Hoạt động chủ đạo của tuổi hài nhi là giao tiếp trực tiếp với người lớn

Cùng với sự giao tiếp trực tiếp với người lớn, dần dần ở trẻ xuất hiện nhu cầu cầm nắm, sờ mó các đồ vật.. Với sự giao tiếp này, người lớn có thể giúp trẻ hành động một cách hợp lý với đ

Hoạt động chủ đạo của tuổi hài nhi là giao tiếp trực tiếp với người lớn.

Khi mới sinh ra, trẻ chưa có phương tiện để giao tiếp mà tất cả chỉ mới biểu hiện trên nét mặt trẻ Và để cho trẻ cảm thấy dễ chịu thì người lớn, đặc biệt là người mẹ thường chủ động giao tiếp với trẻ Thái độ hớn hở của bé thể hiện xúc cảm tích cực của trẻ đối với người lớn Trẻ rất vui mừng khi được giao tiếp trực tiếp với người lớn Thái độ đó tiếp tục phát triển trong suôt thời

kỳ hài nhi

Từ nhu cầu tiếp xúc da thịt với mẹ, trẻ em thấy dễ chịu khi được bế ẳm, được nép vào người lớn hoặc được hôn hít Nhưng đến khoảng tháng thứ 6, ở trẻ xuất hiện một hiện tượng mới: sợ người lạ

Lúc này em bé chỉ thích quấn lấy mẹ, bởi tình cảm mẹ con đã rất sâu đậm Khi thấy người lạ đến gần trò chuyện, em bé không mỉm cười ngay như trước mà tỏ ra sợ hãi, từ chối không muốn giao tiếp, thậm chí có bé khóc ầm lên Đây là một móc quan trọng trong quá trình phát triển cảm xúc Trong những ngày đầu, khi mới sinh trẻ chỉ có phản ứng cảm xúc thô sơ khi có nhu cầu nào

đó được thoả mãn hoặc không được thoả mãn Dần dần phản ứng ấy được phân định rõ nét hơn, em bé tỏ ra biết sử dụng một số dấu hiệu khác nhau để yêu cầu điều này, điều khác hoặc

tỏ ra khó chịu hoặc sợ hãi

Cùng với sự giao tiếp trực tiếp với người lớn, dần dần ở trẻ xuất hiện nhu cầu cầm nắm, sờ mó các đồ vật Người lớn trở thành trung tâm giữa trẻ và đồ vật Với sự giao tiếp này, người lớn có thể giúp trẻ hành động một cách hợp lý với đồ vật Nhiều khi gặp khó khăn trẻ lại muốn cầu cứu người lớn giúp nó giải quyết hành động với một đồ vật nào đó như mở một nắp hộp, khiều quả bóng ra khỏi gầm giường…

Từ hoạt động giao tiếp trong vui chơi, trẻ dần dần nảy sinh khả năng bắt chước hành động của người lớn Khi khả năng bắt chước của trẻ phát triển mạnh trong suốt thời kỳ hài nhi Đến 7 – 8 tháng, đứa trẻ đã biết chăm chú theo dõi các hành động của người lớn, và bắt chước các hành động ấy Hành động của những người xung quanh ảnh hưởng rất lớn tới sự hình thành những phẩm chất tâm lý của trẻ Thái độ của trẻ đối với sự vật và người xung quanh luôn lệ thuộc vào thái độ của người lớn Và trong quá trình đó, người lớn luôn uốn nắn hành vi của trẻ, từ đó trẻ dần dần hình thành những thói quen tốt và học được cách ứng xử đúng đắn

+ Những hoạt động vận động của bé.

Bò là vận động đầu tiên của trẻ, khoảng chừng 7 – 8 tháng trẻ bắt đầu biết bò Lúc này trẻ cố gắng vươn tới đò vật đang thu hút nó Thoạt tiên là trườn, sau đó bò lồm cồm cả hai chân hai tay Trước khi biết đi, trẻ phải có một thời gian dài học cách đứng dậy trên hai chân có vịn rồi không cần vịn tay, đi men rồi sau đó chập chững từng bước một

Trong những tháng đầu tiên, trẻ khám phá môi trường xung quanh bằng thính giác, thị giác và

cả vị giác Sau tháng thứ 3, trẻ bắt đầu dùng hai tay để sờ mó đồ vật Đến tháng thứ tư, trẻ bắt đầu nắm lấy đồ vật nhiều khi trẻ nắm chắc trong tay một đồ vật hồi lâu, tuy vậy trẻ vẫn chưa làm chủ hoàn toàn động tác nắm

Từ tháng thứ sáu trở đi, thì động tác nắm được cải thiện hơn, bàn tay hướng về đồ vật, trẻ đã bắt đầu cầm đồ vật bằng các ngón tay Càng về cuối năm động tác nắm càng chính xác hơn Khi đã cầm nắm được đồ vật trong tay, trẻ bắt đầu tập thao tác với các đồ vật trong tay Những thao tác đầu tiên rất đơn giản như cầm lấy rồi buông ra Sau đó, thao tác trở nên phức tạp hơn tạo ra những kết quả nhất định như đẩy đồ vật ra hay xích lại gần, làm con lật đật nghiêng ngã phát ra tiếng kêu loong coong

Những thao tác bằng tay của trẻ đối với đồ vật tiến bộ rất nhanh, Và các quá trình tâm lý (như quan sát, tư duy…) nảy sinh phát triển dần dần trong quá trình trẻ làm quen với thế giới xung quanh thông qua sự vận động và thao tác với đồ vật

Chỉ khi trẻ bắt đầu thực hiện các vận động và thao tác với đồ vật thì giác quan của trẻ mới phát triển mạnh hơn và có thêm nhiệm vụ mới: điều chỉnh đôi chút chính những vận động và thao tác đối với trẻ

Ngoài sáu tháng, ta nhận thấy khi đưa tay tiếp xúc với đồ vật, mắt trẻ đã biết nhìn theo tay và cuối cùng biết được vị trí của đồ vật đó Đến tròn một năm thì mắt trẻ mới xác định chính xác vị trí của đồ vật trong không gian và mới điều khiển, điều chỉnh cử động của tay một cách tương đối chính xác

Quá trình cầm nắm và thao tác bằng tay đối với đồ vật giúp trẻ biết được các thuộc tính khác nhau của chúng, do đó trẻ có thể thay đổi các ngón tay cho phù hợp với đồ vật ấy Đến mười một tháng, trẻ chỉ cần nhìn vào đồ vật mà nó định cầm, các ngón tay đã mở ra theo hình dạng thích hợp với đồ vật

Về cuối năm, sau nhiều lần thao tác với đồ vật, nhiều lần ghi lại ấn tượng về nó, thì đồ vật đã trở thành một tồn tại thường xuyên trong thế giới xung quanh trẻ với những thuộc tính ổn định Trong quá trình vận động, phát triển hành động thao tác với đồ vật, trẻ không thể tự mình thực hiện được mà phải có sự hướng dẫn, kích thích về tình cảm, trí tuệ của người lớn Nếu người lớn thường xuyên chú ý tới trẻ và tổ chức hành động cho trẻ thì trẻ sẽ có những tiến bộ rõ rệt Điều này đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển tâm lý của trẻ sau này

T 0 – 15 tháng: ừ

– Hai tháng đầu sau khi trào đời, là th i k c th tr (bao g m: não b , giác quan, ph n x , …) ờ ỳ ơ ể ẻ ồ ộ ả ạ hoàn thi n và làm quen v i môi trệ ớ ường bên ngoài

– Trong th i k này, t t c m i ho t ờ ỳ ấ ả ọ ạ động c a tr ủ ẻ đều ph thu c vào ngụ ộ ười ch m sóc T tháng ă ừ

th 3, nhu c u ứ ầ đầu tiên và c p thi t nh t c a tr là giao ti p v i ngấ ế ấ ủ ẻ ế ớ ườ ới l n

Do v y, cách giao ti p c a ngậ ế ủ ười ch m sóc v i bé là y u t quy t nh trong giai o n này Béă ớ ế ố ế đị đ ạ

c trò chuy n, ti p nh n nh ng c m xúc tích c c (âu y m, vu t ve, …) s giúp phát tri n ngôn

ng và t o h ng thú ữ ạ ứ để con ti p t c khám phá th gi i.ế ụ ế ớ

T 15 – 36 tháng: ừ

N u nh giai o n trế ư ở đ ạ ước, người ch m sóc (ông bà, b m , b o m u, …) là c th gi i c a tr ,ă ố ẹ ả ẫ ả ế ớ ủ ẻ thì giai o n này con phát hi n ra r ng ngoài th gi i kia còn có r t nhi u “v t th ” l Và ở đ ạ ệ ằ ở ế ớ ấ ề ậ ể ạ đồ

v t tr thành tâm i m tò mò và m i quan tâm hàng ậ ở đ ể ố đầ ủu c a con – ho t ạ động v i ớ đồ ậ v t

– Tr tìm hi u, khám phá ẻ ể đồ ậ v t theo hướng: “ ây là cái gì? Có th làm gì v i cái này? Làm th Đ ể ớ ế nào?” bi u hi n qua hành vi (nhìn, c m n m, c n, ể ệ ầ ắ ắ đậm, ném, …) m i th xung quanh tr ọ ứ ẻ

– Đồng th i v i ho t ớ ớ ạ động cùng đồ ậ v t, tr nh n ra m i liên h gi a t ng ẻ ậ ố ệ ữ ừ đồ ậ ớ ừ ắ v t v i t g n li n ề

v i nó M t khác ớ ặ để có th lý gi i ể ả đượ đồ ậ đc v t ó, tr c n ẻ ầ được giao ti p nhi u h n v i ngế ề ơ ớ ười

l n ây là c s và ớ Đ ơ ở động l c giúp con phát tri n ngôn ng Tuy nhiên, do ch a s d ng thành ự ể ữ ư ử ụ

th o b máy ngôn ng , mong mu n rút g n ạ ộ ữ ố ọ để ễ ễ đạ d di n t, y u t nh n th c và t duy b t ế ố ậ ứ ư ắ đầu hình thành nên tr có bi u hi n s d ng ngôn ng c a riêng tr (không gi ng v i ngẻ ể ệ ử ụ ữ ủ ẻ ố ớ ườ ới l n) – – – Câu c a con s phát tri n d n t 1 âm ti t, ủ ẽ ể ầ ừ ế đến 2, 3 âm ti t ho c các âm ti t s p x p không ế ặ ế ắ ế úng v trí i u này s d n m t i, nh ng th i gian và m c c a nó ch u nh h ng b i vi c

d y b o và trò chuy n c a ngạ ả ệ ủ ườ ới l n v i con.ớ

– Trong quá trình khám phá và tìm hi u ý ngh a c a ể ĩ ủ đồ ậ v t, tr phát tri n ngôn ng và l nh h i ẻ ể ữ ĩ ộ các quy t c xã h i.ắ ộ

– Tr b t ẻ ắ đầu thi t l p các m i quan h gi a các ế ậ ố ệ ữ đố ượi t ng, các thu c tính, ch c n ng, ý ngh a, ộ ứ ă ĩ

… c a ủ đồ ậ đượ v t c b c l trộ ộ ước h t qua giáo d c và d y b o c a ngế ụ ạ ả ủ ườ ới l n