Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập trò chơi vận động nhằm phát triển các tố chất thể lực cho học sinh nam khối 5 trường tiểu học “Trần Quang Vinh, Quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh

tài: “Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập trò chơi vận động nhằm phát triển các tố chất thể lực cho học sinh nam khối 5 trường tiểu học “Trần Quang Vinh, Quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí

PHẦN MỞ ĐẦU

Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IX đã xác địnhmục tiêu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp Đểtiến tới công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và phấn đấu mục tiêu dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, bên cạnh việc chuyểnđổi cơ cấu kinh tế, chúng ta cần phải xây dựng một đội ngũ lao động có nănglực cao: bao gồm cả hai mặt trí tuệ và thể chất Để đáp ứng việc thực hiệnmục tiêu trên, trong đó TDTT, GDTC đóng vai trò quan trọng Bởi lẽ TDTT,GDTC là nhằm tăng cường sức khỏe và phát triển thể chất, tác động tích cựcđến sự hình thành và phát triển nhân cách con người cũng như tố chất thể lực,phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật, lối sống

Trong cuộc sống con người, sức khoẻ đóng một vai trò hết sức quantrọng Nó là nguồn tài sản quí giá nhất của mỗi người và của mỗi quốc gia.Chính vì vậy Bác Hồ đã kêu gọi toàn dân tập thể dục, trong đó có đoạn viết:

“Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần cósức khoẻ mới thành công Mỗi người yếu ớt tức làm cho cả nước yếu ớt, mỗingười dân khoẻ mạnh tức góp phần làm cho cả nước mạnh khoẻ…”

Xây dựng chiến lược phát triển con người về trí tuệ, cường tráng về thểchất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức là mục đích của toànĐảng, toàn dân ta Trong đó giáo dục cũng như giáo dục thể chất đóng vai tròhàng đầu về đào tạo con người mới Xã Hội Chủ Nghĩa

Chăm lo cho con người về thể chất là trách nhiệm của toàn xã hội nóichung, của giáo dục thể chất và thể thao học đường nói riêng Thực tiễn trênđòi hỏi ngành giáo dục và đào tạo phải tìm ra giải pháp, xây dựng chươngtrình đồng bộ nhằm: “Cải tiến nâng cao chất lượng Giáo Dục Thể Chất, pháttriển và bồi dưỡng năng khiếu thể thao của học sinh trong nhà trường phổthông”

Giáo dục thể chất ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong nền giáo dụccủa nước ta Mục tiêu của giáo dục thể chất là đào tạo con người phát triểntoàn diện, đào tạo những chủ nhân tương lai của đất nước phải hội đủ nhữngphẩm chất tài đức vẹn toàn, nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước.

Để phát triển toàn diện thì con người không thể chỉ giới hạn ở tri thức,

mà còn đòi hỏi phải phát triển về thể chất Mục tiêu của giáo dục thể chất làphát triển toàn diện các nhân tố thể lực, nâng cao sức khỏe, nâng cao thànhtích thể thao, đồng thời góp phần hình thành nhân cách cho học sinh Chính vìvậy, trong những năm gần đây, bộ giáo dục và đào tạo đã không ngừngnghiên cứu cải tiến nội dung, đổi mới phương pháp giảng dạy trong các mônhọc nói chung, trong đó có môn Thể dục nói riêng

Nhận thức được vấn đề cần thiết trong việc hoàn thiện thể chất cho họcsinh, một số trường đã được vận dụng một cách sáng tạo nội dung chươngtrình phù hợp với điều kiện cụ thể, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục thểchất trong nhà trường phổ thông

Một trong những cải tiến về nội dung và chương trình dạy học ở nhàtrường là tăng cường đưa trò chơi vận động vào giờ học thể dục Trò chơi vậnđộng làm kích thích tính tự giác tích cực của học sinh giúp các em nâng caothể lực, vận động chính xác, khéo léo, phản ứng nhanh nhẹn, linh hoạt Ngoài

ra còn bồi dưỡng cho các em những đức tính như: Trung thực, dũng cảm, ýthức tổ chức, kỷ luật, đoàn kết, tương trợ, tinh thần đồng đội, xây dựng thóiquen rèn luyện thân thể, đồng thời làm cho không khí lớp học thêm vui tươi,sôi nổi

Như vậy tác dụng của trò chơi vận động là rất lớn Nó không chỉ đem lại

sự hứng thú trong học tập cho học sinh mà còn giúp cho các em phát triểntoàn diện về thể chất Chính vì những lý do trên, chúng tôi mạnh dạn chọn đề

tài: “Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập trò chơi vận động nhằm phát triển các tố chất thể lực cho học sinh nam khối 5 trường tiểu học “Trần Quang Vinh, Quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh”.

Mục đích nghiên cứu

Nhằm lựa chọn, xác định một số bài tập trò chơi vận động để phát triểnthể lực, đồng thời nâng cao chất lượng giảng dạy thể dục cho các em học sinhkhối lớp 5 trường tiểu học Trần Quang Vinh, Quận Bình Thạnh, Thành phố

MỤC TIÊU 2: Đánh giá hiệu quả ứng dụng của một số bài tập trò chơivận động nhằm phát triển thể lực của học sinh nam khối 5 trường tiểu họcTrần Quang Vinh, Quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1 Sơ lược lịch sử các vấn đề nghiên cứu

Giáo dục thể chât là một bộ phận của nền văn hóa xã hội là di sản quýgiá của loài người, là sự tổng hòa những thành tựu xã hội trong sự nghiệpsáng tạo và sử dụng những biện pháp chuyên môn để hoàn thiện thể chất nângcao sức khỏe con người

Chăm lo cho con người về thể chất và tinh thần là trách nhiệm của toàn

xã hội là công việc của toàn xã hội là công việc vô cùng quan trọng, là mộtkhâu, một công đoạn quan trọng trong chiến lược đào tạo con người cho đấtnước

Đóng góp cho việc phát triển con người toàn diện, giáo dục thể chất cóvai trò quan trọng trong nhà trường nó mang ý nghĩa quyết định là bảo vệ vàtăng cường sức khỏe cho học sinh

Một trong những mục đích của giáo dục thể chất trong nhà trường phổthông là từng bước hoàn thiện về cấu trúc và chức năng cơ thể các em, để khicác em trưởng thành, trở thành người phát triển toàn diện Thông qua giáodục thể chất còn giáo dục đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, bồi dưỡng tinh thần tậpthể, ý thức tổ chức kỷ luật và tác phong làm việc có khoa học trong đời sống.Nếu làm tốt công tác giáo dục thể chất trong trường phổ thông sẽ phòng ngừacho các em nhiều bệnh tật, tăng cường sức khỏe cho các em

Có nhiều công trình khoa học trên thế giới chứng minh giáo dục thểchất có khả năng góp phần bảo vệ và tăng cường sức khỏe cho thế hệ trẻ.Chính vì vậy, giáo dục thể chất được đưa vào trường ở hầu hết các nước trênthế giới

Qua nhiều năm nghiên cứu, thực nghiệm, một số cán bộ khoa học, việnnghiên cứu khoa học Thể Dục thể thao Liên Xô củ X.Xgiosbenkop phụ trách

đã đưa ra kết luận: “Kết quả học tập của nhóm học sinh tham gia tập luyện thểdục thể thao tăng 12% Trong khi đó kết quả học tập của học sinh khác tăng6% Đáng chú ý là hiện tượng mỏi mệt nhiều và kết quả học tập giảm sútthượng có ở cuối kỳ và cuối năm không biểu hiện ở các em có chế độ tậpluyện thể dục thể thao đầy đủ…”

Ở Việt Nam, có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này như:

PGS-TS Trịnh Trung Hiếu, PGS-TS Nguyễn Ngọc Can và Bác sỉ Đinh Ký tại trường cấp

I, II, III Tân Thuật , Kiến Xương, Thái Bình cũng có kết luận như trên Vị trí

và tác dụng của giáo dục thể chất rất lớn, nó không những đem lại sức khỏecho học sinh mà còn góp phần đào tạo con người phát triển toàn diện, cho nềngiáo dục thể chất không thể thiếu được trong trường học ở các nước

Trong những năm qua có nhiều công trình nghiên cứu về các vấn đề:Công trình nghiên cứu về thể chất cho học sinh (Bộ Giáo Dục năm (1965-1966).Đáng chú ý là công trình nghiên cứu về dạy thể dục của (PGS-TS TrịnhTrung Hiếu, TS Vũ Huyên năm 1978-1985)

Từ công tác giáo dục thể chất ở các nước tiêu biểu có thể rút ra nhữngnhận xét như sau: Công tác giáo dục thể chất cho học sinh trong trường họcđều nhằm mục đích nâng cao sức khỏe, thể lực cho thế hệ trẻ và xem đây làchiến lược của mỗi quốc gia Chương trình giáo dục thể chất quy định nộidung và thời lượng môn học, hình thức tổ chức giáo dục thể chất ở mổi nước

có đặc điểm riêng Nhìn chung các nước đều chú trọng (1/3 dến 1/2 chươngtrình quy định), hình thức tổ chức giáo dục thể chất ngoài giờ học đa dạng,thiết thực cũng được quan tâm có tác dụng khuyến khích người tập

1.2 Cơ sở lý luận về giáo dục thể chất.

Giáo dục thể chất là một bộ phận của nền văn hóa xã hội, một disản quý giá của loài người và là sự tổng hòa những thành tựu xã hội trong sựnghiệp sáng tạo và sử dụng những biện pháp chuyên môn để hoàn thiện thể

chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc kéo dài tuổi thọ cho conngười Quá trình giáo dục thể chất, hình thái và chức năng, các cơ quan trong

cơ thể được từng bước hoàn thiện, các tố chất thể lực được phất triển hơn,các kỹ năng, kỹ xảo vận động được hình thành và phát triển, giáo dục thểchất có vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện năng lực vận động của conngười

Trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày nay không chỉnói lên sức khỏe đơn thuần của một người dân, một nước, mà còn là biểu hiện

sự cường thịnh của nền kinh tế, văn hóa xã hội của một nước Thể dục thểthao cải tạo nòi giống, tăng dần tầm vóc của người dân Ở các nước tiên tiếncông tác giáo dục thể chất cho thanh niên học sinh được chú trọng hàng đầu

và điều đó nói lên sự phát triển vững chắc của nền thể dục thể thao nước đó

Ở nước ta công tác thể đục thể thao và giáo dục thể chất đã được Đảng vàNhà nước luôn luôn quan tâm và là mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế xãhội của đất nước Mục tiêu đó là bảo vệ nâng cao sức khỏe và thể chất nhândân, chống suy dinh dưởng cho trẻ em, tăng chiều cao cân nặng của thế hệ trẻ

và tuổi thọ trung bình của người Việt Nam

Sự phát triển thể chất và sự phát triển trí tuệ có mối liên hệ chặt chẽ với nhau

Sự lớn lên và phát triển trí tuệ đòi hỏi có sự phát triển thể chất tương ứng.Xuất phát từ các vấn đề trên Bộ Giáo dục – Đào tạo, từ năm 2001 đã có thayđổi nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy nhằm đáp ứng nhu cầuhiện nay và kích thích người học Vì vậy việc nâng cao hiệu quả công tácgiảng dạy, việc tổ chức giảng dạy tốt môn thể dục thể thao trong nhà trường làtrách nhiệm của các thầy, cô giáo chẳng những góp phần vào việc nâng caosức khỏe cho học sinh, nhằm cải tạo nòi giống mà còn là nền tảng hết sứcvững chắc cho thành tích học tập lao động trước mắt cũng như sau này củahọc sinh Qua những năm công tác giảng dạy ở trường, bản thân rút ra được

trong giảng dạy, muốn cho ngưới học hiểu, biết và ham thích học môn họccủa mình thì người dạy biết kích thích người học ham thích và phát huy hếtkhả năng tự có của bản thân Từ đó mới đạt mục tiêu giáo dục, mà muốn đạtđược như thế thì người dạy luôn thay đổi hình thức tập luyện cho thật phongphu và đa dạng, nên chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu một số trò chơi vậnđộng nhằm phát triển các tố chất thể lực cho học sinh nam khối 5 trường tiểuhọc Trần Quang Vinh, Quận Bình Thạnh, Thành Phố Hồ Chí Minh.

1.3 Đặc điểm tâm, sinh lý và giải phẫu của học sinh tiểu học:

1.3.1 Đặc điểm tâm lý:

Ở lứa tuối này các em có những biến đổi quan trọng trong cuộc sống, laođộng, học tập, do đó những đặc điểm tâm lý thể hiện qua các hoạt động vềnhận thức, tình cảm, cảm xúc… có những thay đổi cơ bản

So với lứa tuổi mẫu giáo, mối quan hệ giao tiếp, quan hệ xã hội của họcsinh tiểu học có những thay đổi và biểu hiện rõ các nội dung và hình thứcgiáo dục khác nhau

Đối với lứa tuổi học sinh tiểu học, học tập đã trở thành những hoạt độngchủ đạo Sự say mê học tập chưa thể hiện đó là nhận thức trách nhiệm vớitoàn xã hội, mà là chủ yếu các động cơ mang ý nghĩa tình cảm như: đượcthầy, cô, ông bà, bố mẹ, anh chị khen ngợi và động viên Do đó các em cốgắng học tập vì tình yêu thương, chăm lo của ông bà, bố mẹ, anh chị…; họctốt để được khen ngợi để trở thành “cháu ngoan Bác Hồ”

Để hình thành các hiểu biết, kiến thức các em thường học thuộc lòngtừng câu, từng chữ Để hình thành kỹ năng vận động các em thường bắtchước, cố gắng làm theo các động tác, điệu bộ hành vi của giáo viên

Trong giảng dạy TDTT, do tư duy của các em vẫn còn mang tính chấthình ảnh cụ thể nên các em sẽ tiếp thu dễ dàng và nhanh chóng hơn đối vớicác khái niệm có kèm theo hình ảnh trực quan Do vậy khi giảng dạy TDTT,

ngoài việc phân tích, giảng giải kỹ thuật động tác, nhất thiết giáo viên phảilàm mẫu và sử dụng rộng rãi các hình thức trực quan khác.

Hoạt động vui chơi đối với học sinh nói chung đặc biệt là học sinh tiểuhọc là một yêu cầu hết sức cần thiết, đây là nhu cầu tự nhiên và cấp thiếtkhông thể thiếu được trong cuộc sống và trong học tập của trẻ Thông qua cáchoạt động vui chơi mà tạo nên các hình thức giáo dục tri thức, đạo đức thẩm

mỹ và hoàn thiện sự phát triển cơ thể của các em Mặt khác, hình thức hoạtđộng vui chơi còn giúp các em giải tỏa sự “căng thẳng”, “dồn ép” thời giankhá nhiều cho học tập, hồi phục khả năng làm việc, hồi phục sức khỏe, gópphần duy trì tính tích cực - tự giác, lòng hăng say học tập, lao động tạo tâmhồn tươi trẻ cho các em

Về mặc tình cảm, thái đọ cư xử trong sinh hoạt, học tập của học sinhtiểu học chưa ổn định Các em thường hay xúc động, thay đổi tâm trạng vuibuồn trong cùng một hoạt động, một thời điểm

Các phẩm chất tâm lý như: tính độc lập, sự tự kiềm chế, tự chủ còn thấp

1.3.2 Đặc điểm sinh lý:

 Đặc điểm hệ tuần hoàn:

Ở lứa tuổi học sinh tiểu học, nhịp tim nhanh (mạch đập thông thường là:85-90 lần/phút) Khi hoạt động vận động hoặc có trạng thái lo lắng… thì nhịptim đập nhanh hơn, dồn dập hơn

Lượng máu mỗi lần tim co bóp đưa vào động mạch (lưu lượng tâm thu)được tăng dần:

- Ở lứa tuổi 7- 8, lưu lượng tâm thu là: 23ml

Ở lứa tuổi học sinh tiểu học, nếu các em phải chịu đựng hoạt động laođộng, học tập, tập luyện thể dục thể thao hoặc vui chơi quá sức và kéo dài,dẫn đến tim phải làm việc quá tải sẽ phát sinh bệnh tim - mạch hoặc các bệnhkhác

 Đặc điểm hệ hô hấp:

Ở lứa tuối học sinh tiểu học, hệ hô hấp đang ở thời kỳ hoàn thiện, các emđang dần dần tạo nên thói quen chuyển từ thở kiểu bụng sang thở kiểu ngực,lồng ngực phát triển chưa hoàn thiện

Độ giãn nở của các phế nang (túi phổi) còn thấp nên nhịp thở còn nông

Số lượng phế nang tham gia mỗi lần hô hấp còn ít, nên lượng oxi được đưavào máu không cao

Lượng không khí chứa đựng trong phổi còn thấp (ở trẻ 8 tuổi là: 1.699lít, ở người trưởng thành là: 4 lít), do vậy, phổi của các em phải thường xuyênlàm việc khẩn trương mới cung cấp đủ oxi cho cơ thể

Về lượng thông khí phổi (thể tích khí mỗi lần hít vào hoặc thở ra bìnhthường), dung tích sống (thể tích khí thở ra cố gắng, sau khi hít vào hết sức)được tăng dần theo sự phát triển lứa tuổi của trẻ

Tần số hô hấp (số lần thở ra-hít vào trong 1 phút) của học sinh tiểu họctương đối cao Do đó, khi hoạt động vận động (tập luyện TDTT) với lượngvận động vừa phải thì nhịp thở đã tăng lên cao, các em dễ mệt mỏi sớmchuyển sang thở gấp, đòi hỏi phải có thời gian nghỉ ngơi phù hợp với lứa tuổicác em

 Đặc điểm hệ thần kinh:

Hoạt động phân tích và tổng hợp của học sinh kém nhạy bén, nhận thứccác hiện tượng biến đổi của xã hội còn mang tính chủ quan, cảm tính, bịđộng…

Ở lứa tuổi này các em có khả năng bắt chước một cách máy móc, khảnăng phân biệt, tính sáng tạo còn hạn chế Lứa tuổi này thường có một số loạihình thần kinh sau:

- Loại mạnh – thăng bằng: hưng phấn bình thường, thể hiện trạng tháisức khỏe tốt, các em này có khả năng hình thành phản xạ nhanh, có tình cảmsâu sắc, bình tĩnh, tự tin, mức độ tập trung cao, trí nhớ tốt…

- Loại mạnh – hưng phấn: hưng phấn mạnh, dễ bị kích thích, chóng thíchnhưng cũng chóng chán, thành lập phản xạ nhanh nhưng cũng dễ phá vỡ, khảnăng tập trung tư tưởng kém…

-Loại yếu (thụ động): là những học sinh nhút nhát, khả năng phản ứngkém, trí nhớ kém phát triển, khó thành lập phản xạ có điều kiện…

1.3.3 Đặc điểm hệ cơ – xương

hưởng không tốt tới sự phát triển của lồng ngực và cấu trúc tương đối củatoàn thân Ở độ tuổi 20-25 xương sống mới được cốt hóa hoàn toàn.

1.4 Đặc điểm tố chất thể lực của học sinh lứa tuổi học sinh tiểu học:

Tố chất thể lực là sự biểu hiện tổng hợp của hệ thống chức năng các cơquan cơ thể Tố chất thể lực tăng trưởng theo sự tăng trưởng của lứa tuổi, sựtăng trưởng này gọi là sự tăng trưởng tự nhiên, khuynh hướng của sự tăngtrưởng có tốc độ nhanh, biên độ lớn trong thời kỳ dậy thì

Tố chất thể lực là năng lực cơ bản của cơ thể con người, khi nghiên cứucác tố chất thể lực: sức mạnh, sức nhanh, sức bền, sự mềm dẻo và khéo léo.Chúng ta thấy rằng trong quá trình phát triển tự nhiên, các tố chất thể lực tăngtheo lứa tuổi Ở học sinh nam chúng theo 3 giai đoạn : giai đoạn tăng nhanh,giai đoạn tăng chậm và giai đoạn ổn định Tố chất thể lực từ giai đoạn tăngnhanh chuyển qua giai đoạn ổn định theo thứ tự phát triển như sau: tố chấtnhanh phát triển đầu tiên, sau đó tố chất mạnh và cuối cùng là tố chất bền,quy luật này ở nam và nữ giống nhau

Các tố chất thể lực thường thể hiện trong khi làm động tác và phụ thuộcvào cấu trúc của động tác Ngoài ra việc thể hiện đặc điểm của các tố chất cònphụ thuộc vào trạng thái của người tập và điều kiện khi thực hiện động tác.Rèn luỵên các tố chất thể lực cần phải thông qua quá trình tập luyện bằng một

hệ thống chuyên môn Hệ phương pháp ấy phải xây dựng trên cơ sở hiểu biết

về phản ứng của cơ thể Như vậy, để rèn luyện và phát triển các tố chất chohọc sinh trong môn học TDTT chúng ta cần phải quan tâm, vào việc pháttriển đầy đủ các tố chất nhanh, mạnh, bền và tố chất mềm dẻo – khéo léo

 Sức nhanh :

Sức nhanh là khả năng thực hiện một hành động trong khoảng thời gianngắn nhất Biểu hiện của nó có 3 hình thức : thời gian tiềm phục (nhanh phảnứng) đối với động tác, vận tốc của một động tác (nhanh vận tốc), và tần số

động tác (nhanh chu kỳ) Sức nhanh phụ thuộc vào tính linh hoạt của hệ thốngthần kinh, phụ thuộc vào sức mạnh, sức bền, sự hoạt động nhịp nhàng của cơbắp và các nhân tố sinh lý, tâm lý, sinh hóa khác Lứa tuổi học sinh THCSđang trong giai đoạn sức nhanh phát triển thuận lợi nhất, nếu không tăngcường tập luyện tới mức cao thì sau này sức nhanh của các em sẽ phát triểnkhó khăn Cho nên khi tập luyện để phát triển toàn diện các mặt thể lực cầnchú ý phát triển sức nhanh Khi tập luyện các môn cần chú ý các đặc điểmsau:

Tập lặp đi lặp lại với vận tốc nhanh

Yêu cầu học sinh làm theo nhanh khi giáo viên thay đổi cách thực hiệnbài tập hoặc thay đổi hoàn cảnh xung quanh

Dùng nhiều tín hiệu đột ngột và yêu cầu học sinh làm theo

Dùng nhiều phương pháp trò chơi, lợi dụng địa hình, địa vật để tập luyệnnhư chạy ở đường dốc để tăng tốc độ chạy

Có thể giảm bớt thời gian, cự ly, độ nặng của dụng cụ để yêu cầu tăngnhịp độ động tác

Sắp xếp nội dung và yêu cầu tập sức nhanh lúc hưng phấn của hệ thầnkinh ở trạng thái tốt nhất, vì đó là điều kiện quan trọng để sức nhanh biểu hiệncao

Giữa mỗi lần tập động tác cần được nghỉ thích đáng để cơ thể kịp hồiphục nhưng không nghỉ quá dài làm giảm tính hưng phấn của hệ thần kinh

 Sức mạnh :

Sức mạnh của cơ thể là năng lực khắc phục sức cản ở bên ngoài nhờ sựvận động của cơ bắp Do tính chất hoạt động, con người biểu hiện sức mạnh ởnhiều trạng thái khác nhau : hoạt động tĩnh hoặc chậm gọi là sức mạnh vậntốc, trong đó có sức mạnh khắc phục và sức mạnh nhượng bộ, một bộ phận cơthể hoạt động gọi là sức mạnh cục bộ Nhiều bộ phận cơ thể cùng hoạt động

gọi là sức mạnh toàn thân; Sức mạnh với một trị số lớn trong một thời gianngắn nhất gọi là sức mạnh bột phát Sức mạnh lớn nhất phụ thuộc vào nhữngđặc điểm sinh cơ học của động tác, mặt khác vào số lượng tham gia và sự cốgắng của nhóm cơ bắp, sự điều tiết của hệ thần kinh đối với các nhóm cơ đó.Nhiệm vụ của giáo viên thể dục là thúc đẩy sự phát triển toàn diện và lâu bềncủa sức mạnh, phát triển năng lực sử dụng sức mạnh một cách hợp lý, có hiệuquả trong những hình thức, điều kiện hoạt động khác nhau Trong khi tậpluỵên các môn, muốn nâng cao sức mạnh thì cần chú ý những đặc điểm sau :

- Tăng thêm vật nặng khi làm động tác như: bao cát, tạ tay, …

- Tạo ra điều kiện khó khăn yêu cầu học sinh khắc phục như: chạy ngượcchiều gió, chạy trên đường cát xốp dày, …

- Tập những động tác phải khắc phục trọng lượng cơ thể như : nằm sấpchống đẩy, kéo tay xà đơn, …

- Tập những động tác có tính chất đối kháng như : kéo đẩy giữa 2 người,các kiểu vật, …

Những vật nặng, động tác, điều kiện để tập luyện sức mạnh nên sử dụng

ở mức độ trung bình và trên trung bình, tức là với mức độ đó học sinh có thểhoàn thành động tác tương đối nhiều lần

Cần tập những động tác phát triển sức mạnh động lực, sức mạnh phốihợp, tránh tập sức mạnh tĩnh lực và tập quá nhiều sức mạnh bộ phận

Thay đổi tư thế cơ thể khi tập động tác sẽ ảnh hưởng tới nhiều nhóm cơbắp khi tập động tác đó và bài tập không đơn điệu dễ kích thích tính tích cựctập luyện của học sinh

Tập sức mạnh phải kết hợp với thở, giữ vững nhịp thở và thở sâu là yêucầu mà giáo viên cần luôn nhắc nhở học sinh thực hiện, tránh nín thở hoặc thởkhông tự nhiên

Sau mỗi lần tập sức mạnh cần chú ý thả lỏng cơ bắp vừa nâng cao sứcmạnh, vừa nâng cao tính đàn hồi của cơ bắp.

 Sức bền :

Sức bền là năng lực hoạt động có hiệu quả trong một thời gian dài Dohoạt động lâu, cơ thể xuất hiện mệt mỏi, khả năng hoạt động tạm thời giảmsút, năng lực chống lại sự mệt mỏi đó để duy trì hoạt động cũng được gọi làsức bền Sức bền bao gồm: sức bền chung, sức bền vận tốc, sức bền lực lượng

và sức bền tĩnh lực Trong đó, sức bền chung có ý nghĩa rất lớn tới các loạisức bền Tuy nhiên, cũng cần có mức độ để nâng cao sức bền vận tốc và sứcbền lực lượng Sức bền tĩnh khoảng 14 tuổi bắt đầu phát triển mạnh, nếukhông được tập luyện, tốc độ của nó sẽ giảm đi, về sau khó nâng cao Cácmôn có nhiều tập luyện mang tính chất sức bền tĩnh như thể dục dụng cụ, cầnphải đưa những động tác tĩnh dạy xen kẽ với động tác động để phát triển sứcbền một cách toàn diện

Trong tập luyện phát triển sức bền cần chú ý các đặc điểm sau :

Sử dụng phương pháp tập luyện đều đặn, thường dùng các môn đi bộ,chạy để tập trong thời gian dài có cường độ trung bình và nhịp độ đều đặnhoặc lặp lại nhiều lần liên tục trong thời gian dài như : đứng lên ngồi xuống,nằm sấp chống tay, … Sử dụng phương pháp lặp lại và biến đổi tức là lặp lạinhiều lần một động tác, một cự ly nhất định hoặc có thay đổi, mỗi lần lặp lại

có nghỉ giữa quãng nhất định và biến đổi

Nội dung và phương pháp tập luyện sức bền cần kết hợp chặt chẽ với đặcđiểm của từng môn tập Thời gian, cự ly, số lượng, trọng lượng của dụng cụcần nâng cao dần mới có tác dụng phát triển và củng cố sức bền

Sức bền phụ thuộc rất lớn vào cơ quan hô hấp Trong tập luyện cần dạycho học sinh thở đúng, giữ vững nhịp thở, thở sâu và cần chú ý nhiều đến thở

ra Địa điểm tập nên thoáng, sạch, mát mẻ

Tập sức bền đòi hỏi phải duy trì hoạt động đơn điệu trong thời gian dài.

Vì vậy, giáo viên cần chú ý giáo dục tính kiên trì chịu đựng, ý chí khắc phụckhó khăn cho học sinh Có thể dùng phương pháp thi đấu, phương pháp tròchơi để kích thích học sinh tập luyện

 Khéo léo :

Sức khéo léo là loại năng lực tổng hợp phức tạp của con người khi hoànthành động tác Sự khéo léo phụ thuộc vào tính linh hoạt của hệ thần kinh, sựhoạt động của các cơ quan phân tích, nhất là cơ quan phân tích vận động.Năng lực phân tích càng chính xác càng hoàn thiện thì khả năng tiếp và biếnđổi động tác càng cao Muốn rèn luyện tố chất khéo thì phải tập luyện chínhxác các bài tập mà người tập sẽ sử dụng trong thi đấu và kiểm tra Vì tố chấtkhéo léo rất kém khả năng “chuyển” Cho nên trong quá trình tập người tậpcần tập lặp lại nhiều lần các động tác mang tính chất khéo léo Vì thế, trongquá trình giảng dạy chúng ta nên căn cứ vào các đặc điểm phát triển các tốchất thể lực để dùng phương pháp tập luyện thích hợp và khoa học giúp họcsinh có cơ hội được tập luyện và phát triển các tố chất thể lực

Để phát triển nhanh và kịp thời sức khéo léo ở lứa tuổi này cần chú trọngcác điểm sau đây :

Làm phong phú thêm những kỹ năng mới một cách thường xuyên, nênsắp xếp các giờ học đều có nội dung mới hoặc tập động tác có những yếu tốmới Khi đã nắm được động tác cần thay đổi luôn hoặc thay đổi đột ngộtnhững tình huống thực hiện

Chỉ dẫn kịp thời và chính xác mức độ hoàn thành động tác của học sinhlàm cho các em có cảm giác động tác tốt, phân biệt động tác đúng hay sai,mức độ đúng sai và tự điều chỉnh

Khối lượng vận động khi tập luyện khéo léo cần nâng cao dần độ khó đểhọc sinh có thể thực hiện phối hợp được như : độ chính xác động tác, sự phốihợp giữa các động tác, những biến đổi đột ngột hoàn cảnh thực hiện.

Các bài tập khéo léo thường làm cơ thể học sinh mệt mỏi nhanh, nên cầncho học sinh nghỉ thích đáng sau mỗi lần tập đủ để có thể phục hồi hoàn toàn.Phương pháp giảng dạy, thủ thuật tiến hành phải rất phong phú nhằmkích thích khả năng phối hợp vận động của học sinh ở mức độ cao

Tóm lại, phát triển thể lực hoc học sinh là một yêu cầu không thể thiếutrong quá trình giảng dạy, giáo viên cần phải coi trọng một cách đồng thời vớicác yêu cầu khác, cần sử dụng nhiều phương pháp thích hợp để học sinh cónhiều cơ hội được tập luyện nâng cao thể lực Tuy nhiên, quá trình phát triểncác loại thể lực là quá trình lâu dài, toàn diện, khoa học không thể nôn nóng,phiến diện, tùy tiện Giáo viên nên xuất phát từ tình hình đặc điểm của họcsinh và những diễn biến cụ thể của nó từ trong khuôn khổ thời gian và điềukiện giảng dạy cho phép để xác định mức độ, tìm chọn các thủ thuật phát triểnthể lực và bồi dưỡng ý chí cho học sinh

1.5 Khái quát về trò chơi vận động.

1.5.1 Nguồn gốc và sự phát triên của trò chơi vận động

Trong lịch sử xã hội loài người, đã có một thời kỳ kéo dài con ngườiphải sống bằng săn bắt và hái lượm Không những thế, để tồn tại và phát triển,con người còn phải chống lại sự tấn công của muôn thú và các hiện tượng tựnhiên như: mưa, nắng, giông, bão, lũ, lụt, núi lửa phun, động đất và bệnhtật.v.v… Trong cuộc sống đầy khó khăn gian khổ, con người phải vất vả laođộng, đấu tranh để sinh tồn, đó cũng chính là những cuộc đọ sức, thi đấu giữacon người với muôn thú, với tự nhiên và môi trường xung quanh về sứcmạnh, sức nhanh, sức bền, sự khéo léo linh hoạt, tài trí và sự dũng cảm Chínhtrong cuộc sống sinh tồn ấy, nhiều khi con người phải trả giá rất đất bằng

chính sinh mạng của mình, nhưng cũng nhờ đó con người đã có những bàihọc quý giá Thông thường sau một ngày lao động và đấu tranh vất vả vì cuộcsống, mọi người thường tụ tập nhau để đón mừng những thành quả lao độngcủa mình Trong những cuộc vui chơi như vậy những người tạo ra nhữngthành quả đó thường diễn tả lại những công việc chính đã làm bằng lời vànhững động tác quyết định mà nhờ đó con người đã thắng thiên nhiên, thắngđộng vật để đem lại những thành quả Ví dụ như những thao tác chạy rượtđuổi các con vật rồi dùng đá và vũ khí thô sơ đã chuẩn bị trước, hoặc mới tìmđược để ném vào con vật, hoặc những thao tác leo từ cành cây này sang cànhcây khác để hái quả; hoặc lội, bơi, lặn để bắt các động vật dưới nước.v.v những thao tác đó được nhiều người vui mừng bắt chước, trong quá trình đó,người này thêm một chút, người kia bớt một chút, biến thành những trò chơi,những điệu múa, đó chính là sự ra đời của trò chơi vận động Sự ra đời nàybắt nguồn tư lao động một cách tự nhiên, con người cũng không biết rằng sựvui chơi đó chính là hình thức tập luyện sơ khai nhất để chuẩn bị cho laođộng Như vậy có thể nói, trò chơi cận động bắt nguồn từ lao động và sau đólại phục vụ cho lao động Khi khả năng tư duy, khả năng trừu tượng và ngônngữ cũng như những kinh nghiệm tích lũy trong cuộc sống và trong lao độngphát triển đến mức nhất định, người ta thấy rằng không nhất thiết phải tậpluyện những động tác y như những thao tác lao động mà chỉ cần tập luyệnmang tính tượng trưng, đó chính là sự ra đời của những trò chơi vận độngmang tính mô phỏng.

Ngay từ những ngày đầu, trò chơi vận động đã mang tính giáo dục rõrệt, người ta sử dụng trò chơi dạy cho con cháu, dạy lớp người trẻ để chuẩn bịcho họ tiếp bước cha ông tham gia vào công cuộc lao động kiếm sống và đấutranh để sinh tồn, phát triển

Sau này, cùng với các giai đoạn phát triển của lịch sử xã hội loàingười, trường học được hình thành và mở rộng Trường học trở thành trungtâm tập trung những mầm non của xã hội, ở đó người ta sử dụng nhữngphương pháp nội dung giáo dục tinh hoa nhất trong đó có trò chơi vận động

để giáo dục lớp người trẻ.Trò chơi được coi là một trong những nội dung,đồng thời là một trong những phương pháp giáo dục lớp trẻ nhanh, dễ tiếp thu

và có hiệu quả nhất Ngày nay hầu hết các nước trên thế giới đều rất coi trọngtrò chơi, trò chơi được khai thác và sử dụng một cách triệt để trong giáo dụcnói chung , đặt biệt là trong giáo dục thể chất ở nhà trường phổ thông

1.5.2 Trò chơi là nhu cầu của con người

Luật giáo dục 1998 đã ghi khái quát mục tiêu giáo dục tiểu học nhưsau:

“Giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúngđắn và lâu dài về đạo đức và trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản

để học sinh tiếp tục học lên trung cấp cơ sở”

Trước hết, cần hiểu giúp học sinh không phải là thay các em, hoặc ápđặt, bắt buộc trẻ, ra mệnh lệnh buộc trẻ làm theo ý thầy cô giáo và người lớn

lý luận đó suất phát từ một quan điểm trong giáo dục: học sinh là chủ thể củaquá trình hình thành và phát triển nhân cách Cần phải tạo điều kiện để trẻ emphát huy được tính tích cực và phát triển được tiềm năng của bản thân, làmsao để nhà sư phạm là người đỡ đầu cho sự phát triển

Giúp học sinh phải là một quan điểm được quán triệt trong mọi hoạtđộng dạy học, giáo dục, đặc biệt trong hoạt động vui chơi ở nhà trường cũngnhư ngoài nhà trường

Trong mọi hoạt động, nhà sư phạm cần tạo được hứng thú để kích thíchnhu cầu, đồng thời biết điều chỉnh nhu cầu đó của trẻ theo mục tiêu giáo dụcphát triển trí tuệ, năng lực, thể chất của chúng Gieo nhu cầu và đáp ứng nhu

cầu phát triển mọi mặt của trẻ là trách nhiệm của giáo dục Vì vậy, trong giáodục và hoạt động vui chơi ở trường, ở cộng đồng hay ở nhà Thầy cô giáo, cha

mẹ, người lớn cần nắm vững mục tiêu giáo dục từng cấp, tạo ra những điềukiện thuận lợi và một môi trường tốt nhất, an toàn nhất để em có hứng thúhoạt động Từ đó, mới có điều kiện phát triển thể chất, trí tuệ, thói quen, kỹnăng về mọi mặt Vì học sinh tiểu học là trẻ em ở lứa tuổi từ 6đến 11 tuổi, cònthiếu kinh nghiệm sống, cơ thể phát triển chưa đầy dủ về mọi mặt nên vai trò

tổ chức, hướng dẫn trẻ em hoạt động của thầy cô giáo là vô cùng quan trọng Điều thứ hai cần lưu ý trong mục tiêu giáo dục tiểu học là hình thànhnhững cơ sở ban đầu cho một sự phát triển đúng dắn và lâu dài

Những cơ sở ban đầu nên hiểu là những yếu tố nền tảng đầu tiên, đó lànhững tố chất cơ bản về trí lực, tâm lực, thể lực, kỹ ăng học tập, hoạtđộnggiao tiếp…phát triển toàn diệm nhân cách là mục tiêu của giáo dục củatất cả các cấp học, ngành học

Giáo dục ở bậc tiểu học cũng phải đạt mục tiêu toàn diện, nhưng tạmthời chỉ đòi hỏi những nền tảng đầu tiên của nhân cách Những giá trị đạo đức

cơ bản đầu tiên được xác định là những chuẩn mực hành vi

Trong số những nhu cầu tự nhiên của con người có cả nhu cầu rèn luyện

cơ bắp và các cơ quan nội tạng, nhu cầu nhận các thông tin bên ngoài Khi cósắc thái cảm súc tốt, nhu cầu này sẽ được bộc lộ Như ở trẻ em là những tròchơi, giúp các em hiểu rõ bản thân và thế giới xung quanh một cách tốt hơn Khi chơi, các em rèn luyện thể chất của mình, làm phong phú thêm sựhiểu biết bằng những biểu tượng mới Nhưng phải chăng điều này chỉ có ở trẻ

em Nếu lấy lại lời của nhà thơ Nga A.X Puskin ta có thể nói một cách khôngquá đáng rằng “Mọi tuổi tác đều ngoan ngoãn trước trò chơi” Nói riêng, điều

đó có thể giải thích được do hoạt động trò chơi có những nét làm gần gũi vớilao động, một loại hình công việc yêu thích Chính vì trò chơi, cũng như lao

động đều có mục đích mà mọi người mong muốn đạt tới Trò chơi cũng nhưcông việc, nếu được ta yêu thích, sẽ đem lại cảm giác thỏa mãn, vui sướng,nếu lao động có những qui luật của mình, thì trò chơi cũng liên quan tới việc

áp dụng các luật chơi mà thiếu chúng trò chơi không thể thực hiện được Songcác động cơ của hoạt động trò chơi lại phức tạp hơn nhiều

Các nhà thơ, các nhà bác học đã gọi cảm xúc con người là những “cảmxúc mãnh liệt” Những cảm xúc đó tạo thành một chuỗi những xúc động hếtsức đa dạng - từ thất vọng, đau khổ tới những niềm vui to lớn

Như ta biết, cảm xúc xuất hiện khi có những mâu thuẫn giữa thông tincon người cần có những thông tin mà con người đã có ở thời điểm nhất định.Nếu không có đủ thông tin (Ví dụ: vận động viên không biết có được thi đấuhay không) thì cảm xúc là xấu Còn nếu các dữ liệu nhận được là đầy đủ (vậnđộng viên biết là được tham gia thi đấu) thì cảm xúc có được sắc thái tốt Khixuất hiện những cảm xúc tốt, con người sẵn sàng hoạt động

Trò chơi được coi như đối tượng thông tin về công việc sắp tới, nókhông gây ra cho con người sự bất định Con người biết rằng quá trình này cóliên quan tới những hoạt động thể lực và trí lực thoải mái, rằng trong trò chơibao giờ cũng có yếu tố thú vị Cùng một trò chơi, khi được lập lại một cáchđịnh kỳ, các lối chơi không bao giờ giống nhau Trò chơi bao giờ cũng mới,cũng độc đáo, cũng tiềm tàng rất bất ngờ P.Ph Letxgap nhấn mạnh rằng tròchơi, khác với những động tác qui định một cách chặt chẽ (Ví dụ như thểdục), bao giờ cũng có yếu tố sáng tạo trong việc giải quyết nhiệm vụ vậnđộng Điều đó có sức hấp dẫn đối với người chơi, còn đối với người hướngdẫn, nó có liên quan tới việc giải quyết những nhiệm vụ giáo dục

Vậy là, chỉ một biểu tượng về trò chơi đã đủ khả năng gợi lên trong conngười những cảm xúc tốt, cảm giác mong muốn, hồi hợp thú vị Trong đó,

như chúng đã nói, những cảm xúc này có thể được xem như liên quan rất íchđến kết quả: thắng thua của cuộc chơi.

1.5.3 Trò chơi trong chu kỳ tập luyện và trong giờ học.

Thành tích trong thể thao thế giới được nâng cao vô cùng nhanh chóng

Để đạt được những thành tích đó phải huy động tối đa những khả năng củacon người, đôi khi còn “hơn một chút” nữa

Ta biết rằng chỉ bằng cách thường xuyên tập luyện các bài tập trong bất

kỳ loại hình thể thao nào mới đảm bảo được việc tạo ra những kỹ xảo vữngchắc, cũng cố những sự hoàn hảo về kỹ thuật Nhưng ngay cả ở các vận độngviên có ý thức và cần cù nhất điều đó cũng thường gây ra một kiểu “ trì trệ ”

về tâm lý, một sự mệt mỏi, mất hứng thú Phản ứng tự nhiên của cơ thể đốivới những giờ tập luyện đơn điệu ấy là có Song, chỉ cần huấn luyện viên thayđổi hình thái những giờ đó, đưa ra việc thi tốc độ, thì độ chính xác, khéo léo,cho tiến hành trò chơi hay trò chơi tiếp sức, có nghĩa là đưa thêm buổi tập yếu

tố kích thích xúc cảm, thì người học sẽ quên mệt mỏi và tiếp tục tập luyệnmột cách thích thú và say mê

Đối với quá trình tập luyện thì một vòng quay tương đối trọn vẹn gồmcác thời kỳ nhất định là một đặc điểm tiêu biểu Cũng không phải nói quáđáng khi nói rằng, việc áp dụng các trò chơi vận động có thể tiến hành trongbất kỳ thời kỳ nào (thời kỳ chuẩn bị, thời kỳ thi đấu hay thời kỳ chuyển tiếp),nhưng khối lượng và tính chất của trò chơi phải khác nhau tùy theo nhiệm vụtrong từng giai đoạn tập luyện

Do nhiệm vụ của giai đoạn đầu thời kỳ chuẩn bị là nhằm nâng cao trình

độ phát triển chung của các tố chất thể lực, mở rộng kỹ năng, kỹ xảo vận độngcủa vận động viên nên ở giai đoạn này song song với các bài tập chuyên môn,

có thể sử dụng rộng rãi các trò chơi với nội dung chủ yếu là tác động tới việcphát triển thể lực, tốc độ , sự khéo léo và phẩm chất khác Có thể đưa vào nội

dung trò chơi những bài tập tương tự với môn thể thao tự chọn, cũng nhưnhững bài tập hoàn toàn khác với môn đó Đồng thời trò chơi cũng góp phầnchuẩn bị cả về mặt đạo đức, ý chí cho vận động viên, bởi lẽ trong nó cũng cónhững tiềm năng sư phạm to lớn để làm việc đó.

Giai đoạn thứ hai của thời kỳ chuẩn bị có nhiện vụ là nắm sâu hơn vàhoàn thiện những kỹ năng vận động ở chính môn thi đấu Điều đó để lại dấuvết cả đối với tính chất của nội dung trò chơi trong tập luyện Khi lựa chọn vàtiến hành trò chơi trong tập luyện Khi lựa chọn và tiến hành trò chơi với tưcách là những biện pháp bổ trợ, thì việc tác động có lựa chọn và định hướngcủa các trò chơi vào việc phát triển các tố chất và kỹ năng chuyện môn cầnthiết cho vận động viên được tăng lên

Còn khi tổ chức trò chơi ở cuối chu kỳ nhỏ của thời kỳ chuẩn bị, huấnluyện viên lại nhằm giải quyết những nhiệm vụ hoàn toàn khác Do thời kỳnày được kết thúc bằng một sự nghỉ ngơi tích cực Ở đây các trò chơi khôngnhằm chuẩn bị chung hay chuẩn bị chuyên môn, mà nhằm duy trì trạng tháixúc cảm tốt cho công tác tập luyện tiếp theo Những trò chơi đó chỉ đòi hỏinhững nổ lực không lớn lắm về thể lực và tâm lý

Cũng cần nhắc tới một vai trò quan trọng của trò chơi trong quá trìnhchuẩn bị cho những cuộc thi đấu thể thao tay đôi với tính chất quyết định Sựcảm xúc độc đáo bao giờ cũng phân biệt thi đấu với tập luyện Huấn luyệnviên nào cũng mong muốn rằng đó không phải là sự hững hờ khi xuất phát,không phải là sự nôn nóng, mà là cảm giác sẵn sàng chiến đấu Một nhà y học

đã khẳng định rằng: đối với một vài vận động viên thì sự hưng phấn trong thiđấu có thể biểu hiện theo công thức: “thi đấu là một trò chơi bao giờ cũng hấpdẫn mà tất cả các nhà vô địch đều yêu thích

Trong hệ thống tập luyện, một trong những hình thức cho phép tạo ra

sự sẵn sàng về mặt tâm lý đối với thi đấu (nhất là trong loại hình thể thao

không cần tính chất trò chơi) là việc áp dụng các trò chơi vận động mà trongđiều kiện thi đấu sẽ củng cố và hoàn thiện được các bài tập đã học Những tròchơi đó giúp vận động viên hình thành cho mình một tâm lý nhất định Có thểgọi việc áp dụng các trò chơi này là sự tập luyện cảm xúc, giáo dục đạo đức -

ý chí, giúp vận động viên sau này dễ dàng tiếp nhận và vượt qua những căngthẳng về thần kinh trong thời điểm quan trọng của thi đấu Trong quá trìnhđưa các trò chơi vào tập luyện, huấn luyện viên rèn luyện được sự ăn ý về tâm

lý giữa các vận động viên trong tập thể, một yếu tố quan trọng trong thi đấuđồng đội hay thi đấu cá nhân Hệ thống huấn luyện được xây dựng đúng đắn

ở thời kỳ chuẩn bị, trong đo có áp dụng cả những trò chơi vận động, sẽ giúpvận động viên khi cần thiết đạt được trạng thái sung sức thể thao tốt nhất Đó

là khi cảm thấy sức lực, khả năng hoạt động rất dồi dào, khi xuất hiện “cảmgiác của cơ thể, của đường chạy, của xà ngang, của trái bóng…”, khi thôi thúcnguyện vọng được thi đấu và xuất hiện cả khả năng hồi phục rất tốt ngay saunhững khối lượng tập luyện tối đa

Một phương tiện hoàn thiện hết sức quan trọng thời kỳ thi đấu là chínhbản thân thi đấu vì nó đòi hỏi phải động viên đối đa toàn bộ sức mạnh thể chất

và tinh thần

Kỹ xảo hình thành trong thể thao, như ta thường thấy, được xuất hiệnkhông có sự tham gia của cảm xúc trong trò chơi Hơn nữa nếu chúng xuấthiện, chúng chỉ phá vỡ các động tác và cản trở việc đạt tới mục đích Cònnhững giờ tập luyện tiến hành giữa các lần thi đấu lại mang tính chất khác.Một mặt những giờ đó nhằm bảo tồn và hoàn thiện các tiểu xảo có được từtrước, những tiểu xảo thường nhờ các phương tiện chuyên môn mà đạt được.Mặt khác, những giờ này nhằm giúp các vận động viên nghỉ ngơi một cáchtích cực và chính ở đây các trò chơi tập thể “vui nhộn”, tiếp sức các trò giải trí

đa dạng nhưng không phức tạp hầu như sẽ là một phương tiện tốt nhất Cũng

không nên xem thường việc áp dụng các trò chơi đòi hỏi những nỗ lực lớn vềthể lực, bởi lẽ sự chuẩn bị về thể lực chung trong thời kỳ thi đấu, tuy chỉ đóngvai trò bổ trợ, song cũng hết sức quan trọng (nhất là khi giai đoạn thi đấu kéodài) Cần nhớ rằng những trò chơi tương đối nặng đó cũng có tác động tớiviệc giải quyết một loạt những nhiệm vụ bổ trợ rất quan trọng cho thời kỳ thờiđấu, có quan hệ tới sự nghỉ ngơi tích cực và giữ gìn các phẩm chất đạo đức, ýchí.

Trong quá trình thi đấu gay go căng thẳng, sự nỗ lực thần kinh, thể chất

và ý chí phải duy trì ở mức tối đa trong thời gian khá lâu, không ít trường hợpdẫn đến quá xấu: vận động viên “nóng vội”, “sự tập luyện thái quá” chuyểnsang mặt đối lập của nó, con người mất đi trạng thái sung sức thể thao, bị tổnthương về mặt tâm lý Người ta đã xác nhận rằng, một trong nhiều nguyênnhân của những hậu quả xấu đó là không biết hạ thấp khối về mặt thần kinhđúng lúc Và cũng ở đây, trò chơi vận động cũng hệt như một “ngày giảm tải”trong quá trình “giảm trọng”, sẽ giúp loại bỏ những lo lắng, căng thẳng, gợinên những cảm giác thoải mái Dễ thấy là ở đây không chỉ nói tới các vậnđộng viên trẻ, mà còn cả đối với những vận động viên nòng cốt của đội tuyển Trò chơi có thể chiếm một vị trí rất lớn đối với các vận động viên trongthời kỳ chuyển tiếp Do thời kỳ này tiếp nối giữa hai thời kỳ khác nhau, nênlúc này phải tạo ra những điều kiện để nghỉ ngơi và hoàn chỉnh các quá trìnhhồi phục sau những ngày tập luyện và thi đấu căng thẳng, đồng thời cũng phảitạo ra những điều kiện để duy trì trình độ tập luyện

Do vấn đề chủ yếu của thời kỳ chuyển tiếp là chuẩn bị thể lực chungđược tiến hành trong chế độ nghỉ ngơi tích cực, nên nội dung và tính chất củatrò chơi đưa vào những buổi tập có thể hết sức đa dạng Điều đó tùy thuộc và

sở thích của huấn luyện viên và các vận động viên Học thêm những trò chơi

mới chưa biết cũng không phải là không thú vị Và nếu lại tiến hành các tròchơi đó ở các địa điểm khác nhau thì càng bổ ích.

Còn về chính giờ tập luyện thì tùy theo nhiệm vụ cơ bản và bổ trợ củathời kỳ đó mà có thể hoàn toàn không đưa trò chơi vận động vào nội dung của

nó, hoặc đưa vào với tính chất là một bộ phận của khâu chuẩn bị, khâu cơ bảnhay khâu cuối cùng của giờ tập Không ai có thể khẳng định trước một cáchdứt khoát rằng phải ứng dụng những trò chơi nào, trong những giờ học nào Theo chúng tôi, trò chơi chỉ là phần bổ sung của một quá trình học tập -tập luyện bình thường Vấn đề lựa chọn trò chơi và các bài tập giải trí để ứngdụng trong các thời kỳ tập luyện khác nhau hay trong từng giờ học riêng biệthoàn toàn phụ thuộc vào cách nhìn nhận, cách sắp xếp kế hoạch của huấnluyện viên Ở đây các cảm tính sư phạm, sự tính toán chính xác về tâm lý có ýnghĩa quan trọng Chỉ có thể tổ chức được một quá trình luyện tập nhằm đảmbảo đạt được những thành tích cao trong thể thao khi hiểu được một cách sâusắc những qui luật hoạt động của cơ thể con người

Cũng như trong các bài tập khác, một quy luật phổ biến trong các tròchơi là du trò chơi (hay bài tập) có thú vị hay gây cảm xúc tốt, nhưng nếu ápdụng quá nhiều thì người học có thể sẽ mất hứng thú đối với nó Dễ hiểu làtrong giờ tập luyện, càng áp dụng nhiều các phương tiện thì giờ học cànghứng thú Người huấn luyện giởi bao giờ cũng phải kết hợp với sự cẩn thận,chính xác trong chuẩn bị bài với sự linh hoạt, đối sử cá biệt trên từng họcsinh Sự sáng tạo cá nhân kết hợp với kinh nghiệm phong phú và những hiểubiết tinh tế về chuyên môn (vận dụng trò chơi như một môn học) là vô cùng tolớn

1.5.4 Phân loại trò chơi vận động:

Trò chơi là một loại hoạt động rất quen thuộc, gần gũi với mọi người, tuyvậy cho đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa đầy đủ, chính xác về trò chơi

Trò chơi có những đặc trưng cơ bản sau:

Trò chơi là một loại hình hoạt động sống của con người, cũng như hoạtđộng học tập, lao động

Trò chơi có chủ đề và nội dung nhất định, có những qui tắc nhất định

mà người tham gia phải tuân thủ

Trò chơi vừa mang tính chất vui chơi, giải trí, vừa có ý nghĩa giáodưỡng và giáo dục lớn lao đối với con người

Khái niệm trò chơi rất rộng và nhiều nghĩa Trò chơi khá phong phú, đadạng và sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau trong giáo dục nói chung vàgiáo dục thể chất nói riêng Do đó, việc phân loại rất phức tạp và khó khăn.Người ta thường chia toàn bộ trò chơi làm ba nhóm chính: trò chơi sáng tạo,trò chơi vận động và các nhóm bóng Trong thể dục thể thao, sử dụng trò chơivận động và các nhóm bóng như là một trong những phương tiện có hiệu quảnhất trong giáo dục và rèn luyên thể lực

 Cách phân loại dựa vào khối lượng vận động:

Cách phân loại này dựa vào mức độ nặng, nhẹ của những hoạt động cơbản của trò chơi mà nó sẽ tác động đến cơ thể của những người tham gia.Trên cơ sở đó người ta chia trò chơi ra làm hai loại:

 Trò chơi “tĩnh”:

Đó là những trò chơi hoạt động nhẹ, không di chuyển hoặc di chuyểntrong phạm vi hẹp phạm vi hẹp và có lượng vận động tác động không đáng kểđến cơ thể người tham gia chơi

 Trò chơi “động”

Đó là những trò chơi đòi hỏi người chơi phải duy chuyển, hoạt độngnhiề và có lượng vận động tác động đến cơ thể người chơi ở mức trung bìnhhoặc tương đối cao

Cách phân loại trên đôi khi không chính xác, bởi khối lượng vận độngcủa một trò chơi có thể tăng hay giảm phụ thuộc rất nhiều vào cách tổ chức vàđiều khiển của người điều khiển trò chơi.

 Cách phân loại căn cứ vào tác dụng phát triển các tố chất thể lực:

Đó là cách phân loại căn cứ vào những hoạt động cơ bản của trò chơi đãtác động đến sự phát triển của cơ thể những tố chất cơ bản nào Ví dụ như môttrò chơi chạy tiếp sức nhằm phát triển sức nhanh; một số trò chơi ném đẩynhằm phát triển sức mạnh tay và khéo léo chính xác, hoặc một số trò chơiphối hợp như: chạy - nhảy,chạy - nhảy - ném nhằm phát triển không chỉ một

mà hai, ba tố chất thể lực…

Cách phân loại này thường chỉ được sử dụng trong huấn luyện thể lực

và rèn luyện kỹ năng, kỹ thuật chuyên môn

 Cách phân loại dựa vào những động tác cơ bản của trò chơi:

Đó là cách phân loại dựa vào mức độ tác động của trò chơi đến rènluyện các kỷ năng đi, chạy ,nhảy, ném đẩy, leo trèo, mang vác , hoặc phốihợp hai hay nhiều những hoạt động trên Mục đích của cách phân loại này làgiúp việc chọn lựa và sử dụng trò chơi một cách dẽ dàng hơn trong quá trìnhrèn luyện những kỹ năng vận động cơ bản cho học sinh

Cách phân loại này được nhiều giáo viên thể dục sử dụng trong quátrình dạy - học môn thể dục

 Cách phân loại dựa theo mức độ phức tạp của trò chơi:

Cách này chia các trò chơi thành ba nhóm:

Trò chơi không chia đội:

Loại có người điều khiển và loại không có người điều khiển, trong đó

có thể chia ra loại toàn bộ số người tham dự cuộc chơi cùng tham gia vào tròchơi cùng một lúc và loại số người tham gia chơi phải theo lần lượt, thứ tự

Đặc điểm của trò chơi không chia đôi là người chơi không cùng mục đích, màmỗi người chơi độc lập, cá nhân chịu trách nhiệm về công việc của mình Ví

dụ một số trò chơi như: “ném bóng trúng đích”, “mèo đuổi chuột”, “bịt mắtbắt dê”, “kết bạn”, “vòng tròn”, “chim về tổ”, “nhảy dây”…

Trò chơi chia thành đội

Được tiến hành chơi với điều kiện số người chơi của mỗi đội ngangnhau, thậm chí tỉ lệ giới tính cũng phải giống nhau Ví dụ như trò chơi “nhanhlên bạn ơi”, “chạy tiếp sức”, “chuyển đồ vật”, “lò cò tiếp sức”…luật lệ củanhững trò chơi này thường nghiêm và chặt chẻ hơn, ví dụ như trò chơi

“chuyển đồ vật” phải qui định từ cách cầm đồ vật, cầm bóng, cách đặt chân ởvạch xuất phát, cách trao đổi đồ vật với nhau… mỗi đội phải hành động đồngloạt với sự phối hợp chính xác, vì đôi khi thắng thua phụ thuộc vào kết quảcủa sự phối hợp chặt chẻ ở mức độ khác nhau ở mỗi đội Những trò chơi này

có tác dụng giáo dục tinh thần tập thể, tính tổ chức kỷ luật cho thế hệ trẻ rấttốt

Qua những cách phân loại như trên, chúng ta thấy không có cách phânloại nào hoàn chỉnh, phản ánh được đầy đủ đặc điểm, tính chất của trò chơi,nhất là khâu tổ chức và những yếu tố giáo dục trong quá trình chơi

1.5.5 Những nguyên tắc vui chơi cho học sinh tiểu học:

 Nắm vững mục tiêu giáo dục phổ thông, đặc biệt là mục tiêu giáo dục tiểu học.

Mục tiêu cũng chính là mục tiêu của tổ chức hoạt động vui chơi Nóimột cách khác, tổ chức hoạt động vui chơi phải quán triệt mục tiêu giáo dụctoàn diện ở iểu học, nghĩa là trong hoạt động vui chơi đó phải phát triển đượctrí lực, tâm lực, thể lực, góp phần nâng cao nhận thức, mở rộng sự hiểu biếtcho trẻ, đồng thời phát triển tình cảm, ý chí, nghị lực của chúng

 Đa dạng hóa nội dung, hình thức hoạt động vui chơi giải trí của học sinh tiểu học

Nguyên tắc này xuất phát từ mục tiêu giáo dục toàn diện của tiểu học, từđặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi tiểu học và xuất phát từ những đặc điểm củamỗi nội dung, hình thức hoạt động với những ưu nhược điểm nhất định củacác hoạt động đó

 Kích thích hứng thú và tính tự nguyện, tự giác của trẻ hoạt động vui chơi dưới sự quản lý của giáo viên.

Bất cứ hình thức vui chơi, giải trí nào cũng đều hấp dẫn và gây đượchứng thú cho các em Người lớn không nên áp đặt, gò bó hay đặc ra nhữngqui định buột các em phải tuân theo một cách máy móc Khi tổ chức cho các

em vui chơi phải để cho các em tự do, tự nguyện với tinh thần thoải mái

Tổ chức cho các em vui chơi nghĩa là gợi ý, hướng dẫn để các em có thể

tự mình chơi, có thể phát huy cao độ tính tự lực của mình vì vui chơi giải trí

là hoạt động độc lập của các em, qua đó các em sẽ có những sáng kiến, nỗ lựcvượt khó: điều đó giúp chúng trưởng thành về mọi mặt, nhất là về ý chí

Cần giúp các em thiết lập được những mối quan hệ tốt đẹp với bạn bètrong nhóm chơi, qua đó hình thành ở các em tình cảm yêu thương, sự chia sẻ,