Ôn tập ngữ văn lớp 6 năm 2016 2017

giáo án ôn tập ngữ văn 6 học kì 2 cực chuẩn và hay, toàn bộ những kiến thức của học kì 2 các phần văn,tiếng việt và tập làm văn, các bài làm văn mẫu cũng như các phương pháp giúp bạn có thể ôn cho học sinh đầy đủ kiến thức để bước vào kì thi một cách tự tin và chắc chắn nhất

Ôn tập Ngữ văn lớp 6

I.Văn bản: Sông nước Cà Mau

Tác giả: Đoàn Giỏi

1.Nội dung: Đoạn trích miêu tả vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ nên thơ đầy sức sống hoang dã Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, độc đáo ở vùng đất tận cùng phía Nam Tổ quốc

- Phương thức biểu đạt chính: Miêu tả

- Trích trong tác phẩm: Đất rừng phương Nam

II Bài tập: Trình bày cảm nhận của em về đoạn văn sau:

Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác, ccasnước bơi hàng đàn đen trĩu nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng hơn ngàn thước, trông hai bên bờ………khói sóng ban mai

a, Chỉ ra những hình ảnh so sánh trong đoạn văn và nêu tác dụng:

- Các hình ảnh so sánh trong đoạn văn là:

So sánh: nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác

 Tác dụng: Trong câu văn tác giả đã liên tưởng, ví von “ nước ầm ầm đổ ra biển” với “thác” có tác dụng gợi cụ thể vẻ đẹp hùng vĩ nên thơ, dòng chảy nhanh, mạnh, dữ dội như thác đổ của dòng sông Năm Căn

So sánh “ Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch”

 Tác dụng: Bằng cách liên tưởng như vậy có tác dụng gợi cụ thể sinh động hình ảnh những đàn cá đang bơi lội tung tăng trên sóng nước

So sánh: “ Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng hơn ngàn thước”

 Tác dụng: Bằng cách liên tưởng “ con sông” với “ ngàn thước” có tác dụng gợi cụ thể hình ảnh dòng sông Năm Căn rộng lớn bao la

So sánh: “ rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận”

 Tác dụng: Bằng cách liên tưởng như vậy có tác dụng gợi cụ thể cánh rừng đước xanh tươi, thơ mộng, chắc chắn dày đặc

b Trình bày cảm nhận

Đoạn văn được trích trong văn bản: “ Sông nước Cà Mau ” của tác giả Đoàn Giỏi Đoạn văn miêu tả vẻ đẹp hùng vĩ, nên thơ, đầy sức sống hoang dã của dòng sông Năm Căn và rừng đước đã để lại cho em nhiều ấn tượng sâu sắc Đến với mảnh đất Cà Mau, nhà văn Đoàn Giỏi ấn tượng vô cùng trước dòng sông Năm Căn rộng lớn mênh mông hùng vĩ Con sông có dòng chảy nhanh, mạnh, dữ dội, nước đổ ầm ầm như thác, sóng nước tung bọt trắng xóa Điểm tô cho vẻ đẹp của dòng sông là hình ảnh những đàn cá với những chấm đen “ nhô lên hụp xuống như người bơi ếch” Hình ảnh so sánh chính xác, cụ thể đã gợi tảsinh động từng đàn cá bơi tung tăng dùa giỡn với sóng nước thật sinh động biết bao Phải là người con sinh ra và lớn lên ở mảnh đất này, có tình yêu mến, say

mê với cảnh vật mới miêu tả thành công dòng sông Năm Căn – 1 vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ

Yêu mến mảnh đất Cà Mau tác giả lại hướng điểm nhìn về rừng đước Bằng cách liên tuwowngc “cánh rừng đước” với “hai dãy trường thành vô tận” đã thể hiện được độ dài sự chắc chắn của những cây đước đan cài vào nhau nối dài ra mãi Bao đời nay cánh rừng đước xanh tươi ngút ngàn ấy trở thành một phần không thể thiếu trong sự trường tồn, vững trãi của mảnh đất Cà Mau Cánh rừngđước với những khung bậc màu xanh “ xanh lá mạ, xanh rêu, xanh chai lọ” thật nên thơ Những cây đước non, đước già cao ngất, ngút ngàn tầm mắt Quả thật thiên nhiên nơi đây có sức sống bền bỉ, dẻo dai

Đoạn văn đã thành công khi sử dụng các từ láy gợi hình, biểu cảm Các tính từ miêu tả màu sắc, các hình ảnh so sánh, nhân hóa đã thể hiện được vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, nên thơ đầy sức sống hoang dã của dòng sông Năm Căn và rừng đước

Đọc đoạn văn em thấy yêu mến hơn một vùng đất của Tổ quốc

2 Bài tập 2: Trong đoạn tả chợ Năm Căn ở cuối bài, tác giả tập chung làm nổi bật sự trù phú và độc đáo của chợ Viết đoạn văn từ 20-25 dòng nêu vẻ đẹp của đoạn văn trên

Sau khi học xong văn bản “ Sông nước Cà Mau” của nhà văn Đoàn Giỏi, nét trù phú, độc đáo của chợ Năm Căn đã để lại cho em nhiều ấn tượng sâu sắc Trước hết chợ Năm Căn hiện lên trù phú: khung cảnh rộng lớn, tấp nập, hàng hóa phong phú, thuyền bè san sát “những đống gỗ cao như núi”, những bến vân

hà nhộn nhịp dọc dài theo sông, những ngôi nhà bè ban đêm ánh đèn măng sông

chiếu rực trên mặt nước như những khu phố mới Không chỉ vậy chợ Năm Căn còn mang nét độc đáo Chợ chủ yếu họp ngay trên mặt nước Những con thuyềnlen lỏi khắp mọi nơi, có thể mua mọi thứ mà không cần bước ra khỏi thuyền Bên cạnh đó chợ Năm Căn còn đa dạng về màu sắc, trang phục, tiếng nói của những người bán hàng thuộc các dân tộc khác nhau: người con gái Hoa kiều, người Chà Châu Giang, người Miên Để làm nổi bật được nét độc đáo, trù phú tạo màu sắc riêng cho chợ Năm Căn không pha trộn với bất cứ một khung cảnh chợ nào trên đất nước ta tác giả đã quan sát kĩ lưỡng, vừa bao quát vừa cụ thể chú ý cả hình khói, màu sắc, âm thanh Phép liệt kê, miêu tả cho thấy được khung cảnh chung của chợ Năm Căn nhưng cũng làm nổi rõ được màu sắc độc đáo cùng với sự tấp nập, trù phú của khu chợ này.

Ôn tập văn bản: Vượt thác

- Võ Quảng –

- Nội dung: Bài văn miêu tả cảnh vượt thác của con thuyền trên sông Thu Bồn, qua đó làm nổi bật vẻ hùng dũng và sức mạnh của con người lao động trên nên cảnh thiên nhiên rộng lớn, hùng vĩ

- Phương thức chính: Miêu tả

* Bài tập

1 Bài tập 1:Tìm hai hình ảnh miêu tả những cây cổ thụ bên bờ sông ở đoạn đầu

và cuối của văn bản Phát hiện xem tác giả đã dùng nghệ thuật gì để miêu tả chúng và nêu ý nghĩa của mỗi hình ảnh

* Những hình ảnh miêu tả những chòm cây cổ thụ hai bên bờ là:

+ Dọc sông những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước

+ Dọc sườn núi những cây to mọc giữa bụi lúp xúp non xa như những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trước

-Ở hình ảnh “ dọc sông những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước” Tác giả đã dùng nghệ thuật nhân hóa Nhân hóa “ Những chòm

cổ thụ” qua các từ ngữ “ dáng mãnh liệt, đứng trầm ngâm, lặng nhìn” đã có ý nghĩabiến những chòm cổ thụ thành những con người từng trải, đang mang tâm trạng lo lắng đồng thời như ngầm báo trước cho con người và phương tiện phải dùng sức

để vượt thác.Hình ảnh những chòm cổ thụ thứ hai được tác giả sử dụng nghệ thuật

so sánh để miêu tả có ý nghĩa gợi tả sinh động, cụ thể vẻ đẹp của thiên nhiên Thiên nhiên cũng biết vui mừng trước niềm vui của con người lao động vượt qua được thác nước.

2 Bài tập 2: Cho đoạn văn:

“ Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt Thuyền cố lấn lên, Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ của trường sơn oai linh hùng vĩ Dượng Hương Thư đang vượt thác khác hẳn Dượng Hương Thư ở nhà, nói năng nhỏ nhẹ, tính nết nhu mì, ai gọi cũng vâng vâng dạ dạ

A, Đoạn văn sử dụng phép tu từ nào? Chỉ ra và nêu tác dụng?

B, Trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp của con người lao động trong đoạn văn trên?

Bài làm

A, Đoạn văn sử dụng phép tu từ so sánh

-So sánh: “ Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nahnh như cắt” Có tác dụng liên tưởng “ Những động tác thả sào, rút sào rập ràng” với “cắt” gợi cụ thể hành động chèo thuyền của Dượng Hương thư nhanh, mạnh, dứt khoát nhưng vô cùng nhịp nhàng khéo léo chứng tỏ Dượng Hương Thư là một người chỉ huy con thuyền dày dặn kinh nghiệm

-So sánh: “Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc” có tác dụng gợi tả cụ thể thân hình to, khỏe, săn chắc, rắn rỏi, vạm vỡ Làn da khỏe mạnh

-So sánh: Dượng Hương Thư “các bắp thịt cuồn cuộn, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ

Có tác dụng gợi tả cụ thể tư thế dũng mãnh, quả cảm quyết tâm chinh phục thiên nhiên để làm chủ cuộc sống

-So sánh Dượng Hương Thư đang vượt thác khác hẳn Dượng Hương Thư đang ở nhà nói năng nhỏ nhẹ, tính nết nhu mì, ai gọi cũng vâng vâng dạ dạ Có tác dụng gợi tả cụ thể hoàn chỉnh chân dung con người lao động Trong lao động Dượng Hương Thư mạnh mẽ, kiên cường Còn Dượng Hương Thư ở nhà hiền lành nhút nhát

b Cảm nhận

Đoạn văn trên được trích trong văn bản vượt thác của nhà văn Võ Quảng Đoạn văn làm nổi bật vẻ đẹp hùng dũng và sức mạnh của con người lao động trên nền cảnh thiên nhiên rộng lớn hùng vĩ.

Đọc đoạn văn trên bạn đọc được chiêm ưỡng vẻ đẹp của Dượng Hương Thư trong lao động Từ láy “rập ràng” gợi tả chiếc thuyền, bẻ lái của Dượng Hương Thư nhanh, mạnh, dứt khoát nhưng vô cùng nhịp nhàng khéo léo chứng tỏ DHT có kinhnghiệm chèo thuyền trên sông nước lâu năm, không chỉ vậy con người lao động còn có một thân hình vạm vỡ, rắn rỏi, cơ bắp săn chắc, nàn da nâu bóng thật khỏe khoắn Lao động trong mùa nước to, DHT trông thật mạnh mẽ Liên tưởng DHT với hiệp sĩ của trường sơn là cách liên tưởng thật táo bạo, tôn cao vị thế của con người lao động Thiên nhiên càng khó khăn hiểm chở thì DHT càng quyết tâm bấy nhiêu Động từ “ghì” thể hiện ý chí quyết tâm chinh phục thác nước của DHT DHT hiện lên như chàng Đăn San đi chinh phục khai thác thiên nhiên Hình ảnh sosánh cuối đoạn văn đã làm nổi bật chân dung hoàn chỉnh về con người lao động, DHT dungc mãnh, kiên cường còn trong cuộc sống đời thường lại nhu mì, nhút nhát

Thông qua những hình ảnh so sánh mới lạ, độc đáo vừa khái quát vừa gợi cảm đã góp phần làm nổi bật động tác tư thế hào hùng, khỏe mạnh, vững chắc của DH - một người lao động đứng mũi chịu sào quả cảm Qua đó ta thấy được sức mạnh phithường, ý chí quyết tâm vừa khó khăn thử thách của con người lao động

Tập làm văn: Tả sân trường em giờ ra chơi

Trong mỗi chúng ta ai cũng có những năm tháng đẹp đẽ của tuổi học trò và cũng lưu giữ những hình ảnh đẹp về ngôi trường Đối với em được ngắm nhìn không khísôi động trong những giờ ra chơi để lại cho em những cảm xúc thật khó quên Trước giờ ra chơi sân trường thật yên tĩnh, sân trường rộng thênh thang vắng bước chân chạy nhảy của cô cậu học trò Chỉ có tiếng gió thì thào, tiếng xao động cuả hàng cây, khu vườn hoa khoe sắc tỏa hương đẹp lung linh trong nắng sớm Từ trong các phòng học vang lên tiếng giảng bài của các thầy cô giáo Phía dưới lớp ánh mắt học trò thơ ngây lắng nghe từng lời giảng của thầy cô giáo

Bỗng 3 tiếng trống “Tùng… tùng… tùng” vang lên phá tan bầu trời không khí yên tĩnh Giờ ra chơi đã đến Từ phía các phòng học, học sinh ùa ra như bầy ong vỡ tổ rồi nhanh chóng tản ra khắp cả sân trường Chỉ trong phút chốc sân trường trở lên sinh động, ồn ào, náo nhiệt Từ xa nhìn lại sân trường như một vườn hoa di động hấp dẫn lí thú Phía đông sân trường diễn ra trò chơi đá cầu Nhiều nhóm các bạn

nam nữ xếp thành vòng tròn chuyển quả cầu từ chân bạn này sang chân bạn khác Quả cầu được làm từ lông đuôi gà với nhiều màu sắc khác nhau đính trên đế cao sulộn nhào trên không trông đến là đẹp mắt Mỗi khi quả cầu chạm xuống mu bàn chân của người chơi lại phát ra âm thanh đen đét nghe thật vui tai.

Ở khu sân trường phía tây lại diễn ra một trò chơi mà các bạn nữ yêu thích nhất đó

là trò chơi nhảy dây Trò này thu hút được khá nhiều các bạn nữ tham gia bởi nó cần đến sự khéo léo của đôi chân Sợi dây đước các bạn nữ chọn lựa khá kĩ Mỗi một lượt chơi cũng có 3-4 bạn tham gia cùng nhảy Đôi chân các bạn nhanh thoăn thoắt, nhảy lên nhảy xuống theo vòng dây quay tít Bạn nào tham gia trò chơi này cũng cảm thấy thích thú Đôi má các bạn hồng lên trong sắc nắng, khăn quàng đỏ tung bay theo gió Một khoảng sân cỏ ở phía tây sân trường lại diễn ra trò chơi kéo

co giữa hai lớp 7a và 7b Mỗi thành viên trong đội chơi đều cố gắng hết sức bấm chặt vào sợi dây và kéo về phía của đội mình để dành phần thắng Chao ôi! cổ động viên vây xung quanh cổ vũ thật nhiệt tình mồ hôi vã ra, lưng áo ướt đẫm Ngoài những trò chơi ấy thì trò chơi bịt mắt bắt dê cũng được học sinh yêu thích Một bạn lấy khăn quàng bịt mắt, các bạn khác chốn quanh Mặc dù khuôn viên củanhà trường không được rộng rãi lắm nhưng một sân bóng nhỏ và trận giao hữu diễn ra giữa lớp 8b và 8c Tiếng hô “sút sút” vang động cả một góc sân

Trên sân trường dưới hàng phượng râm mát từng nhóm các anh chị lớp 9 đang tranh thủ ôn bài trao đổi với nhau những bài toán khó, những câu văn hay Hay mộtnhóm các bạn học sinh đang ngồi đọc báo, một vài bạn lại chạy nhảy xung quanh gốc cây Giờ ra chơi đang diễn ra ồn ào sôi động thì tiếng nhạc hiệu vang lên báo hiệu giờ tập thể dục múa hát đã đến Học sinh trong toàn trường xếp hàng ngay ngắn giữa sân trường như một đội quân tí hon Chín động tác giữa giờ được chúng

em thực hiện theo điệu nhạc thật thuần phục nhịp nhàng Những đôi tay búp măng xinh xinh giơ lên hạ xuống đều đặn Em thích nhất động tác điều hòa sau cùng nó khiến cơ thể em được thư giãn, thoải mái hơn rất nhiều Khung cảnh sân trường trong giờ ra chơi đẹp như một bức tranh khi màn mua hát tập với bài “cờ tổ quốc” được chúng em thể hiện thật khéo léo và nghệ thuật Khi đó cả sân trường đẹp lunglinh như một vườn hoa di động Trong màn múa ấy mỗi bạn học sinh trông giống như một người nghệ sĩ đang thực hiện động tác mềm mại, khéo léo Tình yêu thầy

cô, yêu mái trường, yêu quê hương đất nước được thể hiện qua màn múa ấy Từ trên cao ông mạt trời cười rạng rỡ, gió mơn man đùa vui trên mái tóc của chúng

em Thời gian 20 phút của giờ ra chơi đã kết thúc sân trường lại trở về sự yên tĩnh Mặc ông mặt trời lặng lẽ chiếu những chùm hoa nắng in hình nền trên sân trường Sau khi hòa mình vào những trò chơi bổ ích chúng em thấy tinh thần thật sảng

khoái, phấn trấn khi bước vào tiết học mới Không chỉ vậy mỗi giờ ra chơi là cơ hội để chúng em được hòa đồng với bạn bè, tình bạn trở nên gắn bó hơn.

Mỗi học sinh chúng em rồi sẽ xa mái trường yêu dấu, xa thầy cô, xa bạn bè Nhưng có lẽ dấu ấn của những giờ ra chơi sôi động khắc ghi trong tâm hồn của mỗi học sinh chúng em

Tập làm văn: Tả ngôi trường vào buổi sáng mùa xuân

Mái trường – nơi ươm mầm những tài năng trẻ, nơi đây đã lưu giữ biết bao kỉ niệm thân thương của một thời hoa nắng Có bạn thì nhớ chiếc ghế đá góc sân trường, viên phấn trắng, chiếc bảng đen… nhưng đối với em, em lại nhớ nhất ngôi trường em vào buổi sáng mùa xuân

Trường của em kia rồi thấp thoáng sau hàng cây cao vút, ngôi trường vắng lặng như đang còn ngủ để tĩnh dưỡng sức lực phục vụ các bạn học sinh trong những ngày đầu xuân Các lớp cánh cửa còn đóng kín Một vài bạn trực nhật ở các lớp cùng vào bạn kéo đến cánh cửa được mở dần ngôi trường như choàng thức dậy Từ

xa nhìn lại, ngôi trường ẩn mình trong màn sương mỏng, những tia năng ban mai sắc hồng gợi lên cảm giác ấm áp làm cho ngôi trường bớt vắng lặng hơn Ngôi trường được xây dựng trên một khu đất rộng, bao quanh là bức tường rào chắc chắn Bác cổng trường thay chiếc áo mới sơn xanh trông đến là đẹp mắt Bên trên nổi bật tấm biển hiệu với dòng chữ đỏ “Trường THCS…” cái tên đó đã trở thành niềm yêu mến, tự hào của biết bao thế hệ học trò Trước mắt em đối diện với cột cờ

là dãy nhà hai tầng thẳng tắp nằm dài trên một khu đất rộng Đối với địa phương

em đây là công trình kiến trúc đồ sộ Các cô, các bác không tiếc công sức, tiền của

để xây cho con em một ngôi trường đẹp thế này Lớp học bào cũng có một kiểu bàn, kiểu ghế, kiểu bảng nhưng sao lớp lại thân thiết đến thế Lớp em ở tầng một nằm cạnh phòng truyền thống của nhà trường Trong lớp tường vôi trắng xóa, ô của kính trong veo, bàn ghế còn thơm mùi gỗ nổi rõ những đường vân thật đẹp Tấm bảng xanh chờ đợi nét chữ của thầy cô Em nhanh tay đặt một bình hoa tự cắm lên bàn giáo viên Phía trên cao ánh mắt Bác Hồ hiền từ nhìn em – cô học trò ngoan ngoãn ngày đầu xuân đến lớp Sau khi trực nhật xong em đứng ngắm sân trường ôi! những bồn hoa tóc tiên mới đẹp làm sao, các nàng công chúa tóc tiên đang múa quạt xòe hoa Tiếp theo là bồn hoa thược dược, hoa cúc vàng tươi như ông mặt trời bé xinh đáp lại công lao chăm sóc của lớp lớp thế hệ học sinh Mùa xuân nên các nàng công chúa hoa thỏa sức thi nhau diện những bộ quần áo sang trọng của mình.Hàng cây bàng ngoài sân trường chồi non lộc biếc đâm ra tua tủa phủ khắp các cành bàng mà một tháng trước còn trơ trụi, khẳng khiu Nắng xuân

đem sắc màu mới đến cho ngôi trường Cô hiệu trưởng thường nói với chúng em dãy bàng đó do các anh chị trồng từ khi mới xây dựng trường Hàng cây bàng đâm chồi nảy lộc Những búp non trông xa như những ngọn nến trong xanh mời gọi biếtbao là chim chóc đến tụ hội Thế là cả ngôi trường bừng tỉnh giấc Nắng đã lên cao sân trường rộn ràng bước chân của các bạn học sing tới lớp Những khuôn mặt ngây thơ, rạng rỡ ánh mắt, niềm vui hòa vào những trò chơi lí thú Các bạn ríu rít

kể cho nhau nghe chuyện vui gia đình, khoe với nhau những phong bao lì xì đầu xuân Xa xa sát hàng rào của nhà trường là khu vườn thực hành.Tuy còn đơn sơ nhưng nó cũng giúp ích cho chúng em rất nhiều trong những tiết thực hành Mùa xuân cũng đã đem đến cho khu vườn một sức sống mới Vườn địa lí với con quay gió cao vút Vườn sinh vật xinh xắn với nhiều loại cây được sắp xếp khoa học.Ngắm nhìn vẻ đẹp của ngôi trường vào ngày đầu mùa xuân tôi lại nghĩ tới những thành tích mà nhà trường đã đạt được trong bao năm qua tôi thấy tự hào vô cùng Chuẩn bị vào tiết học đầu tiên Tôi vội vàng bước vào lớp, lau chìu lại bàn ghế một lần nữa Việc làm nhỏ bé của tôi sẽ làm cho lớp, trường tôi ngày càng trở lên sạch đẹp hơn Cảm ơn mùa xuân đã ban cho ngôi trường tôi một sức sống mới

Tập làm văn: Tả con sông có nhiều kỉ niệm với em.

Tả dòng sông: mặt nước, cá, bèo, thuyền bè, đánh cá, chuyến đò

Tả đôi bờ: bãi mía, nương dâu, hoa cải quá lứa, lò vôi, lò gạch, bến nước

+ Tả dòng sông theo thời gian

Lợi ích: Đưa nước tưới tiêu, sinh hoạt, trao đổi hàng hóa, cho cá, cho tôm.

Bài làmQuê hương ai cũng có một dòng sông Quê hương em cũng vậy Dòng sông Ninh

êm đềm thơ mộng từ lâu đã đi vào trong tâm hồn của em như một người bạn khôngthể thiếu

Chao ôi! Dòng sông quê em mới đẹp làm sao Bao lần đứng trước dòng sông em tựhỏi không biết dòng sông này có tự bao giờ chỉ biết rằng từ khi em sinh ra đã có dòng sông rồi Dòng sông là một nhánh của con sông Hồng hùng vĩ Trong hai cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc, con sông đã tiễn đưa biết bao chàng trai côgái lên đường đánh giặc Để rồi khi hòa bình lặp lại con sông lại reo vui chào đón những người con anh dũng trở về xây dựng quê hương Từ đó cho đến nay dòng sông là người bạn chia sẻ niềm vui, nỗi nhọc nhằn của người dân quê Còn đối với

em dòng sông đã lưu giữ biết bao kỉ niệm

Trong con mắt tuổi thơ của em, dòng sông Ninh dài và rộng lớn Lòng sông mênhmông, làng mạc đôi bờ hun hút sâu thẳm Dòng sông uốn khúc quanh co rồi đổ ra biển

Sáng sớm, mặt sông phẳng lặng Từng con sóng nhỏ lăn tăn như những con rắn chườn trên bờ cát Trên sông những đám bèo tây, những cành củi khô, đám bọt xuôi theo dòng chảy Trên sông thuyền bè xuôi ngược tấp nập Thuyền chở hàng rẽsóng chạy bon bon Những chiếc thuyền đánh cá đang tung lưới trắng xóa mặt sông Tiếng hò kéo lưới, tiếng chèo khua mái làm rộn rã cả một khúc sông quê Xa

xa, thấp thoáng một vài đám bèo lục bình hoa nở tím biếc dập dềnh trên sóng nước bao la Sắc tím của hoa, sắc xanh của màu nước, sắc trắng của cá bạc làm cho dòngsông Ninh Cơ trong buổi sớm mai đẹp như một bức họa Thích quá đi thôi!

Dòng sông lững lờ trôi men theo cái làng nhỏ của em Dọc đôi bờ là những bãi mía nương dâu trải dài xa tít Người dân trong làng còn trồng cải ven sông Luống cải quá nứa hoa cải vàng ươm trông xa như những mầm xôi khổng lồ Lũy tre xanh

rì rào trong gió nghiêng mình soi bóng xuống dòng sông làm duyên Thấp thoáng xuất hiện những lò lung vôi, lung gạch Bến sông quê thuyền bè đậu san sát Bến nước nhộn nhịp không khí sinh hoạt những thuyền ghe đổ cá, nơi người dân lấy nước để tưới hoa màu Nhộn nhịp hơn cả là bến đò Cô lái đò duyên dáng, niềm nở tươi cười đón đưa khách qua sông

Buổi sớm gió nhẹ, mặt nước trong veo Mặt sông phẳng lì như mặt gương soi Dòng sông chảy lúc này dường như không ai nhận ra Mặt nước điểm những chiếc

lá tre khô rơi Bèo lục bình đứng yên Dòng sông yên tĩnh quá Vào những buổi trưa hè nóng nực hình như mặt trời có bao nhiêu nắng đổ tất cả xuống dòng sông,

nước sông ánh lên lấp loáng thay vào sự dịu dàng hiền hòa, chiều về nước sông đỏ nặng đục ngầu phù sa Nước sông dâng cao làng sông rộng hẳn ra Nước mấp mé

bờ đê, ngập bãi cát dài ven bờ Nước chảy xiết cuồn cuộn Khi đêm về, sông quê thay áo mới Ánh trăng nghiêng soi, dát vàng trên mặt sông Sóng nước lăn tăn ánhtrăng vỡ vụn Vẻ đẹp thơ mộng của dòng sông cuốn hút người dân quê em ra ngắmcảnh

Sông quê cho cá, cho tôm cho phù sa về bồi đắp đồng ruộng, cày cấy tốt tươi, đồng lúa trĩu bông Trong sự giàu có đi lên của quê có sự đóng góp của dòng sông quê Quên sao được kỉ niệm cùng chúng bạn câu tôm, câu cá Khi mặt nước phẳng lặng, chúng em lại tụm năm tụm bảy bơi lội vui đùa với sóng nước Dòng nước mát lạnh của sông quê đã nuôi dưỡng tâm hồn em Nơi bến sông quê, chúng em chơi trò gấp giấy thả thuyền Những chiếc thuyền giấy bé tí xíu dập dềnh trôi theo sóng nước bao la mang theo ước mơ của tuổi thơ

Ôi! Quê hương yêu dấu, nơi em đã sinh ra và lớn lên, nơi đã lưu giữ những kỉ niệm êm đềm của tuổi thơ mà em không bao giờ quên Dù có đi đâu xa em vẫn luôn nhớ về quê mình nhớ dòng sông quê lưu giữ bao kỉ niệm

Ôn tập phép tu từ: Ẩn dụ

A, Lí thuyết

I.Khái niệm: Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên gọi của sự vật, hiện tượng khác Giữa chúng có nét tương đồng nhằm làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

- Đều làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

* Điểm khác:

- Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên gọi sự vật hiện tượng khác Còn

so sánh là đối chiếu giữa sự vật, hiện tượng này với sự vật hiện tượng khác

Người cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm

Hình ảnh ẩn dụ: Người Cha chỉ Bác Hồ

-Thuộc kiểu ẩn dụ phẩm chất

=>Tác dụng: Bằng cách ví Bác Hồ với

người cha gợi tả cụ thể tình yêu thương

quan tâm sâu sắc của Bác đối với anh

đội viên như tình yêu của một người

cha đối với đứa con

So sánh

-So sánh ngang bằng-So sánh không ngang bằng

2 Bài tập 2: Tìm biện pháp ẩn dụ và nêu tác dụng:

b Thuyền về có nhớ bến chăng

Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền

c Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một Mặt trời trong lăng rất đỏ

-Hình ảnh mặt trời trong câu thơ thứ hai là hình ảnh ẩn dụ chỉ Bác Hồ

=>Thuộc kiểu ẩn dụ phẩm chất

*Tác dụng: Ví ngầm Bác Hồ với mặt trời nhằm thể hiện công lao to lớn của Bác đưa nhân dân ta từ ách nô lệ đến với ánh sáng tự do

3 Bài tập: Tìm ẩn dụ chuyển đổi cảm giác nêu tác dụng

a Buổi sáng mọi người đổ ra đường ai cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùi hồi chínchảy qua mặt

< Tô Hoài >-Hình ảnh ẩn dụ: “chảy” chuyển đổi từ giác quan khứu giác sang xúc giác

* Tác dụng: Câu văn sử dụng hình ảnh ẩn dụ cảm giác nhằm gợi tả mùi hương hoa hồi thơm nồng nàn, ngọt ngào, quyện lại

b Cha lại dắt con đi trên cát mịn

Ánh nắng chảy đầy vai

< Hoàng Trung Thông >

-Hình ảnh ẩn dụ: “ Chảy” chuyển đổi từ giác quan thị giác sang xúc giác

* Tác dụng: Câu thơ sử dụng hình ảnh ẩn dụ cảm giác nhằm gợi tả một không gian sáng sủa, rạng rỡ tràn ngập ánh nắng

c Ngoài thềm rơi chiếc lá đa

Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng

Em thấy cơn mưa rào

Ướt tiếng cười của bố

-Hình ảnh ẩn dụ “ướt” chuyển đổi từ thính giác sang xúc giác

* Tác dụng: Gợi tả cụ thể tình cảm của bạn nhỏ đối với bố của mình

Ôn tập: Văn tả người

Đề 1: Em hãy tả lại người ông của em

Bài làm

Mái ấm gia đình là nơi em sinh ra và lớn lên Nơi cho em niềm vui, hạnh phúc, tiếng cười Trong mái ấm ấy người thân nào em cũng yêu thương, kính trọng nhưng có lẽ người mà em yêu thương kính trọng hơn cả là ông của em

Em yêu ông nhiều lắm! Ông của em năm nay đã ngoài 70 tuổi cái tuổi đã xế chiều Ông là cán bộ nghỉ hưu Từ ngày về hưu ông dành nhiều thời gian để chăm sóc con cháu

Ông của em dáng người cao, cái lưng đã hơi còng xuống nhưng khuôn mặt quắc thước, nước da hồng hào trông ông đẹp như ông tiên trong câu chuyện cổ tích Đôi mắt ông hiền từ luôn ánh lên niềm vui khi thấy em học giỏi, chăm ngoan Phía cuối đôi mắt in hằn những dấu chân chim Vầng chán cao rộng có nhiều nếp nhăn đường gợn sóng Em thích ngắm nhìn ông mỗi khi ông cười Cái miệng móm mém cười để lộ hàm răng không còn mấy chắc khỏe Mái tóc ông bạc trắng như cước Đêm trăng ngồi cạnh ông nghe ông kể chuyện Ngắm nhìn mái tóc của ông trong ánh trăng bàng bạc, em xúc động nghẹn ngào khi nhận ra nội của em đã già thạt rồi Đôi bàn tay to bản chắc khỏe hồi nào giờ đã nhăn nheo, nổi lên những đường gân xanh Thế nhưng đôi bàn tay gầy gầy xương xương ấy lại làm việc gì cũng khéo

Tuy tuổi cao sức yếu nhưng ông vẫn có thú vui cây cảnh Quanh mái ấm gia đình

em đâu đâu cũng có cây xanh Những chậu cảnh được ông cắt tỉa tỉ mỉ Bàn tay tài hoa tạo cho cây cảnh những dáng hình khác nhau Ông lựa chọn kĩ càng từ vườn ươm của tỉnh về Bao năm qua cây ổi ra hoa kết trái, tán lá xum xuê rợp cả một gócvườn Khu vườn nhỏ được ông trồng cả hoa nữa đấy Đây anh loa kèn trắng muốt, kia chị hồng nhung kiều diễm trong váy áo đỏ thẫm Khu vườn nhỏ được ông chămsóc kĩ càng, cẩn thận Dường như ông đặt cr tâm hồn và tình yêu của mình với thiên nhiên qua việc chăm sóc khu vườn

Ngoài việc chăm sóc cây cảnh ông còn có thói quen đọc báo nghe đài và ham đọc sách nên ông hiểu biết khá phong phú Ông thường nói với em rằng: đọc báo, nghe đài mở mang kiến thức lại rèn con mắt và đôi tai Sống lâu bên ông em cũng học được thói quen đó Hằng ngày cứ 5 giờ sáng ông lại thức dậy tạp thể dục Bài thể dục dưỡng sinh giúp cho gân cốt khỏe mạnh Người ta thường nói người già ít ngủ quả là không sai Ông đi ngủ muộn nhưng lại thức dậy sớm Tuy là cán bộ về hưu nhưng ông nội của em vẫn tham gia hoạt động xã hội Ông tham gia hội cựu chiến binh, là thành viên của người cao tuổi Cuối tuần hội thường tổ chức các cuộc thi thơ Chao ôi nội của em làm thơ hay lắm Những vần thơ mộc mạc, giản dị về cuộcđời người lính, về mái ấm gia đình mà khi nội đọc lên ai cũng thích Ông của em sống đoàn kết, tình cảm với bà con lối xóm nên được mọi người kính trọng

Trong gia đình ông rất yêu thương các cháu Mỗi khi bố mẹ đi công tác xa, ông lại càng chăm sóc lo lắng cho chúng em hơn Ông treo cho chúng em một cái giá sách Tầng trên cho em, tầng dưới cho em Hà, ông còn thường xuyên kiểm tra sách

vở, đồ dùng học tập Ông dạy em những bài toán khó, những câu văn hay Vì vậy thành tích học tập của em mỗi ngày đều tiến bộ

Ông lf tấm gương sáng cho mọi người trong gia đình em noi theo Vẫn biết rằng thời gian trôi đi không bao giờ ngừng lại, ông của em mỗi ngày một già hơn, sức khỏe yếu dần Nhưng em vẫn mong sao ông sống lâu, sống khỏe để em mãi được sống trong vòng tay ấm áp của ông

Đề 2: Em hãy tả lại người mẹ của em

Mái ấm luôn cho em niềm vui, hạnh phúc, tiếng cười Trong mái ấm ấy người thân nào em cũng yêu thương kính trọng Nhưng có lẽ người mà em yêu thương kính trọng hơn cả là mẹ của em.

2, Thân bài:

A, Tuổi tác, nghề nghiệp: công nhân, nông dân, giáo viên

Em yêu mẹ em nhiều lắm! Mẹ em năm nay ngoài 40 tuổi Mẹ em là giáo viên củamột trường trung học Dáng người mẹ cao thon thả Nước da trắng hồng hào, giọngnói nhẹ nhàng, ấm áp Mẹ có khuôn mặt tròn như ánh trăng tươi sáng, rạng rỡ vô cùng Nổi bật trên khuôn mặt là đôi mắt to tròn lúp dưới hàng mi cong vút Đôi mắt sáng đẹp của mẹ chưa chan niềm vui khi thấy em chăm ngoan học giỏi Chiếc mũi dọc dừa của mẹ làm cho khuôn mặt của mẹ trở lên thanh thoát Em thích ngắmnhìn mẹ cười nụ cười hiền hậu để lộ ra hàm răng chắc khỏe, sáng bóng đều tăm tắp Mẹ của em có mái tóc dài đen mượt như gỗ mun.Mái tóc ấy luôn được mẹ búi gọn gàng sau gáy để lộ ra cái gáy trắng ngần Mẹ em chăm sóc mái tóc ấy cẩn thận,

tỉ mỉ bằng những hương liệu có ở vườn nhà Những lúc mẹ gội đầu mái tóc dài thả vào trong chậu nước thơm mùi hoa bưởi nồng nàn Mẹ em có đôi bàn tay thon thon, làm việc gì cũng khéo Là một người phụ nữ truyền thống, có thẩm mĩ nên

mẹ thường lựa chọn trang phục phù hợp với công việc Mỗi khi lên lớp mẹ lại lựa chọn trang phục áo dài truyền thống màu xanh lam Khi trở về nhà, bận rộn với công việc chăm sóc gia đình mẹ lại chọn bộ quần áo màu vàng yêu thích

B, Tả tính tình và hành động

Mẹ của em thực sự là một người phụ nữ đảm đang Bố làm việc xa nhà, mọi công việc ở nhà mẹ lo chu toàn thay bố Mẹ nấu ăn rất giỏi, trang trí những món ănthật khéo léo Em thích nhất món canh chua mẹ nấu có vị chua chua của khế vườn nhà, vị thơm béo ngậy của cá Món ăn ấy thưởng thức vào những buổi trưa hè thì thật thích thú biết mấy, vừa thơm mát lại bổ dưỡng Mẹ chăm chút cho mái ấm gia đình và làm việc luôn tay Ngôi nhà ngói năm gian được mẹ sắp xếp ngăn nắp gọn gàng Mẹ sắp xếp góc học tập của em một cái giá sách đầy ăm ắp với những đầu sách khác nhau

Là người phụ nữ đảm đang nên khu vườn nhỏ nhà em cây trái tốt tươi, mùa nào thức ấy Luống rau xanh mơn mưởn, củ su hào to như cái bát úp, luống cải bắp trònung ủng như cái xoong

Trong gia đình mẹ còn là người con dâu hiếu thảo Mẹ chăm sóc ông bà thật chu đáo Mẹ rất yêu thương chúng em Mẹ uốn nắn cho em từng nét chữ Mỗi tối mẹ lại ngồi bên em để dạy em học bài Mẹ tỉ mỉ dạy cho em những bài toán khó Đêm trăng sáng em thích xà vào lòng mẹ được mẹ ôm ấp vỗ về Mẹ là kho tàng của

truyện cổ tích Với giọng kể trầm ấm dịu dàng mẹ đưa em vào thế giới cổ tích có

cô Tấm, Thạch Sanh ở hiền, Lí Thông ở ác Qua nhiều câu chuyện cổ ấy, mẹ dạy

em cách đối nhân xử thế với những người xung quanh Em cảm ơn mẹ về sự ngăn nắp cẩn thận của em đều được mẹ rèn giũa Những lúc em đau ốm mẹ lo lắng tất bật, làn da xanh xao, đôi mắt trĩu sâu, em thấy thương mẹ nhiều lắm Mẹ có cách làm việc khoa học nên đồng nghiệp và học trò vô cùng yêu mến và kính trọng.Mái ấm gia đình của em luôn có mẹ chăm chút, che chở Mẹ cho em tình yêu thương dạy cho em những bài học làm người Sau này lớn lên dù đi đâu xa em vẫn luôn nhớ về người mẹ kính yêu

Ôn tập văn học: Văn bản: Đêm nay Bác không ngủ

* Bài tập 1: Cho đoạn thơ sau:

… Rồi Bác đi dém chăn Từng người, từng người một

Sợ cháu mình giật thột Bác nhón chân nhẹ nhàng

Anh đội viên mơ màng Như nằm trong giấc mộng Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng

a Đoạn văn trên đã sử dụng phép tu từ nào? Gọi tên, chỉ ra và nêu tác dụng?

b Trình bày cảm nhận của em về đoạn thơ?

Gợi ý

a Đoạn thơ sử dụng phép tu từ: so sánh, điệp ngữ

Điệp ngữ: “từng người” điệp lại hai lần

=>Tác dụng: điệp ngữ từng người nhấn mạnh hành động, cử chỉ, quan tâm, ân cần,

tỉ mỉ, chu đáo không sót một ai của Bác

-So sánh: Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

=>Thuộc kiểu so sánh ngang bằng

Tác dụng: Bằng cách liên tưởng: “Anh đội viên mơ màng” với “ nằm trong giấc mộng” Gợi tả tâm trạng xúc động của anh đội viên khi được Bác quan tâm, chăm sóc

-So sánh: Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng

=>Thuộc kiểu so sánh không ngang bằng

Tác dụng: Bằng cách liên tưởng “ Bóng Bác” với “ngọn lửa hồng” gợi tả cụ thể tình yêu thương sâu sắc của Bác dành cho các anh đội viên ấm hơn ngọn lửa hồng đang cháy rực trong căn lều Đồng thời phép so sánh không ngang bằng còn gợi lên vẻ đẹp giản dị, gần gũi mà lại vô cùng thiêng liêng vĩ đại của Bác

b Đoạn cảm nhận:

Đoạn thơ trên được trích trong văn bản: “Đêm nay Bác không ngủ” của nhà thơ Minh Huệ Đoạn thơ thể hiện tình yêu thương, sự quan tâm sâu sắc của Bác đối vớianh đội viên và tình cảm yêu kính, cảm phục của anh đội viên đối với Bác đã để lạicho em nhiều ấn tượng sâu sắc

Sau một ngày hành quân vất vả, vị cha già của dân tộc đã không ngủ Người thức

để đốt lửa, dém chăn để anh chiến sĩ có giấc ngủ ngon Hành động giản dị gần gũi thể hiện tình yêu của một người cha dành cho các con Điệp ngữ “từng người, từngngười” được điệp lại nhằm nhấn mạnh hành động cử chỉ quan tâm ân cần tỉ mỉ chu đáo không sót một ai của Bác đối với từng anh đội viên Đặc biệt cử chỉ nhón chân nhẹ nhàng thể hiện thái độ của Bác trân trọng nâng niu, nâng giấc ngủ của bộ đội khiến ta vô cùng xúc động Bác coi các anh như những đứa cháu yêu của mình Chứng kiến Bác đốt lửa, dém chăn, bước những bước đi nhẹ nhàng nên anh đội viên cứ tưởng như mình đang mơ một giấc mơ diệu kì:

Anh đội viên mơ màngNhư nằm trong giấc mộng

Từ láy “mơ màng” gợi tả trạng thái nửa tỉnh, nửa ngủ Trong giấc ngủ chập chờn anh thấy sự quan tâm của Bác sao đẹp đẽ đến thế Chính trong khoảnh khắc thần tiên đó anh chiến sĩ đã có những cảm nhận đẹp về Bác.

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồngLiên tưởng “bóng Bác” với “ngọn lửa hồng” đã gợi tả cụ thể tình yêu thương vô bờcủa bác dành cho anh chiến sĩ Tình thương tỏa ra từ bóng Bác còn ấm hơn cả hơi

ấm của ngọn lửa đang cháy rực trong căn lều Bên anh có ngọn lửa hồng, bên anh

có Bác Bác đã truyền sức mạnh, hơi ấm, niềm tin giữa gian nan của cuộc kháng chiến Từ láy “lồng lộng” kết hợp với phép so sánh không ngang bằng đã làm tôn lên vẻ đẹp vừa giản dị, gần gũi, vừa lớn lao vĩ đại của Bác Tình thương của người lắng đọng trong câu thơ, trong lòng người đọc

Đoạn thơ viết theo thể thơ tự do, mang âm điệu dân gian nhẹ nhàng truyền cảm, ngôn ngữ thơ giản dị Hình ảnh so sánh giản dị đã khắc họa thành công vẻ đẹp của

vị lãnh tụ kính yêu Đoạn thơ nói riêng và bài thơ nói riêng mãi khắc sâu trong lòng người đọc

2.Bài tập 2: Phân tích lẽ thường tình trong khổ thơ cuối

Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ

Vì một lẽ thường tìnhBác là Hồ Chí Minh

lo cho đoàn dân công, lo cho nhân dân ta khỏi ách nô lệ Tất cả nỗi lo ấy đã trở thành cái lẽ thường tình của một bậc vĩ nhân suốt một đời vì dân vì nước mà hi sinh tất cả Hiểu được sự hi sinh ấy của Bác anh đội viên thấy cảm phục kính yêu Bác vô hạn.

Văn bản: Lượm A.Kiến thức cơ bản

-Tác giả: Tố Hữu < 1920 – 2002 >

-Thể thơ tự do < 4 chữ >

-Phương thức tự sự, miêu tả, biểu cảm

-Nội dung: Bằng cách kết hợp miêu tả với kể chuyện và biểu hiện cảm xúc bài thơ

đã khắc họa hình ảnh chú bé liên lạc Lượm hồn nhiên, vui tươi, hăng hái, dũng cảm Lượm đã hi sinh nhưng hình ảnh của em còn mãi với quê hương đất nước và trong lòng mọi người

B Bài tập

1 Bài thơ sử dụng biện pháp tu từ nào? Chỉ ra và nêu tác dụng?

- So sánh: Mồm huýt sáo vang

Như con chim chích

Nhảy trên đường vàng

- So sánh: Ở đồn mang cá

Thích hơn ở nhà

Tác dụng: Bằng cách liên tưởng “Lượm” với “ con chim chích” gợi tả cụ thể dáng người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, tính tình hồn nhiên, vui tươi, lạc quan, say mê công tác kháng chiến

- So sánh: Việc “Lượm ở đồn mang cá” với “ở nhà” gợi tả niềm đam mê yêu thích công việc của Lượm

- Ẩn dụ: “Đường vàng” chỉ con đường tràn ngập sắc vàng

=>tác dụng: Bằng cách ví ngầm con đường tràn ngập sắc vàng với “đường vàng” là con đường trong hồi tưởng của nhà thơ Đó có thể là con đường tràn ngập sắc vàng, con đường vàng lá, con đường nằm cạnh cánh đồng lúa chín vàng Có thể còn tất cả các chất liệu vàng tạo thành một màu vàng ấm áp tràn ngập không gian Đó là con đường tương lai tươi sáng mà cách mạng mang lại cho thiếu nhi Việt Nam

2 Bài tập: Trong bài thơ có những câu thơ nào có cấu tạo đặc biệt, chỉ ra và nêu tác dụng.

a Trong bài thơ có những câu thơ có cấu tạo đặc biệt là:

3 Bài tập: Ý nghĩa của hai khổ thơ cuối

Hai khổ thơ cuối là một điệp khúc, điệp lại nguyên vẹn hai khổ thơ đầu không sót một chữ nhằm gây ấn tượng cho người đọc về sự nguyên vẹn của chú bé anh hùng.Với dáng người nhỏ nhắn nhanh nhẹn tác giả khẳng định Lượm sẽ sống mãi với thời gian, sống mãi trong niềm thương nhớ trân trọng và cảm phục của tất cả mọi người, đối với người dân Huế nói riêng và cả dân tộc nói chung

4, Bài tập: Cho đoạn thơ:

Chú bé loắt choắtCái xắc xinh xinh Cái chân thoăn thoắt Cái đầu nghênh nghênh

Ca lô đội lệch

Mồm huýt sáo vang

Như con chim chích Nhảy trên đường vàng

a, Kể tên các từ láy

b, Đoạn thơ trên sử dụng phép tu từ nào? Chỉ ra và nêu tác dụng?

c, Trình bày cảm nhận về khổ thơ trên?

Bài làm

a, Các từ láy: Loắt choắt, xinh xinh, thoăn thoắt, nghênh nghênh

+Loắt choắt: Gợi tả dáng người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn

+Xinh xinh: Gợi tả cái túi vải nhỏ nhắn, vừa vặn với dáng người

+Thoăn thoắt: Gợi tả đôi chân di chuyển nhanh, không thấy gót

+Nghênh nghênh: Gợi tả cái đầu lắc qua, lắc lại trông thật ngộ nghĩnh

b, Đoạn thơ trên sử dụng phép tu từ: so sánh, ẩn dụ

-So sánh: “Lượm” với “con chim chích” qua từ như

“Mồm huýt sáo vang

Như con chim chích

Nhảy trên đường vàng”

=>Bằng cách liên tưởng như trên gợi tả dáng người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, tính tình vui tươi, hồn nhiên, lạc quan, yêu đời, say mê với công tác kháng chiến

-Hình ảnh ẩn dụ “đường vàng” chỉ không gian tràn ngập sắc vàng

=>Tác dụng: Hình ảnh ẩn dụ “đường vàng” gợi tả một không gian tươi sáng tràn ngập sắc vàng Đưa thư trên con đường này Lượm thấy vui tươi, lạc quan

c, Cảm nhận:

Đoạn thơ trên được trích trong tác phẩm Lượm của nhà thơ Tố Hữu sáng tác năm

1949 Đoạn thơ đã miêu tả thành công chân dung chú đội viên hồn nhiên, vui tươi, say mê với công tác kháng chiến đã để lại trong em nhiều ấn tượng khó quên Đọc đoạn thơ ta được ngắm nhìn chân dung một chú đội viên hơn nửa thế kỉ trước Đó là một chú đội viên có dáng người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn Đôi chân bé nhỏ, rắn rỏi di chuyển những bước chân không nhìn thấy gót Còn cái đầu thì lắc qua lắc lại theo nhịp nhảy chân sáo trông thật ngộ nghĩnh, đáng yêu Cái túi sắc

đeo lên cùng người nho nhỏ, xinh xinh vừa vặn với dáng người Tố Hữu đã khéo léo sử dụng các từ láy gợi hình mang giá trị biểu cảm cao để khắc học chân dung của Lượm: “loắt choắt, xinh xinh, thoăn thoắt, nghênh nghênh” Đặc biệt từ láy nghênh nghênh không chỉ gợi tả cái đầu lắc qua lắc lại ngộ nghĩnh, đáng yêu mà còn gợi tả tư thế đối đầu bất chấp khó khăn gian khổ Điệp từ “Cái” kết hợp với các từ láy đã làm cho nét vẽ ngoại hình trở nên chắc khỏe thể hiện cái nhìn yêu thương, trìu mến của nhà thơ

Lượm không chỉ có ngoại hình đáng yêu, dễ mến mà tính tình thì hồn nhiên vui tươi, lạc quan

“Ca lô đội lệch

Mồm huýt sáo vangNhư con chim chích Nhảy trên đường vàng”

Lượm chẳng khác nào con chim non cất tiếng hót rộn ràng tung bay trong nắng mới, nhảy những bước chân sáo trên con đường quê Liên tưởng “Lượm” với “con chim chích” là sự liên tưởng chính xác sát hợp và hợp với hoàn cảnh không chỉ gợi

tả được dáng người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn mà còn gợi tả tính tình hồn nhiên, vui tươi, lạc quan, say mê, hào hứng với công tác kháng chiến Hình ảnh ẩn dụ “đườngvàng” cuối đoạn thơ là hình ảnh sáng giá đây là con đường trong hồi tưởng của nhàthơ Nó có thể là con đường vàng nắng, con đường bên cạnh cánh đồng lúa chín vàng hay tất cả các chất liệu vàng ấy tạo thành một màu vàng ấm áp tràn ngập không gian Đưa thư trên con đường này Lượm thấy lạc quan, yêu đời

Đoạn thơ đã sử dụng các từ láy, các hình ảnh so sánh, ẩn dụ đã miêu tả thành công vẻ đẹp của Lượm – chú đội viên nhỏ tuổi Vẻ đẹp này tiêu biểu cho thiếu nhi Việt Nam trong kháng chiến

Ôn tập: Tiếng Việt

1.Bài tập: Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong những câu sau?

a Quê hương tôi có con sông xanh biếc

Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng

-Phép tư từ trong đoạn thơ trên: ẩn dụ, so sánh