Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kiểm toán chu trình bán hàng thu tiền do công ty TNHH kiểm toán FAC chi nhánh đà nẵng thực hiện

Qua đây giúp cho doanh nghiệp thấy được những saisót, yếu kém trong công tác kế toán và công tác quản lý để giúp doanh nghiệp có thểhoàn thiện và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh th

LỜI CÁM ƠN

Để hoàn thành khóa luận này ngoài sự nổ lực của bản thân, tôi còn nhận đượcnhiều sự giúp đỡ nhiệt tình từ phía thầy cô giáo, gia đình, bạn bè và các anh chịtrong Công ty TNHH Kiểm toán FAC – Chi nhánh Đà Nẵng

Trước tiên, tôi xin chân thành cám ơn thầy cô giáo của trường Đại học Kinh

Tế Huế đã cung cấp cho tôi những kiến thức cần thiết trong suốt 4 năm đại học, đặcbiệt là thầy Hoàng Giang đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trìnhthực hiện nghiên cứu và hoàn thành khóa luận này

Tôi cũng xin gửi lời cám ơn sâu sắc tới Công ty TNHH Kiểm toán FAC – Chinhánh Đà Nẵng đã chỉ bảo tận tình, tạo mọi điều kiện và thời gian cũng như cungcấp thông tin cần thiết cho khóa luận

Cuối cùng tôi xin bày tỏ long biết ơn tới gia đình, bạn bè luôn động viên tôitrong suốt thời gian thực tập

Do thời gian và kiến thức, cũng như kinh nghiệm còn hạn chế nên không thểtránh khỏi những ssai sót Kính mong quý thầy cô góp ý kiến thêm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

1 KTV Kiểm toán viên

2 BCTC Báo cáo tài chính

3 TNHH Trách nhiện hữu hạn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

MỤC LỤC LỜI CÁM ƠN

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu: 1

3 Đối tượng nghiên cứu: 2

4 Phạm vi : 2

5 Phương pháp nghiên cứu: 2

6 Kết cấu của đề tài 2

PHẦN II: NỘI DUNG 3

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KIỂM TOÁN CHU TRÌNH BÁN HÀNG – THU TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 3

1.1 Nội dung kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền 3

1.1.1.Đặc điểm của chu trình bán hàng và thu tiền trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp 3 1.1.2 Hệ thống kiểm soát nội bộ trong quản lý chu trình bán hàng và thu tiền tại doanh nghiệp .5

1.1.3 Các mục tiêu kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền 9

1.1.4 Kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền .10

1.1.4.1 Lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền .11

1.1.4.2 Thực hiện kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán BCTC16 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN CHU TRÌNH BÁN HÀNG THU TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BCTC 24

2.1 Giới thiệu về Công ty Kiểm toán FAC 24

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 24

2.1.2 Thông tin cơ bản về công ty TNHH Kiểm toán FAC chi nhánh Đà Nẵng 26

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

2.2 Thực trạng kiểm toán chu trình bán hàng thu tiền trong kiểm toán BCTC do

công ty TNHH kiểm toán FAC – chi nhánh Đà Nẵng thực hiện 31

2.2.1 Lập kế hoạch kiểm toán Chu trình bán hàng, thu tiền 31

2.2.2 Tiến hành thực hiện kiểm toán khách hàng 38

2.2.2.1 Kiểm toán các khoản phải thu khách hàng 39

2.2.2.2 Kiểm toán khoản mục doanh thu 48

2.2.3 Kết thúc kiểm toán .57

CHƯƠNG III BÀI HỌC KINH NGHIỆM ,GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN CHU TRÌNH BÁN HÀNG THU TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BCTC DO CÔNG TY KIỂM TOÁN FAC- CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG THỰC HIỆN 59

3.1 Bài học kinh nghiệm sau cuộc kiểm toán BCTC nói chung và kiểm toán chu trình bán hàng thu tiền nói riêng tại Công ty Kiểm toán FAC- chi nhánh Đà Nẵng 59 3.2 Những giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán báo cáo tài chính nói chung và kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền nói riêng 64

3.3 Kiến nghị về phía công ty TNHH Kiểm toán FAC – chi nhánh Đà Nẵng 70

PHẦN III : KẾT LUẬN 72

1 Đánh giá mức độ hoàn thành của đề tài: 72

2 Những hạn chế của đề tài: 72

3 Đề nghị hướng phát triển của đề tài: 72

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 73

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1: Quy trình luân chuyển chứng từ trong chu trình bán hàng và thu tiền 5

Sơ đồ 2: Trình tự hạch toán kế toán tổng hợp nghiệp vụ tiêu thụ 6

Sơ đồ 3: Bốn giai đoạn của cuộc kiểm toán BCTC 10

Sơ đồ 4 : Lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm toán BCTC 11

Sơ đồ 3 Cơ cấu bộ máy công ty 25

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Tính cấp thiết của đề tài

Chu trình bán hàng và thu tiền có vai trò quan trọng trong một chu kỳ kinhdoanh, có quan hệ mật thiết với các chu trình nghiệp vụ cơ bản khác và cũng là giaiđoạn cuối cùng để đánh giá toàn bộ kết quả của một chu kỳ hoạt động sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp Trên thực tế, theo như nhận định của kiểm toán viên chuyênnghiệp thì kết quả của chu trình bán hàng và thu tiền thể hiện hàng loạt các khoảnmục quan trọng có tính chất trọng yếu trên báo cáo tài chính và bản chất của chu trìnhthể hiện mối quan hệ phức tạp của nhiều bên Cho nên kết quả của chu trình bán hàngthu tiền là đối tượng chủ yếu được người sử dụng báo cáo tài chính quan tâm Nhưvậy, thực hiện tốt việc kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán báocáo tài chính cho phép công ty kiểm toán tiết kiệm được thời gian, chi phí và nângcao được hiệu quả kiểm toán Qua đây giúp cho doanh nghiệp thấy được những saisót, yếu kém trong công tác kế toán và công tác quản lý để giúp doanh nghiệp có thểhoàn thiện và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh thông qua chu trình góp phầnbảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan, xác định đúng trách nhiệm củadoanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước

Nhận thấy tầm quan trọng trọng của chu trình bán hàng – thu tiền, với mongmuốn tìm hiểu sâu hơn cách thức Công ty TNHH Kiểm toán FAC tiến hành khi

thực hiện chu trình này, em đã chọn đề tài : “ Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kiểm toán chu trình bán hàng-thu tiền do công ty TNHH Kiểm toán FAC- chi nhánh Đà Nẵng thực hiện ”.

2 Mục tiêu nghiên cứu:

 Hệ thống hóa các lý luận về kiểm toán chu trình bán hàng-thu tiền

 Làm rõ thực trạng công tác kiểm toán chu trình bán hàng – thu tiền tại Công

ty TNHH kiểm toán FAC- chi nhánh Đà Nẵng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

 Đánh giá và đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện công táckiểm toán chu trình bán hàng- thu tiền do công ty TNHH Kiểm toán FAC – chinhánh Đà Nẵng thực hiện

3 Đối tượng nghiên cứu:

Chương trình kiểm toán ( cụ thể là kiểm toán doanh thu, phải thu khách hàng, )tại đơn vị

4 Phạm vi :

Số liệu được lấy trên báo cáo tài chính năm 2011 của Công ty cổ phần ABC

5. Phương pháp nghiên cứu:

Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh… kết hợp minhhọa bằng bảng biểu

6 Kết cấu của đề tài:

Nội dung chính của đề tài gồm 3 phần:

 Chương 1: Cơ sở lý luận về quy trình kiểm toán chu trình bán hàng – thutiền trong kiểm toán báo cáo tài chính

 Chương 2: Thực trạng công tác tổ chức kiểm toán chu trình bán hàng – thu

tiền tại công ty TNHH Kiểm toán FAC- chi nhánh Đà Nẵng

 Chương 3: Bài học kinh nghiệm, đánh giá và phương hướng hoàn thiện

kiểm toán chu trình bán hàng- thu tiền trong kiểm toán BCTC do công ty kiểm toánFAC - Chi nhánh Đà Nẵng thực hiện

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

PHẦN II: NỘI DUNG

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KIỂM TOÁN CHU TRÌNH BÁN HÀNG – THU TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

1.1 Nội dung kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền.

1.1.1 Đặc điểm của chu trình bán hàng và thu tiền trong quá trình sản xuất

kinh doanh c ủa doanh nghiệp.

Thực chất của việc bán hàng và thu tiền trong quá trình sản xuất kinh doanh làviệc thực hiện giá trị sản phẩm, hàng hóa, lao vụ có từ giai đoạn sản xuất trước đó Đểthực hiện giá trị sản phẩm, doanh nghiệp phải chuyển giao hàng hóa, sản phẩm, đượckhách hàng chấp nhận trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán Chu trình này nói chungđược bắt đầu bằng một đơn đặt hàng của khách hàng và chấm dứt bằng sự chuyển đổihàng hóa hay dịch vụ thành các khoản thu tiền mặt hoặc các khoản phải thu

Tùy theo các trường hợp cụ thể mà công tác tiêu thụ có thể được thực hiệntheo các phương thức khác nhau sau đây: phương thức tiêu thụ trực tiếp, phươngthức chuyển giao hàng hóa theo hợp đồng, phương thức tiêu thụ qua đại lý (ký gửi),phương thức bán hàng trả góp…

Như vậy các phương thức tiêu thụ rất phong phú và đa dạng, phụ thuộc vàtừng trường hợp cụ thể Mặc dù vậy việc tiêu thụ thành phẩm nhất thiết được gắnvới việc thanh toán của người mua, bởi vì chỉ khi nào doanh nghiệp thu nhận đầy đủtiền hàng thì việc tiêu thụ mới được coi là kết thúc và được ghi nhận đầy đủ trên sổsách kế toán

Việc thanh toán của người mua cùng được thực hiện theo nhiều phương thứckhác nhau như:

- Thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

người mua chấp nhận thanh toán.

Qua việc trình bày về một số phương thức bán hàng và thu tiền chủ yếu củadoanh nghiệp cho thấy quá trình tiêu thụ bao giờ cũng gồm hai phần việc chính lànghiệp vụ bán hàng và việc thanh toán với khách hàng Cụ thể trong một doanhnghiệp, các phần việc này được biểu hiện thành những công đoạn cụ thể sau:

 Xét và xử lý yêu cầu về mua hàng:

- Phê chuẩn phương thức bán hàng và bán chịu

- Chuyển giao hàng hóa

- Gửi hóa đơn cho khách và ghi sổ

- Ghi sổ các khoản thu được bằng tiền mặt

- Xử lý và ghi sổ doanh thu đối với hàng hoá bị trả lại hoặc các khoản giảm giá,chiết khấu

- Xóa sổ các khoản không thu hồi được

- Dự phòng nợ phải thu khó đòi

Với các chức năng trên, mỗi bộ phận trong doanh nghiệp sẽ phải đảm nhậntừng phần một Thông qua việc phân chia nhiệm vụ, người quản lý doanh nghiệp cóthể nắm bắt được các thông tin về nghiệp vụ bán hàng chính xác như trong thực tế

đã phát sinh Mặt khác để đảm bảo quyền lợi của mỗi bộ phận trong chu trình nàycũng như dễ dàng quy kết trách nhiệm cho từng bộ phận nếu có xảy ra sai sót, gắnvới các chức năng trên là các giấy tờ, sổ sách, chứng từ minh chứng cho việc thựchiện các chức năng là có thật bao gồm:

- Các mẫu phê chuẩn các khoản không thu được

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

- Sổ chi tiết các khoản phải thu.

- Báo cáo hàng tháng

Trong thực tế, các loại chứng từ, sổ sách sẽ được gắn liền với từng bộ phận

và quy trình luân chuyển của chúng giữa các bộ phận thể hiện như sau:

Sơ đồ 1: Quy trình luân chuyển chứng từ trong

chu trình bán hàng và thu tiền

1.1.2 H ệ thống kiểm soát nội bộ trong quản lý chu trình bán hàng và thu

ti ền tại doanh nghiệp.

Trong môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán giữ một vai trò quan trọng.Nhiệm vụ của hệ thống này là cung cấp thông tin quản lý (bao gồm các thông tin vềkinh tế tài chính của đơn vị và các kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh khác) vàthực hiện nhiều mặt hoạt động của đơn vị Hệ thống này bao gồm:

Phê chuẩn phương thức bán chịu, tiêu thu

Lập hóa đơn thuế giá trị gia tăng

như: hóa đơn thuế giá trị gia tăng, hợp đồng mua bán hàng hóa, vận đơn, đơn đặthàng, phiếu xuất kho… và quy trình luân chuyển các chứng từ này tại các phòngban, bộ phận trong doanh nghiệp.

- Hệ thống sổ kế toán :

Hệ thống này dùng để ghi các nghiệp vụ bán hàng và thu tiền và các nghiệp vụkhác có liên quan, phát sinh trong một niên độ kế toán, mà cơ sở của nó là cácchứng từ đó được thiết lập trước đó

- Hệ thống tài khoản :

Sơ đồ 2: Trình tự hạch toán kế toán tổng hợp nghiệp vụ tiêu thụ

Tài khoản phải thu khách hàng(131): Ngoài việc thể hiện số dư đầu và cuối

kỳ trên BCTC, trong hệ thống sổ sách kế toán sẽ hiện diện thông tin chi tiết chotừng khách hàng

Tài khoản tiền(111,112,113): Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, tiền đang chuyển

Tài khoản dự phòng nợ phải thu khó đòi(139)

Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ(511)

Các khoản chiết khấu chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bịtrả lại (521,531,532)

Thuế phải nộp nhà nước (333)

Kết chuyển doanh thu của kỳ này

Doanh thu nhận được

Giá trị gia tăng phải nộp

DT chưa thu tiền

Xóa sổ nợ

Khó đòi Không đòi được

Trích lập

dự phòng

Nợ phải thu khó đòi

TK 3387 TK 111, 112

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

Theo định nghĩa của Liên đoàn kế toán quốc tế hệ thống kiểm soát nội bộ là hệ

thống những chính sách và thủ tục nhằm vào bốn mục tiêu:

- Bảo vệ tài sản đơn vị

- Bảo đảm độ tin cậy của các thông tin

- Bảo đảm việc thực hiện các quy định pháp lý

- Bảo đảm hiệu quả của hoạt động

Chu trình bán hàng và thu tiền là một trong các chu trình nghiệp vụ cơ bản màthông tin cung cấp từ chu trình này đúng một vai trò quan trọng trong toàn bộ hoạtđộng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Thực hiện việc xây dựng hệ thốngkiểm soát nội bộ đạt được các mục tiêu trên còn bao hàm một phần quan trọng trongquản lý chu trình bán hàng và thu tiền Biểu hiện của hệ thống kiểm soát nội bộtrong quản lý chu trình này được trình bày theo bốn yếu tố cơ bản của hệ thốngkiểm soát nội bộ:

Mô i trường kiểm soát:

Là bao gồm các nhân tố bên trong và bên ngoài đơn vị có tính môi trường tácđộng đến việc thiết kế và xử lý dữ liệu của các loại hình kiểm soát nội bộ

Hai nhóm nhân tố thể hiện bên trong và bên ngoài gồm sáu mặt chủ yếu:

H ệ thống báo cáo kế toán:

Hệ thống này được lập với mục đích thông tin cho quản lý cấp trên nắm bắtđược toàn bộ kết quả của chu trình qua một niên độ kế toán hay qua một thời kỳ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

nhất định Có thể là các BCTC nộp cho cơ quan thuế, Bộ chủ quản Tổng công ty, Hộiđồng quản trị, Đại hội đồng cổ đông… hay là các Báo cáo bán hàng, tình hình thanhtoán nợ của khách hàng… cung cấp cho Ban quản trị hoặc giám đốc được biết.

Các th ủ tục kiểm soát

Thủ tục kiểm soát là những chính sách và thủ tục cùng với môi trường kiểm soát

và hệ thống kế toán mà Ban quản trị thiết lập ra để đạt được các mục đích của họ.Đồng thời khi thiết kế các thủ tục kiểm soát phải đảm bảo ba nguyên tắc cơ bản sau:

- Có phân công phân nhiệm rõ ràng

- Nguyên tắc bất kiêm nhiệm

- Chế độ uỷ quyền và phê chuẩn

Đó là tất cả những nhân tố cần thiết để tạo nên một hệ thống kiểm soát nội bộđầy đủ Hiểu được những đặc điểm cũng như biểu hiện của hệ thống kiểm soát nội

bộ trong chu trình bán hàng và thu tiền không chỉ có ích cho chủ doanh nghiệp màcũng góp phần nâng cao hiệu quả cũng như chất lượng của kiểm toán chu trình, và

đó là lý do chúng ta nhận thức được tầm quan trọng của những thông tin trên trướckhi đi vào thực hành kiểm toán chu trình

- Về tổ chức, bộ phận kiểm toán nội bộ phải trực thuộc một cấp cao đủ đểkhông giới hạn phạm vi hoạt động của nó, đồng thời phải được giao quyền hạntương đối rộng rãi và hoạt động tương đối độc lập với phòng kế toán và bộ phậnhoạt động được kiểm tra

- Về nhân sự, bộ phận kiểm toán nội bộ phải tuyển chọn những nhân viên cónăng lực chuyên môn cao và đạo đức nghề nghiệp phù hợp với các quy định hiện hành

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

1.1.3 Các m ục tiêu kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền.

Theo chuẩn mực kiểm toán quốc tế ISA 500 “KTV phải thu thập bằng chứngkiểm toán đầy đủ và thích hợp để đi đến các kết luận hợp lý mà căn cứ vào đó đưa

ra ý kiến của mình” Các bằng chứng kiểm toán thu được có quan hệ chặt chẽ đếncác đặc tính của các thông tin trên Báo cáo tài chính nói chung và chu trình bánhàng và thu tiền nói riêng

Do đó mục đích chung của kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền là đánhgiá xem liệu các số dư tài khoản bị ảnh hưởng tới chu kỳ này có được trình bày mộtcách trung thực phù hợp với các nguyên tắc kế toán được thừa nhận

Từ mục đích chung của kiểm toán có thể phát triển thành những mục tiêu đặcthù, mục tiêu của kiểm toán được chia làm hai loại:

M ục tiêu chung khác gồm:

- Xác minh tính hiệu lực

- Xác minh tính trọn vẹn

- Xác minh việc phân loại và trình bày

- Xác minh nguyên tắc tính giá

Cụ thể giá của hàng bán phải được phê chuẩn đúng đắn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

Cụ thể tích của đơn giá với số lượng hàng bán phải được tính đúng Sổ chi tiếtphải được cộng dồn chính xác

- Xác minh chính sách chiết khấu phù hợp:

Cụ thể doanh thu và các khoản phải thu phải được giảm trừ khi thực tế phátsinh phự hợp với chính sách chiết khấu

- Sự phân loại:

Cụ thể doanh thu phải phân loại đúng đắn thành doanh thu bán hàng ra ngoài,doanh thu bán hàng nội bộ, doanh thu bán hàng bị trả lại, doanh thu trả trước, cáckhoản phải thu của khách hàng, thu nội bộ và thu khác

1.1.4 Ki ểm toán chu trình bán hàng và thu tiền.

Quy trình kiểm toán chính là một hệ thống phương pháp rõ ràng của quá trình

tổ chức một cuộc kiểm toán nhằm giúp cho KTV tập hợp đầy đủ bằng chứng cầnthiết Quy trình kiểm toán được thể hiện qua Sơ đồ số 3:

Giai đoạn 1 Lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm

toán chu trình bán hàng và thu tiền

Giai đoạn 2 Khảo sát các quá trình kiểm soát và khảo sát

nghiệp vụ chu trình bán hàng và thu tiền

Giai đoạn 3 Khảo sát chi tiết số dư các tài khoản liên

quan trực tiếp chu trình bán hàng và thu tiền

Giai đoạn 4 Hoàn tất công tác kiểm toán và công bố cáo

cáo kiểm toán

Sơ đồ 3: Bốn giai đoạn của cuộc kiểm toán BCTC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

1.1.4.1 Lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền.

Kế hoạch kiểm toán là cần thiết giúp cho KTV có thể thu thập được bằngchứng có giá trị và đầy đủ cho các tình huống, mà vẫn giữ chi phí ở mức hợp lýnhất đồng thời tránh được những bất đồng với khách hàng trong quá trình thực hiệnkiểm toán

Quá trình lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm toán được thể hiện qua

sơ đồ sau:

Sơ đồ 4 : Lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm toán BCTC

 Chu ẩn bị kế hoạch:

- Sự chấp nhận khách hàng mới và tiếp tục với khách hàng cũ:

Đối với một nghề nghiệp có tính cạnh tranh như kiểm toán độc lập thì công tykiểm toán phải cân nhắc thận trọng trong quyết định chấp nhận kiểm toán cho kháchhàng nào

 Với khách hàng mới: Các khách hàng này hàng chưa tiến hành kiểm toán

một lần nào Để xem xột khả năng có chấp nhận kiểm toán hay không công ty kiểmtoán phải đánh giá được vị trí chính nếu có, xem xét quan hệ của công ty với công

Lập kế hoạch và chiến lược kiểm toán

Chuẩn bịkế hoạch

Thu thập thông tin cơ sởThu thập thông tin về nghĩa vụ pháp lý của khách hàng

Xác lập mức trọng yếu, rủi ro kiểm toán và đánh giá HTKSNB

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

 Với khách hàng đã ký hợp đồng từ các năm trước (khách hàng cũ) :công ty

kiểm toán phải xem xét những trường hợp không thể tiếp tục tiến hành kiểm toáncũng như cân nhắc giữa nhu cầu khách hàng là khả năng cung cấp dịch vụ kiểmtoán của mình

- Nhận diện các lý do kiểm toán của Công ty khách hàng:

Bản chất của việc thực hiện công việc này là định dạng những mối quan hệ vớikhách hàng cũ liên quan đến đối tượng kiểm toán là các Báo cáo tài chính Có hainhân tố tác động trực tiếp đến việc định dạng là:

 Người sử dụng các BCTC.

 Mục đích sử dụng các báo cáo tài chính.

Khi các nhân tố trên thay đổi, thì KTV cũng phải thay đổi quy mô chất lượng

số lượng bằng chứng kiểm toán cho phù hợp

- Nhóm kiểm toán :

Lựa chọn đội ngũ nhân viên kiểm toán thích hợp cho hợp đồng kiểm toán làđiều quan trọng để thỏa mãn chuẩn mực kiểm toán đó thừa nhận và đảm bảo tínhhiệu quả của cuộc kiểm toán

Do đó vấn đề này thường do Ban giám đốc của công ty trực tiếp chỉ đạo.Nhóm kiểm toán được bố trí theo chuẩn mực kiểm toán ISA 2000 “… công việckiểm toán phải được giao cho các nhân viên có trình độ chuyên môn và năng lựccần thiết, đáp ứng được tình hình thực tế”

Sau khi kết thúc giai đoạn này Công ty kiểm toán sẽ đưa ra thư chấp nhậnkiểm toán ngoài thư chấp nhận còn có hợp đồng kinh tế nêu rõ:

 Trách nhiệm về phía khách hàng

 Trách nhiệm của KTV

 Thời gian tiến hành kiểm toán

 Phạm vi của cuộc kiểm toán

 Phí kiểm toán

 Thu th ập thông tin cơ sở.

Am hiểu công việc, ngành nghề kinh doanh của khách hàng và có kiến thức về

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

hoạt động của Công ty khách hàng là điều cần thiết cho việc thực hiện kiểm toánđầy đủ, đặc biệt là với khách hàng mới Chuẩn mực ISA 310 quy định “… để thựchiện kiểm toán BCTC, KTV phải có hoặc phải thu thập hiểu biết đầy đủ về hoạtđộng kinh doanh của khách hàng để có thể nhận thức và xác định các sự kiệnnghiệp vụ, thực tiễn của đơn vị…” Sự thu thập thông tin cơ sở được hoàn thànhtheo các cách dưới đây:

- Qua tìm hi ểu về doanh nghiệp:

Tìm hiểu về doanh nghiệp để biết về ngành nghề và công việc kinh doanh củakhách hàng, sự hiểu biết này có thể đạt được qua báo, đài, tạp chí chuyên ngành Từviệc đăng ký kinh doanh trong phân tích đánh giá một số chỉ tiêu cụ thể KTV có thểđưa ra một số nhận xét về tình hình hoạt động của doanh nghiệp trong ngành nghềkinh doanh nhất định, khả năng phát triển và tương lai hoạt động

Mục đích của việc phân tích các chỉ tiêu này nhằm phát hiện ra những biếnđộng trong kinh doanh có ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp, từ đó chútrọng hơn đến những tài khoản liên quan khi tiến hành khảo sát chi tiết số dư, giúpcho KTV xác định những điểm cần phải chú trọng để thiết kế phương pháp kiểmtoán hợp lý, khoa học

Cách thức để KTV nhận biết được các chỉ tiêu và các hiểu biết khác là có thểđựa vào KTV tiền nhiệm hoặc kết luận của các nhà quản lý của khách hàng, sau khi

đó kiểm tra lại về nội dung và phương pháp tính hoặc có thể biết được thông quacác tài liệu công bố của ngành

- Qua th ị sát-tham quan nhà xưởng:

Qua việc tìm hiểu này giúp cho KTV nắm được tình hình tài sản và quá trìnhsản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Đặc biệt là hàng tồn kho có liên quan trựctiếp đến chu trình bán hàng và thu tiền như sản xuất đình trệ, sản xuất ứ đọng khôngtiêu thụ được… do đó ảnh hưởng tới những tài khoản trọng yếu trên BCTC

- Qua ph ỏng vấn:

Đây là dịp để KTV có điều kiện gặp gì và phỏng vấn những nhân vật chủ chốt

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

việc và quản lý của Ban giám đốc Công ty khách hàng.

Với những thông tin cơ sở thu thập được, bằng cách áp dụng thủ tục phân tích

để so sánh với các năm trước để phát hiện ra những biến động hoặc thay đổi bấtthường từ đó lập kế hoạch kiểm toán thích hợp

 Thu th ập thông tin về nghĩa vụ pháp lý của khách hàng:

Nhằm giúp cho KTV đánh giá được sơ bộ rủi ro kiểm soát Các thông tin và tàiliệu dựa vào các hồ sơ đó có bao gồm hồ sơ thường trực và hồ sơ làm việc, là căn

cứ để đánh giá mối quan hệ của khách hàng với các bên liên quan bao gồm:

- Hồ sơ sáng lập

- Những tài liệu hội nghị của các nhà quản lý các cổ đông nhằm tìm thôngtin về nghiệp vụ phân phối, thưởng phạt… các nội quy, quy chế ban hành để thiết

kế nên môi trường kiểm soát

- Hợp đồng (cam kết giữa các bên): Thể hiện nghĩa vụ pháp lý của Công tykhách hàng và các khách hàng khác Thông thường đây là các hợp đồng kinh tế nhưmua bán hàng hóa, hợp đồng về xây dựng, cung cấp các loại dịch vụ cho kháchhàng, các cam kết khác như cam kết nợ của khách hàng khi kiểm toán chu trình bánhàng và thu tiền do liên quan mật thiết đến các loại rủi ro kiểm toán và các sai sóttrọng yếu, liên quan đến các khoản mục của chu trình này như doanh thu và cáckhoản phải thu…

 Đánh giá tính trọng yếu:

Mức độ trọng yếu có ảnh hưởng rất lớn đến việc lập kế hoạch, thiết kế phươngpháp kiểm toán và đặc biệt khi phát hành BCKT Chính vì thế, trách nhiệm củaKTV là xác định khả năng BCTC vi phạm tính trọng yếu Để xác định mức độ trọngyếu KTV phải thực hiện các bước:

- Ước lượng ban đầu về tính trọng yếu: là lượng tối đa mà KTV tin rằng ởmức đó, các BCTC có thể bị sai lệch nhưng vẫn chưa ảnh hưởng đến các quyết địnhcủa người sử dụng thông tin tài chính Việc ước lượng ban đầu về tính trọng yếu làmột việc làm mang tính chất xét đoán nghề nghiệp và đòi hỏi KTV phải có trình độ

và kinh nghiệm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

- Phân bổ ước lượng ban đầu về tính trọng yếu cho khoản mục: Sau khi KTV

đã có được ước lượng ban đầu về tính trọng yếu cho toàn bộ BCTC, KTV cần phân

bổ mức ước lượng này cho từng khoản mục trên BCTC Đó cũng chính là sai số cóthể chấp nhận được đối với khoản mục này

- Việc phân bổ ước lượng ban đầu về tính trọng yếu cho các khoản mụcđược thực hiện theo cả hai chiều hướng mà các sai phạm có thể xảy ra, đó là tìnhtrạng khai khống và khai thiếu

Trong thực tế rất khó dự đoán về khả năng xảy ra sai số cũng như chi phí kiểmtoán cho từng khoản mục nên công việc này chủ yếu mang tính chủ quan và đòi hỏi

sự xét đoán nghề nghiệp của KTV Do vậy KTV phải có trình độ chuyên môn caonhiều kinh nghiệm để thực hiện công việc này

Đánh giá rủi ro kiểm toánTheo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 400 đánh

giá rủi ro và KSNB “ Rủi ro kiểm toán là rủi ro do kiểm toán viên và công ty kiểm

toán đưa ra ý kiến nhận xét không thích hợp khi báo cáo tài chính đã được kiểm

toán còn có những sai sót trọng yếu ”.

Các thành phần rủi ro kiểm toán bao gồm:

- Rủi ro tiềm tàng ( IR ) là xác suất tồn tại các sai phạm trọng yếu trên báocáo tài chính khi chưa có sự tác động của bất cứ hoạt động kiểm tra nào ( do ngànhnghề kinh doanh )

- Rủi ro kiểm soát ( CR ) là xác suất hệ thống kiểm soát nội bộ của doanhnghiệp không phát hiện và ngăn chặn kịp thời các gian lận và sai phạm trọng yếutrên báo cáo tài chính

- Rủi ro phát hiện ( DR ) là xác suất phương pháp, kỹ thuật kiểm toán củakiểm toán viên không phát hiện được các sai phạm trọng yếu trên BCTC

Mối quan hệ giữa rủi ro kiểm toán và các rủi ro thành phần thể hiện qua công

thức sau: AR = IR x CR x DR

Tìm hiểu HTKSNB và đánh giá rủi ro kiểm soát:

Việc xác định được rủi ro kiểm soát là một yêu cầu quan trọng, đòi hỏi KTVphải hiểu rõ được cơ cấu của HTKSNB của khách hàng, từ đó đưa ra được một mức

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

rủi ro phù hợp với cơ cấu của kiểm toán Mặt khác, nếu HTKSNB tại công ty kháchhàng được thiết kế phù hợp và hoạt động có hiệu quả thì việc sử dụng những kếtquả của hệ thống này sẽ làm cho cuộc kiểm toán tiết kiệm được thời gian và chi phíkiểm toán, nâng cao hiệu quả kiểm toán Việc xác định rủi ro kiểm soát được làmriêng rẽ cho từng loại nghiệp vụ kinh tế chủ yếu

 L ập kế hoạch kiểm toán

Kế hoạch kiểm toán bao gồm 3 bộ phận đó là: kế hoạch chiến lược, kế hoạchkiểm toán tổng thể và chương trình kiểm toán:

- K ế hoạch chiến lược:

Là những định hướng cơ bản, nội dung trọng tâm và những phương pháp tiếpcận chung của cuộc kiểm toán do cấp chỉ đạo vạch ra dựa trên hiểu biết về tình hìnhhoạt động và môi trường kinh doanh của đơn vị được kiểm toán Kế hoạch chiếnlược phải đươc lập cho các cuộc kiểm toán lớn về quy mô, tính chất phức tạp, địabàn rộng hoặc kiểm toán BCTC cho nhiều năm, còn những cuộc kiểm toán khác thìkhông bắt buộc

- K ế hoạch kiểm toán tổng thể:

Là việc cụ thể hóa các kế hoạch chiến lược và phương pháp tiếp cận về nộidung, lịch trình và phạm vi dự kiến của các thủ tục kiểm toán Kế hoạch kiểmtoán tổng thể được lập cho tất cả các cuộc kiểm toán, là cơ sở để lập chươngtrình kiểm toán

- Chương trình kiểm toán:

Là những dự kiến chi tiết về các thủ tục kiểm toán cần thực hiện đối với từngchu trình hay bộ phận được kiểm toán, thời gian hoàn thành, phân công trách nhiệmgiữa các kiểm toán viên, các tài liệu và thông tin liên quan cần sử dụng và thu thập

1.1.4.2 Thực hiện kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền trong kiểm toán BCTC

 Thử nghiệm kiểm soát

- Tìm hi ểu về hệ thống kiểm soát nội bộ:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

khách hàng thể hiện sự tuân thủ các chuẩn mực nghề nghiệp của kiểm toán viên.Trên cơ sở hiểu biết về hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng, các kiểm toánviên sẽ vẽ phát thảo sơ bộ về khối lượng và độ phức tạp của công việc, thiết kế cácthủ tục kiểm toán và xây dựng chương trình kiểm toán phù hợp với khách hàng.

Để tìm hiều hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng, kiểm toán viên thường,dùng bảng câu hỏi nhằm xem xét các thủ tục kiểm toán có được thiết kế hay không

và có được thực hiện hay không Bảng câu hỏi được thiết kế dưới dạng trả lời “ có”hay “ không” Ngoài ra, kiểm toán viên có thể thực hiện thêm kĩ thuật “ kiểm tra từđầu đến cuối” (walk through) Cụ thể, kiểm toán viên sẽ chọn ra một vài nghiệp vụ

và lần theo từng bước thực hiện xem thử thực tế có diễn ra đúng như bảng câu hỏihay không Nếu không sẽ điều chỉnh bảng câu hỏi cho đúng thực tế

- Đánh giá sơ bộ rủi ro kiểm soát:

Từ những hiểu biết sơ bộ về HTKSNB của đơn vị, kiểm toán viên đưa ra đánhgiá sơ bộ về rủi ro kiểm soát, nhận diện những điểm mạnh và điểm yếu của kiểmsoát nội bộ nhằm thiết kế các thử nghiệm kiểm soát cần phải tiến hành

Đánh giá rủi ro kiểm soát là đánh giá sự hữu hiệu của HTKSNB trong việcngăn chặn và phát hiện những sai sót trọng yếu Nếu rủi ro kiểm soát được đánh giá

là không cao thì kiểm toán viên sẽ xác các thử nghiệm kiểm soát cần thiết để thuthập những bằng chứng về sự hữu hiệu tương ứng HTKSNB Điều này rất quantrọng vì đó là cơ sở để kiểm toán viên sẽ xác định các thử nghiệm cơ bản cần đượctiến hành Ngược lại, nếu rủi ro kiểm soát được đánh giá ở mức độ cao thì khôngcần phải thực hiện thử nghiệm kiểm soát nữa mà tiến hành thử nghiệm cơ bản ởmức độ phù hợp Việc đánh giá này mang tính chủ quan và đòi hỏi sự xét đoán cùngkinh nghiệm của kiểm toán viên

 Thủ tục phân tích

- Đối với doanh thu bán hàng:

Kiểm toán viên lập bảng phân tích doanh thu để so sánh doanh thu giữa cáctháng với nhau, xem có tháng nào doanh thu tăng hay giảm đột biến không So sánhdoanh thu của kỳ này với kỳ trước theo từng tháng, nếu có sự chênh lệch quá cao thì

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

xem xét xem tình hình kinh doanh kỳ này có thay đổi gì so với kỳ trước không, nếukhông thì đã có sai phạm xảy ra.

Tính tỷ lệ lãi gộp trên doanh thu của tất cả các mặt hàng, so sánh với bình quânchung của ngành và so sánh với năm trước Nếu có chênh lệch quá cao cần tìm ranguyên nhân cụ thể hoặc những sai phạm có thể xảy ra Bởi vì nếu thông thường lãigộp là một chỉ tiêu tương đối ổn định nếu doanh nghiệp không có phương án kinhdoanh mới hoặc thay đổi mặt hàng kinh doanh

Trong quá trình phân tích có những biến động lớn thì có thể dự đoán nhữngnguyên nhân có thể xảy ra như sau:

Những thay đổi trong chính sách kinh doanh của đơn vị như thay đổi giá bán,thay đổi mặt hàng …

 Có sai sót trong số liệu của kế toán như ghi chép trùng, thiếu…

 Doanh thu đã bị khai khống hoặc khai thiếu

 Các khoản giảm trừ doanh thu đã bị khai khống hoặc khai thiếu

- Đối với nợ phải thu khách hàng:

Các thủ tục phân tích thường được sử dụng khi thực hiện kiểm toán nợ phảithu khách hàng là:

- Tính số vòng quay nợ phải thu ( bằng doanh thu bán chịu thuần/ số dư cáckhoản phải thu bình quân ) rồi so sánh với số liệu của ngành hoặc năm trước Nếu

có sự chênh lệch quá lớn thì có thể là do một số nguyên nhân sau:

 Sự thay đổi chính sách bán chịu của đơn vị, thí dụ đơn vị đã mở rộng hoặcthu hẹp điều kiện, thời hạn bán chịu

 Khả năng tồn đọng nợ phải thu khó đòi trong nợ phải thu khách hàng củađơn vị vì điều này liên quan đến việc lập dự phòng nợ phải thu khó đòi

 Sai lệch trong số liệu kế toán, thí dụ do việc ghi chép trùng lắp hay bỏ sótcác khoản nợ phải thu khách hàng

- So sánh tỷ lệ nợ khó đòi trên tổng số nợ phải thu năm nay so với nămtrước, nếu có chênh lệch thì có thể nợ phải thu đã bị khai khống hoặc khai thiếu

- So sánh tuổi nợ của khách hàng với thời hạn qui định của đơn vị Phương

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

pháp này giúp kiểm toán viên tập trung vào những vùng có rủi ro cao để kiểm trachi tiết.

- Tính tỷ lệ dự phòng phải thu khó đòi trên số dư nợ phải thu của năm nay so vớinăm trước Sai sót có thể xảy ra là mức dự phòng có thể bị khai khống hoặc khai thiếu

 Thử nghiệm chi tiết

- Đối với doanh thu bán hàng:

 Kiểm tra sự có thật của doanh thu bán hàng

Mục đích của thủ tục này là xác minh tất cả các nghiệp vụ bán hàng ghi sổ làthực sự xảy ra trong niên độ kế toán, không bị nhà quản lý khai khống Để kiểm tra,kiểm toán viên có thể thực hiện các bước sau:

Đối chiếu trực tiếp doanh thu bán hàng được ghi chép trên nhật ký bán hàngvới các chứng từ gốc liên quan như đơn đặt hàng, hợp đồng kinh tế, lệnh bán hàng,phiếu xuất kho, vận đơn, chứng từ của hải quan…

Theo dõi việc thanh toán của khách hàng Như trong trường hợp bán chịu,kiểm tra các khoản thanh toán tiền của khách hàng sau đó thì xác định được rằngkhoản doanh thu được ghi nhận có thực sự phát sinh hay không

Trong trường hợp doanh nghiệp có nhận đại lý thì kiểm tra xem doanh thu ghinhận có bao gồm doanh thu của hàng bán đại lý không

 Kiểm tra sự ghi chép đầy đủ của doanh thu

Đối với thủ tục này kiểm toán viên xem tất cả các nghiệp vụ bán hàng phátsinh phải được ghi chép đầy đủ vào sổ sách kế toán, không bị khai thiếu Nếu kiểmtra sự có thật xuất phát từ sổ sách đối chiếu với chứng từ gốc thì kiểm tra sự đầy đủđược thực hiện ngược lại, tức là xuất phát từ chứng từ gốc để kiểm tra việc ghi chépcác nghiệp vụ liên quan vào nhật ký bán hàng Chứng từ gốc thường được sử dụngtrong trường hợp này là hóa đơn bán hàng Tuy nhiên cũng tồn tại một số nghiệp vụchưa ghi nhận doanh thu, chưa xuất hóa đơn nhưng đã giao hàng, trong trường hợpnày tốt nhất là sử dụng hóa đơn vận chuyển, vì dù sao hóa đơn bán hàng cũng đượclập từ vận đơn, hoặc cũng có thể sử dụng thẻ kho, sổ theo dõi hàng tồn kho…

 Kiểm tra sự chính xác của số tiền ghi nhận doanh thu bán hàng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

Chọn mẫu các hóa đơn bán hàng, kiểm tra lại giá bán, số lượng, tính toán lạicột thành tiền trên hóa đơn Trong đó, giá bán được đối chiếu với bảng giá được xétduyệt hay hợp đồng Số lượng thì đối chiếu với hóa đơn, chứng từ vận chuyển, đơnđặt hàng…

Kiểm tra các khoản chiết khấu, giảm giá có phù hợp với chính sách bán hàngcủa doanh nghiệp hay không để chắc chắn rằng các khoản chiết khấu, giảm giá đãđược tính chính xác về mặt giá trị

Đối với trường hợp bán hàng bằng ngoại tệ , kiểm toán viên cần kiểm tra việc quyđổi về tiền Việt Nam có đúng theo tỷ giá thực tế tại thời điểm phát sinh hay không

 Kiểm tra việc doanh thu được ghi chép đúng niên độ

Chọn mẫu các hóa đơn bán hàng phát sinh liền trước và ngay sau ngày khóa sổ

và kiểm tra xem chúng có được ghi sổ đúng niên độ kế toán không, đồng thời kiểmtra ngay cả ngày chúng được vận chuyển đi bán trên các chứng từ vận chuyển

 Kiểm tra sự phân loại doanh thu

Mục đích đảm bảo không có sự sai lệch thông tin trên báo cáo tài chính, kiểmtoán viên sẽ xem xét về sự phân biệt giữa:

o Doanh thu bán chịu và doanh thu thu tiền ngay

o Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ và doan thu hoạt động tài chính

o Doanh thu tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa thuộc quyền sở hữu của doanhnghiệp và hàng hóa nhận đại lý

 Kiểm tra việc công bố các thông tin liên qua đến doanh thu:

o Chính sách kế toán trong việc ghi nhận doanh thu

o Doanh thu của từng loại giao dịch

o Doanh thu từ việc trao đổi hàng hóa hoặc dịch vụ theo từng loại giao dịch

- Đối với nợ phải thu của khách hàng:

 Lập bảng phân tích của các khoản phải thu theo từng khách hàng và theo tuổi nợ.

Thử nghiệm chi tiết về khoản mục nợ phải thu khách hàng chủ yếu dựa vàobảng phân tích này Bảng này liệt kê số dư của từng khách hàng và sắp xếp theo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

thời gian quá hạn trả nợ tính từ ngày hết hạn trả nợ đến ngày lập báo cáo

Sau đó kiểm toán viên chọn ra một số khách hàng trên bảng phân tích trên đểđối chiếu với số chi tiết nợ phải thu và đối chiếu với kỳ hạn thanh toán Công việcnày nhằm mục đích đánh giá tính hợp lý của việc phân loại công nợ và đánh giá quỹ

dự phòng đầu tư cần trích lập

Ngoài ra, số tổng cộng trên bảng còn được đối chiếu với số liệu ở bảng tổnghợp chi tiết nợ phải thu khách hàng và sổ cái tài khoản nợ phải thu khách hàng đểkiểm tra sự chính xác về số tiền

 Gửi thư xác nhận công nợ đến khách hàng.

Đây là thủ tục được dùng phổ biến nhất để xác định tính hiện hữu và quyền sởhữu của các khoản phải thu khách hàng Khách hàng được gửi thư xác nhận thường

là các khách hàng có mức dư nợ vượt quá một số tiền nào đó Số còn lại có thể chọnngẫu nhiên một số khách hàng

Đối với một số khoản phải thu không được gửi thư xác nhận, KTV cần xemxét các hợp đồng, đơn đặt hàng, hóa đơn, chứng từ chuyển hàng… KTV cũng cầnchú ý xem xét các nghiệp vụ xảy ra đầu niên độ sau, liên quan đến việc thu hồi cáckhoản nợ phải thu, xóa nợ phải thu khó đòi, ghi nhận hàng bán bị trả lại, giảm giáhàng bán

 Kiểm tra việc lập dự phòng phải thu khó đòi

Bước đầu tiên trong việc kiểm toán các khoảng lập dự phòng là xem xét lạichính sách bán chịu của đơn vị Nếu chính sách bán chịu không đổi mà số dư tàikhoản nợ phải thu thay đổi thì nguyên nhân có thể là do đơn vị thay đổi tình hìnhkinh doanh và doanh số bán

Để xác định đơn vị có lập đủ các khoản lập dự phòng hay không, trước tiêncần lập Bảng phân tích dự phòng phải thu khó đòi Sau đó kiểm toán viên cần đốichiếu những khoản ghi Nợ vào tài khoản dự phòng phải thu khó đòi đến các chứng

từ liên quan cũng như tài khoản tổng hợp trên sổ cái Đồng thời so sánh các bút toánghi Có ở tài khoản này với tài khoản chi phí dự phòng về nợ không thu hồi được.Việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi được quy định cụ thể tại thông tư

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

13 của Bộ Tài Chính Theo đó, sẽ có những quy định cụ thể về thế nào là nợ khóđòi, đối tượng và điều kiện trích lập dự phòng, phương pháp lập dự phòng, xử lýkhoản dự phòng… Do đó, khi tiến hành kiểm toán khoản mục nợ phải thu kháchhàng, kiểm toán viên sẽ tiến hành song song việc kiểm tra công tác lập dự phòng nợphải thu khó đòi theo thông tư 13 của Bộ Tài Chính

- Xem xét các khoản nợ phải thu khách hàng đang được thế chấp.

Trong một số trường hợp, khách hàng không còn quyền sở hữu đầy đủ với cáckhoản nợ vì đã bị đem đi cầm cố, thế chấp

Bằng chứng về sự thế chấp các khoản phải thu khách hàng có thể thu thậpthông qua thư xác nhận Ngoài ra, Việc phân tích tài khoản 635 sẽ giúp kiểm toánviên phát hiện các khoản vay có thể chấp và đọc các biên bản họp, các tài liệu cóliên quan

Đánh giá sự trình bày, khai báo các khoản nợ phải thu khách hàng trên báo cáotài chính

 Xem xét các khoản nợ phải thu khách hàng có tách biệt với các khoản nợphải thu khác

 Các khoản nợ phải thu khách hàng ngắn hạn và dài hạn cần được trình bàycách biệt trên bảng cân đối kế toán

 Cần lưu ý nếu tài khoản chi tiết phải thu khách hàng có số dư có thì phảitrình bày ở mục nợ phải trả trên bảng cân đối kế toán

 Xem xét các quy định khác về trình bày và công bố khoản nợ phải thukhách hàng trên Báo cáo tài chính

Kết thúc kiểm toán

Sau khi hoàn thành các công việc kiểm toán trong từng phần hành, KTV phảitổng hợp, đánh giá các thông tin đã thu thập được nhằm soát xét toàn bộ quá trìnhkiểm toán Để đạt được mục đích này KTV phải làm các thủ tục sau đây:

- Đánh giá sự đầy đủ của bằng chứng nhằm xem xét bằng chứng thu thậpđược đã đầy đủ cho việc ra quyết định của KTV hay chưa

- Đánh giá tổng hợp các sai sót phát hiện được nhằm nhận biết tổng số sai

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

sót của tất cả các khoản mục trên BCTC phục vụ cho mục đích đưa ra ý kiến.

- Rà soát lại hồ sơ kiểm toán để đánh giá công việc của KTV trong nhóm

- Yêu cầu đơn vị cung cấp thư giải trình của các nhà quản lý để giải đápnhững thiếu sót và tồn tại của đơn vị phục vụ cho mục đích ra ý định

- Kiểm tra lại các khai báo trên BCTC có đúng đắn và tuân theo chuẩn mực

kế toán hiện hành hay không

Ngoài ra KTV còn phải thực hiện các thủ tục kiểm toán bổ sung như xem xétcác sự kiện phát sinh xảy ra sau ngày kết thúc niên độ, xem xét các giả thuyết kinhdoanh của đơn vị

Báo cáo kiểm toán là sản phẩm cuối cùng của cuộc kiểm toán có vai trò hếtsức quan trọng nhằm bày tỏ ý kiến của KTV về BCTC, đồng thời kiến nghị giúpcho khách hàng có cơ sở đưa ra các quyết định đúng trong điều hành và quản lýdoanh nghiệp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN CHU TRÌNH BÁN HÀNG THU

TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BCTC

2.1 Giới thiệu về Công ty Kiểm toán FAC

Tên công ty : CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN FAC

Tên giao dịch : FAC AUDITING COMPANY LIMITED

Tên viết tắt : FAC Co., Ltd

Vốn điều lệ : 2.800.000.000 VND (hai tỷ tám trăm triệu đồng Việt Nam)Địa chỉ : 39/3L Phạm Văn Chiêu - P8- Quận Gò Vấp –TP.Hồ Chí Minh

Văn phòng giao dịch: 64 Đường C18 Khu K300 (Cộng Hòa) - P12 - Quận

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

và các Qui định về đầu tư xây dựng cơ bản hiện hành của Việt Nam, đồng thời lựachọn vận dụng những chuẩn mực thông lệ chung của Quốc tế trong lĩnh vực nghềnghiệp phù hợp thực tiễn hoạt động kinh doanh và quản lý kinh tế ở Việt Nam.Công Ty TNHH Kiểm toán FAC (FAC CO.,LTD) đã và đang tạo được sự tintưởng, quan tâm của các đơn vị, các cơ quan gần, xa Để đáp lại sự tin tưởng ấy,Công ty TNHH Kiểm toán FAC đang và sẽ không ngừng cải thiện các hình thứcphục vụ và chất lượng dịch vụ, đi cùng sự phát triển của khách hàng trong mối quan

hệ hợp tác và tin cậy, hỗ trợ khách hàng những giải pháp hữu hiệu nhằm nâng caonăng lực hoạt động và đảm bảo tính an toàn trong hoạt động tài chính

 Đặc điểm tổ chức quản lý của công ty

Chú thích:

Quan hệ trực tuyếnQuan hệ chức năng

Sơ đồ 3 Cơ cấu bộ máy công ty

Bộ máy quản lý công ty được tôt chức theo mô hình khối chức năng, với mộtban Lãnh đạo và đội ngũ chủ nhiệm kiểm toán vững mạnh, nhiều kinh nghiệm dovậy công việc luôn được giải quyết với một trình độ chuyên môn hóa cao và đadạng của khách hàng Bộ máy quản lý được thiết kế gọn nhẹ, khoa học rất phù hợpvới quy mô vừa và nhỏ của công ty

Văn phòngCông ty

CN tại TP

Đà Nẵng

VPĐD tạitỉnh TiềnGiang

Tại chi nhánh của công ty ở Đà Nẵng, đây gần như là một công ty thu nhỏ củaCông ty TNHH Kiểm toán FAC, với cơ cấu tổ chức đơn giản nhưng hợp lý, các bộphận làm việc một cách khoa học và hiệu quả dưới sự chỉ đạo của giám đốc chinhánh và lãnh đạo chính tại TP Hồ Chí Minh, đã không ngừng mở rộng địa bànkhách hàng tại miền Trung và luôn đem đến cho khách hàng gói dịch vụ chất lượngtốt nhất.

2.1.2 Thông tin cơ bản về công ty TNHH Kiểm toán FAC chi nhánh Đà

N ẵng

Chi nhánh Công ty TNHH Kiểm toán FAC tại Đà Nẵng được Sở Kế hoạch đầu

tư Đà Nẵng cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0305992447-003, sửa đổi

bổ sung lần thứ hai ngày 30/03/2010

Địa chỉ : 89 Phạm Văn Bạch, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Điện thoại : (84-511) 3 638 068 hoặc 3 707 252

Fax : (84-511) 3 638 068

Email : facdanang@gmail.com

Giám đốc chi nhánh Ông Trình Quốc Việt, điện thoại: 0905693638

 Đặc điểm cơ cấu tổ chức chi nhánh

Chú thích:

Quan hệ trực tuyếnQuan hệ chức năng

Kế toán & thủ quỹ

Tổ Kiểm toán quyết toán XDCB

Tổ Kiểm toán Báo cáo tài chính

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

Giám đốc chi nhánh: Đứng đầu là Giám đốc chi nhánh, đây là người chịu

trách nhiệm cao nhất trong chi nhánh, có đầy đủ tư cách pháp lý và năng lực quản lýchi nhánh, là người tổ chức và điều hành hoạt động kinh doanh của chi nhánh Đạidiện cho công ty ký hợp đồng kinh doanh (hợp đồng cung cấp dịch vụ kiểm toán vàcác dịch vụ khác) tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên, giao dịch với khách hàng

và chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh của chi nhánh trước công ty mẹ, phápluật, chế độ chính sách của nhà nước

B ộ phận kiểm toán: trực tiếp thực hiện các cuộc kiểm toán, làm dịch vụ kế

toán cho khách hàng

B ộ phận tư vấn: Chịu trách nhiệm cung cấp các dịch vụ tư vấn về thuế, sử

dụng các nguồn tài chính, tu vấn quản lý cho khách hàng Ngoài ra còn tư vấn, cungcấp các phần mềm quản lý, phần mền kế toán cho khách hàng

K ế toán: ghi sổ kế toán, tổng hợp đối chiếu số liệu tổng hợp với chi tiết, xác

định kết quả kinh doanh, lập báo cáo tài chính…

Th ủ quỹ: theo dõi thu chi bằng tiền mặt hàng ngày của chi nhánh.

Các lo ại hình dịch vụ của công ty

Công ty TNHH Kiểm toán FAC là một tổ chức kiểm toán độc lập cung cấptoàn bộ các dịch vụ kiểm toán, kế toán và tư vấn tài chính cho khách hàng trong vàngoài nước nằm trong khuôn khổ chính sách, quy định nghề nghiệp của Nhà nướcViệt Nam Chi tiết các loại dịch vụ mà công ty cung cấp như sau:

Kiểm toán báo cáo tài chính

Kiểm toán Báo cáo tài chính là một trong những thế mạnh của công ty Cáckiểm toán viên của công ty TNHH Kiểm toán FAC là những chuyên gia với kinhnghiệm chuyên sâu về tài chính, kế toán, kiểm toán, thuế, đã từng thực hiện kiểmtoán nhiều hợp đồng kiểm toán Báo cáo tài chính cho các doanh nghiệp nhà nước,doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp hoạt động theo Luật Doanhnghiệp, các cơ quan hành chính, sự nghiệp, các Ban quản lý dự án, các dự án tài trợ,vay vốn của các tổ chức quốc tế, các tổ chức trong và ngoài nước Với đội ngũ kiểmtoán viên, thẩm định viên về giá chuyên nghiệp, được tích lũy được nhiều kinh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

nghiệm thực tế, chúng tôi luôn sẵn sàng phục vụ tất cả các Doanh nghiệp cùng các

tổ chức với chất lượng dịch vụ tốt nhất

- Mục tiêu: Đưa ra ý kiến xác nhận rằng báo cáo tài chính có được lập trên

cơ sở chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc được chấp nhận), có tuânthủ pháp luật liên quan và có phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnhtrọng yếu hay không

- Quy trình kiểm toán: qui trình kiểm toán của FAC được xây dựng dựa trên

cơ sở tuân thủ những quy định của Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam, đồng thời lựachọn và vận dụng những chuẩn mực, thông lệ chung của Quốc tế trong lĩnh vựcnghề nghiệp, trên cơ sở phù hợp với thực tiễn hoạt động kinh doanh và quản lý kinh

tế Việt Nam

Thẩm tra dự toán

Đảm bảo việc lập dự toán là hợp pháp, nội dung dự toán tính đúng, tính đủkhối lượng và các khoản chi phí của dự án Nội dung kiểm tra gồm:

- Tính pháp lý của Đơn vị lập dự toán

- Sự đầy đủ về số lượng và chất lượng của tài liệu: thuyết minh, dự toán, bản

vẽ thiết kế

- Tính hiệu lực của các tài liệu

- Khối lượng các hạng mục công việc

- Tính hợp lý của định mức vật tư, nhân công và ca máy bằng việc sử dụng cácphần mềm dự toán chuyên dụng

- Các hệ số điều chỉnh dự toán

- Lập báo cáo sơ bộ và kiến nghị

- Phối hợp cùng Đơn vị lập dự toán điều chỉnh sai sót (nếu có)

- Báo cáo thẩm tra

Dịch vụ kế toán

Kế toán là một công tác quan trọng ảnh hưởng rất lớn đến tình hình hoạt động

và sự phát triển của doanh nghiệp Mọi doanh nghiệp đều cần phải có Hệ thống kếtoán được thiết lập phù hợp với các quy định của pháp luật ngay từ những ngày đầu

đi vào hoạt động

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

Với đội ngũ chuyên viên gồm các kiểm toán viên và kế toán viên am hiểu sâurộng về các Chuẩn mực Kế toán và các quy định của pháp luật về thuế của ViệtNam, nhiều năm kinh nghiệm làm việc thực tiễn tại các doanh nghiệp Dịch vụ kếtoán do FAC cung cấp luôn làm hài lòng cho các khách hàng Các dịch vụ màchúng tôi đã, đang và sẵn sàng cung cấp cho Quý khách hàng bao gồm:

- Ghi sổ kế toán, lập báo cáo tài chính và các báo cáo khác theo yêu cầu khách hàng

- Tổng hợp và lập các báo cáo tài chính hoặc báo cáo quản trị

- Soát xét báo cáo tài chính

- Thiết kế, triển khai vận hành hệ thống kế toán

- Thiết kế, triển khai và hỗ trợ vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ

- Cung cấp nhân viên kế toán và kế toán trưởng

Dịch vụ tư vấn

Công việc này được thực hiện bởi các chuyên gia tư vấn có kiến thức sâu rộng,

am hiểu về pháp luật cùng với kinh nghiệm làm việc thực tiễn đã cung cấp cho cáckhách hàng những giải pháp tốt nhất, giúp khách hàng cải thiện hệ thống kiểm soátnội bộ, nâng cao hiệu quả kinh doanh, tuân thủ các qui định pháp luật Các dịch vụ

tư vấn FAC cung cấp:

- Tư vấn về thuế

- Tư vấn các vấn đề liên quan đến kế toán, tài chính

- Tư vấn quản lý, tái cấu trúc doanh nghiệp

- Tư vấn ứng dụng công nghệ thông tin

- Dịch vụ bồi dưỡng, cập nhật kiến thức tài chính, kế toán, kiểm toán

Thẩm định giá:

Đây là chức năng mà FAC chú trọng đẩy mạnh ngay từ những ngày đầu thànhlập FAC đã tập hợp được những Kiểm toán viên, Thẩm định viên về giá, Kỹ sưđịnh giá xây dựng, kỹ sư xây dựng, kiến trúc sư và các chuyên gia giàu kinh nghiệm

có phẩm chất đạo đức, năng lực FAC sẽ phục vụ yêu cầu Thẩm tra dự toán, thẩmđịnh giá trị doanh nghiệp của các tổ chức cá nhân, trong và ngoài nước với hầuhết các loại tài sản như:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

Thẩm định giá Bất động sản: Quyền sử dụng đất, khu đất dự án, nhà ở, nhàxưởng, trung tâm thương mại, trang trại, (Giấy tờ cần thiết và mức phí xem tại phụlục số 3 kèm theo) Đây được xem là thế mạnh của FAC với công tác Thẩm tra dựtoán, thẩm định giá Bất động sản, thẩm định giá trị doanh nghiệp nhằm các mụcđích khác nhau của khách hàng:

Loại tài sản:

- Quyền sử dụng đất; Khu đất dự án;

- Nhà ở, Nhà xưởng, Trung tâm thuơng mại, Chung cư, Trang trại,

- Máy móc thiết bị của doanh nghiệp

Phục vụ cho các mục đích:

- Cổ phần hóa, mua bán doanh nghiệp

- Liên doanh, thành lập hoặc giải thể doanh nghiệp

- Mua bán, chuyển nhượng, thế chấp, bảo lãnh vay vốn ngân hàng

- Hạch toán kế toán để tính bảo hiểm

Khách hàng của công ty:

Khách hàng của công ty bao gồm các doanh nghiệp và tổ chức hoạt động ở cáclĩnh vực khác nhau trên phạm vi toàn lãnh thổ Việt Nam như:

- Các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

- Các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty tư nhân

- Các cơ quan nhà nước, đơn vị hành chính sự nghiệp, các tổ chức kinh tế xã hội

- Các công trình xây dựng cơ bản hoàn thành bàn giao

Công việc kiểm toán BCTC

Tại công ty, cuộc kiểm toán BCTC sẽ được tiến hành dựa trên các chuẩn mựckiểm toán và quy chế kiểm toán độc lập hiện hành tại Việt Nam cũng như các tiêuchuẩn kiểm toán Quốc tế cùng với những thông lệ kiểm toán được nhà nước ViệtNam chấp nhận Công việc kiểm toán bao gồm việc áp dụng những thử nghiệm cầnthiết, kiểm tra theo phương pháp chọn mẫu, xem xét bằng chứng kiểm toán liênquan đến số liệu và các công bố trên BCTC Cuộc kiểm toán cũng bao gồm việcđánh giá sự tuân thủ các chuẩn mực và chế độ kế toán, các nguyên tắc và phương

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

pháp kế toán mà đơn vị đã đăng ký sử dụng, việc soạn lập và trình bày BCTC, đánhgiá những ước lượng và những ý kiến quan trọng đã được thể hiện bởi ban lãnh đạocủa đơn vị Ngoài ra, công việc kiểm toán của công ty kiểm toán FAC không chỉđơn thuần là kiểm toán mà còn giúp đơn vị trong vai trò là tư vấn viên, trong quátrình kiểm toán, KTV của công ty sẽ tư vấn cho doanh nghiệp về các mặt hạn chế(nếu có) tại doanh nghiệp được kiểm toán như: hoàn thiện hồ sơ chứng từ kế toán,ghi sổ kế toán và lập BCTC theo đúng chế độ tài chính, kế toán và thuế hiện hànhtại Việt Nam

2.2 Thực trạng kiểm toán chu trình bán hàng thu tiền trong kiểm toán BCTC do công ty TNHH kiểm toán FAC – chi nhánh Đà Nẵng thực hiện

2.2.1 L ập kế hoạch kiểm toán Chu trình bán hàng, thu tiền

Công ty nhận thức rõ việc lập kế hoạch kiểm toán sẽ hổ trợ đắc lực cho việcthực hiện kiểm toán có hiệu quả, giảm thiểu được chi phí, nâng cao chất lượng củacuộc kiểm toán Việc lập kế hoạch kiểm toán được thực hiện qua các bước sau:

Chấp nhận thư mời kiểm toán : Khi FAC chấp nhận thư mời kiểm toán của

khách hàng thực hành việc tiếp xúc và khảo sát tình hình hoạt động , hệ thống kếtoán tài chính của khách hàng Sau khi chấp thuận thì hai bên thỏa thuận ký hợpđồng kiểm toán

Cử kiểm toán viên phụ trách: Việc cử KTV phụ trách là một bước công

việc quan trọng trong quá trình kiểm toán Công việc này phụ thuộc vào quy mô củatừng cuộc kiểm toán, từng phần hành kiểm toán và đặc biệt còn phụ thuộc vàochuyên môn nghiệp vụ của các KTV Cụ thể với cuộc kiểm toán tại Công ty Cổphần ABC gồm 4 người trong đó có 2 KTV chính và 2 trợ lý kiểm toán

Tìm hiểu khách hàng: Việc tìm hiểu khách hàng giúp cho KTV có những

hiểu biết về khách hàng từ đó có những định hướng và thiết kế phương pháp kiểmtoán cho phù hợp Bên cạnh đó, công ty Cổ phần ABC là khách hàng cũ của FACnên công ty kiểm toán FAC nắm bắt khá rõ tình hình của Công ty Cổ phần ABC

Khái quát về công ty: Công ty cổ phần ABC là Công ty cổ phần hoạt động

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 4300332652 ngày 20 tháng 06 năm

2005 do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Ngãi cấp.Trong quá trình hoạt độngCông ty đã được Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Ngãi cấp bổ sung 08 Giấychứng nhận đăng ký doanh nghiệp điều chỉnh và lần điều chỉnh cuối cùng vào ngày

07 tháng 02 năm 2012 về việc tăng vốn điều lệ

Vốn điều lệ: 23.391.390.000 VND

Ngành nghề kinh doanh: Kinh doanh rượu, bia, nước giải khát các loại; Kinh

doanh nhà hàng ăn uống, massage, cà phê sân vườn; Kinh doanh khách sạn, quánrượu, dịch vụ giặt là, Karaoke; Kinh doanh nhà ở, dịch vụ cho thuê văn phòng, đại

lý ký gửi, mua bán hàng hóa

Năm tài chính: Năm tài chính của công ty bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 và kết

thúc vào ngày 31 tháng 12 hàng năm

Đơn vị tiền tệ sử dụng trong kế toán: Đơn vị tiền tệ sử dụng trong kế toán là

Đồng Việt Nam ( VND )

Chế độ kế toán áp dụng:Công ty áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp Việt

Nam ban hành theo quyết định 1141/QĐ/CĐ ngày 01/11 /1995 của Bộ Tài Chính

Hình thức kế toán áp dụng: Công ty sử dụng hình thức Nhật ký chung.

Chính sách kế toán áp dụng: BCTC được trình bày theo nguyên tắc giá gốc

- Nguyên tắc ghi nhận doanh thu: Khi bán hàng hóa, thành phẩm doanh

thu được ghi nhận khi phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với việc sở hữu hànghóa đó được chuyển giao cho người mua và không còn tồn tại yếu tố khôngchắc chắn đáng kể liên quan đến việc thanh toán tiền, chi phí kèm theo hoặckhả năng hàng bán bị trả lại Khi cung cấp dịch vụ, doanh thu được ghi nhậnkhi không còn những yếu tố không chắc chắn đáng kể liên quan đến việc thanhtoán tiền hoặc chi phí kèm theo Trường hợp dịch vụ được thực hiện trongnhiều kỳ kế toán thì việc xác định doanh thu trong từng kỳ được thực hiện căn

cứ vào tỷ lệ hoàn thành dịch vụ tại ngày cuối kỳ

- Các khoản phải thu thương mại và phải thu khác: đượng ghi nhận theo

hóa đơn, chứng từ Tài khoản phải thu khách hàng được mở sổ để theo dõi chi tiết

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

cho từng khách hàng.

Thực hiện các bước phân tích tổng quát:

Sau khi có một cái nhìn tổng quát về tình hình kinh doanh của khách hàng,kiểm toán viên thực hiện các bước phân tích tổng quát đối với từng tài khoảntrong chu trình bán hàng và thu tiền như: tài khoản doanh thu, tài khoản phảithu khách hàng,

Tuy nhiên, khi đánh giá tổng quát các tài khoản của chu trình bán hàng và thutiền, KTV chỉ sử dụng phương pháp phân tích thông qua việc so sánh, đối chiếugiữa số liệu của năm tài chính hiện hành với số liệu của năm trước là chủ yếu, nhằmphát hiện ra những biến động bất thường, có ảnh hưởng lớn đến việc lập kế hoạch

và thiết kế phương pháp kiểm toán Những biến động này có thể chứa đựng nhữngsai sót hoặc gian lận có tính trọng yếu mà kiểm toán viên cần phải quan tâm khithực hiện kiểm tra chi tiết Đây là một phương pháp đơn giản, dễ thực hiện so vớinhiều phương pháp phân tích khác nên được sử dụng nhiều trong quá trình kiểmtoán Song, nó mới chỉ dừng lại ở những đánh giá ban đầu về tính trọng yếu củatừng tài khoản, không phù hợp với bước kiểm tra chi tiết và chưa phản ánh đượcmối quan hệ giữa các tài khoản trong cùng một chu trình

Khi tiến hành đánh giá, thông thường kiểm toán viên lấy các số liệu trên Báocáo tài chính của đơn vị, sổ tổng hợp, sổ chi tiết các tài khoản Các tài liệu này đượcBan giám đốc, kế toán trưởng, kế toán phần hành cung cấp

o Th ực hiện đánh giá tổng quát tài khoản doanh thu:

Chỉ tiêu Tại ngày

31-12-2011

Tại ngày 31-12-2010

Nhận xét: doanh thu thuần của Công ty cổ phần ABC năm 2011 giảm đi rất nhiều

so với năm 2010 Cụ thể là giảm 40% tương đương với 7,197,334,582 đồng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

Chỉ tiêu Tại ngày

31-12-2011

Tại ngày 31-12-2010

Chênh lệch

Doanh thu

thuần 10,953,830,866 18,151,165,448 (7,197,334,582) ( 40)Giá vốn 6,600,615,442 8,304,503,007 ( 1,703,887,635) ( 20.51)

Nhận xét: Nhìn vào bảng số liệu phân tích của kiểm toán viên, ta nhận thấy tỷ

lệ lãi gộp của năm 2011 so với năm 2010 thấp hơn 14 %

oTh ực hiện đánh giá tổng quát Tài khoản phải thu khách hàng:

Việc ghi nhận doanh thu phải được gắn liền với quá trình theo dõi việc ghi sổ

và thanh toán các khoản phải thu của khách hàng Cho nên khi kiểm toán chu trìnhbán hàng và thu tiền kiểm toán viên phải đặc biệt quan tâm đến những biến độngcủa các khoản phải thu khách hàng

Chỉ tiêu 31-12-2011 31-12-2010 Chênh lệch

Phải thu khách hàng 230,430,746 56,809,547 173,621,199 305,60

Nhận xét: Số dư tài khoản phải thu khách hàng của công ty Cổ phần ABC tại

thời điểm 31-12-2011 tăng so với số dư tại thời điểm 31-12-2010 Nguyên nhân làmcho khoản phải thu khách hàng tăng có thể do tình hình kinh doanh khó khăn, công

ty có chính sách tín dụng thích hợp với những khoản phải thu khách hàng Bên cạnh

đó, khoản phải thu khách hàng chiếm tỷ trọng nhỏ so với doanh thu vì do Công tyABC là công ty kinh doanh về dịch vụ, với tính chất như vậy các nghiệp vụ phátsinh thường được thanh toán ngay

oTh ực hiện đánh giá tổng quát giá vốn:

Nếu nhìn qua ta sẽ thấy chu trình bán hàng và thu tiền không có liên quan

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ

nhiều đến giá vốn hàng bán Nhưng trên thực tế khi có bất kỳ một nghiệp vụ bánhàng nào xảy ra thì kế toán phải đồng thời ghi 2 bút toán: một bút toán phản ánhgiá vốn, một bút toán phản ánh doanh thu Bên cạnh đó, việc xuất hàng giao chokhách hàng cũng cần phải theo dõi giá vốn hàng bán Cho nên khi kiểm toán chutrình bán hàng và thu tiền KTV cũng cần phải quan tâm đến những biến độngcủa tài khoản giá vốn.

Chỉ tiêu 31-12-2001 31-12-2002 Chênh lệch

Giá vốn 6,600,615,442 8,304,503,007 ( 1,703,887,635) ( 20.51)

Nhận xét: số dư tài khoản giá vốn của Công ty Cổ phần ABC tại thời điểm

31-12-2011 giảm so với số dư tài khoản giá vốn tại thời điểm 31-12-2010 Nguyênnhân giảm là do doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trong năm 2011 giảm sovới năm 2010

Đánh giá mức trọng yếu, rủi ro kiểm toán và HTKSNB:

- Để có thể tính được mức trọng yếu trong giai đoạn lập kế hoạch ( PM ) tatính như sau:

PM = ( A + B + C +D )/6

Trong đó: A = Tổng tài sản ( trước nợ phải trả ) * 1%

B = Tổng tài sản ( trước nợ phải trả ) * 2%

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - HUẾ