuôi ý bài thơ hoặc kể lể lan man lại ý thơ, bàilàm lủng củng, còn mắc nhiều lỗi về chính tả và diễn đạt
0 điểm: bỏ giấy trắng
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
Năm học:2012 Môn: Ngữ văn 7 Đ
Ề BÀI
Câu 1 (4 điểm): Chỉ ra và phân tích giá trị nghệ thuật của phép tu từ được sử dụng
trong khổ thơ sau:
“Trên đường hành quân xa D?ng chân bên xóm nhỏ Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa Nghe bàn chân đỡ mỏi Nghe gọi về tuổi thơ”
( Tiếng gà trưa - Xuân Quỳnh, SGK Ngữ Văn 7, tập I)
Câu 2 (6 điểm): Viết đoạn văn khoảng 15 câu nói lên cảm nghĩ của em về bài ca
dao sau:
Gió đưa cành trúc la đà
Trang 15Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương.
Mặt mù khói tỏa ngàn sương, Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ.
Câu 3 (10 điểm): Em hiểu như thế nào lời khuyên của nhân dân ta thể hiện trong
câu ca dao:
Bầu ơi thương lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.
ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
Môn : Ngữ Văn 7 - Năm học: 2011 – 2012
Câu 1 (4 điểm):
Yêu cầu:
* Hình thức: Viết thành đoạn văn
* Nội dung: Học sinh chỉ ra được các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong khổthơ:
Cả khổ thơ là những rung cảm ban đầu của người lính trên đường hành quân khinghe tiếng gà trưa
- Dòng thứ tư “Cục cục tác cục ta” với việc lặp âm và những dấu chấm lửng đã
mô phỏng sát đúng tiếng gà làm cho chuyện kể như được lồng vào một bức tranhnổi có tiếng gà vang vọng trong không gian
- Lối dùng ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, lấy thính giác (nghe) thay cho cảm giác(thấy) và điệp ngữ “nghe” lặp lại ba lần ở đầu dòng thơ có tác dụng đem lại ấntượng như tiếng gà ngưng lại, làm xao động không gian và xao động lòng người
- Trật tự đảo của kết cấu so sánh: Nghe xao động nắng trưa (nổi bật nghĩa bóng)với Nghe nắng trưa xao động (nổi bật nghĩa đen) xen vào những trật tự đảo của câutrước và câu sau, làm cho âm điệu câu thơ thay đổi, tránh được sự nhàm chán vàdiễn tả được sự bồi hồi, xao xuyến của tâm hồn
Trang 16- Điểm 0: Không viết được gì hoặc sai lạc cả về nội dung và hình thức.
Câu 2 (6 điểm): Viết đoạn văn khoảng 15 câu nói lên cảm nghĩ của em về bài ca
dao sau:
Gió đưa cành trúc la đà Tiếng chuôngTrấn Vũ, canh gà Thọ Xương.
Mịt mù khói tỏa ngàn sương,
Yêu cầu:
* Hình thức: Viết thành đoạn văn khoảng 15 câu
* Nội dung: nói lên cảm nghĩ của em về bài ca dao
Cảnh sáng sớm mùa thu nơi kinh thành Thăng Long thưở trước Mỗi câu ca dao là một cảnh đẹp được vẽ bằng hai nét chấm phá, tả ít mà gợi nhiều Cái hồn của cảnh vật mang vẻ đẹp màu sắc cổ điển
- Câu thứ nhất tả gió và trúc: chữ “đưa” gợi làn gió thu thổi nhè nhẹ làm đung đưa những cành trúc rậm rạp, lá sum sê đang “la đà”
- Câu thứ hai nói về tiếng chuông đền Trấn Vũ và tiếng gà tàn canh báo sáng tỏ làng Thọ Xương vọng tới Lấy xa để nói gần, lấy động để tả tĩnh, nhà thơ dân gian
đã thể hiện được cuộc sống êm đ?m, yên vui, thanh bình nơi Kinh thành xưa
- Câu thơ thứ ba bức tranh xương khói mùa thu: đảo ngữ “Mịt mù khói tỏa” trên
ngàn sương bao la mênh mông đã làm cho cảnh vật trở nên mịt mờ huyền ảo và tĩnh lặng
- Câu thơ thứ tư: trời sắp sáng, tiếng chày giã dó từ làng Yên Thái làm giấy vang lên dồn dập Nhịp sống lao động sôi nổi nổi lên một sức sống mạnh mẽ chốn cố đô
ngày xưa Hình ảnh “mặt gương Tây Hồ” là hình ảnh trung tâm, một tứ thơ đẹp tỏa
sáng toàn bài ca dao
- Tác giả (khuyết danh) phải là một con người tài hoa và có tâm hồn trong sáng tuyệt đẹp
- Điểm 1: Học sinh viết chung chung về nội dung câu ca dao, không hiểu rõ đề
- Điểm 0: Không viết được gì hoặc sai lạc cả về nội dung và hình thức
Trang 17Câu 3 (10 điểm):
Yêu cầu: Viết bài văn có bố cục: Mở bài, thân bài, kết bài rõ ràng Biết liên kết,
chuyển ý, chuyển đoạn chặt chẽ, lôgich, biết giải thích các từ: bầu, bí, thương,
khác giống, một giàn, biết lấy dẫn chứng để lập luận.
- Kiểu bài nghị luận giải thích
- Nội dung: giải thích lời khuyên về tình thương yêu, đoàn kết
* Các ý chính cần có:
- Giải thích ý nghĩa hình ảnh bầu và bí
+ Bầu và bí cùng có điều kiện sống như nhau
+ Bầu và bí có những đặc điểm gần gũi, tương tự nhau
- Vì sao bầu và bí phải thương nhau?
+ Bầu và bí gần gũi, nương tựa vào nhau
+ Bầu gặp rủi ro thì bí cũng không tránh khỏi thiệt hại
- Qua hình ảnh bầu và bí, nhân dân ta muốn khuyên bảo điều gì?
+ Bầu thương bí, người thương người
+ Bầu bí chung một giàn, người chung làng xóm, quê hương, đất nước
+ Người thương yêu, đoàn kết, cuộc sống sẽ tốt đẹp hơn
- Điểm 1-2 : Học sinh viết chung chung về nội dung câu ca dao, không hiểu rõ đề
- Điểm 0: Không viết được gì hoặc sai lạc cả về nội dung và hình thức
ĐỀ KIỂM TRA HSG MÔN: NGỮ VĂN 7
Trang 18Câu 1: (3 điểm)
Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
…“ Chim hót líu lo Nắng bốc hương hoa tràm thơm ngây ngất Gió đưa mùi
hương ngọt lan xa, phảng phất khắp rừng Mấy con kì nhông nằm phơi lưng trên gốc cây mục, sắc da luôn luôn biến đổi từ xanh hóa vàng, từ vàng hóa đỏ,
từ đỏ hóa xanh…”
Đoàn Giỏi
a Xác định thành phần trạng ngữ có trong đoạn văn trên? Nêu tác dụng của nó?
b Tìm câu chủ động có trong đoạn văn và chuyển đổi thành câu bị động?
Câu 2: (2 điểm)
Cho đoạn thơ sau:
Đất nước đẹp vô cùng Nhưng Bác phải ra đi
Cho tôi làm sóng dưới con tàu đưa tiễn Bác
Khi bờ bãi dần lui làng xóm khuất
Bốn phía nhìn không bóng một hàng tre
Đêm xa nước đầu tiên ai nỡ ngủ
Sóng dưới thân tàu đâu phải sóng quê hương
Trời từ đây chẳng xanh màu xứ sở
Xa nước rồi, càng hiểu nước đau thương…
Chế Lan Viên- Người đi tìm hình của nước
a Theo em đoạn thơ trên đã viết về sự kiện nào trong cuộc đời hoạt động của Bác