Thu gom rác thải sinh hoạt trên địa bàn thị trấn phố châu hương sơn – hà tĩnh

Tóm lại, hiện nay trên địa bàn thị trấn Phố Châu khối lượng Rác thải ngàycàng nhiều do việc đô thị hóa càng phát triển, với thành phần càng đa dạng như:Rác thải sinh hoạt, Rác thải công

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN

  

-LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

THU GOM RÁC THẢI SINH HOẠT TẠI ĐỊA BÀN THỊ TRẤN PHỐ CHÂU

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN

  

-LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

THU GOM RÁC THẢI SINH HOẠT TẠI ĐỊA BÀN THỊ TRẤN PHỐ CHÂU

HUƠNG SƠN-HÀ TĨNH

SV th ực hiện: GV hướng dẫn:

NGUYỄN THỊ MỸ DUYÊN PGS.TS PHÙNG THỊ HỒNG HÀ Lớp: K41 KINH TẾ TNMT

Huế, 05/2011

Đại học Kinh tế Huế

LỜI CẢM ƠN

Thực tập tốt nghiệp là thời gian quan trọng trong quá trình đào tạo

cử nhân nhằm “học đi đôi với hành”, “lý luận gắn liền với thực tiễn”

Được sự nhất trí của Ban chủ nhiệm Khoa Kinh tế và Phát triển, TrườngĐại học Kinh tế Huế và cô giáo PGS – TS Phùng Thị Hồng Hà, tôi

tiến hành thực tập với đề tài “ Thu gom rác thải sinh hoạt trên địa bàn

thị trấn Phố Châu,Hương Sơn, Hà Tĩnh”

Trong quá trình thực tập, nghiên cứu và viết khóa luận, tôi đãnhận được sự hướng dẫn và quan tâm của nhiều cá nhân, tập thể trongvà ngoài trường

Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô Trường Đạihọc Kinh tế Huế, đặc biệt là các thầy cô Khoa Kinh tế và Phát triểnlà những người đã hướng dẫn truyền đạt những kiến thức và kinhnghiệm quý báu trong những năm tháng học tập ở trường Đồng thời,tôi xin chân thành cảm ơn các cô, chú ở Phòng Tài nguyên – Môitrường, Hợp tác xã Môi Trường, các hộ gia đình, nhà hàng và cơ quanhuyện Hương Sơn đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong việc cung cấp cácthông tin cũng như đóng góp các ý kiến liên quan tới vấn đề nghiêncứu, giúp tôi hoàn thành khóa luận này

Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới cô giáo PGS –

TS Phùng Thị Hồng Hà, giảng viên Khoa Kinh tế Phát triển, TrườngĐại học Kinh tế Huế đã tận tình chỉ bảo tôi trong cả quá trình nghiêncứu đề tài của mình

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạnbè là chỗ dựa tinh thần và hậu phương vững chắc giúp tôi hoàn thànhtốt việc học tập, nghiên cứu của mình trong những năm học vừa qua

Do thời gian nghiên cứu có hạn, kinh nghiệm thực tế chưa nhiềunên không tránh khỏi những sai sót Rất mong được sự đóng góp của

quý thầy cô và bạn bè để đề tài được hoàn thiện hơn.

Huế, tháng 05 năm 2011

Sinh viênNguyễn Thị Mỹ DuyênĐại học Kinh tế Huế

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 12

1 Lý do chọn đề tài 12

2 Mục tiêu nghiên cứu 13

2.1 mục tiêu chung 13

2.2 Mục tiêu cụ thể 13

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 14

3.1 Đối tượng 14

3.2 Phạm vi nghiên cứu 14

3.3 Phương pháp nghiên cứu 14

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 15

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC RÁC THẢI VÀ QUẢN LÝ RÁC THẢI 15

1.1 Lý luận chung về rác thải 15

1.2 Khái niệm về thu gom quản lý chất thải rắn 19

1.3 Các nguyên tắc, nội dung trong quản lý rác thải .20

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến vấn đề thu gom vận chuyển và xử lí rác thải 21 1.4 Thực trạng về vấn đề rác thải trên thế giới và Việt Nam 23

1.4.1 Trên Thế Giới 23

1.4.2 Ở Việt Nam 28

1.4.3 Thực trạng về vấn đề quản lý rác thải ở Hà Tĩnh 36

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 39

2.1.3 Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng 40

2.2 Khái quát về vấn đề rác thải trên địa bàn thị trấn Phố Châu 41

2.2.1 Lượng rác thải và cơ cấu lượng rác thải 41

2.2.1.1 Lượng rác thải 41

2.2.4 Tình hình thu gom xử lý rác của các đối tượng 47

2.2.4 Những khó khăn vướng mắc của các đơn vị xả thải 57

2.3 Tổ chức thu gom rác thải của HTX môi trường 58

2.3.1 Quy Trình thu gom rác trên khu vực 58

Đại học Kinh tế Huế

2.3.2Cơ sở vật chất phục vụ thu gom rác thải của HTX 59

2.3.3Phương thức thu gom 60

2.3.4Công tác vận chuyển 61

2.3.5Công tác xử lý 62

2.3.6Mức phí thu gom 62

2.4 Khối lượng rác thải thu gom được 62

2.5 Đánh giá công tác thu gom 63

2.7 Những hạn chế trong công tác quản lý Rác thải tại thị trấn 65

CHƯƠNG III : GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ 67

3.1 Một số giải pháp của Chính quyền huyện Hương Sơn 67

3.1.1 Các giải pháp về mặt quản lý 67

3.1.2 Các giải pháp về công nghệ 68

3.1.3 Các giải pháp về tài chính 68

3.2 Đối với chính quyền Thị Trấn Phố Châu 68

3.2.1 Công tác chung 68

3.2.2 Thực hiện phân loại rác tại nguồn theo phương thức 3R: 69

3.2.3 Về các chính sách hỗ trợ cho HTX môi trường hoạt động: 70

3.2.4 Xác định mức phí hợp lý 70

3.3 Đối với HTX Môi trường 72

3.3.1 Tổ chức hoạt động 72

3.3.2 Duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ vệ sinh môi trường 72

3.4 Nâng cao hiệu quả sự phối hợp liên ngành 72

PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 72

1 Kết luận 73

2 Kiến nghị .73Đại học Kinh tế Huế

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1: Nguồn phát sinh rác thải 4

Bảng 2: Lượng CTRSH phát sinh ở các đô thị Việt Nam đầu năm 2007 19

Bảng 3: Lượng CTRSH đô thị theo vùng địa lý ở Việt Nam đầu năm 2007 20

Bảng 4: Khối lượng rác thải phát sinh trên địa bàn thị trấn Phố Châu 30

Bảng 5 : Cơ cấu rác thải trên đại bàn Thị trấn Phố Châu 32

Bảng 6: Thành phần rác thải sinh hoạt của thị trấn 33

Bảng 7: Biến động số lượng các đơn vị xả thải 33

Bảng 8: Hình thức xử lý rác của hộ gia đình 37

Bảng 9: Một số rác thải tái sử dụng 40

Bảng 10 : Tỉ lệ tái sử dụng rác thải của hộ gia đình 40

Bảng 11: Dụng cụ chứa rác của người dân 41

Bảng 12: Hình thức xử lý rác thải của cơ quan công sở 42

Bảng 13: Hình thức xử lý rác thải của nhà hàng dịch vụ 44

Bảng 14: Tỉ lệ tái sử dụng rác thải của nhà hàng, kinh doanh dịch vụ 45

Bảng 15: Dụng cụ chứa rác của các nhà hàng, kinh doanh dịch vụ 45

Bảng 16: Cơ sở vật chất phục vụ thu gom của HTX 48

Bảng 17 : Thiết bị bảo hộ lao động của nhân công HTX môi trường 49

Bảng 18: Hoạt động của công nhân thu gom 49

Bảng 19: Tỉ lệ rác thải được thu gom 52

Bảng 20: Đánh giá của nguời dân về giờ giấc làm việc của nhân công thu gom 52

Bảng 21: Mức độ hài lòng của các đối tượng đối với dịch vụ thu gom 53

Đại học Kinh tế Huế

DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH

Sơ đồ 1: Các thành phần chức năng trong hệ thống quản lý chất thải 9

Sơ đồ 2: nguồn phát sinh chất thải 31

Sơ đồ 3: Quy Trình thu gom rác trên khu vực 47

Hình ảnh1: xử lý rác của hộ dân 39

Hình ảnh 2: Vứt rác bừa bãi trên trục đường 39

Hình ảnh 3: Dụng cụ chứa rác của người dân 41

Hình ảnh 4: thu gom rác tại các nhà hàng dịch vụ 46

Hình ảnh 5: công tác thu gom bằng xe đẩy tay 50

Đại học Kinh tế Huế

Đại học Kinh tế Huế

TÓM TẮT NGHIÊN CỨU

Ngày nay sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp tiểu thủ công nghiệp đã

thúc đẩy nền kinh tế của nhân loại ngày càng đi lên, đời sống nhân dân không

ngừng được cải thiên thì các nhu cầu sinh hoạt tiêu dùng của con người cũng gia

tăng, đồng thời kéo theo lượng rác thải nói chung và lượng Rác thải sinh hoạt nói

riêng ngày càng nhiều và vượt khỏi tầm kiểm soát của con người

Hương Sơn là huyện nằm ở phía tây Hà Tĩnh Với các dự án đầu tư ngày

càng nhiều những năm trở lại đây Hương Sơn đang theo đà phát triển cùng toàn tỉnh

và kinh tế huyện nhà đang không ngừng đi lên

Thị trấn Phố Châu là trung tâm kinh tế chính trị xã hội của huyện Hương

Sơn Với mục tiêu phấn đấu đưa thị trấn trở thành Thị xã thì vấn đề cần chú trọng

không những kinh tế xã hội mà còn có cả vấn đề môi trường Hiện nay lượng rácthải nơi đây ngày một nhiều Bên cạnh đó công tác quản lý quy hoạch chưa được

quan tâm đúng mức, ý thức người dân chưa cao dẫn tới vấn đề môi trường rác thảiđang là vấn đề nhức nhối của cơ quan quản lý, ban ngành lãnh đạo, người dân trênđịa bàn và các hộ lân cận khu vực này

Nhận thấy vấn đề rác thải trên địa bàn thị trấn Phố Châu có nhiều bất cập nêntrong quá trình thực tập và tìm hiểu chúng tôi quyết định chọn đề tài: “ Thu gom rácthải sinh hoạt tại địa bàn thị trấn Phố Châu, Hương Sơn Hà Tĩnh.”

 Mục đích nghiên cứu của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, thực tiễn về

vấn đề môi trường, rác thải Đánh giá thực trạng rác thải, tổ chức thu gom xử

lý rác thải trên địa bàn thị trấn Phố Châu Từ đó đưa ra các giải pháp nhằmnâng cao hiệu quả công tác thu gom, xử lý rác trên địa bàn

 Để thực hiện đề tài này chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu

sau:

 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Thu thập tổng hợp tài liệu liên quan như hiện trạng rác thải, công tác thugom, vận chuyển,công tác quản lý thông qua cơ quan chức năng

- Các số liệu thu thập qua UBND thị trấn, hợp tác xã môi trường, phòng tàinguyên môi trường

- Tìm hiểu sách báo internet

Đại học Kinh tế Huế

Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

- Phương pháp khảo sát thực địa để thấy được tình hình chung về rác thải

o Dữ liệu phục vụ cho nghiên cứu:

Các nguồn số liệu thu thập từ các giáo trình, sách báo, tạp chí có liên quan.Các báo cáo tổng kết từ UBND và Phòng Tài nguyên – Môi trường, Phòng Thống

kê, huyện Hương Sơn Số liệu thu thập qua điều tra phỏng vấn các đối tượng xả thải

để biết được thực trạng và nhứng hạn chế trong công tác thu gom xử lý rác thải

gom là chưa cao Họ chọn cách tự xử lý rác như đốt, chôn, vứt bừa bãi và kết hợp

tái sử dụng Từng nhóm đối tượng có đặc điểm và cách thức xử lý rác thải khácnhau

Công tác thu gom rác thải khu vực thị trấn do HTX môi trường đảm nhận Hoạt

động của HTX còn nhiều hạn chế nhất là về tổ chức hoạt động và cơ sở vật chất

phục vụ cho công tác thu gom

Qua kết quả điều tra các đối tượng sử dụng dịch vụ cho thấy có tới 80% hộ

gia đình, 82% các nhà hàng, kinh doanh và 90% cơ quan hành chính hài lòng về

công tác thu gom của HTX môi trường Do đó Hợp tác xã có thể phát huy và cầncải thiện các mặt chưa được để tỉ lệ này cao hơn Phần không hài lòng được hỏi lý

do tại sao thì họ cho biết là do thu gom chưa đúng giờ nhiều khi rác bị tồn đọng

chưa được thu gom gây mùi hôi thối và rác tập kết ở trên đường chưa đúng nơi quyđịnh nhiều khi làm mất mỹ quan và gây mùi hôi thối

Đại học Kinh tế Huế

Từ thực trạng nói trên chúng tôi đã đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất

lượng thu gom Đối với chính quyền, người dân và HTX môi trường Gồm các giải

pháp về quản lý, công nghệ và tài chính…

Tóm lại, hiện nay trên địa bàn thị trấn Phố Châu khối lượng Rác thải ngàycàng nhiều do việc đô thị hóa càng phát triển, với thành phần càng đa dạng như:Rác thải sinh hoạt, Rác thải công nghiệp, trong đó thành phần bao gồm: Chất hữu

cơ, thủy tinh, giấy vụn…Hiện trạng rác thải đang trở thành một trong những vấn đề

bức xúc của địa bàn thị trấn Phố Châu Tỷ lệ thu gom còn thấp, các bãi rác hiện có

đã quá tải hoặc trong tình trạng tạm bợ, ở vị trí không thích hợp nên gây ô nhiễmmôi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe cộng đồng, gây mất mỹquan đô thị

Do thời gian thực tập ngắn, trình độ kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn củabản thân còn kém nên đề tài không tránh khỏi sai sót Rất mong sự đóng góp ý kiến

từ độc giả để đề tài được hoàn thiện hơn Xin chân thành cảm ơn

Đại học Kinh tế Huế

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp tiểu thủ côngnghiệp đã thúc đẩy nền kinh tế của nhân loại ngày càng đi lên, đời sống nhân dânkhông ngừng được cải thiên thì các nhu cầu sinh hoạt tiêu dùng của con người cũng

gia tăng, đồng thời kéo theo lượng rác thải nói chung và lượng rác thải sinh hoạt nói

riêng ngày càng nhiều và vượt khỏi tầm kiểm soát của con người

Rác thải là sản phẩm tất yếu của cuộc sống, càng ngày con người càng tạo ranhiều rác hơn với các thành phần cũng phức tạp và đa dạng hơn Theo số liệu thống

kê, một số quốc gia trên thế giới đã trở thành những bãi rác khổng lồ và với ViệtNam vấn đề rác đô thị cũng đang là vấn đề cấp bách cần được quan tâm Theo Báocáo Diễn biến môi trường Việt Nam năm 2006 của World Bank mỗi năm Việt Nam

có khoảng 15 triệu tấn chất thải trong cả nước Các khu đô thị chiếm khoảng 24%dân số cả nước nhưng lại chiếm hơn 50% lượng chất thải, ước tính những năm tới

sẽ lên tới 60%

Tác động tiêu cực của rác thải nói chung là rất rõ ràng nếu như những chất

thải này không được quản lý thu gom và xử lý đúng kỹ thuật môi trường Nếu nhưnhững nhà quản lý nhà khoa học tạo điều kiện giúp đỡ và nâng cao nhận thức cộng

đồng, cho các doanh nghiệp và đặc biệt là cho họ tiếp cận với công nghệ xử lý vàứng xử với rác một cách thân thiện thì ngược lại, rác thải sẽ là một trong những tài

nguyên quý giá phục vụ lại cho con người Vấn đề xử lý rác thải đã và đang trởthành vấn đề nóng bỏng ở các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam

Ở các nước phát triển việc thu gom và phân loại rác thải đã trở thành một

việc làm thường nhật, những túi đựng rác đều do các gia đình bỏ tiền mua ở cửahàng Ở những nước này dân chúng coi rác không phải là đồ bỏ đi mà tận dụngnhững thứ còn có ích nhằm phục vụ lợi ích cho Nhà Nước đồng thời làm sạch môi

trường sống của họ Ở Việt Nam thực tế việc quản lý và xử lý rác thải mặc dù đã có

nhiều tiến bộ cố gắng nhưng chưa ngang tầm với nhu cầu đòi hỏi

Trong những năm gần đây tốc độ phát triển đô thị cũng như công nghiệp hóa

trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh diễn ra rất nhanh chóng

Đại học Kinh tế Huế

Quá trình thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa chuyển dịch cơ cấu kinh tế

trên địa bàn Hà Tĩnh đã hình thành các khu cụm công nghiệp làng nghề, khu du lịch

và tiến trình đô thị hóa ngày càng nhanh cùng với sự tăng trưởng và phát triển kinh

tế xã hội toàn tĩnh dẫn đến lượng chất thải phát sinh ngày càng nhiều

Hương Sơn là huyện nằm ở phía tây Hà Tĩnh Với các dự án đầu tư ngày

càng nhiều những năm trở lại đây Hương Sơn đang theo đà phát triển cùng toàn tỉnh

và kinh tế huyện nhà đang không ngừng đi lên

Thị trấn Phố Châu là trung tâm kinh tế chính trị xã hội của huyện Hương

Sơn Với mục tiêu phấn đấu đưa thị trấn trở thành Thị xã thì vấn đề cần chú trọng

không những kinh tế xã hội mà còn có cả vấn đề môi trường Hiện nay lượng rácthải nơi đây ngày một nhiều Bên cạnh đó công tác quản lý quy hoạch chưa được

quan tâm đúng mức, ý thức người dân chưa cao dẫn tới vấn đề môi trường rác thảiđang là vấn đề nhức nhối của cơ quan quản lý, ban ngành lãnh đạo, người dân trênđịa bàn và các hộ lân cận khu vực này

Xuất phát từ thực trạng trên để góp phần nâng cao ý thức của người dân

người quản lý, hạn chế mức độ ô nhiễm môi trường do rác thải trên địa bàn tôi

Châu Hương Sơn – Hà Tĩnh”

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 mục tiêu chung

Đánh giá thực trạng công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn thị trấn Phố

2.2 Mục tiêu cụ thể

Hệ thống hóa cơ sở lý luận, thực tiễn về vấ đề môi trường, rác thải, quản lý

môi trường rác thải

Đánh giá thực trạng rác thải, tổ chức thu gom xử lý rác thải trên địa bàn thị

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng

Nghiên cứu vấn đề rác thải ô nhiễm môi trường của khu vực Thị trấn phốchâu Chủ thể nghiên cứu trực tiếp là cơ quan quản lý môi trường, những người khuvực thị trấn và các người ở liền kề đã được thu gom và chưa được thu gom rác thải

Tài liệu nghiên cứu 2007-2010; điều tra số liệu 2011

3.3 Phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Thu thập tổng hợp tài liệu liên quan như hiện trạng rác thải, công tác thugom, vận chuyển,công tác quản lý thông qua cơ quan chức năng

- Các số liệu thu thập qua UBND thị trấn, hợp tác xã môi trường, phòng tài

nguyên môi trường

- Tìm hiểu sách báo internet

Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

- Phương pháp khảo sát thực địa để thấy được tình hình cung về rác thải trên

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC RÁC THẢI VÀ

QUẢN LÝ RÁC THẢI

1.1 Lý luận chung về rác thải

 Khái niệm về rác thải

Rác thải còn gọi là chất thải rắn( Rác thải)

Luật Bảo vệ Môi trường 2005 định nghĩa: “Chất thải là vật chất ở thể rắn,lỏng, khí được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động

khác”.Chất thải rắn, còn gọi là rác, là các chất bị loại bỏ trong quá trình sinh sống,

sinh hoạt, hoạt động sản xuất của con người và động vật Chất thải dạng rắn phátsinh từ khu vực đô thị gọi là chất thải rắn đô thị, trong đó Rác thải sinh hoạt chiếm

tỷ lệ cao nhất Có nhiều nguồn gây rác thải khác nhau (Bảng 1)

Bảng 1: Nguồn phát sinh rác thải

Khu dân cư Hộ gia đình, biệt thự,

thủy tinh…), chất thải độc hại nhưchất tẩy rửa (bột giặt, chất tẩytrắng…), thuốc diệt côn trùng,

nước xịt phòng,… bám trên rác

thải…

Khu thương mại Nhà kho, nhà hàng, chợ,

khách sạn, nhà trọ, các trạmsửa chữa, bảo hành và dịchvụ

Giấy, nhựa, thực phẩm thừa, thủytinh, kim loại, chất thải nguy hại…Đại học Kinh tế Huế

Cơ quan công sở Trường học, bệnh viện,

văn phòng cơ quan chính

Rác, cành cây cắt tỉa, chất thảichung tại các khu vui chơi, giải trí,bùn cống rãnh…

chế tạo, công nghiệp nặng,nhẹ,

lọc dầu, hóa chất, nhiệt

điện

Chất thải do quá trình chế biếncông nghiệp, phế liệu, và các Rácthải sinh hoạt

vườncây ăn quả, nông trại

Thực phẩm bị thối rữa, chất thảinông nghiệp như lá cây, cành cây,xác gia súc, thức ăn gia súc thừa

hay hư hỏng, rơm rạ, chất thải từ

lò giết mổ, sản phẩm sữa…, chấtthải đặc biệt như thuốc sát trùng,phân bón, thuốc trừ sâu được thải

ra cùng với bao bì đựng hóa chất

đó

Nguồn Integrated Solid Waste Management, McGRAW-HILL.

 Khái niệm về rác thải sinh hoạt

Rác thải rắn sinh hoạt: là những rác thải liên quan đến các hoạt động của con

người, nguồn tạo thành chủ yếu từ các khu dân cư, các cơ quan, trường học, các

trung tâm dịch vụ, thương mại Chất thải rắn sinh hoạt có thành phần bao gồm kimloại, sành sứ, thủy tinh, gạch ngói vỡ, đất, đá, cao su, chất dẻo, thực phẩm dư thừa

Đại học Kinh tế Huế

hoặc quá hạn sử dụng, xương động vật, tre, gỗ, lông gà vịt, vải , giấy, rơm, rạ, xác

động vật, vỏ rau quả v.v… Theo phương diện khoa học, có thể phân biệt các loại

rác thải sau:

- Chất thải thực phẩm bao gồm các thức ăn thừa, rau, quả… loại chất thảinày mang bản chất dễ bị phân hủy sinh học, quá trình phân hủy tạo ra các chất cómùi khó chịu, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm Ngoài các loại thức ăn dưthừa từ gia đình còn có thức ăn dư thừa từ các bếp ăn tập thể, các nhà hàng, kháchsạn, ký túc xá, chợ …

- Chất thải trực tiếp của động vật chủ yếu là phân, bao gồm phân người vàphân của các động vật khác

- Chất thải lỏng chủ yếu là bùn ga cống rãnh, là các chất thải ra từ các khuvực sinh hoạt của dân cư

- Tro và các chất dư thừa thải bỏ khác bao gồm: các loại vật liệu sau đốtcháy, các sản phẩm sau khi đun nấu bằng than , củi và các chất thải dễ cháy khác

trong gia đình, trong kho của các công sở, cơ quan, xí nghiệp, các loại xỉ than

- Các rác thải từ đường phố có thành phần chủ yếu là các lá cây, que, củi,nilon, vỏ bao gói…

 Tác hại của rác thải sinh hoạt đến môi trường

+ Nhiều loại chất thải như xỉ than, vôi vữa… đổ xuống đất làm cho đất bị

đóng cứng, khả năng thấm nước, hút nước kém, đất bị thoái hóa

- Môi trường nước

+ Lượng rác thải rơi vãi nhiều, ứ đọng lâu ngày, khi gặp mưa rác rơi vãi sẽ

theo dòng nước chảy, các chất độc hòa tan trong nước, qua cống rãnh, ra ao hồ,sông ngòi, gây ô nhiễm nguồn nước mặt tiếp nhận

+ Rác thải không thu gom hết ứ đọng trong các ao, hồ là nguyên nhân gây mất

vệ sinh và ô nhiễm các thủy vực Khi các thủy vực bị ô nhiễm hoặc chứa nhiều rác

Đại học Kinh tế Huế

thì có nguy cơ ảnh hưởng đến các loài thủy sinh vật, do hàm lượng oxy hòa tan

trong nước giảm, khả năng nhận ánh sáng của các tầng nước cũng giảm, dẫn đếnảnh hưởng tới khả năng quang hợp của thực vật thủy sinh và làm giảm sinh khối

của các thủy vực

+ Ở các bãi chôn lấp rác chất ô nhiễm trong nước rác là tác nhân gây ô nhiễmnguồn nước ngầm trong khu vực và các nguồn nước ao hồ, sông suối lân cận Tạicác bãi rác, nếu không tạo được lớp phủ bảo đảm hạn chế tối đa nước mưa thấm quathì cũng có thể gây ô nhiễm nguồn nước mặt

- Môi trường không khí

+ Tại các trạm/ bãi trung chuyển rác xen kẽ khu vực dân cư là nguồn gây ônhiễm môi trường không khí do mùi hôi từ rác, bụi cuốn lên khi xúc rác, bụi khói,tiếng ồn và các khí thải độc hại từ các xe thu gom, vận chuyển rác

+ Tại các bãi chôn lấp chất thải rắn vấn đề ảnh hưởng đến môi trường khí làmùi hôi thối, mùi khí metan, các khí độc hại từ các chất thải nguy hại

 Tác hại của rác thải sinh hoạt đối với sức khỏe con người

- Tác hại của rác thải lên sức khỏe con người thông qua ảnh hưởng của chúnglên các thành phần môi trường Môi trường bị ô nhiễm tất yếu sẽ tác động đến sứckhỏe con người thông qua chuỗi thức ăn

- Tại các bãi rác, nếu không áp dụng các kỹ thuật chôn lấp và xử lý thích hợp,

cứ đổ dồn rồi san ủi, chôn lấp thông thường, không có lớp lót, lớp phủ thì bãi rác trởthành nơi phát sinh ruồi, muỗi, là mầm mống lan truyền dịch bệnh, chưa kể đến chấtthải độc hại tại các bãi rác co nguy cơ gây các bệnh hiểm nghèo đối với cơ thể

người khi tiếp xúc, đe dọa đến sức khỏe cộng đồng xung quanh

- Rác thải còn tồn đọng ở các khu vực, ở các bãi rác không hợp vệ sinh là nguyênnhân dẫn đến phát sinh các ổ dịch bệnh, là nguy cơ đe dọa đến sức khỏe con người.Theo nghiên cứu của tổ chức y tế thế giới (WHO), tỷ lệ người mắc bệnh ung thư ởcác khu vực gần bãi chôn lấp rác thải chiếm tới 15,25 % dân số Ngoài ra, tỷ lệ mắcbệnh ngoại khoa, bệnh viêm nhiễm ở phụ nữ do nguồn nước ô nhiễm chiếm tới 25

%

 Rác thải sinh hoạt làm giảm mỹ quan đô thị

Đại học Kinh tế Huế

- Rác thải sinh hoạt nếu không được thu gom, vận chuyển đến nơi xử lý, thugom không hết, vận chuyển rơi vãi dọc đường, tồn tại các bãi rác nhỏ lộ thiên… đều

là những hình ảnh gây mất vệ sinh môi trường và làm ảnh hưởng đến vẻ mỹ quan

đường phố, thôn xóm

- Một nguyên nhân nữa làm giảm mỹ quan đô thị là do ý thức của

người dân chưa cao Tình trạng người dân đổ rác bừa bãi ra long lề đường vàmương rãnh vẫn còn rất phổ biến, đặc biệt là ở khu vực nông thôn nơi mà công tác

quản lý và thu gom vẫn chưa được tiến hành chặt chẽ

1.2 Khái niệm về thu gom quản lý chất thải rắn

 Thu gom chất thải rắn

Thu gom chất thải là quá trình thu nhặt rác thải từ các nhà dân, các công sở hay

từ những điểm thu gom, chất chúng lên xe và chở đến địa điểm xử lý, chuyển tiếp,trung chuyển hay chôn lấp

Dịch vụ thu gom rác thải thường có thể chia ra thành các dịch vụ "sơ cấp" và

"thứ cấp" Sự khác biệt này phản ánh yếu tố là ở nhiều khu vực, việc thu gom phải

đi qua một quá trình hai giai đoạn: thu gom rác từ các nhà ở và thu gom tập trung về

chổ chứa trung gian rồi từ đó lại chuyển tiếp về trạm trung chuyển hay bãi chôn lấp

Quản lý chất thải rắn

“Quản lý chất thải là hoạt động phân loại, thu gom, vận chuyển, giảm thiểu, tái sử

dụng, tái chế, xử lý, tiêu hủy, thải loại chất thải” - [Luật Bảo vệ Môi trường 2005]

Theo Nghị định 59/2007/NĐ-CP định nghĩa về quản lý chất thải rắn như sau:Hoạt động quản lý chất thải rắn bao gồm các hoạt động quy hoạch quản lý,

đầu tư xây dựng cơ sở quản lý chất thải rắn, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu

giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải rắn nhằm ngăn ngừa, giảmthiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khoẻ con người

Hệ thống quản lý chất thải rắn đô thị là một cơ cấu tổ chức quản lý chuyêntrách về CTR đô thị có vai trò kiểm soát các vấn đề có liên quan đến CTR liên quan

đến vấn đề về quản lý hành chính, tài chính, luật lệ, quy hoạch và kỹ thuật.

Có nhiều thành phần trong hệ thống quản lý chất thải (sơ đồ 1) Hệ thốngquản lý tốt về chất thải là hệ thống mà trong đó mỗi thành phần và toàn bộ hệ thốngcác thành phần được giải quyết đồng bộ và hiệu quả

Đại học Kinh tế Huế

Sơ đồ 1: Các thành phần chức năng trong hệ thống quản lý chất thải

Các hoạt động chính về quản lý chất thải

Hoạt động chính về quản lý chất thải áp dụng cho một khu vực bất kỳ:

Xác định địa bàn quản lý: ranh giới hành chính hoặc địa lý

Xác định các nguồn thải trong khu vực bao gồm vị trí, số lượng, đặc điểm

nguồn thải: công nghiệp, thủ công nghiệp, khu tập thể, chợ, trường học, bệnhviện, cơ quan hành chính

Xác định khối lượng chất thải

Xác định tuyến thu dọn chất thải, ký hợp đồng thu dọn chất thải với các cơ

quan, xí nghiệp, nhà máy

(composting)

1.3 Các nguyên tắc, nội dung trong quản lý rác thải.

 Các nguyên tắc:

nộp phí cho việc thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải

dụng, xử lý và thu hồi các thành phần có ích làm nguyên liệu và sản xuất năng

vận chuyển Sản xuất và tái chế

Đại học Kinh tế Huế

- Ưu tiên sử dụng các công nghệ xử lý rác thải khó phân huỷ, có khả năng

giảm thiểu khối lượng chất thải được chôn lấp nhằm tiết kiệm tài nguyên đất đai

- Nhà nước khuyến khích việc xã hội hoá công tác thu gom, phân loại, vận

chuyển và xử lý rác thải

 Nội dung quản lý nhà nước về rác thải

- Ban hành các chính sách, văn bản pháp luật về hoạt động quản lý rác thải,

tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về quản lý rác thải và hướng dẫn thựchiện các văn bản này

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến vấn đề thu gom vận chuyển và xử lí rác thải

 Phối hợp giữa đơn vị thu gom và vận chuyển

Nếu không có sự chỉ đạo thống nhất từ các cấp trong việc quản lý, thu gomchất thải, thu gom rác sinh hoạt, đặc biệt không có quy chế quản lý hoạt động thugom rác thải sinh hoạt giữa các đơn vị, cơ quan liên ngành sẽ gây ảnh hưởng khôngnhỏ đến thu gom, vận chuyển rác Ở mỗi địa phương cần phải được củng cố lại tổchức để nâng cao hiệu quả hoạt động, đề xuất hình thành loại hình tổ chức mới làdoanh nghiệp tư nhân và tổ hợp tác thu gom rác Sắp xếp, tổ chức, chú trọng đếnviệc nâng cao năng lực để có thể thực hiện đấu thầu công tác thu gom-vận chuyểnrác cho từng địa bàn, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa khâu thu gom và vậnchuyển trong một qui trình thống nhất

 Việc cơ cấu bố trí lao động thu gom rác thải

Đây là công tác ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng thu gom rác vì nhâncông, lao động là người trực tiếp thu gom và vận chuyển Hoạt động thu gom rác là

hoạt động có tính chất độc hại và có khi còn ảnh hưởng đến tính mạng nhưng hầu

Đại học Kinh tế Huế

hết người lao động thu gom rác ở các tổ chức Hợp tác xã, Nghiệp đoàn và lao động

tự do không được hưởng các chế độ chính sách, đặc biệt là các chế độ cần thiết nhưbảo hộ lao động, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm tai nạn

 Vấn đề thu phí

Mức thu phí đã được phân loại theo chất lượng dịch vụ công tác vệ sinh rácthải của từng loại đường, theo khả năng đóng góp của các tầng lớp dân cư, theo loạihình tổ chức, doanh nghiệp cũng như theo mức độ độc hại và chi phí cần thiết chothu gom xử lý rác thải Việc thu phí vệ sinh cũng đã góp phần đảm bảo nguồn kinh

phí để nâng cao chất lượng môi trường đô thị

Tuy nhiên, vấn đề phí thu gom rác thải đóng góp của các hộ dân hiện nayvẫn đang còn nhiều bất cập và khó khăn Hầu hết các địa phương thu không đủ chinên phải trích từ nguồn ngân sách hạn hẹp của cơ sở Mỗi địa phương khi thực hiệnthu gom rác thải chi phí mỗi năm ngân sách bù khoảng thêm 20 -30 triệu đồng đểchi trả chi phí cho đội ngũ thu gom và chi trả cho việc thuê xe xử lý của Cty côngtrình và môi trường đô thị Huế Nguồn thu phí rác thải trên địa bàn hiện nay chưa

đủ cho công tác chi trả lương và các chi phí khác cho hoạt động thu gom xử lý

Đa phần cư dân ở các dân cư đều chưa có tính tự nguyện cao trong việc đóng

phí thu gom rác thải Có một thực tế là ở các địa phương việc thu phí trở thành nỗibức xúc và phải qua nhiều lần hội họp mới có được phương án cuối Cần xác định

rõ trách nhiệm của toàn xã hội trong việc thu gom rác thải Trách nhiệm của các chủnguồn thải rác trong việc đóng góp phí rác thải

Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có các qui định thống nhất về mức thu và quản lýnguồn thu, việc thu phí thu gom rác còn rất tùy tiện Hầu hết người lao động thugom rác có mức thu nhập còn rất thấp, đặc biệt tỷ trọng nguồn thu từ phế liệu trongthu nhập của người thu gom rác khá lớn, nguồn thu này sẽ bị ảnh hưởng khi thựchiện phân loại rác tại nguồn

 Ý thức của một bộ phận nhân dân còn hạn chế

Tình trạng vứt, đổ rác thải ra đường vẫn xảy ra thường xuyên gây những bứcxúc trong nhân dân, ảnh hưởng đến môi trường thành phố Một số nơi có nhiều hộdân nuôi lợn với quy mô lớn; có cơ sở chế biến sắn, lượng chất thải tồn đọng vàkhông qua xử lý được thải trực tiếp ra các cống, rãnh gây nhiều bức xúc trong dân

Đại học Kinh tế Huế

cư Người dân thiếu nhận thức trong việc bảo vệ môi trường, một số hộ tranh thủ

lúc trời tối hoặc rạng sáng gom rác vào bao tải, túi nilon vứt xuống chân cầu, cốngrãnh làm cho cả một đoạn kênh mương nặng mùi hôi thối, ruồi muỗi như trấu, cácloại dịch bệnh phát sinh

1.4 Thực trạng về vấn đề rác thải trên thế giới và Việt Nam

1.4.1 Trên Thế Giới

Nhìn chung, lượng rác thải sinh hoạt ở mỗi nước trên thế giới là khác nhau,phụ thuộc vào sự phát triển kinh tế, dân số và thói quen tiêu dùng của người dân

nước đó Tỷ lệ phát sinh rác thải tăng theo tỷ lệ thuận với mức tăng GDP tính theođầu người Tỷ lệ phát sinh rác thải theo đầu người ở một số thành phố trên thế giớinhư sau: Băng Cốc (Thái Lan) là 1,6kg/người/ngày; Singapo là 2kg/người/ngày;

Hồng Kông là 2,2kg/người/ngày; NewYork (Mỹ) là 2,65kg/người/ngày

Tỷ lệ chất thải sinh hoạt trong dòng chất thải rắn đô thị rất khác nhau giữa các

nước Theo ước tính, tỷ lệ này chiếm tới 60-70% ở Trung Quốc; chiếm 78% ở Hồng

Kông; 48% ở Philipin và 37% ở Nhật Bản, chiếm 80% ở nước ta Theo đánh giá củaNgân hàng Thế giới, các nước có thu nhấp cao chỉ có khoảng 25-35% chất thải sinhhoạt trong toàn bộ dòng chất thải rắn đô thị

Các số liệu thống kê gần đây về tổng lượng chất thải ở Anh cho thấy hàng

năm Liên hiệp Anh tạo ra 307 triệu tấn chất thải, trong đó ước tính 46,6 triệu tấn

chất thải sinh học và chất thải dạng tương tự phát sinh ở Anh, 60% số này đượcchôn lấp, 34% được tái chế và 6% được thiêu đốt Chỉ tính riêng rác thải thực phẩm,theo dự án khảo sát được thực hiện từ tháng 10/2006-3/2008, chất thải thực phẩm

được thải ra từ hộ gia đình nhiều hơn tới hàng tấn so với chất thải bao bì, chiếm

19% chất thải đô thị Tổng số hàng năm các hộ gia đình ở Anh phát sinh 6,7 triệutấn chất thải thực phẩm, chỉ riêng ở England là 5,5 triệu tấn, trong đó 4,1 triệu tấn làthực phẩm vẫn có thể sử dụng được Trung bình mỗi hộ gia đình thải ra 276 kg chấtthải thực phẩm/năm hay 5,3 kg/tuần, trong đó 3,2 kg vẫn có thể sử dụng được.Theo số liệu thống kê mới đây của Bộ Môi trường Nhật Bản, hằng năm nướcnày có khoảng 450 triệu tấn rác thải, trong đó phần lớn là rác công nghiệp (397 triệutấn) Trong tổng số rác thải trên, chỉ có khoảng 5% rác thải phải đưa tới bãi chôn

Đại học Kinh tế Huế

lấp, trên 36% được đưa đến các nhà máy để tái chế Số còn lại được xử lý bằng cách

đốt hoặc chôn tại các nhà máy xử lý rác Với rác thải sinh hoạt của các gia đình,

khoảng 70% được tái chế thành phân bón hữu cơ, góp phần giảm bớt nhu cầu sảnxuất và nhập khẩu phân bón

+ Mỗi ngày Singapore thải ra khoảng 16.000 tấn rác Rác ở Singapore đượcphân loại tại nguồn (nghĩa là nhà dân, nhà máy, xí nghiệp ) Nhờ vậy 56% số rácthải ra mỗi ngày (khoảng 9.000 tấn) quay lại các nhà máy để tái chế Khoảng 41%(7.000 tấn) được đưa vào bốn nhà máy thiêu rác để đốt thành tro

+ Ở Nga, mỗi người bình quân thải ra môi trường 300kg/người/năm rác thải

Tương đương một năm nước này thải ra môi trường khoảng 50 triệu tấn rác, riêng

thủ đô Matxcova là 5 triệu tấn/năm

Theo Ngân hàng Thế giới, các đô thị của Châu Á mỗi ngày phát sinh khoảng760.000 tấn chất thải rắn đô thị Đến năm 2025, dự tính con số này sẽ tăng tới 1,8triệu tấn/ngày

Thành phần rác ở các nước trên thế giới là khác nhau tùy thuộc vào thu nhập

và mức sống của mỗi nước Đối với các nước có nền công nghiệp phát triển thìthành phần các chất vô cơ trong rác thải phát sinh chiếm đa số và lượng rác này sẽ

là nguyên liệu cho ngành công nghiệp tái chế Hàng năm toàn nước Mỹ phát sinhmột khối lượng rác khổng lồ lên tới 10 tỷ tấn Trong đó, rác thải từ quá trình khaithác dầu mỏ và khí chiếm 75%; rác thải từ quá trình sản xuất nông nghiệp chiếm13%; rác thải từ hoạt động công nghiệp chiếm 9,5%; rác thải từ cặn cống thoát nướcchiếm 1%; rác thải sinh hoạt chiếm 1,5%

Trong cuộc sống hàng ngày, con người không chỉ tiêu thụ và sử dụng một số

lượng lớn các nguyên liệu, sản phẩm từ thiên nhiên, từ sản xuất để tồn tại và phát

triển mà đồng thời cũng vứt rác lại cho thiên nhiên và môi trường sống các phế thải,rác thải Nền kinh tế - xã hội càng phát triển, dân số tại các vùng đô thị, trung tâmcông nghiệp càng tăng nhanh thì phế thải và rác thải càng nhiều và ảnh hưởng trựctiếp trở lại đời sống của con người: gây ô nhiễm môi trường, gây bệnh tật, làm giảmsức khoẻ cộng đồng, chiếm đất đai để chôn lấp, làm bãi rác, làm mất cảnh quan các

khu dân cư đô thị

Đại học Kinh tế Huế

Đã từ lâu, ở các nước phát triển, nhà nước và cộng đồng đã có những biện pháp

xử lý rác thải, phế thải đưa vào quy hoạch phát triển kinh tế, xã hội: xây dựng hệ thốngcống ngầm thoát nước, quy định những nơi chôn rác, bãi rác phế thải phải xa khu dân

cư, những quy chế, phương pháp thu gom, phân loại rác tại nơi công cộng và đến tậnngười dân Chính vì vậy, những khu dân cư tập trung và cả đến tận các thôn xóm vùng

nông thôn của các nước này đều có cảnh quan đô thị, làng xã sạch, đẹp, văn minh, con

người khoẻ mạnh, có ý thức giữ gìn vệ sinh chung, đặc biệt là vấn đề vứt rác, thu gom

rác

Từ những kết quả thu gom phế liệu, rác thải, con người nhận thấy họ có thểtái chế các nguyên liệu phế thải (kim loại, nhựa, gỗ, giấy, ) thành các sản phẩm tiêudùng mới (tái sản xuất) vừa tiết kiệm bãi rác, vừa tăng được sản phẩm xã hội Riêng

đối với Rác thải sinh hoạt thì vẫn phải chôn và đó là chất thải hỗn hợp vô cơ, hữu cơ

của mỗi gia đình Chỉ đến sau chiến tranh thế giới thứ 2, các thành phố lớn của các

nước phát triển tìm ra biện pháp xử lý nguồn rác thải này bằng cách thu gom đồng

thời với phân loại rác tại nơi chế biến, nơi công cộng và ngay tại gia đình thì Rácthải sinh hoạt mới thực sự tham gia vào “nền kinh tế rác thải” của mỗi quốc gia Từcách thức thu gom, phân loại rác thải, người ta đã tận dụng được các phế thải, rácthải khác nhau để tái chế ra sản phẩm mới, đặc biệt đã chế biến những rác thải hữu

cơ thành các loại phân hữu cơ cho sản xuất nông nghiệp Có thể nói “nền kinh tế rác

thải” bao gồm từ thu gom,phân loại và xử lý, tái chế hoặc chế biến các nguyên vậtliệu rác thành các sản phẩm sử dụng lại được cho đời sống và sản xuất của con

người thực sự đã góp phần đáng kể vào sự phát triển kinh tế xã hội cho các quốc gia

trên toàn cầu: môi trường sống không bị ô nhiễm, giảm diện tích chôn chứa rác,

đem lại nguồn lợi kinh tế, thu nhập cho lao động xử lý rác Việc tận dụng rác thải

hữu cơ có ý nghĩa đặc biệt đối với sản xuất nông nghiệp nói chung và nông nghiệphữu cơ nói riêng, đây là nguồn phân hữu cơ an toàn bổ sung vào đất góp phần vào

chương trình phát triển nông nghiệp bền vững và an toàn đang là những mục tiêu

phấn đấu ở nhiều quốc gia

Thu gom, phân loại và xử lý rác thải hiện nay là xu thế tích cực và là hoạt

động bức thiết nhằm bảo vệ môi trường sống của các khu vực đô thị và khu dân cư

trên toàn cầu Ở các nước tiên tiến phát triển có nền kinh tế mạnh, vấn đề này đã

Đại học Kinh tế Huế

được giải quyết khá ổn định với sự kết hợp giữa sự đầu tư của nhà nước và thói

quen của cộng đồng và từng người dân

+ Có thể nói, ngành tái chế rác ở Đức đang dẫn đầu trên thế giới hiện nay.Việc phân loại rác đã được thực hiện nghiêm túc ở Đức từ năm 1991 Rác bao bìgồm hộp đựng thức ăn, nước hoa quả, máy móc bằng nhựa, kim loại hay carton

được gom vào thùng màu vàng Bên cạnh thùng vàng, còn có thùng xanh dương cho

giấy, thùng xanh lá cây cho rác sinh học, thùng đen cho thủy tinh

Những lò đốt rác hiện đại của nước Đức hầu như không thải khí độc ra môi trường.Das Duele System Deutschland (DSD) – “Hệ thống hai chiều của nước Đức” - đượccác nhà máy tái chế sử dụng để xử lý các loại rác thải và năm vừa rồi, các nhà máy

này đã chi khoản phí gần 1,2 tỷ USD để sử dụng công nghệ trên Tại các dây

chuyền phân loại, các camera hồng ngoại hoạt động với tốc độ 300.000km/s đểphân loại 10 tấn vật liệu mỗi giờ Những ống hơi nén được điều khiển bằng máy

tính đặt ở các băng chuyền có nhiệm vụ tách riêng từng loại vật liệu Sau đó rác thải

sẽ được rửa sạch, nghiền nhỏ và nấu chảy Quá trình trên sẽ cho ra granulat, mộtnguyên liệu thay thế dầu thô trong công nghiệp hoặc làm chất phụ gia

Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ nhỏ bắt đầu từ việc phân loại rác là mộttrong những phương pháp mà những nhà quản lý tại Đức đã áp dụng Rác đượcphân loại triệt để là điều kiện để quá trình xử lý và tái chế rác trở nên thuận lợi và

dễ dàng hơn rất nhiều Từ đó, khái niệm về rác thải dần được thay thế bằng nguồntài sản tiềm năng, mang lại lợi nhuận đáng kể với những ai biết đầu tư vào việc cảitiến công nghệ

+ Tại Nhật, chuyển từ hệ thống quản lý chất thải truyền thống với dòng nguyênliệu xử lý theo một hướng sang xã hội có chu trình xử lý nguyên liệu theo mô hình3R (reduce, reuse, recycle).Về thu gom chất thải rắn sinh hoạt, các hộ gia đình đượcyêu cầu phân chia rác thành 3 loại: Rác hữu cơ dễ phân hủy, rác khó tái chế nhưng

có thể cháy và rác có thể tái chế Rác hữu cơ được thu gom hàng ngày để đưa đếnnhà máy sản xuất phân compost; loại rác khó tái chế, hoặc hiệu quả tái chế không

cao, nhưng cháy được sẽ đưa đến nhà máy đốt rác thu hồi năng lượng; rác có thể tái

chế thì được đưa các nhà máy tái chế Các loại rác này được yêu cầu đựng riêngtrong những túi có màu sắc khác nhau và các hộ gia đình phải tự mang ra điểm tập

Đại học Kinh tế Huế

kết rác của cụm dân cư vào giờ quy định, dưới sự giám sát của đại diện cụm dân cư.Công ty vệ sinh thành phố sẽ cho ô tô đến đem các túi rác đó đi Nếu gia đình nàokhông phân loại rác, để lẫn lộn vào một túi thì ban giám sát sẽ báo lại với Công ty

và ngay hôm sau gia đình đó sẽ bị công ty vệ sinh gửi giấy báo đến phạt tiền Vớicác loại rác cồng kềnh như tivi, tủ lạnh, máy giặt, thì quy định vào ngày 15 hàng

tháng đem đặt trước cổng đợi ô tô đến chở đi, không được tuỳ tiện bỏ những thứ đó

ở hè phố Sau khi thu gom rác vào nơi quy định, công ty vệ sinh đưa loại rác cháyđược vào lò đốt để tận dụng nguồn năng lượng cho máy phát điện Rác không cháyđược cho vào máy ép nhỏ rồi đem chôn sâu trong lòng đất Cách xử lý rác thải như

vậy vừa tận dụng được rác vừa chống được ô nhiễm môi trường Túi đựng rác là do

các gia đình bỏ tiền mua ở cửa hàng Việc thu gom rác ở Nhật Bản không giống như

ở Việt Nam Rác thải từ hộ gia đình thuộc trách nhiệm quản lý của Nhà nước, còn

từ các công ty, nhà máy cho tư nhân đấu thầu hoặc các công ty do chính quyền địa

phương chỉ định Các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất phải tự chịu trách nhiệm vềlượng rác thải công nghiệp của họ và điều này được quy định bằng các điều luật về

bảo vệ môi trường

+ Tại Singapore, nhiều năm qua đã hình thành một cơ chế thu gom rác rất hiệuquả Việc thu gom rác được tổ chức đấu thầu công khai cho các nhà thầu Công tytrúng thầu sẽ thực hiện công việc thu gom rác trên một địa bàn cụ thể trong thời hạn

7 năm Singapore có 9 khu vực thu gom rác Rác thải sinh hoạt được đưa về một

khu vực bãi chứa lớn Công ty thu gom rác sẽ cung cấp dịch vụ “từ cửa đến cửa”,rác thải tái chế được thu gom và xử lý theo chương trình Tái chế Quốc gia.Có thể

nói Singapore được xem là một quốc gia có môi trường xanh - sạch - đẹp của thế

giới, Chính phủ rất coi trọng việc bảo vệ môi trường Cụ thể là pháp luật về môi

trường được thực hiện một cách toàn diện là công cụ hữu hiệu nhất để đảm bảo chomôi trường sạch đẹp của Singapore Thời gian đầu Chính phủ tổ chức giáo dục ý

thức để người dân quen dần sau đó phạt nhẹ nhắc nhở và hiện nay các biện pháp

được áp dụng mạnh mẽ là là phạt tiền, phạt tù, bắt bồi thường và đối với những vi

phạm nhỏ thì phạt cải tạo lao động bắt buộc Ở Singapore vứt rác, hút thuốc không

đúng nơi quy định bi phạt tiền từ 500 đô la Sing trở lên

Đại học Kinh tế Huế

Tại các nước đang phát triển thì công tác thu gom rác thải còn nhiều vấn đềbất cập Việc bố trí mạng lưới thu gom, vận chuyển rác thải chưa hợp lý, trang thiết

bị còn thiếu và thô sơ dẫn đến chi phí thu gom tăng mà hiệu quả lại thấp Sự thamgia của các đơn vị tư nhân còn ít và hạn chế So với các nước phát triển thì tỷ lệ thugom rác ở các nước đang phát triển như Việt Nam và khu vực Nam Mỹ còn thấp

hơn nhiều

Đối với các nước Châu Á chôn lấp chất thải vẫn là phương pháp phổ biến để

xử lý chất thải vì chi phí rẻ Các bãi chôn lấp chất thải được chia thành 3 loại: bãi lộthiên, bãi chôn lấp bán vệ sinh (chỉ đổ đất phủ) và bãi chôn lấp hợp sinh Chất

lượng của các bãi chôn lấp liên quan mật thiết với GDP Các bãi chôn lấp hợp vệsinh thường thấy ở các nước có thu nhập cao, trong khi đó các bãi rác lộ thiên thấy

phổ biến ở các nước đang phát triển Tuy vậy, các nước đang phát triển đã có lỗ lựccải thiện chất lượng các bãi chôn lấp, như Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ đã hạn chế chôn lấpcác loại chất thải khó phân hủy sinh học, chất thải trơ, các loại chất thải có thể táichế

Theo báo cáo Diễn biến môi trường Việt Nam 2004 cho biết, hầu hết các nước

Nam Á và Đông Nam Á rác thải được chuyển đến các bãi chôn lấp hoặc các bãi lộthiên để tiêu hủy Các nước như Việt Nam, Bangladet, Hongkong, Srilanka Ấn Độ,

Trung Quốc và Hàn Quốc có tỷ lệ chôn lấp lớn nhất lên tới trên 90% Đối với chấtthải hữu cơ, ủ phân compost là phương pháp tiêu hủy chủ yếu Một số nước như Ấn

Độ, Philippin, Thái Lan… áp dụng phương pháp này khá phổ biến Tuy nhiên, chưa

có nước nào tận dụng hết tiềm năng sản xuất phân compost

1.4.2 Ở Việt Nam

 Phát sinh rác thải ở Việt Nam

Theo số liệu điều tra năm 2007 của Tổng cục Môi trường (Cục Bảo vệ Môi

trường trước đây) chất thải rắn sinh hoạt trong cả nước phát sinh khoảng 17 triệu

tấn, trong đó rác thải sinh hoạt tại đô thị khoảng 6,5 triệu tấn (năm 2008 là 7,8 triệutấn theo báo cáo của Bộ Xây dựng)

Ngoại trừ một số ít địa phương như Hà Nội, Thừa Thiên - Huế, TP Hồ Chí Minh,

Đà Nẵng đang thí điểm phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn theo dự án 3R, còn lại

Đại học Kinh tế Huế

hầu hết rác thải sinh hoạt vẫn là một mớ tổng hợp các chất hữu cơ từ các gia đìnhcho tới nơi xử lý.

Điều đáng lo ngại là tới thời điểm này, việc xử lý chất thải rắn vẫn chưa đitheo hướng tái chế như mong muốn Khoảng 70% chất thải sinh hoạt đô thị được

thu gom và khoảng 80% số chất thải này vẫn được xử lý theo cách chôn lấp Cònrác thải nông thôn thì hầu như được đổ bừa bãi ra ven làng, ao hồ, bãi sông, bãi tạmhoặc tự đốt Hội Xây dựng Việt Nam cảnh báo, trong số 91 bãi rác lớn trên cả nướcchỉ có 17 bãi hợp vệ sinh, chiếm khoảng 15%

Lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) tại các đô thị ở nước ta đang có xu thếphát sinh ngày càng tăng, tính trung bình mỗi năm tăng khoảng 10% Tỷ lệ tăng cao

tập trung ở các đô thị đang có xu hướng mở rộng, phát triển mạnh cả về quy mô lẫndân số và các khu công nghiệp, như các đô thị tỉnh Phú Thọ (19,9%), thành phố Phủ

Lý (17,3%), Hưng Yên (12,3%), Rạch Giá (12,7%), Cao Lãnh (12,5%) Các đô thịkhu vực Tây Nguyên có tỷ lệ phát sinh CTRSH tăng đồng đều hàng năm và với tỷ

lệ tăng ít hơn (5,0%)

Tổng lượng phát sinh CTRSH tại các đô thị loại III trở lên và một số đô thịloại IV là các trung tâm văn hóa, xã hội, kinh tế của các tỉnh thành trên cả nước lên

đến 6,5 triệu tấn/năm, trong đó CTRSH phát sinh từ các hộ gia đình, nhà hàng, các

chợ và kinh doanh là chủ yếu Lượng còn lại từ các công sở, đường phố, các cơ sở y

tế Chất thải nguy hại công nghiệp và các nguồn chất thải y tế nguy hại ở các đô thịtuy chiếm tỷ lệ ít nhưng chưa được xử lý triệt để vẫn còn tình trạng chôn lấp lẫn với

CTRSH đô thị

Kết quả điều tra tổng thể năm 2006 - 2007 cho thấy, lượng CTRSH đô thị phátsinh chủ yếu tập trung ở 2 đô thị đặc biệt là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh Tuy chỉ có

2 đô thị nhưng tổng lượng CTRSH phát sinh tới 8.000 tấn/ngày (2.920.000 tấn/năm)

chiếm 45,24% tổng lượng CTRSH phát sinh từ tất cả các đô thị

Đại học Kinh tế Huế

Bảng 2: Lượng CTRSH phát sinh ở các đô thị Việt Nam đầu năm 2007

STT Loại đô thị

Lượng CTRSH bình quân trên đầu người (kg/người/ngày)

Lượng CTRSH đô thị phát sinh

Nguồn: kết quả khảo sát năm 2006, 2007 và báo cáo của các địa phương

Tính theo vùng địa lý (hay vùng phát triển kinh tế - xã hội) thì các đô thị vùng

Đông Nam bộ có lượng CTRSH phát sinh lớn nhất tới 2.450.245 tấn/năm (chiếm

37,94% tổng lượng phát sinh CTRSH các đô thị loại III trở lên của cả nước), tiếp

đến là các đô thị vùng Đồng bằng sông Hồng có lượng phát sinh CTRSH đô thị là

1.622.060 tấn/năm (chiếm 25,12%) Các đô thị khu vực miền núi Tây Bắc bộ có

lượng phát sinh CTRSH đô thị thấp nhất chỉ có 69.350 tấn/năm (chiếm 1,07% ), tiếpđến là các đô thị thuộc các tỉnh vùng Tây Nguyên, tổng lượng phát sinh CTRSH đô

thị là 237.350 tấn/năm (chiếm 3,68%) Đô thị có lượng CTRSH phát sinh lớn nhất

là TP Hồ Chí Minh (5.500 tấn/ngày), Hà Nội (2.500 tấn/ngày); đô thị có lượngCTRSH phát sinh ít nhất là Bắc Kạn - 12,3 tấn/ngày; Thị xã Gia Nghĩa 12,6tấn/ngày, Cao Bằng 20 tấn/ngày; TP Đồng Hới 32,0 tấn/ngày; TP Yên Bái 33,4tấn/ngày và thị xã Hà Giang 37,1 tấn/ngày

Đại học Kinh tế Huế

Bảng 3: Lượng CTRSH đô thị theo vùng địa lý ở Việt Nam đầu năm 2007

STT Đơn vị hành chính

Lượng CTRSH bìnhquân trên đầungười(kg/người/ngày)

Nguồn: kết quả khảo sát năm 2006, 2007 và báo cáo của các địa phương

Tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị bình quân trên đầu người tại các đô thị đặc biệt

và đô thị loại I tương đối cao (0,84 – 0,96kg/người/ngày); đô thị loại II và loại III có

tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị bình quân trên đầu người là tương đương nhau (0,72

-0,73 kg/người/ngày); đô thị loại IV có tỷ lệ phát sinh CTRSH đô thị bình quân trên

một đầu người đạt khoảng 0,65 kg/người/ngày

Tỷ lệ phát sinh CTRSH tính bình quân lớn nhất tập trung ở các đô thị pháttriển du lịch như TP Hạ Long 1,38kg/người/ngày; TP Hội An 1,08kg/người/ngày;

TP Đà Lạt 1,06kg/người/ngày; TP Ninh Bình 1,30kg/người/ngày Các đô thị có tỷ

lệ phát sinh CTRSH tính bình quân đầu người thấp nhất là TP Đồng Hới (TỉnhQuảng Bình) chỉ 0,31kg/người/ngày; Thị xã Gia Nghĩa 0,35kg/người/ngày; Thị xã

Kon Tum 0,35kg/người/ngày; Thị xã Cao Bằng 0,38kg/người/ngày Trong khi đó tỷ

lệ phát sinh bình quân đầu người tính trung bình cho các đô thị trên phạm vi cả

nước là 0,73kg/người/ngày

Đại học Kinh tế Huế

Theo số liệu của Bộ Xây dựng , tính đến năm 2009 tổng lượng chất thải rắnsinh hoạt đô thị phát sinh trên toàn quốc ước tính khoảng 21.500 tấn/ngày Dự báocủa Bộ Xây dựng và Bộ TN&MT cho biết, đến năm 2015, khối lượng chất thải rắnsinh hoạt phát sinh từ các đô thị ước tính khoảng 37 nghìn tấn/ngày và năm 2020 là

59 nghìn tấn/ngày cao gấp 2 - 3 lần hiện nay Như vậy, với lượng chất thải rắn sinhhoạt đô thị gia tăng nhanh chóng và các công nghệ hiện đang sử dụng không thể đáp

ứng yêu cầu do điều kiện Việt Nam mật độ dân số cao, quỹ đất hạn chế, việc xácđịnh địa điểm bãi chôn lấp khó khăn, không đảm bảo môi trường và không tận dụngđược nguồn tài nguyên từ rác thải Việc áp dụng các công nghệ mới hạn chế chôn

lấp chất thải rắn nhằm tiết kiệm quỹ đất, đảm bảo môi trường và tận dụng nguồn tàinguyên từ rác thải là cấp bách

Tỷ lệ phần trăm các chất có trong rác thải không ổn định, rất biến động theomỗi địa điểm thu gom rác, phụ thuộc vào mức sống và phong cách tiêu dùng củanhân dân ở mỗi địa phương Tính trung bình, tỷ lệ thành phần các chất hữu cơchiếm 45% - 60% tổng lượng chất thải, tỷ lệ thành phần nilông, chất dẻo chiếm từ 6

- 16%, độ ẩm trung bình của rác thải từ 46 % - 52%

Theo Chi cục Bảo vệ môi trường Hà Nội, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt(rác thải) của TP Hà Nội hiện nay ước khoảng 5.000 tấn/ngày, trong đó có khoảng3.500 tấn là chất thải sinh hoạt đô thị và khoảng 1.500 tấn chất thải sinh hoạt nôngthôn

Tại các vùng ngoại thành Hà Nội, lâu nay xuất hiện tình trạng rác thải sinhhoạt đổ tràn lan khắp các ngõ xóm, đường quốc lộ, tỉnh lộ, gây ô nhiễm môi trường

và ảnh hưởng đến cảnh quan Mặc dù biết rõ việc ô nhiễm và ảnh hưởng đến đờisống của người dân, nhưng do thiếu nguồn kinh phí và không có kế hoạch thu gomnên chính quyền đành đứng “nhìn”

Phần lớn các khu vực ngoại thành Hà Nội hiện nay chưa có các điểm tập kếtrác thải sinh hoạt, đặc biệt là ở các vùng nông thôn Những bãi rác được xả “vô tư”

ra đường mà không hề được thu gom, tập kết để xử lý Tình trạng ô nhiễm môitrường, mất mỹ quan đô thị do rác thải trên những trục đường quốc lộ, tỉnh lộ là hệ

quả tất yếu của việc không có các điểm tập kết rác để xử lý Thậm chí, các đống rác

ven các đường quốc lộ, tỉnh lộ đang lấn chiếm diện tích canh tác

Đại học Kinh tế Huế

 Quản lý rác thải tại Việt Nam

Quản lý rác thải sinh hoạt tại Việt Nam, nhất là tại các thành phố như Hà Nội,thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng… đang là thách thức lớn đối với cácnhà quản lý Tốc độ tăng rác thải không chỉ vì dân số đô thị tăng, sản xuất, dịch vụ

tăng, mà còn vì mức sống của người dân đang ngày một tăng lên Tỷ lệ thu gom

chất thải sinh hoạt ở các quận nội thành đạt khoảng 95%, còn các huyện ngoại thành

tỷ lệ này chỉ đạt 60%; Lượng CTR công nghiệp được thu gom đạt 85-90% và chấtthải nguy hại mới chỉ đạt khoảng 60-70%

Cơ chế quản lý tài chính trong hoạt động thu gom rác thải chủ yếu dựa vào

kinh phí bao cấp từ ngân sách nhà nước, chưa huy động được các thành phần kinh

tế tham gia, tính chất xã hội hoá hoạt động thu gom còn thấp, người dân chưa thực

sự chủ động tham gia vào hoạt động thu gom cũng như chưa thấy rõ được nghĩa vụ

đóng góp kinh phí cho dịch vụ thu gom rác thải

Có thể nói, hiện nay trên địa bàn của các đô thị nhỏ vẫn chưa có hệ thống thugom, vận chuyển chất thải rắn một cách có hệ thống xuyên suốt toàn tỉnh, mà tuỳtheo yêu cầu bức xúc của các huyện, thị và mỗi địa phương, hình thành một xínghiệp công trình công cộng hoặc đội vệ sinh để tiến hành thu gom rác thải sinhhoạt và một phần rác thải công nghiệp tại các khu trung tâm nhằm giải quyết yêucầu thu gom rác hàng ngày

Theo nghiên cứu của URENCO thì Ở nhiều nước đang phát triển trên thế giới,chi phí cho công tác quản lý CTR đô thị chiếm xấp xỉ 20% tổng chi ngân sách đôthị Ở nước ta, các nhà chuyên môn đánh giá, tổng chi cho quản lý CTR cũng chiếmkhoảng 6,7% tổng chi phí ngân sách đô thị Tuy nhiên vẫn có từ 5 - 7% lượng chấtthải sinh hoạt hàng ngày chưa được thu gom, xử lý Hơn nữa, các biện pháp xử lýrác thải hiện nay vẫn chủ yếu là chôn lấp Nhưng bãi rác Nam Sơn cũng chỉ xử lý

được khoảng 1.603 tấn/ngày (xử lý bằng phương pháp chôn lấp).Các nhà khoa học

đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý CTR ở Hà Nội, trong đó

việc đầu tư sản xuất phân compost từ chất thải được đặt lên hàng đầu

Tại các thành phố, việc thu gom và xử lý chất thải đô thị thường do Công ty

Môi trường đô thị (URENCO) đảm nhận Tuy nhiên đã xuất hiện các tổ chức tư

nhân tham gia công việc này Việc thu gom chất thải rắn sinh hoạt và quét dọn

Đại học Kinh tế Huế

đường phố thường làm vào ban đêm để tránh nắng nóng ban ngày và tắc nghẽn giao

thông

URENCO cho biết, trung bình mỗi ngày công ty thu gom hơn 2.000 tấn rácthải, trong đó, thành phần rác hữu cơ nếu được phân loại tốt sẽ tận dụng được tới40% Hiện nay, công nhân của Công ty này tự phân loại được 100 tấn rác hữu

cơ/ngày để làm phân bón ở nhà máy xử lý rác thải Cầu Diễn Theo tính toán của cơ

quan chuyên môn, nếu thực hiện tốt mô hình 3R mỗi tháng thành phố Hà Nội sẽ tiếtkiệm được gần 4 tỷ đồng chi phí xử lý rác

URENCO đưa ra mục tiêu từ 2010 đến 2020, rác sinh hoạt trên địa bàn thành

phố Hà Nội sẽ được phân loại tại nguồn và phấn đấu đến 2010 sẽ tận dụng được

30% rác Như vậy, mỗi người dân đều có thói quen phân loại rác ngay tại nhà thì sẽ

tận dụng được rác để tái chế, tiết kiệm được tài nguyên, tiết kiệm được sức người

 Xử lý rác thải tại Việt Nam

Việc thu gom rác thải ở các khu đô thị và khu dân cư ở Việt Nam đã và đang

được xúc tiến và cải thiện rõ rệt với sự đầu tư nhất định của nhà nước, sự tham gia

của cộng đồng và việc học tập tiếp thu những kinh nghiệm của quốc tế

Theo những báo cáo gần đây của các cơ quan chức năng thì mỗi năm ViệtNam sản sinh trên 15 triệu tấn rác thải, tức là trung bình mỗi người xả ra gần 2 tạ

rác, trong đó phần lớn không được tiêu hủy hoàn toàn Khoảng hơn 80% số này (tương đương 12,8 triệu tấn/năm ) là chất thải phát sinh từ các hộ gia đình, các nhà

hàng, khu chợ và khu kinh doanh

So với các nước trong khu vực và trên thế giới, tổng lượng rác thải của ViệtNam là không lớn, nhưng lượng chất thải sinh hoạt và chất thải bệnh viện ở hầu hết

các địa phương và thành phố vẫn còn chưa được xử lý hợp vệ sinh trước khi thải ramôi trường Các rác thải ở các đô thị và khu công nghiệp hầu như không được phân

loại trước khi chôn lấp Tất cả các loại chất thải (sinh hoạt, công nghiệp, y tế) đều

được chôn lấp lẫn lộn, ngoài ra tỷ lệ thu gom chất thải chỉ đạt 20% - 30% Lượng

chất thải không được thu gom và chôn lấp chiếm (70% - 80%) đã và đang gây nênnhững tác động xấu tới môi trường, tới đời sống và các hoạt động kinh tế Chất thảitập trung chủ yếu ở các đô thị Vùng này có dân số chỉ chiếm 24% dân số của cả

nước, nhưng lượng phát sinh đến hơn 6 triệu tấn rác mỗi năm, bằng một nửa tổng

Đại học Kinh tế Huế

lượng chất thải sinh hoạt của cả nước Đồng thời, các chất thải ở đây cũng có thành

phần nguy hại hơn như pin, dung môi, kim loại, thủy tinh là những thứ độc hại vàkhó phân hủy

Lượng rác thải phát sinh không ngừng tăng lên, song việc thu gom vẫn chưađược thực hiện hoàn toàn, khối lượng xử lý hầu như không đáng kể Theo số liệu

của ngân hàng thế giới, chỉ có gần 3/4 lượng rác thải ở các đô thị được thu gom, và1/5 ở nông thôn Trong số 91 điểm tiêu hủy rác của cả nước, chỉ có 17 điểm rác làhợp vệ sinh, số còn lại thường là lộ thiên, gây ô nhiễm nghiêm trọng đất, nước mặt

và nước ngầm Như vậy, với đà phát triển nhanh của nền kinh tế nước ta như trong

thời gian vừa qua mà chúng ta không nhanh chóng đưa ra những giải pháp hợp lý,thì có thể tin chắc rằng trong thời gian không xa Việt Nam sẽ trở thành một bãi ráclớn

Việc xử lý chất thải rắn đô thị cho đến nay chủ yếu vẫn là đổ ở các bãi thải lộthiên không có sự kiểm soát, mùi hôi và nước rác là nguồn gây ô nhiễm cho môi

trường đất, nước và không khí Theo báo cáo của sở khoa học công nghệ và môitrường các tỉnh, thành và theo kết quả quan trắc của 3 vùng, mới chỉ có 32/64 tỉnh,

thành có dự án đầu tư xây dựng bãi chôn lấp hợp vệ sinh, trong đó 13 đô thị đã

được đầu tư xây dựng Tuy nhiên, trừ bãi chôn lấp chất thải rắn tại Khu Liên hợp

Xử lý chất thải Nam Sơn, Hà Nội và bãi chôn lấp chất thải rắn tại thành phố Huế

đang hoạt động trong sự tuân thủ các yêu cầu đảm bảo môi trường một cách tươngđối, còn các bãi khác, kể cả bãi chôn lấp rác thải hiện đại như Gò Cát ở thành phố

Hồ Chí Minh, cũng đang ở trong tình trạng hoạt động không hợp vệ sinh

Hoạt động tái chế, giảm lượng chất thải sinh hoạt được tập trung chủ yếu vào

đầu tư xây dựng các nhà máy chế biến rác thành phân hữu cơ Tuy nhiên do chưa có

những khảo sát chi tiết về khả năng chấp thuận của cộng đồng đối với sản phẩm

phân vi sinh, đồng thời do kỹ năng phân loại trong quá trình sản xuất của các nhà

máy này còn thấp, nên hiệu quả hoạt động của các nhà máy này chưa cao

Công tác quản lý rác thải ở Việt Nam Bắt đầu khá muộn so với nhiều nướctrên thế giới, nhưng khối lượng rác thải lại tăng lên khá nhanh nên công tác quản lýchất thải còn thiếu sót yếu kém

- Hệ thống văn bản pháp quy về bảo vệ môi trường nói chung và quản lý rác thảinói riêng còn thiếu sót, không đồng bộ

Đại học Kinh tế Huế

- Tổ chức quản lý và quản lý rác thải xảy ra chồng chéo hoặc bỏ lọt giữa các bộngành ở trung ương và địa phương.

- Các hoạt động nghiên cứu và triển khai, quản lý rác thải đang được thực hiện

nhưng vẫn còn hạn chế do thiếu các nghiên cứu mang tính thực tiễn, thiếu nguồn tài

chính, và các chính sách hỗ trợ của chính phủ Đa số các đô thị và khu công nghiệp

chưa có quy hoạch và chôn lấp chất thải

- Ý thức chấp hành pháp luật của các nhà sản xuất cũng như người dân trong việcgiữ gìn vệ sinh môi trường nói chung và rác thải nói riêng còn nhiều yếu kém Mặtkhác do khung pháp luật chưa đồng bộ, thực thi thưởng phạt không nghiêm minh

- Đầu tư tài chính cho quản lý và xử lý rác thải chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước nên

không cân đối, chưa đẩy mạnh xã hội hóa lĩnh vực này nhằm động viên các thành phần

kinh tế các tổ chức xã hội tham gia quản lý và đầu tư và thu gom xử lý chất thải

1.4.3 Thực trạng về vấn đề quản lý rác thải ở Hà Tĩnh

Ô nhiễm môi trường đang là vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng đến sự phát triểnkinh tế - xã hội ở thành phố Hà Tĩnh hiện nay Vậy mà thành phố hầu như “bó tay”trong việc thực hiện các biện pháp xử lý và có chăng cũng chỉ là những giải pháptình thế, đối phó trước mắt mà tình hình ô nhiễm môi trường ngày càng trầm trọngthêm

Từ lâu, vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt trên địa bàn đã trở thành đề tài nóngbỏng không chỉ trên diễn đàn nhiều hội nghị mà còn tại hầu hết các phường xã ởtrong thành phố Vấn đề này đang ngày càng trở nên bức xúc hơn khi Hà Tĩnh đã cóqui hoạch bãi chứa và xử lí rác thải ở các đô thị đến năm 2020 (Quyết định số

3531/QĐ-UBND ngày 9/12/2008 của UBND tỉnh) nhưng cho đến nay vẫn chưađược triển khai thực hiện do chưa có kinh phí

Hà tĩnh là một trong những tỉnh có mô hình hợp tác xã ( HTX) môi trườngsớm nhất cả nước và đã được Bộ khoa học và công nghệ, Bộ tài nguyên và môi

trường tặng giải thưởng cho 2 đơn vị điển hình là HTX môi trường Thạch Kim,HTX môi trường Kỳ Anh Toàn tỉnh có 7 HTX môi trường và 5 tổ chức đội vệ sinhmôi trường phân bố ở hầu hết các huyện cùng với công ty quản lý công trình đô thị

tại thành phố Hà Tĩnh, công ty quản lý dịch vụ công trình công cộng đô thị thị xãHồng Lĩnh

Đại học Kinh tế Huế

Mặc dù việc quản lý Rác thải sinh hoạt cũng như Rác thải công nghiệp đang

được các cấp, các ngành quan tâm, tuy nhiên do tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóatăng nhanh, lượng rác ngày càng nhiều, trong khi đó công việc quản lý càng trở nên

cần thiết Lượng Rác thải sinh hoạt do hoạt động sinh hoạt hàng ngày được ngườidân tự thu gom, đốt, chôn lấp tự nhiên, thậm chí tập kết tại các bãi đất trống gần khu

dân cư, đổ xuống ao, hồ, sông suối và ven trục đường giao thông hoặc đổ bừa bãi ởcác nơi công cộng gây nên tình trạng ô nhiễm môi trường ảnh hưởng đến đời sống

sinh hoạt của người dân

Đối với các nhà máy trong KCN, khoảng 75- 80% Rác thải được thu gom.Lượng Rác thải tại các nhà máy nhỏ lẻ, làng nghề tiểu thủ công nghiệp thu gom, xử

lý không đáng kể

Rác thải y tế đang là vấn đề lo ngại và chưa có biện pháp giải quyết triệt để.Tại các thị trấn ở các huyện, các bãi rác còn tồn tại nhiều vấn đề bức xúc hơn vớihầu hết là các bãi tạm bợ, thậm chí không có tường bao quanh Một số bãi rác ở địa

phương khác có tường bao, song lượng Rác thải được đổ bừa bãi, lấn chiếm rangoài tường bao, gây mất mỹ quan, không đảm bảo yêu cầu vệ sinh, gây ô nhiễmmôi trường, tác động đến sức khỏe con người

Rác thải y tế nguy hại như các bệnh phẩm, động vật thí nghiệm và các mẫukim loại, thủy tinh, những chất hữu cơ dính bệnh phẩm lây nhưng chưa đựợc quản

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU GOM XỬ LÝ RÁC

THẢI

2.1 Một vài nét về tình hình cơ bản của Thị Trấn Phố Châu

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

 Vị trí địa lý.

Thị trấn Phố Châu là trung tâm kinh tế, xã hội, chính trị của huyện Hương

Sơn Có tọa độ địa lý từ 105029’25” đến 105030’42” vĩ độ bắc từ 18030’20”đến

18032’18” kinh độ đông

- Phía Đông giáp xã Sơn Phú và xã Sơn Trung

Thị trấn có tổng diện tích đất tự nhiên 463,62ha có khoảng 2km đường quốc

lộ 8A, có đường mòn Hồ Chí Minh chạy qua với chiều dài khoảng 2,25km

Nhìn chung, thị trấn Phố Châu có những lợi thế cơ bản nằm trên hai trục

đường chính là quốc lộ 8A và đường Hồ Chí Minh, gồm các trung tâm kinh tế, văn

hoá lớn như khu kinh tế cửa khẩu Cầu Treo, đường quốc lộ 8A chạy qua nối từtrung tâm thị trấn với khu du lịch nước nóng Sơn Kim Với vị trí địa lý như vậy nênrất thuận lợi cho lưu thông thương mại với các huyện, thị xã, thành phố, các trungtâm kinh tế trong và ngoại tỉnh

Tuy nhiên, do năm trong khu vực khí hậu khắc nghiệt, đất đai có độ phì thấpthường bị lụt bão, vùng đồng bằng nhỏ hẹp, hạn chế lớn đối với sự phát triển kinh tế

xã hội của thị trấn Cơ cấu kinh tế công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ trongnền kinh tế cón thấp

Đại học Kinh tế Huế