Đề tài "Nâng cao hứng thú học tập môn Ngữ văn cho học sinh"

Hiện nay trong hệ thống giáo dục, trong các nhà trường thì việc khơi gợihứng thú học tập nói chung cho học sinh đã và đang được quan tâm đáng kể.Trong số các môn học thì môn Ngữ văn là m

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong lý luận giáo dục chung của con người, từ xưa cho đến nay, mốiquan hệ giữa con người với con người vẫn luôn là một đề tài khiến không ít cácnhà nghiên cứu đặc biệt quan tâm, bởi con người là tổng hòa của các mối quan

hệ xã hội và để thực hiện sứ mệnh thúc đẩy sự phát triển chung của xã hội thìcon người phải thực hiện rất nhiều hoạt động trong đó có hoạt động giao lưu,giao tiếp Nhìn một cách toàn diện, để hoạt động giao lưu, giao tiếp của conngười có được hiệu quả cao thì mỗi người phải tự mình cố gắng vươn lên làmchủ hoạt động giao lưu, giao tiếp của mình với người khác Tuy nhiên hoạtđộng đó muốn đi tới sự hoàn mỹ và toàn diện thì mỗi người phải biết tạo ra chomình một sự hứng thú khi tham gia trong tất cả các mặt hoạt động của đời sống,bởi vì hứng thú có ý nghĩa rất lớn trong việc kích thích hoạt động đi tới hiệuquả cao Có rất nhiều loại hứng thú : hứng thú làm việc, hứng thú vui chơi,hứng thú trong tình cảm, hứng thú trong học tập… Hứng thú trong học tập làmột trong những hứng thú rất quan trọng trong cuộc đời mỗi con người bởiphần lớn tuổi trẻ của chúng ta là dành cho việc học tập Có hứng thú trong họctập thì kết quả học tập của mỗi người mới cao hơn, có hứng thú học tập sẽ cótác động đến sự phát triển về mọi mặt

Hiện nay trong hệ thống giáo dục, trong các nhà trường thì việc khơi gợihứng thú học tập nói chung cho học sinh đã và đang được quan tâm đáng kể.Trong số các môn học thì môn Ngữ văn là môn học mang tính nhân văn khácao Đây không chỉ là môn học có tính nghệ thuật, thẩm mỹ mà nó còn là bộmôn phản ánh hiện thực cuộc sống một cách sinh động và chân thực nhất thôngqua ngôn ngữ Đồng thời nó cũng là môn học có giá trị bồi dưỡng những tình

cảm cao đẹp của con người như: lòng yêu quê hương, đất nước, lòng tự tôn dântộc, tình yêu thương đồng loại…Và hơn thế nữa nó hình thành những kỹ nănggiao tiếp, ứng xử làm cho tâm hồn các em thêm phong phú và trong sáng hơnthông qua ngôn ngữ.

Với xu thế của xã hội ngày nay khi Công nghệ thông tin, khoa học kỹthuật ngày càng chiếm lĩnh và đóng vai trò chủ lực trong nền kinh tế, khi đờisống con người trong nền kinh tế thị trường ngày càng cao thì những nguy cơ

về vấn đề đạo đức ngày càng khiến những nhà quản lý quan ngại Chính vì vậyvai trò của môn Ngữ văn trong nhà trường cần phải được quan tâm đúng mứcbởi “văn học là nhân học”, dạy văn là dạy cách làm người ngay từ khi còn ngồitrên ghế nhà trường

Từ năm 2002, thực hiện nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước ta, cùng với xuhướng chung, ngành Giáo dục đã có những đổi mới căn bản và toàn diện đặcbiệt là chương trình sách giáo khoa và phương pháp dạy học mới Tuy nhiên cómột thực trạng là các em học sinh thích học các môn Tự nhiên và Ngoại ngữhơn là các môn Xã hội trong đó có môn Ngữ văn vẫn khá phổ biến Phải chăng

đó là xu thế, là nhu cầu do xã hội mang lại Hầu hết các em học sinh đều chorằng môn Ngữ văn học khó và nhàm chán, nếu có phải học thì cũng chỉ để phục

vụ cho việc thi vào THPT mà thôi Cùng với chính bản thân các em thì ngay cảcác bậc phụ huynh cũng có xu thế định hướng cho con em mình học các mônkhoa học tự nhiên để có định hướng cho tương lai

Chính vì vậy, việc nâng cao hứng thú học tập cho các em trong môn Ngữvăn là vô cùng quan trọng Các thầy cô phải làm cho các em cảm nhận được cáihay, cái đẹp của ngôn ngữ được gửi gắm trong những trang văn, từ đó khơi gợihứng thú cho các em trong học tập môn học đặc biệt này bởi nếu học chỉ đểphục vụ cho việc thi vào THPT thì tương lai ngôn ngữ của các em sẽ vô cùng

nghèo nàn Các thầy cô phải làm cho các em hiểu rằng “biết mà học khôngbằng thích mà học, thích mà học không bằng say mà học”, đó chính là sự say

mê Đồng thời các thầy cô phải giữ vai trò là người tổ chức, hướng dẫn, tìmmọi cách không chỉ là phát huy tính tích cực mà còn khơi gợi được hứng thúcho học sinh, phải làm cho học sinh tiếp cận tác phẩm văn chương nhìn từ góc

độ xã hội và truyền thống Đó là một nghệ thuật khó khăn mà yêu cầu ngườilàm thầy dạy môn Ngữ văn phải làm cho được

Như vậy có thể nhìn nhận lại vấn đề là việc tạo hứng thú học tập nóichung và học tập môn Ngữ văn nói riêng là một đòi hỏi cần thiết của lý luận vàthực tiễn dạy học Với những vấn đề trên, qua nhiều năm trực tiếp giảng dạymôn Ngữ văn, cùng với mong muốn trao đổi, đóng góp một chút kinh nghiệmdạy học, tôi đã nghiên cứu và trình bày đề tài:

“Nâng cao hứng thú học tập môn Ngữ văn cho học sinh ở trường THCS”

Với đề tài này, dù không phải là một vấn đề mới mẻ nhưng tôi cũng hyvọng góp thêm vào việc hình thành nên hứng thú học tập môn Ngữ văn trướctình hình thay đổi của xã hội nói chung và nhu cầu học tập của học sinh nóiriêng trong giai đoạn hiện nay Thực hiện đề tài này, tôi chủ yếu vẫn dựa trênnhững kinh nghiệm cá nhân được đúc kết trong quá trình giảng dạy mà tôi đã ápdụng trong những năm học vừa qua tại trường THCS Đông Phú, huyện LụcNam, tỉnh Bắc Giang và đã đem lại những kết quả tốt

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

Thực hiện mục đích là đem tới cho học sinh hứng thú khi học tập mônNgữ văn, từ đó thấy được những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân để tìm ranhững điều kiện tốt nhất, đề ra những biện pháp hữu hiệu nhất giúp tất cả các

em học sinh tìm ra hứng thú học tập môn học này cho mình, nâng cao chấtlượng bộ môn nói riêng và thành tích học tập của các em nói chung Đồng thời,

thông qua việc nghiên cứu đề tài này, tôi hy vọng sẽ mang đến những ý tưởngtốt đẹp để bồi dưỡng tư tưởng tình cảm cho các em học sinh, để cho tâm hồn

các em sẽ phong phú, thanh cao và yêu đời hơn, làm cho các em có ý thức trở

thành những người văn minh, lịch sự, tế nhị, biết yêu, ghét phân minh

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

1 Nghiên cứu những cơ sở khoa học và thực tiễn dạy học nhằm nâng caohứng thú học tập môn Ngữ văn cho học sinh THCS

2 Phân tích và đánh giá thực trạng dạy và học môn Ngữ văn cũng nhưhứng thú học tập môn Ngữ văn ở trường THCS Đông Phú, huyện Lục Nam,tỉnh Bắc Giang

3 Đề xuất một số biện pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hứng thú họctập môn Ngữ văn cho học sinh THCS

IV ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

1.Tìm hiểu về hứng thú học tập và những phương pháp tạo hứng thútrong việc giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THCS Đông Phú, huyện Lục Nam,tỉnh Bắc Giang

2 Học sinh trường THCS Đông Phú, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

- Nghiên cứu các văn kiện của ngành

- Nghiên cứu các tài liệu của các nhà phê bình và các tác giả vănhọc

- Phương pháp phân tích tổng hợp

2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp nghiên cứu kinh nghiệm quản lý giáo dục

- Phương pháp quan sát.

3 Nhóm phương pháp hỗ trợ:

- Phương pháp thống kê

- Phương pháp đối chứng

- Phương pháp kiểm tra

VI PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI:

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu về các biện pháp nâng cao hứng thú họctập môn Ngữ văn ở trường THCS với những nội dung chính:

+ Những biểu hiện của hứng thú học tập môn Ngữ văn

+ Các biện pháp gây hứng thú cho học sinh

+ Nghệ thuật lên lớp của giáo viên

+ Lồng ghép một số hoạt động tổ chức các hoạt động dạy và học mônNgữ văn ở trường THCS

VII NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI:

Đề tài này được thực hiện tại trường THCS Đông Phú, huyện Lục Nam,tỉnh Bắc Giang từ năm học 2013-2014 Sau khi đề tài được hoàn thành, tôi đãthông qua tổ chuyên môn và Ban giám hiệu nhà trường để xem xét và đóng góp

ý kiến từ đó điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường Từnăm học 2013-2014, đề tài của tôi đã được tổ chuyên môn triển khai đến toànthể giáo viên dạy bộ môn Ngữ văn để áp dụng thực hiện Qua hơn một nămthực hiện, kết quả học tập môn Ngữ văn của các em học sinh trường THCSĐông Phú, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang đã tăng lên đáng kể, đặc biệt các

Gồm 3 chương:

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

CHƯƠNG II NHỮNG BIỆN PHÁP GÂY HỨNG THÚ TRONG GIỜ HỌC MÔN NGỮ VĂN

CHƯƠNG III KẾT QUẢ THỰC HIỆN

* PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ:

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ:

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Trong Nghị quyết TW II/ khóa VIII, Đảng ta đã khẳng định: “Giáo dục

là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân và giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục” Như vậy có thể thấy Đảng và Nhà nước ta đã nhấn mạnh tới

vai trò của giáo dục khi mà cả nhân loại đang tiến vào thế kỉ 21 với nhữngthành tựu lớn về mọi mặt, ánh sáng của tri thức, văn minh tiến bộ ngày càng soi

tỏ con đường đi lên của mỗi dân tộc Và như Jacques Delors đã khẳng định

rằng: “Giáo dục là một trong những công cụ mạnh nhất mà chúng ta có trong

tay để đào tạo nên tương lai” thì sự nắm bắt thời cơ giáo dục để đi kịp thời đại

có tầm quan trọng hơn bao giờ hết

Trong luật giáo dục sửa đổi, điều 28, mục 2 nhấn mạnh: “Phương pháp

giáo dục phổ thông phải phát huy tích tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn kỹ năng vận dụng kiến thức vào

thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.

Theo Đại từ điển Tiếng Việt - Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin năm

1998, “Hứng thú” có hai nghĩa, đó là “Biểu hiện của một nhu cầu, làm cho chủ

thể tìm cách thỏa mãn, tạo ra khoái cảm, thích thú và huy động sinh lực để cố gắng thực hiện” và “Hứng thú là sự ham thích”.

Qua cách định nghĩa về khái niệm trên ta có thể thấy rằng: Hứng thú có

nghĩa là tâm trạng vui vẻ, thích thú, hào hứng của con người đối với một hoạt

+ Trong đời sống hàng ngày:

- Hứng thú mang lại niềm vui, nó xóa đi những mệt nhọc, ưu tư hay đúnghơn là những xúc cảm mang tính tiêu cực trong con người, nó ổn định tâm lýcon người thông qua việc duy trì những trạng thái tâm lý tỉnh táo của conngười

- Hứng thú góp phần xác định và duy trì tâm lý, đặc biệt là ổn định trạngthái tích cực trong con người, khiến con người chịu khó tìm tòi và sáng tạo

- Hứng thú còn có một vai trò quan trọng trong quá trình hình thành vàphát triển nhân cách con người, nó làm cho khả năng hoạt động trí tuệ, thẩm mỹ

và các hoạt động khác cũng được gắn kết và phát triển một cách tích cực

- Hứng thú trong cuộc sống cũng là cơ hội để con người gắn bó và gầngũi nhau hơn, tạo nên những mối quan hệ tốt đẹp mà không phải khi nào cũng

dễ dàng tạo dựng được

+ Trong các hoạt động dạy học:

Trong sự đa dạng của các ngành nghề, mỗi ngành, mỗi nghề có những ưuđiểm và nhược điểm riêng, nhược điểm hình thành khi chúng ta làm sai ở mộtkhâu nào đó Tuy nhiên chúng ta có thể sửa sai khắc phục tức thì hoặc qua mộtthời gian nhất định Nhưng trong nghề dạy học thì hoàn toàn khác, bởi dạy học

là một nghệ thuật không giống như như những ngành nghề kia có thể sửa saiđược ngay Dạy học mà dẫn tới sai lầm thì sẽ để lại những hậu quả vô cùng tolớn, nó ảnh hưởng tới cả một thế hệ tương lai, đem tới cho xã hội cả một lớpngười dốt về tri thức, lạc về tâm hồn, trở thành gánh nặng cho xã hội và trởthành nỗi ám ảnh suốt cuộc đời người làm thầy Chính vì lẽ đó người giáo viênphải thật sự giỏi về chuyên môn, đẹp về tâm hồn, nó không chỉ cần cho chínhngười thầy mà còn cho cả tương lai của một dân tộc

Theo William A Ward thì:

“ Người thầy trung bình chỉ biết nói,

Người thầy giỏi biết giải thích,

Người thầy xuất chúng biết minh họa,

Người thầy vĩ đại biết cách truyền cảm hứng”

Người thầy giỏi là người biết đem đến hứng thú, sự yêu thích trong quátrình học tập cho học sinh, đó là việc làm cần thiết và không thể thiếu trong quátrình dạy học Bởi như chúng ta đã biết, chúng ta rất khó có thể dạy ai đó làm

bất cứ điều gì nhưng chúng ta có thể truyền cảm hứng cho họ để họ tự khámphá về điều đó Vì vậy, trong quá trình dạy học nếu giáo viên làm khơi dậyđược cảm hứng, sự say mê cho các em thì đó chính là mang đến cho học tròđộng cơ học tập giúp những tâm hồn non trẻ ấy tự lực khắc phục mọi khó khăn,vất vả trong cuộc sống cũng như trong học tập để vươn lên đạt được những kếtquả tốt nhất trong học tập và trong quá trình tu dưỡng, rèn luyện Có đượcnguồn động lực đó, các em sẽ tích cực, chủ động tìm và tiếp nhận tri thức trong

sự hào hứng mà không có một rào cản hay sự ép buộc nào

Những biểu hiện của học sinh khi có được hứng thú trong học tập:

- Trong các giờ học, các em tích cực, hăng hái phát biểu xây dựng bàithông qua việc trả lời các câu hỏi của thầy cô, đồng thời, khi câu trả lời của cácbạn trong lớp chưa đúng hoặc còn thiếu, các em sẽ chủ động phát biểu bổ sungcâu trả lời của bạn Tóm lại, các em thích được phát biểu ý kiến của mình trướclớp và trước những vấn đề mà bài học và thầy cô nêu ra

- Các em thường xuyên chủ động nêu ra những thắc mắc về những vấn

đề còn chưa hiểu một cách thấu đáo và có những yêu cầu, đòi hỏi phải đượcthầy cô, bạn bè giải thích một cách cụ thể, rõ ràng mới thôi

- Có ý thức vận dụng những kiến thức kỹ năng đã được học vào việc tìmhiểu các kiến thức mới, luôn chú ý quan tâm vào những vấn đề đang học, đangtìm hiểu

- Dù ở trên lớp hay ở nhà, các em luôn kiên trì hoàn thành những bài tập

đã được giao hoặc những bài tập khó

Khi có hứng thú học tập, học sinh sẽ chủ động, tích cực học tập theonhững cấp độ từ thấp đến cao:

- Bắt chước: gắng sức làm theo các mẫu hành động của thầy cô, bạn bè

- Tìm tòi: độc lập giải quyết vấn đề nêu ra, tìm kiếm những cách giảiquyết khác nhau về một vấn đề

- Sáng tạo: tìm ra cách giải quyết mới, độc đáo, hữu hiệu

Có thể nói, làm khơi dậy hứng thú cho học sinh là một việc làm khónhưng khi các em đã có hứng thú với học tập thì giờ học sẽ có được một khôngkhí thi đua học tập sôi nổi, các em sẽ tích cực, hăng say nghiên cứu, tìm tòi vàhọc hỏi Đó chính là khởi nguồn cho sáng tạo và đương nhiên kết quả của hoạtđộng giáo dục sẽ nằm trong ý muốn của người thầy Bởi một lý do đơn giản:

“Hứng thú, ham mê học tập là một trong những nguồn gốc chủ yếu nhất của việc học tập có kết quả cao, là con đường dẫn đến sáng tạo và tài năng.”

(Viện KHGD - “ Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”.)

Từ những lý luận trên đây có thể khẳng định rằng hứng thú là một phươngtiện dạy học có hiệu quả đem đến lợi ích hai mặt đó là kết quả giáo dục của thầy

và kết quả học tập của thầy Vì vậy cũng có thể khẳng định rằng người thầyđóng vai trò trung tâm, quyết định trong việc tạo ra hứng thú cho học sinh trongquá trình học tập Trên cơ sở đó, chúng ta cần phải nhấn mạnh vai trò của ngườithầy nói riêng và những người làm công tác giáo dục nói chung, kể cả các cấpquản lý phải không ngừng nghiên cứu tìm ra các biện pháp nâng cao hứng thúhọc tập cho các em học sinh khi các em tham gia vào các hoạt động học tập.Nếu làm được như vậy, các em học sinh sẽ có cơ hội phát huy tính tích cực, chủđộng, độc lập, sáng tạo trong học tập nói riêng và đem kiến thức kỹ năng ấy vậndụng vào trong mọi mặt của đời sống

II CƠ SỞ THỰC TIỄN:

Như chúng ta đã biết, từ năm 2002 khi chương trình sách giáo khoa đượcđổi mới và sau đó là rất nhiều các chương trình về đổi mới phương pháp dạyhọc thì có thể nói chất lượng giáo dục đã không ngừng tăng lên mang lại nhữngkết quả khả quan và những tín hiệu đáng mừng Song do những yêu cầu của đặctrưng bộ môn Ngữ văn và đặc trưng vùng miền cũng như bản thân người thầynên trong những năm gần đây, vấn đề dạy học môn Ngữ văn ở một số trườngTHCS chưa đạt được những yêu cầu về chất lượng và hiệu quả Có thể tìm hiểunhững nguyên nhân cơ bản của vấn đề này, có cả khách quan và chủ quan dẫntới tình trạng trên Cụ thể có thể tóm lược trong những nguyên nhân cơ bảnsau:

+ Về chương trình sách giáo khoa:

Hiện nay mặc dù chương trình sách giáo khoa đã có sự đổi mới đáng kể

so với trước kia, học sinh đã được tiếp cận với những nội dung rất mới, phongphú về thể loại và phương thức biểu đạt nhưng trong quá trình giảng dạy nhiềunăm, tôi nhận thấy (và đây cũng là ý kiến của rất nhiều đồng nghiệp thông quacác buổi sinh hoạt chuyên môn trường, cụm, huyện.): chương trình sách giáokhoa của chúng ta còn có những phần hơi nặng so với lứa tuổi học sinh THCShoặc so với đặc trưng vùng miền Ví dụ trong chương trình sách giáo khoa Ngữvăn 7, toàn bộ phần văn nghị luận, phần văn học với các tác phẩm Thơ Đường,đây là phần kiến thức mà khi chuyển tải đến học sinh, giáo viên rất vất vả cũngnhư học sinh, các em phải khó khăn lắm mới tiếp nhận được nội dung của cáctri thức trên, đó là chưa kể đến các em học sinh ở các vùng nông thôn, trung du,miền núi Cũng có những tín hiệu đáng mừng là trong những năm gần đây, SởGD&ĐT Bắc Giang đã có những kế hoạch xây dựng khung chương trình vàphân phối chương trình cho phù hợp với từng địa phương, nhà trường, tạo điều

kiện tốt nhất để giáo viên và học sinh chủ động tìm ra những điểm hợp lý trongchương trình giáo dục và sắp xếp cho giờ dạy đảm bảo kiến thức và đảm bảoyêu cầu giảm tải.

+ Về phía địa phương, nhà trường và đồ dùng dạy học:

Trường THCS Đông Phú là một trường nằm trên địa bàn xã Đông Phú,huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang Dù chỉ cách trung tâm huyện khoảng 8kmnhưng đời sống nhân dân trong xã vẫn còn rất khó khăn Cả xã có 3 thôn nằmtrong diện đặc biệt khó khăn, các thôn khác trên 90% nhân dân sống chủ yếunhờ sản xuất nông nghiệp nên kinh tế chưa thực sự phát triển, văn hóa, giáo dụccòn hạn chế Đối với trường THCS Đông Phú, mặc dù trong những năm quavới sự đầu tư của Nhà nước và địa phương, cùng với sự cố gắng nỗ lực phấnđấu của tập thể giáo viên, nhà trường đã đạt trường chuẩn Quốc gia giai đoạn II.Nhà trường rất chú trọng đến việc đầu tư mua sắm trang thiết bị dạy học, song ởmột số bộ môn số lượng còn ít, trong đó có môn Ngữ văn Hiện nay, ngoài bộtranh chân dung các tác giả văn học (đã có từ năm 2001, nhưng còn thiếu nhiềutác giả so với chương trình sách giáo khoa mới) còn có một số bộ tranh lớp 6, 7được cấp từ năm 2004 thì hầu hết các đồ dùng học tập khác đều do giáo viên tựsưu tầm và làm nên chất lượng chưa cao

+ Về phía giáo viên:

Trong những năm qua được sự quan tâm của ngành, cùng với sự hướngdẫn của các cấp quản lý giáo dục, hầu hết các đồng chí giáo viên đều được cử đihọc các lớp bồi dưỡng về chương trình sách giáo khoa, về đổi mới phương phápdạy học…Song tình trạng dạy học vẫn còn thiên nhiều về lý thuyết và thuyếttrình đã gây nên chưa gây được hứng thú học tập cho các em, không phát huy

sự tìm tòi khám phá những điều mới mẻ của học sinh; cùng với việc thiếu thốn

về trang thiết bị dạy học như tranh ảnh minh họa, đồ dùng trực quan, dụng cụ

nghe nhìn, tài liệu tham khảo cho giáo viên cũng như học viên khiến cho việc

áp dụng dạy học theo phương pháp mới gặp nhiều khó khăn và một trongnhững nguyên nhân quan trọng nữa là việc vận dụng đổi mới phương pháp vàogiảng dạy ở môn Ngữ văn chưa đáp ứng yêu cầu Chính vì thế, dẫn đến việc dạy

- học chay tràn lan, đơn điệu, nặng về thuyết giảng một chiều, để trò ghi chéprồi học thuộc ý của thầy Cách học theo lối thụ động đó không gây được sự hàohứng tìm tòi, khám phá những điều mới mẻ trong mỗi giờ học Vì thế, nhữngkiến thức thu nhận được trở nên hời hợt, vay mượn, không thấm sâu vào trí tuệ,tâm hồn người học

+ Về phía học sinh:

Do thực tế địa phương, một số học sinh con em đồng bào dân tộc thiểu sốtrình độ nhận thức chưa cao nên dù đã học đến bậc THCS nhưng nhiều em chữviết còn xấu, viết còn chậm, sai lỗi chính tả, đọc còn ngọng, thậm chí còn yếu

về việc đọc Đây được xem như một rào cản không chỉ làm các em thiếu tự tintrước bạn bè mà còn thiếu tự tin trong giờ học Đó là trở ngại lớn cho việc họcmôn Ngữ văn, bởi học văn là phải đào sâu, tìm tòi, khám phá những kiến thức

ẩn sâu trong những văn bản, phải thực hành hình thành nên văn bản Vậy vớinhận thức của các em như thế việc học môn Ngữ văn vô cùng khó khăn Mộtthực tế nữa là hầu hết các em khi được hỏi đều nói không thích hoặc ngại họcmôn văn, trong giờ học môn Ngữ văn các em cảm thấy không có hứng thú

Đối với học sinh trường THCS Đông Phú, so với các đơn vị bạn, các emđược đánh giá ngoan ngoãn, có ý thức tốt nhưng do đặc điểm địa phương và giađình nên sau giờ học hầu hết các em đều phải phụ giúp gia đình công việc đồngáng do đó có phần nào ảnh hưởng đến việc học tập Đa số các em còn hạn chế

về tư duy logic, tư duy sáng tạo Việc học các môn học khác trong nhà trườngđối với các em đã khó khăn chưa kể đến môn học nghệ thuật kích thích trí

tưởng tượng, sáng tạo như môn Ngữ văn Bởi môn học này sử dụng thứ chấtliệu đặc biệt đó là ngôn từ với những hàm nghĩa sâu xa nên việc tiếp nhận đốivới các em càng khó khăn hơn Ngoài ra, các em có thói quen thụ động, quennghe, quen chép, ghi nhớ và tái hiện một cách máy móc những gì giáo viêntruyền đạt Điều này đã thủ tiêu óc sáng tạo, suy nghĩ của các em, biến mìnhthành những người quen suy nghĩ và diễn đạt bằng những ý vay mượn, bằngnhững lời có sẵn của người khác trong các sách tham khảo Do đó, học sinh trởthành những con người lệ thuộc vào sách vở, các em không hào hứng và khôngquen bộc lộ những suy nghĩ, tình cảm của cá nhân trước tập thể, cho nên khi nói

và viết gặp rất nhiều khó khăn

Trong những năm qua là người trực tiếp giảng dạy môn Ngữ văn, tôi luôntrăn trở và tìm ra những phương pháp nhằm khơi gợi cho học sinh hứng thú và

sự yêu thích môn học này, làm sao để chất lượng môn Ngữ văn được nâng cao,giúp các em tự tin về ngôn ngữ, biết nói và bộc lộ những suy nghĩ và tình cảmcũng như quan điểm của mình trước tập thể và ngay trong những bài viết củamình Điều quan trọng hơn, tôi muốn mỗi giờ học văn là một khoảnh khắc đángnhớ, để lại những ấn tượng đẹp đẽ trong lòng các em bởi các em chính là người

đã khám phá ra những cái hay, cái đẹp của những giá trị văn chương

Xuất phát từ thực trạng học tập môn Ngữ văn, từ thực tế giảng dạy củabản thân mình, tôi mong rằng đề tài này sẽ được sự đón nhận của đồng nghiệp

và hy vọng phần nào sẽ cải thiện được thực trạng dạy và học Ngữ văn hiện nay

CHƯƠNG II: NHỮNG BIỆN PHÁP GÂY HỨNG THÚ TRONG GIỜ HỌC MÔN NGỮ VĂN.

1 Biện pháp gây hứng thú bằng nghệ thuật lên lớp của giáo viên:

1.1 Tác động vào tình cảm học sinh là biện pháp rất quan trọng để gây hứng thú học tập Ngữ văn.

Đồng chí Lê Duẩn từng nói: “Thầy giáo không chỉ dạy cho học trò

bằng những công thức, bằng những câu, những từ có sẵn mà phải dạy bằng tất cả tâm hồn mình”

Đúng vậy, để học sinh có thể chủ động, tích cực, tự giác đặc biệt cóhứng thú với môn học thì trước hết giáo viên phải truyền dạy tri thức bằng tất

cả trái tim và lòng tâm huyết của mình, phải để học sinh cảm nhận được tâmhồn mình trong mỗi bài giảng Sự quan tâm, lòng nhiệt tình của giáo viên nhấtđịnh sẽ được học trò đáp lại một cách xứng đáng mà trước tiên là thái độ hứngthú trong việc học tập môn này, là sự nỗ lực vượt khó (vượt qua chính mình,những mặc cảm, tự ti, những khó khăn trong cuộc sống ) và cuối cùng là đạtkết quả cao trong học tập Do đó, mỗi giáo viên cần tâm niệm: Một giáo viênmãi cũng chỉ là một giáo viên, nhưng sẽ là một thầy giáo, một nhà giáo vĩ đạinếu có thể làm thay đổi được cuộc đời của học sinh theo hướng tích cực.Muốn vậy giáo viên phải thường xuyên học tập và rèn luyện về tri thức,phương pháp, kĩ năng dạy học và nhân cách, tâm hồn của mình Đó là nhữngđiều tối cần thiết cho sự nghiệp trồng người để xứng đáng với nghề nghiệp

"Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý"

1.2 Gây hứng thú học Ngữ văn bằng cách xây dựng không khí lớp học

Ngạn ngữ Đức có câu “Bắt đầu làm việc bằng sự nghỉ ngơi”

Đúng vậy, trong mọi công việc, 40 phút làm việc và 5 phút để thư giãn

sẽ mang lại kết quả lớn so với 45 phút làm việc liên tục bị gò bó Huống chi đốivới việc học - công việc liên quan đến trí óc và thường làm chúng ta mệt mỏi vềtinh thần Chỉ có sự nhiệt tình, tổ chức điều khiển giờ dạy một cách khoa học,sinh động của giáo viên mới kích thích sự hứng thú học tập trong học sinh Từ

đó, tạo ra bầu không khí tích cực thi đua giữa các học sinh Bầu không khíchung của lớp học đầy tinh thần bác ái, hài hòa và say sưa cũng góp phần rấtlớn tạo ra sự thành công của tiết học

Như vậy, không khí lớp học có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng caochất lượng dạy học, cảm xúc tích cực sẽ làm tăng hiệu suất của hoạt động nhậnthức trong học sinh

Cho nên, giáo viên phải biết cách mang một không khí thoải mái vào lớphọc Giáo viên có thể tạo không khí lớp học bằng các chuyện vui, các câu thơ,câu văn hay hình thức đố vui có liên quan đến nội dung bài học; bằng các tranh

vẽ, sơ đồ để gợi hứng thú, trí tò mò muốn khám phá bài học cho học sinh

Vì thế, trong một tiết dạy, chỉ cần một ví dụ thực tế gắn với bài giảng,một mẩu chuyện về nhà văn sẽ làm cho bầu không khí học tập thay đổi ngay;học sinh sẽ bị cuốn hút vào những giai thoại mà giáo viên kể.Và như thế lớphọc sẽ sôi động hẳn lên, học sinh sẽ hứng thú và tiếp thu bài tốt hơn

Chính sự chú ý, hứng thú do không khí lớp mang lại sẽ kích thích họcsinh tích cực làm việc hơn, quá trình tư duy sẽ được thúc đẩy Nhờ đó kiến thứccủa học sinh sẽ được mở rộng và đi sâu vào bản chất của vự việc, hiện tượng;kết quả là học sinh nhanh hiểu bài và nhớ bài lâu hơn

1.3 Tạo cho học sinh cảm giác hưng phấn, thoải mái trong học Ngữ văn

bằng sự phong phú đa dạng, luôn thay đổi về phương pháp

Giáo viên luôn thay đổi về phương pháp và các hình thức tổ chức dạy học, tạo nên sự phong phú đa dạng trong các hoạt động của quá trình dạy học sẽ làm cho học sinh cảm thấy thoải mái, không bị ức chế về mặt tâm lí bởi sự nhàm chán, mệt mỏi vì sự đơn điệu tẻ nhạt

Ví dụ: Khi dạy phần Đọc- hiểu chú thích, phần chú thích về tác giả của bài “ Tiếng gà trưa” - Xuân Quỳnh, sách giáo khoa Ngữ văn 7, tập II, thay vì dùng phương pháp vấn đáp (hỏi và ghi chép), giáo viên ghi sẵn trên bảng phụ hoặc trên máy chiếu và bỏ ngỏ những ý chính sau:

1.Tác giả:

a Cuộc đời:

- Năm sinh: , năm mất

- Tên khai sinh:

- Quê quán:

- Xuất thân trong gia đình:

- Sự kiện tiêu biểu trong cuộc đời:

b Sự nghiệp sáng tác: - Các tác phẩm chính:

- Phong cách nghệ thuật thơ:

2 Tác phẩm: - Xuất xứ:

Giáo viên yêu cầu học sinh điền vào chỗ còn trống Học sinh thay nhau làm theo yêu cầu của giáo viên Lớp học sẽ sinh động và học sinh có hứng thú học tập hơn Từ đó, ta thấy rằng các em sẽ tiếp thu kiến thức tốt hơn nếu trong giờ học có sự xen kẽ nhau giữa các hoạt động dạy học

1.4 Kích thích hứng thú học sinh học Ngữ văn bằng các tình huống có

vấn đề.

Dạy học theo tình huống là giáo viên không trình bày đơn thuần nội dungbài học mà sắp xếp lại tài liệu dạy sao cho toàn bộ bài giảng là vấn đề lớn đượcchia thành một số vấn đề nhỏ có liên quan chặt chẽ với nhau, rồi kích thíchhứng thú cho học sinh và khéo léo đưa các em vào những tình huống có vấn đề

Từ đó mà bắt đầu những phần của bài giảng Và như thế, hứng thú sẽ được duytrì đến khi nào chưa tìm ra được câu trả lời

Ví dụ: Khi dạy tác phẩm “Làng”- Kim Lân, sách Ngữ văn 9, tập I, giáoviên đặt ra những tình huống có vấn đề:

- Tại sao Kim Lân lại để cho ông Hai nghe được tin làng Chợ Dầu theoTây?

- Tại sao Kim Lân lại xây dựng nhân vật ông Hai có tính hay khoe làngnhư vậy?

Tập luyện cho học sinh biết giải quyết các vấn đề từ đơn giản đến phứctạp trong học tập không những tạo nên sự hưng phấn mà chính là chuẩn bị chocác em khả năng sáng tạo, giải quyết các vấn đề trong thực tế cuộc sống

1.5 Gắn bài giảng với thực tế cuộc sống là một trong những biện

pháp gây hứng thú học tập môn Ngữ văn.

Việc gắn nội dung bài giảng với thực tế cuộc sống là một trong nhữngbiện pháp gây hứng thú học tập môn Ngữ văn Bởi lẽ giáo viên chỉ mải mê vớinhững lí thuyết khô khan mà xa rời thực tế thì bài học sẽ thiếu tính thực tiễn,mất đi tính thuyết phục và sự lôi cuốn, không kích thích được hứng thú học tậpcủa học sinh Lúc này, Ngữ văn đối với học sinh chỉ còn là một môn học bắtbuộc, xa lạ Trong khi đó, Ngữ văn lại có ý nghĩa quan trọng đối với thực tiễn,

với tâm hồn học sinh Vì vậy, gắn dạy học với thực tế cuộc sống không những

có tính chất bắt buộc trong dạy học Ngữ văn mà còn rất cần thiết để gây hứngthú học tập cho học sinh

Ví dụ: Khi dạy bài “Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh” - sách

Ngữ văn 8 , ngoài những bài tập trong sách giáo khoa, giáo viên yêu cầu họcsinh thuyết minh về những di tích có ở địa phương sẽ làm các em tò mò muốntìm hiểu sâu sắc hơn về những kiến thức tưởng chừng như rất gần gũi mà các

em không hề biết

1.6 Ứng dụng tin học vào dạy học Ngữ văn để gây hứng thú

“Văn học là nhân học”, môn Ngữ văn không chỉ cung cấp cho học

sinh kiến thức về văn chương mà còn mang một sứ mạng cao cả là bồi dưỡngtâm hồn, nhân cách cho học sinh Vậy mà trên thực tế, học sinh ngày nay lại thờ

ơ với môn Văn Điều đó khiến cho giáo viên môn Ngữ văn không tránh khỏinhững suy nghĩ trăn trở Vấn đề đổi mới phương pháp đã được đặt lên hàng đầu

để giải quyết tình trạng nói trên Tuy nhiên, nếu giáo viên biết ứng dụng côngnghệ thông tin vào dạy học thì chắc hẳn môn Ngữ văn sẽ tác động mạnh mẽ đếntâm hồn các em hơn Những đoạn phim, những tranh ảnh, những lời ca tiếnghát không những nói hộ giáo viên nhiều điều mà còn làm cho các em say mê,hứng thú hơn môn học này

Ví dụ: Khi dạy bài “Nói với con”- Y Phương, Sách Ngữ văn 9, tập II, giáoviên cho học sinh xem một vài đoạn phim nhỏ nói về hình ảnh của lễ hội LồngTồng cùng với những lời giới thiệu về lễ hội này chắc hẳn sẽ tác động trựctiếp đến tâm hồn của các em, làm cho các em phải trăn trở suy nghĩ và từ đó sẽgây hứng thú hơn trong việc tìm hiểu nội dung lời nói của người cha trong bài