Đặc sắc nội dung và nghệ thuật trong thơ tình puskin

Bilêlinxkin nhà phê bình lỗi lạc của văn học Nga từ những năm 40 của thế kỷ trước đã nói: “Puskin không những là nhà thơ Nga vĩ đại của thời đại mình mà còn là nhà thơ vĩ đại của tất c

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

=====o0o=====

MA SEO DÍ

ĐẶC SẮC NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

TRONG THƠ TÌNH PUSKIN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

=====o0o=====

MA SEO DÍ

ĐẶC SẮC NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

TRONG THƠ TÌNH PUSKIN

Chuyên ngành: Văn Học Nước Ngoài

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Người hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Ngọc Thúy

SƠN LA, NĂM 2015

LỜI CẢM ƠN

Khóa luận tốt nghiệp được hoàn thành với sự hướng dẫn khoa học và sự giúp đỡ tận tình của Thạc sĩ Nguyễn Thị Ngọc Thúy, nhân dịp khóa luận được công bố, em xin chân thành cảm ơn và tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô Nguyễn Thị Ngọc Thúy, người đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ tận tình cho em trong quá trình thực hiện khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn phòng đào tạo, sự quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ của tập thể thầy cô giáo trong khoa Ngữ Văn, của các ban ngành chức năng, của tập thể lớp K52 ĐHSP Văn - GDCD

Với nội dung khóa luận này em mong nhận được những ý kiến đóng góp của thầy

cô và các bạn!

Em xin chân thành cảm ơn quý thầy cô và các bạn!

Sơn La, tháng 5 năm 2015 Người thực hiện

Ma Seo Dí

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 3

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 6

4 Nhiệm vụ của khóa luận……… ….…6

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Đóng góp của khóa luận 8

7 Cấu trúc của khóa luận 8

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG 9

1.1 Con đường hình thành tài năng 9

1.2 Hành trình cuộc đời, sự nghiệp đầy vinh quang và sóng gió 10

1.3 Mặt trời của thi ca Nga 14

1.3.1 Thế giới thơ ca phong phú sắc màu 14

1.3.2 Những sáng tạo nghệ thuật 15

1.4 Đôi nét về thơ và thơ tình Puskin 15

1.4.1 Đôi nét về thơ 15

1.4.2 Thơ tình Puskin 16

Tiểu kết 18

CHƯƠNG 2: ĐẶC SẮC VỀ NỘI DUNG TRONG THƠ TÌNH PUSKIN 19

2.1 Những cung bậc cảm xúc 19

2.1.1 Tình yêu gắn với nỗi nhớ 19

2.1.2 Tình yêu đi liền với ghen tuông, hờn dỗi 21

2.1.3 Cảm xúc thăng hoa, hạnh phúc trong tình yêu 23

2.1.4 Tình yêu gắn với nỗi đau 24

2.2 Triết lí của Puskin về tình yêu 26

2.2.1 Tình yêu phải đến từ hai phía 27

2.2.2 Tình yêu là sự cảm thông, bao dung và cao thượng 28

2.2.3 Tình yêu là sự thủy chung son sắt 32

2.2.4 Tình yêu chứa đựng sự kì diệu và bất ngờ 34

Tiểu kết 35

CHƯƠNG 3: ĐẶC SẮC VỀ NGHỆ THUẬT TRONG THƠ TÌNH PUSKIN 36

3.1 Nghệ thuật sử dụng ngôn từ trong thơ Puskin 36

3.1.1 Ngôn từ trong sáng, giản dị 36

3.1.2 Ngôn từ ngắn gọn, hàm súc cao 38

3.2 Không gian và thời gian nghệ thuật trong thơ tình Puskin 40

3.2.1 Không gian nghệ thuật 40

3.2.2 Thời gian nghệ thuật 43

3.3 Kết cấu vòng sóng 45

Tiểu kết 50

KẾT LUẬN 51 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Văn học Nga thế kỷ XIX là một trong những nền văn học phong phú và tiên

tiến của nhân loại Hơn 100 năm đã đi qua vậy mà tất cả chúng ta vẫn phải khâm phục, ngạc nhiên về sức sống mãnh liệt cũng như tốc độ phát triển phi thường của nền văn

học Nga thế kỷ XIX M.Gorki từng nhận định: không có một nền văn học phương Tây

nào ra đời với một khí thế mạnh mẽ với một tốc độ thần kỳ trong một ánh hào quang rực rỡ của tài năng như nền văn học của ta [10;10] Với những thành tựu đã đạt được

ở thế kỷ XIX văn học Nga đã đưa mình vượt lên, sánh ngang với các quốc gia phương Tây

Nếu như trước thế kỷ XIX văn học Nga chỉ dừng lại ở trong biên giới quốc gia thì sang thế kỷ XIX, với những bước tiến vượt bậc nước Nga đã khẳng định có một nền văn học khiến nhân loại phải kinh ngạc Chỉ chưa đầy một thế kỷ, nước Nga đã sản sinh ra những chùm sao sáng chói gắn liền với những tên tuổi vĩ đại góp phần làm rực sáng bầu trời văn học Nga nói riêng và văn đàn văn học của thế giới nói chung Nhân dân Nga luôn tự hào về những ngôi sao sáng của văn học nước mình như: Puskin, Lecmôntôp, Gôgôn, Đôxtôiepxki, Shêkhôp, Tuôcghênhep, L Tônxtôi, Bilêlinxki, Senưsepxki Tìm hiểu về lịch sử văn học Nga thế kỷ XIX sẽ giúp người viết hiểu rõ hơn về văn học Nga và cũng là tiền đề để người viết tìm hiểu về Puskin cùng những nhà thơ, nhà văn thế kỷ XIX

1.2 Puskin - người được mệnh danh là “Mặt trời thi ca Nga” là một con người,

người nhất trong thời đại bấy giờ Ông là nhà thơ ca ngợi tự do, đấu tranh chống nô lệ

và cường quyền là người nói lên ước mơ và hy vọng của nhân dân Bilêlinxkin nhà

phê bình lỗi lạc của văn học Nga từ những năm 40 của thế kỷ trước đã nói: “Puskin

không những là nhà thơ Nga vĩ đại của thời đại mình mà còn là nhà thơ vĩ đại của tất

cả các dân tộc và của tất cả các thế kỷ, ông là thiên tài của Châu Âu, là vinh quang của toàn trái đất” [13,8]

Như vậy Bilêlinxkin đã khẳng định vai trò quan trọng và tầm ảnh hưởng của Puskin không chỉ dừng lại ở nước Nga, không chỉ đóng khung trong thế kỷ XIX, mà tên tuổi của Puskin mãi trường tồn cùng thời gian, cùng bạn đọc và những người yêu thơ văn

Người ta nói rằng Puskin là một hiện tượng đặc biệt, một trường hợp duy nhất không thể tách rời ra khỏi nước Nga vì ông chính là tâm hồn Nga đẹp đẽ và thuần khiết, là người đã hiến dâng cả cuộc đời sôi nổi, khẩn trương, luôn luôn tràn ngập sức sống cho Tổ Quốc và nhân dân

Puskin là niềm kiêu hãnh của mỗi người dân Nga và của chung nhân loại, ông là người xứng đáng nhất, trọn vẹn nhất cho văn học Nga khép lại quá khứ và mở ra một giai đoạn mới cao hơn, huy hoàng hơn Viết về Puskin là ta đang viết về toàn bộ nền văn học Nga, bởi vì ông là người mở đầu, người đặt nền móng cho mùa xuân thơ ca Nga, Puskin là người đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với văn học Nga thế kỷ XIX Khóa luận cũng không nằm ngoài mục đích muốn góp một phần nhỏ nhằm hoàn thiện hơn việc tìm hiểu, đánh giá đúng vai trò, vị trí của Puskin trong nền văn học của nước Nga nói riêng và thế giới nói chung

1.3 Tuy rằng cuộc đời làm thơ, viết văn của Puskin rất ngắn ngủi nhưng ông để

lại cho đời một khối lượng tác phẩm đồ sộ với những thể loại khác nhau như: Tiểu thuyết, truyện ngắn, kịch trong đó có thơ trữ tình nổi bật với mảng thơ tình yêu

Đề tài tình yêu từ lâu đã được các nhà thơ vận dụng làm nguồn cảm hứng cho việc sáng tác thơ ca Tình yêu từ lâu đã trở thành một đề tài lớn của thơ ca nhân loại Không nhà thơ nào lại không đưa tình yêu vào đứa con tinh thần của mình Mọi cung bậc cảm xúc, mọi biến đổi của hành vi và những rung động tinh tế trong tâm hồn con người đều được thể hiện trong thơ ca, tình yêu luôn là một ẩn số, khi chưa yêu, đã yêu, thậm chí đã chia tay nhưng người ta vẫn chưa thể định nghĩa được một cách trọn vẹn tình yêu là gì, cũng như không thể định nghĩa hay giải thích được vì sao yêu nhau rồi lại phải chia tay,

Nhân loại đã chứng kiến sự xuất hiện của các nhà thơ tình vĩ đại như: Goethe, Êxênhin, Tago, Aragông Tuy nhiên, thơ tình để đạt đến đỉnh cao của nó không thể không nhắc đến những tác phẩm viết về đề tài tình yêu của Puskin, người được mệnh

danh là “Mặt trời thi ca Nga” Những bài thơ tình của Puskin đã làm nên sự bất hủ và

không phải ngẫu nhiên ông có thêm một tên gọi khác đó là “ông hoàng thơ tình” Những bài thơ tình của Puskin đã sống mãi với thời gian, bất tử trong lòng bạn đọc Puskin đã cảm nhận, đã định nghĩa về tình yêu như thế nào? những biểu hiện của tình yêu cũng như quan niệm về tình yêu ra sao? mà khi đọc thơ ông đã làm cho những

người chưa yêu hay đang yêu và đã yêu phải suy ngẫm Bởi vậy khóa luận mong muốn được đi sâu vào nghiên cứu một số chủ đề trong thơ tình yêu của Puskin

1.4 Là một người mến mộ và yêu thích thơ tình yêu của Puskin, tôi luôn mong

muốn được tìm hiểu sâu hơn về những đóng góp của ông trong mảng thơ tình yêu cũng như vị trí của Puskin đối với văn học Nga thế kỷ XIX Vì vậy tôi mạnh dạn lựa

chọn Đặc sắc nội dung và nghệ thuật trong thơ tình Puskin làm đề tài nghiên cứu

Mong rằng kết quả nghiên cứu sẽ bổ sung thêm cho những nghiên cứu ngắt quãng, trong khi tìm hiểu về thơ tình yêu của Puskin ở bạn đọc trong thời gian qua Với cách hiểu, cách khai thác của bản thân qua khóa luận đã rèn luyện thêm kỹ năng trong công tác nghiên cứu khoa học của cá nhân tôi và là tài liệu tham khảo cho những người quan tâm tới thơ tình yêu của Puskin, cũng như công tác giảng dạy ở trong trường phổ thông sau nay

2 Lịch sử vấn đề

Nói đến Puskin không thể không nhắc đến những danh hiệu như: Cha đẻ của nền

văn học Nga, khởi đầu của mọi khởi đầu, đồng thời ông là người đã đưa văn học Nga

bước sang một trang mới của lịch sử văn học nước nhà thế kỷ XIX Cho đến thời điểm này, nghiên cứu về Puskin nói riêng và các tác phẩm của ông nói chung đã có rất nhiều, bao gồm những công trình nghiên cứu lớn nhỏ, các bài viết của các tác giả trong và ngoài nước Những câu thơ của Puskin gắn liền với ngôn ngữ Nga, vậy nên các nhà dịch thơ đã gặp rất nhiều khó khăn khi dịch các tác phẩm của ông sang ngôn ngữ khác,

đó là thực trạng chung không chỉ tồn tại ở Việt Nam, mà các nhà dịch thơ nước ngoài cũng đã thú nhận sự bất lực, bởi vì khi dịch sang một ngôn ngữ khác thì đã mất đi gần hết vẻ đẹp giản dị mà kiêu kỳ của câu thơ mang đậm chất ngôn ngữ Nga

Vậy nhưng, thơ Puskin vẫn vươn mình vượt qua rào cản ngôn ngữ, để len lỏi vào trái tim hàng triệu đọc giả trên khắp thế giới Những tác phẩm của ông được xuất bản tới 3000 lần và dịch ra 90 thứ tiếng trên thế giới, đó là những minh chứng khẳng định giá trị đích thực cũng như sức mạnh của thơ tình Puskin

Công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hải Hà tập trung khai thác đi sâu về cuộc đời sáng tác của Puskin và tìm hiểu rất kỹ về cuộc đời nhà thơ theo từng giai đoạn Tất cả những điều đó đã khắc họa rõ nét cuộc đời của một thiên tài văn học lỗi lạc thế kỷ XIX Không chỉ vậy công trình cũng đề cập tới thơ trữ tình của Puskin với

các chủ đề: Ca ngợi tự do, vạch trần chế độ chuyên chế, công trình khẳng định: “điểm

nổi bật trong thơ tình yêu đôi lứa, tình bạn bè đồng chí của thơ Puskin là sự chân thành cao độ” [8;50] cũng vẫn là lời nhận xét của tác giả Nguyễn Hải Hà “đặc điểm thơ trữ tình Puskin là ở nội dung tư tưởng sâu sắc, tính nhân đạo cao được biểu hiện trong một hình thức hoàn hảo Điểm này làm Puskin khác các nhà thơ, nhà văn cách mạng tháng chạp, thơ văn của họ có giá trị động viên rất lớn nhưng về mặt nghệ thuật chưa thực sự hoàn chỉnh, thơ trữ tình của thi sỹ là “tiếng đáp lại”, “tiếng dội” của thực tế khách quan” [8;54]

Qua công trình nghiên cứu của mình tác giả Đỗ Hồng Chung đã chỉ ra rằng:

“Puskin là người tổng kết sự phát triển của toàn bộ nền văn hoc Nga Trải qua 8 thế

kỷ trước đó và đồng thời làm người mở đường cho văn học Nga thế kỷ XIX tiến tới những đỉnh cao huy hoàng” [5;13]

Bên cạnh đó Đỗ Hồng Chung cũng tiếp tục khẳng định: “Thơ Puskin là những

chặng đường của nỗi riêng chung và chung riêng, là cuốn nhật ký thơ đắm say, nồng nhiệt của một tâm hồn yêu thương cuộc đời và con người Thơ Puskin là tư tưởng, tình cảm puskin” [5;68]

Giống như nhiều công trình nghiên cứu khác, các tác giả đào sâu nghiên cứu về cuộc đời Puskin qua các giai đoạn thơ ấu, giai đoạn đi học, giai đoạn lưu đày, giai đoạn 1825, những năm cuối đời và các tác phẩm trong các giai đoạn đó Công trình nghiên cứu nội dung sáng tác của Puskin với các chủ đề: Tự do, lên án chế độ, tình cảm với nhũ mẫu, tình bạn bè đồng chí Trong đó tập trung đi sâu vào nghiên cứu về trường ca, tiểu thuyết thơ, tiểu thuyết lịch sử cùng văn xuôi và truyện ngắn của ông

Công trình cũng đánh giá: “Puskin nói lên tâm trạng và khát vọng của nhân dân, dùng

văn thơ làm vũ khí đấu tranh chống Nga hoàng và giai cấp thông trị, bảo vệ nhân dân, Puskin là nhà thơ nhân đạo yêu thương tôn trọng con người, đấu tranh cho tự do, hạnh phúc con người” [6;112]

Với lời bạt kỹ lưỡng và trang trọng của Hoàng Chung Thông, cũng giống như tác giả Nguyễn Hải Hà, Hoàng Chung Thông giới thiệu về tiểu sử, sự nghiệp sáng tác

cùng các chủ đề chính trong thơ trữ tình Puskin Tác giả khẳng định: “Thơ Puskin

thường ngắn gọn trong sáng, ông dùng rất ít lời để nói về một sự việc lớn, từ một sự kiện cách mạng đến một đề tài tình yêu Bài thơ của ông ở một khối kết hợp không thể cắt rời ra, ở đây không có hào nhoáng cầu kỳ, rắc rối, lấy lấn ý, đem hình thức thay

Không những vậy trong công trình nghiên cứu này, bàn về sư giản dị và tinh tế

trong thơ Puskin tác giả đã mượn nhận xét của nhà phê bình Bilêlinxkin “phần lớn tác

phẩm của Puskin là những tác phẩm tinh tế, đối với đông đảo bạn đọc tựa hồ như đó

là rất bình thường Nhưng để hiểu được những tác phẩm đó lại phải có một khứu giác hết sức tinh vi, hơn nữa lại phải có một thứ vị giác chỉ phân biệt được những mùi vị gì

là kiên cường và đột xuất” [16;34]

Lưu Đức Trung đã khai thác cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Puskin bằng

cách trình bày Tiểu thuyết hóa Công trình nghiên cứu còn đề cập đến một số chủ đề

trong thơ trữ tình của ông Công trình góp phần khắc họa thêm chân dung của nhà thơ Puskin cùng nội dung thơ trữ tình của ông

Khi nghiên cứu về thơ Puskin tác giả Trần Vĩnh Phúc đã khẳng định: “Thơ ca

Puskin trước hết là cuộc sống, tâm trạng và số phận của một con người, con người Puskin riêng tư, song gắn máu thịt với con người xã hội và thời đại, và với cả con người đương thời chúng ta hôm nay” [14;11]

Nội dung thơ của Puskin không những phản ánh hiện thực cuộc sống, tâm tư, tình cảm của ông, của xã hội Nga thế kỷ XIX mà cả những tâm tư, tình cảm của chúng

ta những con người của thời đại ngày nay Đó là lí do không phải ngẫu nhiên mà tác

giả Trần Vĩnh Phúc lại đưa ra nhận xét rằng: “Thơ ca của Puskin thấm nhuần sâu sắc

tư tưởng của các chiến sĩ tháng chạp và chủ nghĩa nhân đạo Ông đã dũng cảm ca ngợi tự do trong thế kỷ bạo tàn Tôn vinh tình bạn, tình yêu, cái đẹp của cuộc sống và của tâm hồn con người, cũng như vẻ đẹp thiên nhiên nước Nga Đặc trưng của thơ ca Puskin – đó là tinh thần nhân đạo sâu sắc, tình giản dị, vẻ kiều diễm và tính nhạc của câu thơ” [14;9]

Trong công trình nghiên cứu này tác giả Lê Lưu Oanh cũng chỉ ra rằng Puskin là người đặt nền móng cho sự phát triển của ngôn ngữ văn học Nga trong sáng, điêu luyện, đâm đà chất dân tộc Văn thơ của ông gần gũi với văn học Nga , tỏa sáng cốt cách dân tộc và hương vị Nga

Trong nghiên cứu này, tác giả cũng nhận định rằng một trong những chủ đề lớn

của thơ trữ tình Puskin là tình yêu: “Hầu như tình yêu, tình bạn luôn luôn là những

tình cảm chi phối nhà thơ nhiều nhất và là ngọn nguồn trực tiếp nhất của hạnh phúc

và đau khổ của cả cuôc đời ông” [13;198]

Cũng giống như những công trình nghiên cứu khác, Thúy Toàn khái quát lại tiểu

sử sáng tác của nhà thơ, các khuynh hướng như chủ nghĩa lãng mạn, chủ nghĩa hiện thực, các thể loại sáng tác như thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch lịch sử, ở thể loại nào Puskin cũng đạt được những thành tựu rực rỡ Đúng như lời nhận xét của Bilêlinxki

từng nhận định “Puskin không chỉ là người biểu hiện mạnh mẽ nhất các tư tưởng và

chí hướng của các đại biểu giai đoạn đầu tiên trong quá trình phát triển phong trào cách mạng, những chiến sĩ tháng chạp, mà còn phản ánh rõ ràng hơn cả trong sáng tác của mình mối mâu thuẫn bi thảm gắn với giai đoạn cách mạng quý tộc ấy, vì nhân dân mà không có nhân dân Puskin không những nhận thức mà còn phản ánh được”

[17;150]

Như vậy việc đi sâu khám phá những giá trị trong thơ trữ tình Puskin với mảng thơ tình yêu sẽ mãi là chủ đề hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu Có rất nhiều những công trình nghiên cứu đã và sẽ tiếp tục nghiên cứu, điều này là minh chứng rõ ràng nhất có thể khẳng định vị trí, tầm cỡ của Puskin cũng như những giá trị trường tồn trong thơ Trữ tình nói chung và thơ tình yêu nói riêng của của ông Vậy nhưng khi nhìn lại chặng đường và những công trình nghiên cứu về Puskin nói chung và thơ tình

yêu nói riêng, chưa có công trình nào đào sâu nghiên cứu riêng biệt về Đặc sắc nội

dung và nghệ thuật trong thơ tình Puskin Bằng sự hiểu biết của người viết, trên cơ sở

tiếp thu học hỏi những thành tựu của các công trình nghiên cứu về Puskin và thơ trữ

tình, tình yêu của ông Tôi mạnh dạn chọn Đặc sắc nội dung và nghệ thuật trong thơ

tình Puskin Mong rằng với việc tìm hiểu này sẽ tiếp tục con đường tìm tòi, khám phá

thơ tình yêu của Puskin Với cách khai thác và những điều gửi gắm trong khóa luận người viết hi vọng sẽ nhận được sự đồng tình của bạn đọc và những người quan tâm

tới “ông hoàng thơ tình” Puskin

3 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tƣợng nghiên cứu

Khóa luận đi sâu vào tìm hiểu về những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật

trong thơ tình của Puskin

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Thơ trữ tình của Puskin không những đa dạng và phong phú về mặt nội dung phản ánh mà còn đồ sộ về số lượng tác phẩm với hơn 800 bài thơ trữ tình cùng nhiều

thể loại như tụng ca, tình ca trào phúng, thơ gửi bạn song trong pham vi của khóa luận này chúng tôi chỉ tập trung đi sâu vào tìm hiểu về chủ đề tình yêu đôi lứa

Văn bản khảo sát là tuyển tập thơ trữ tình A.X Puskin do Thúy Toàn tuyển chọn

Nxb Văn học, Hà Nội, 2003

4 Nhiệm vụ của khóa luận

Khóa luận nhằm giải quyết và làm nổi bật về đặc sắc nội dung và nghệ thuật trong thơ tình yêu của Puskin

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện khóa luận này chúng tôi sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp nghiên cứu Trong đó chú trọng đến phương phá thống kê, so sánh và phân tích

5.1 Phương pháp thống kê

Đây là phương pháp quan trọng, dựa vào những khảo xát cụ thể để chứng minh cho nhận định, đánh giá Với số lượng sáng tác đồ sộ với nhiều thể loại khác nhau, phương pháp thông kê giúp người nghiên cứu tránh bị sa đà mà đi sâu nghiên cứu những vấn đề trọng tâm Bên cạnh đó phương pháp này cò giúp người đọc thông kê các hình ảnh, chi tiết trong các bài thơ để làm sáng rõ nội dung, nghệ thuật trong các tác phẩm viết về đề tài tình yêu của Puskin

5.2 Phương pháp so sánh

Phương pháp này được tiến hành trên hai bình diện:

- So sánh giữa các tác phẩm về đề tài tình yêu của Puskin để thấy được sự đa dạng, phong phú về tư tưởng, tình cảm của nhà thơ Qua đó làm bật lên tài năng và cá tính sáng tạo cũng như những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật trong thơ ông

- So sánh các bình diện trong thơ tình yêu của Puskin với R.Tago, Xuân Diệu và một số nhà thơ khác để thấy được những nét chung và những nét riêng mang dấu ấn cá nhân độc đáo

5.3 Phương pháp phân tích

Là phương pháp cơ bản, được sử dụng thường xuyên trong quá trình nghiên cứu phân tích một số đoạn hay toàn tác phẩm để làm sáng tỏ những nhận định, đánh giá xung quanh thơ tình yêu của Puskin

Tiến hành phân tích các bài thơ trong phạm vi nghiên cứu của khóa luận nhằm chỉ ra đặc sắc nội dung và nghệ thuật mà khóa luận nghiên cứu

6 Đóng góp của khóa luận

Khóa luận bước đầu làm sáng tỏ về nội dung và nghệ thuật đặc sắc trong thơ tình yêu của Puskin Thông qua việc tìm hiểu và nghiên cứu đề tài sẽ tăng cường thêm sự hiểu biết của mình về văn học Nga nói chung và nội dung, nghệ thuật trong thơ tình

yêu của Puskin nói riêng

Khóa luận mong muốn góp phần nào đó giúp người đọc cảm, hiểu về thơ tình yêu của Puskin một cách sâu sắc và thấu đáo hơn Không những vậy người viết cũng mong rằng qua khóa luận sẽ giúp người đọc trả lời được câu hỏi vì sao Puskin được mệnh danh là ông hoàng thơ tình, vì sao những tác phẩm của ông lại có thể vượt qua rào cản ngôn ngữ để đến với bạn đọc khắp thế giới

7 Cấu trúc của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận khóa luận gồm ba chương:

Chương 1: Một số vấn đề chung

Chương 2: Đặc sắc về nội dung trong thơ tình của Puskin

Chương 3: Đặc sắc về nghệ thuật trong thơ tình của Puskin

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG 1.1 Con đường hình thành tài năng

Puskin là một trong những vì sao sáng trên bầu trời văn học của nước Nga nói riêng và trên thế giới nói chung Sự nghiệp văn học của ông gắn liền với sự phát triển của cả một thời đại, với toàn bộ nền văn học nước Nga Puskin không chỉ tiếp thu những truyền thống của văn học cổ điển Nga mà còn phát huy và hoàn thiện nó Bên cạnh đó ông cũng đã đưa nền văn học này tới một trình độ cao hơn, mở đầu cho một nền văn học mới ở nước Nga Có lẽ chính vì vậy mà Puskin được coi là người đặt nền móng cho chủ nghĩa hiện thực Nga, người xây dựng nên ngôn ngữ Nga vĩ đại

Vào năm cuối cùng của thế kỷ XVIII, năm 1799 cuộc sống của người dân Nga sẽ chẳng có gì thay đổi, Văn học Nga vẫn sẽ mãi ngủ yên cùng với với những tháp nhọn, mái tròn ngày ngày phơi mình trang nghiêm dưới ánh nắng Đó sẽ là một ngày bình thường như những ngày u ám khác của người dân Nga, của đất nước Nga nếu điều kỳ diệu đó không xảy ra Ngày 6/6/1799 là một ngày đáng nhớ không chỉ của riêng dòng

họ Puskin mà đối với cả thành Maxtcơva, cả nước Nga và cả nhân loại Đó là ngày Alêcxanhđrơ Xecgâyêvits Puskin ra đời, Người đã đem đến luồng gió mới thổi vào cuộc sống của người dân Nga, Người đã đánh thức nền văn học những tưởng đã ngủ quên, khai sáng và mở đường cho nền văn học Nga bước sang một trang mới Không những vậy Puskin còn là người đem lại vinh quang và niềm kiêu hãnh cho đất nước Nga, góp phần làm rực sáng nền văn học Nga trên bầu trời văn học thế giới

Gia đình Puskin thuộc dòng dõi đại quý tộc Cha ông là một người thông thạo tiếng Pháp và yêu văn học Pháp, ông dù bận rộn với công việc xã hội nhưng vẫn đề cao việc học hành của con cái vì vậy ông đã mời nhiều gia sư giỏi về nhà Được tiếp xúc với rất nhiều môn học nhưng Puskin tỏ ra thích thú nhất với thể loại văn chương Tài không đợi tuổi, khi bốn tuổi ông đã thạo tiếng pháp và biết làm thơ bằng tiếng Pháp, đến năm tám tuổi Puskin đã nghĩ ra một vở hài kịch, mười tuổi đã đọc rất nhiều các tác phẩm văn học Nga và văn học của các nước Tây Âu Có thể nói Puskin đã được tiếp xúc với văn học từ rất sớm Chú của Puskin cũng là một nhà thơ tên tuổi lúc bấy giờ, các nhà thơ, nhà văn lớn thời đó, họ thường đến đàm đạo các vấn đề văn học tại nhà bố mẹ Puskin Chính nhờ điều này đã hình thành dần trong tâm hồn non trẻ của Puskin một thế giới thi ca đầy nhạc điệu Bên cạnh đó không thể không nhắc đến

những câu chuyện về vua Piốt đại đế của bà ngoại kể cho Puskin nghe, cả một kho truyền thuyết dân gian cùng tiếng Nga trầm bổng của lão nô bộc, kể mỗi khi cùng Puskin dạo chơi trên phố cổ hay những đồng quê yên ả và tất nhiên ta không thể không nhắc đến những bài dân ca Nga của nhũ mẫu Aria Kôđiônnôpna Chúng đã in sâu vào tâm trí của nhà thơ, để sau này chúng vẫn đổ bóng vào trong những câu thơ, bài thơ của Puskin

1.2 Hành trình cuộc đời, sự nghiệp đầy vinh quang và sóng gió

1.2.1 Thời kỳ học ở trường Li-xê (1811-1817)

Năm 1811 Puskin từ biệt gia đình, từ giã tuổi thơ êm đẹp đến học tập tại trường

Li-xê Ở đây, Puskin đã được tiếp xúc với những thầy giáo, bạn bè có tư tưởng tự do

Do vậy tư tưởng tự do đã bắt dễ ngay vào tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ Không những vậy, năm 1812, cuộc chiến tranh chống đế quốc Napoleon thắng lợi đã tác động rất lớn đến Puskin, làm cho ông thêm tự hào về sức mạnh của nhân dân Nga Thế giới quan của nhà thơ hình thành gắn liền với những tư tưởng tự do của thời đại, với tinh thần yêu nước và niềm tự hào của nhân dân Nga chiến thắng

Trong thời gian này Puskin sáng tác liên tục Bài thơ xưa nhất của Puskin còn

lại đến nay là Gửi Nastaasa (1813) Năm 1814, tờ Người truyền tin Châu Âu đăng bài

Gửi bạn thơ của Puskin Thơ trữ tình của Puskin thời kỳ này thường ngợi ca tình bạn,

tình yêu, nỗi hân hoan trong cuộc sống Trong các bài thơ trữ tình, Puskin đã thể hiện

chủ đề văn hóa nghệ thuật Gửi Giu-cốp-xki, Thị Trấn, Ngay trong thời kỳ này,

Puskin đã thẻ hiện khuynh hướng vượt ra ngoài phạm vi nhà trường, đề cập đến những

đề tài có ý nghĩa xã hội Do đó hàng loạt bài thơ chủ đề Tổ quốc, Tự do xuất hiện, bài thơ Hồi ức hoàng hôn là một chứng cứ để ta thấy rõ tinh thần yêu nước của Puskin

Tinh thần nhiệt tình tự do, chống chế độ độc tài được ông thể hiện rõ nhất trong bài

Gửi Lixinhi Ngoài ra Puskin cũng quan tâm tới trường ca với các tác phẩm Tu sĩ

(1813), Boova (1814)

Như vậy, nội dung sáng tác của Puskin thời kỳ học tại trường Li-xê tương đối phong phú nhưng về mặt nghệ thuật thì trình độ còn non, chịu ảnh hưởng của các nhà thơ lớp đàn anh Tuy nhiên có nhiều dấu hiệu chứng tỏ rằng Puskin sẽ còn vươn cao hơn, đi xa hơn các bậc nghê sỹ tiền bối của mình

1.2.2 Thời kỳ Pêtecbua (1817-1820)

Sau khi tốt nghiệp trường Li-xê cùng với thành tích xuất sắc, ông được bổ nhiệm vào cơ quan ngoại giao, được tiếp xúc với xã hội thượng lưu, dần dần ông nhận ra rằng

Tất cả điều ngu ngốc một giuộc, ông chán nản và cảm thấy không thể hòa nhập với

cuộc sống thượng lưu và giới quý tộc Ông đã hòa mình vào không khí cách mạng ở thủ đô, liên hệ mật thiết với nhiều nhà cách mạng Trong thời kỳ này các sáng tác của ông đã đề cập đến những chủ đề xã hội lớn lao Thi sĩ đã viết hàng loạt bài thơ nói lên

tư tưởng tình cảm của tầng lớp tiến bộ nhất nước Nga lúc bấy giờ như: Tự do (1817),

Gửi Traadaev (1818), Noel (1818), Làng quê (1819)

Năm 1819, ông cho ra đời tác phẩm lớn đầu tiên đó là bản trường ca Rutxlan và

Liutmila Tác phẩm này được bắt đầu viết từ năm 1817 lúc Puskin sắp ra trường Nhờ

có tác phẩm này mà địa vị của Puskin đã được nâng lên ngang hàng với các nhà thơ có tên tuổi lúc bấy giờ

1.2.3 Thời kỳ bị lưu đày (1820-1826)

Năm 1820, Puskin bị Nga hoàng đày xuống phương Nam, vì những bài thơ nói lên tinh thần tự do và chống chế độ nông nô Phương Nam đối với Puskin là một miền quê mới, thiên nhiên ở đây đã mở ra trước mắt người thanh niên đầy nhiệt huyết những triển vọng tốt đẹp Không những vậy cảnh sắc thiên nhiên nơi đây chính là sức sống, là nguồn cảm hứng vô tận để Puskin tiếp tục cầm ngòi bút của mình sáng tác cũng như cống hiến những tác phẩm của mình cho nhân dân, cho đất nước Không chỉ là nơi có cảnh sắc thiên nhiên đẹp mà mảnh đất phương nam thời kỳ này còn là nơi hoạt động mạnh mẽ của các tổ chức cách mạng Cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở Hy Lạp (gần miền Nam nước Nga) đã ảnh hưởng nhiều đến tinh thần yêu tự do, yêu nước vốn có của thi sĩ và lại được

thể hiện trong hàng loạt thơ trữ tình: Gửi Ô-vít (1821), Người tù (1821), Con chim nhỏ

(1818) Ông ca ngợi những chiến sĩ đấu tranh cho tự do, những người khởi nghĩa Hy Lạp:

Cô nàng Hy Lạp thủy chung (1821), ca ngợi chiến tranh giải phóng: Chiến tranh (1821),

ca ngợi việc dùng bạo lực để đấu tranh chống bạo lực: Chiếc dao găm (1821)

Không chỉ sáng tác thơ trữ tình, Puskin còn quan tâm tới trường ca, ông muốn thử sức mình ở một thể loại lớn hơn cũng như sáng tạo và thể hiện một phương pháp sáng tác

mới: Phương pháp lãng mạn Năm 1820 bản trường ca đầu tiên ra đời Rutxlan và Liutmila

Tuy vừa ra đời nhưng bản trường ca đã gây được tiếng vang lớn Nhà thơ Giucôpxki -

người từng được mệnh danh là là đã phát hiện ra chủ nghĩa lãng mạn cho văn học Nga đã

đề vào bức ảnh của mình gửi cho Puskin Thầy chiến bại tặng trò chiến thắng, hành động

của cha đẻ chủ nghĩa lãng mạn văn học Nga lại một lần nữa khẳng định sự thành công trong tác phẩm của Puskin Không ngủ quên trước thành công, Puskin còn lần lượt cho ra

đời hàng loạt tác phẩm trường ca như: Người tù Kapka, Anh em kẻ cướp, Đoàn người

Zigan Các tác phẩm này đều phản ánh sự bất mãn và thái độ không thỏa hiệp của tầng lớp

thanh niên tiến bộ lúc bấy giờ với xã hội hiện hành Với những thành công vang dội của những bản trường ca này, Puskin được coi là nhà thơ hàng đầu của khuynh hướng lãng mạn tích cực trong văn học Nga đầu thế kỷ XIX

Năm 1823, ông lại bắt tay vào viết bộ tiểu thuyết Epghênhi Ônhêghin, trong bộ tiểu

thuyết này Puskin đã thể hiện, sáng tạo một phương pháp sáng tác mới là phương pháp chủ nghĩa hiện thực Đây là một tác phẩm bằng thơ, được viết trong tám năm và cũng đem đến những thành công to lớn trong sự nghiệp sáng tác của Puskin Cùng với sự thành công của tác phẩm này có thể coi Puskinn là người khai phá chủ nghĩa hiện thực

Như vậy, ngược với sự mong đợi của Nga hoàng, Puskin không những không thay đổi tư tưởng tiến bộ, mất đi niềm đam mê sáng tác khi bị đày xuống phương Nam,

mà chính nhờ chuyến đi này lại làm ông càng tin tưởng vào hướng đi của mình, giúp ông có nguồn cảm hứng sáng tác và tạo ra những tiếng vang lớn, đưa tên tuổi của ông ngày càng bay cao hơn Nga Hoàng nhận thấy viêc lưu đày ông ở phương Nam không

có tác dụng gì, vậy nên tháng 8-1824 Puskin tiếp tục bị Nga Hoàng ra lệnh bị đi đày lên phương Bắc Tại phương Bắc Puskin sống tại làng Mikhailovskoie, thuộc trại ấp của cha mình và bị chính quyền Nga Hoàng quản thúc chặt chẽ Tại đây, ông sống cuộc sống cô đơn buồn tẻ, cuộc sống cách li với thế giới bên ngoài Vậy nên ông gần gũi hơn với nhũ mẫu, người mà ông coi là nguồn mến thương nâng bước cuộc đời mình Không chỉ vậy, cũng nhờ đó mà Puskin đi sâu tìm hiểu về cuộc sống của những người nông dân, ông được tiếp xúc được trải nghiệm cuộc sống bình dị đó, điều này làm cho Puskin dần dần thoát khỏi cơn khủng hoảng thế giới quan trầm trọng của mình Giờ đây, cuộc sống con người, thiên nhiên được ông miêu tả một cách chi tiết, chân thực và xinh động hơn Những tác phẩm xuất sắc của Puskin trong thời kỳ này là

những tác phẩm nói về tình bạn, tình yêu: 19-10, Bức thư bị đốt cháy, Gửi K (1825),

những bài thơ viết về đề tài chính trị: Anđơrese và các chương 3,4 của tiểu thuyết thơ Epghênhi Ônhêghin

Muốn hiểu biết về cuộc sống đương thời một cách chi tiết, xinh động và sâu sắc, muốn tái hiện lại những giai đoạn quan trọng của lịch sử đấu tranh dân tộc một cách đầy

đủ nhất, điều đó đã thôi thúc Puskin cho ra đời tác phẩm: vở bi kịch lịch sử Boris

Godunov (1825) Đây là vở bi kịch đầu tiên trong văn học hiện thực Nga, puskin một lần

nữa lại mở đầu một trào lưu văn học mới, để sau này đến những năm bốn mươi trở đi đã trở thành trào lưu chủ đạo của văn học Nga, trào lưu hiện thực

1.2.4 Sau cuộc khởi nghĩa tháng chạp 1825

Năm 1825, trong khi Puskin đang bị lưu đày và sống cuộc sống cô đơn tại phương Bắc lạnh giá, thì đêm 14-12 tại Pêtecbua cuộc khởi nghĩa vũ trang đã nổ ra Cuộc nổi dậy nhanh chóng bị dập tắt, hàng trăm người tham gia bị bắt, bị kết án, bị tử hình Trong không khí ngột ngạt đó, Nga hoàng dùng mọi cách để lôi kéo Puskin về phía mình, không chỉ vậy, bọn văn sĩ phản động còn ra sức tấn công, vu khống ông, điều này đã làm ông tỏ ra thất vọng trong một thời gian ngắn

Tuy vậy, trong thời gian này hàng loạt tác phẩm của ông vẫn được ra đời thể hiện nỗi buồn, niềm tin vào cuộc sống vào lý tưởng đồng thời cổ vũ lòng tin cho bạn bè,

đồng chí như: Gửi tới Xibêri (1827), Ariôn (1827), Cây Antsa (1828) Một chủ đề quan

trọng khác được Puskin phản ánh đó là chủ đề nhà nước, dân tộc Nga và các dân tộc khác

sống trên đất nước Nga Chủ đề này được phản ánh rõ nhất trong bản trường ca Pôntava

(1828) Sau khi hết hạn lưu đày, năm 1827 ông trở về sống tại Matxcơva, trong thời gian

này ông hoàn thành nhưng chương chính của tiểu thuyết Epghênhi Ônhêghin (5,6,7,8) và bắt đầu chú ý đến văn xuôi, truyện ngắn Người da đen của Piốt đại đế (1827)

1.2.5 Những năm cuối cùng (Từ 1830 trở đi)

Năm 1830, các cuộc biến động của nhân dân Nga lan tràn khắp mọi nơi Tháng 2-1931 Puskin lập gia đình với một thiếu nữ xinh đẹp nhất kinh thành Hạnh phúc gia đình cuốn theo những lo toan bộn bề của cuộc sống, gia đình ông lâm vào cảnh túng quẫn Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh khó khăn đó nhà thơ cho ra đời những tác

phẩm bất hủ, tiểu thuyết Epghênhi Ônhêghin cũng được ông hoàn thành trong giai đoạn

này và trở thành một mốc son chói lọi trong sự nghiệp sáng tác của ông Tác phẩm đã trở thành một kiệt tác trong văn học thế giới Không những vậy, Puskin còn sáng tác

văn xuôi với các tác phẩm như: Bão tuyết, Cô tiểu thư nông dân, Con đầm pích, Phát

súng trong đó xuất sắc nhất phải kể đến tác phẩm Người con gái viên đại úy (1836),

tác phẩm đã mô tả thành công và chân thực cuộc khởi nghĩa của nông dân Nga

Trong thời gian này, Puskin đã dồn tâm trí và nhiệt huyết để sáng tác và hoạt động tổ chức văn học Tuy vậy, ông vẫn không thoát khỏi nhưng âm mưu do bọn Quý tộc, Nga hoàng vạch ra Chúng đã tìm trăm phương ngàn cách để hãm hại nhà thơ, chúng làm nhục Puskin bằng cách bố trí tên Pháp lưu vong Đăngtex ve vãn vợ ông, sau đó phao tin làm cho cuộc xung đột này trở nên gay gắt Đứng trước những tin đồn làm tổn hại danh dự và hạnh phúc của gia đình mình, Puskin đã quyết đấu với Đăngtex Ông bị thương ở bụng và hai ngày sau thì qua đời Một tờ báo địa phương đã đưa tin: Mặt trời của nền thi ca Nga đã lặn Vào hồi 14h 45 phút ngày 10 tháng 2 năm 1837 sự

ra đi của đại thi hào Puskin đã làm cho tất cả đất nước Nga tiến bộ đau buồn phẫn nộ

1.3 Mặt trời của thi ca Nga

1.3.1 Thế giới thơ ca phong phú sắc màu

Cuộc đời ngắn ngủi nhưng tài năng và sức sáng tạo của Puskin hết sức mạnh mẽ

Ông đã để lại một sự nghiệp rực rỡ, một di sản lớn lao Ngoài gần ngàn bài thơ trữ tình tuyệt diệu, Puskin còn viết hàng chục bản trường ca bằng thơ, truyện cổ tích thơ và cả tiểu thuyết bằng thơ Không dừng lại ở đó, ông còn là cây bút văn xuôi đại tài Nhiều truyện ngắn, truyện dài của ông đạt đến sự mẫu mực, cổ điển Tuy nhiên nói đến Puskin, trước hết phải nói đến ông là một nhà thơ trữ tình

Thơ trữ tình của Puskin được khởi nguồn từ chính hiện thực cuộc sống Nga, con

người Nga đương thời Chính vì vậy mà đề tài trong thơ ông hết sức đa dạng Puskin viết về tình bạn trong sáng, thủy chung, về tình yêu đôi lứa với những cung bậc phức tạp, tinh tế của thứ tình cảm thiêng liêng này Ông viết về nhũ mẫu thân thương, về bông hoa nhỏ Ông rung cảm với thiên nhiên núi non, biển cả, với phong cảnh làng quê Nga, với bốn mùa: xuân, hạ, thu, đông Puskin đã mở rộng cánh cửa để thế giới thi

ca để toàn bộ cuộc sống Nga ùa vào tỏa hương khoe sắc

Thơ trữ tình của Puskin không chỉ đa dạng về đề tài mà còn phong phú về mặt cảm xúc Cảm xúc trong thơ ông hết sức chân thực và dồi dào sắc thái: có niềm vui, nỗi buồn; có niềm hân hoan và đau khổ; có ngọt ngào và cay đắng; trong say mê có tuyệt vọng; mãnh liệt mà thâm trầm; nồng nhiệt mà trầm lắng suy tư Cả một thế giới cảm xúc hiện lên trong thơ ông nhưng không phải là một khối ngưng đọng, phẳng lặng, bất biến mà chuyển hóa muôn màu, muôn vẻ khôn lường Qua việc tìm hiểu về phương diện đề tài và cảm xúc trong thơ trữ tình Puskin ta có thể khẳng định: những

đề tài và cảm xúc Mỗi tác phẩm của ông luôn là một bức tranh sặc sỡ sắc màu, đưa người đọc đi từ những ngỡ ngàng này đến những ngỡ ngàng khác, về thế giới bí ẩn, phức tạp của tâm hồn con người

1.3.2 Những sáng tạo nghệ thuật

Puskin là người mang sứ mệnh thiêng liêng: tổng kết sự phát triển của toàn bộ văn học Nga của tám thế kỉ đã qua, đồng thời khai phá những đỉnh cao chói ngời nhất, đưa văn học Nga lên một trong những vị trí hàng đầu của văn học nhân loại Ông bắt đầu

sự nghiệp bằng việc phá vỡ nhưng nguyên tắc của chủ nghĩa cổ điển (năm ông 18 tuổi), đến với chủ nghĩa lãng mạn (năm 21 tuổi) và khai phá chủ nghĩa hiện thực (năm 26

tuổi), chính thức đặt nền móng cho chủ nghĩa hiện thực vào năm 1825 Ông đem đến

sự cách tân mới mẻ trong mọi lĩnh vực: thơ trữ tình, trường ca, truyện kể dân gian, bi kịch, truyện ngắn, tiểu thuyết, bút ký, văn chính luận, ngôn từ sáng tác, đề tài văn học Puskin là người sáng tạo nên ngôn ngữ Nga văn học hiện đại, một thứ ngôn ngữ thoát khỏi sự vay mượn, những hình thức khoa trương, trống rỗng Ông mang lại sự hòa quyện tuyệt vời giữa hai dòng văn học: văn học dân gian và văn chương bác học Những câu thơ của Puskin có cấu trúc thanh thoát khác hẳn với khổ thơ cồng kềnh và đầy niêm luật của những nhà thơ thời bấy giờ Không những vậy, đó còn là

sự hài hòa trong nội dung, hình thức và giai điệu Kế thừa thơ ca dân gian Saxtuca

Về hình thức, kết cấu, những câu thơ của Puskin có cấu trúc thanh thoát, khác hẳn với khổ thơ cồng kềnh và đầy niêm luật của Derzhavin, cách diễn đạt của ông diễm lệ

và sáng sủa hơn thơ Zhukovski, hài hòa trong nội dung, hình thức và giai điệu hơn bất

cứ nhà thơ đương thời nào

Chính nhờ những đóng góp to lớn đó Puskin được coi là “khởi đầu của mọi khởi đầu” trong văn học Nga (Gorki), là “nhà cải cách vĩ đại của văn học Nga” (Belinski),

là “con người của tinh thần Nga” (Gogol), là “người duy nhất nói tiếng mới”- tiếng nói

“toàn nhân loại” (Dostoievski)

1.4 Đôi nét về thơ và thơ tình Puskin

1.4.1 Đôi nét về thơ

Thơ là một hình thức nghệ thuật dùng từ, dùng chữ trong ngôn ngữ làm chất liệu,

và sự chọn lựa từ ngữ cũng như tổ hợp của chúng được sắp xếp dưới một hình thức logic nhất định, tạo nên hình ảnh hay gợi cảm âm thanh có tính thẩm mĩ cho người đọc, người nghe Một câu thơ là một hình thức câu cô đọng, truyền đạt một hoặc nhiều hình ảnh, có ý

nghĩa cho người đọc và hoàn chỉnh trong cấu trúc ngữ pháp Một câu thơ có thể đứng nguyên một mình Một bài thơ là tổ hợp của các câu thơ Tính cô đọng trong số lượng từ, tính tượng hình và dư âm thanh nhạc trong thơ biến nó thành một hình thức nghệ thuật độc đáo, tách biệt hẳn khỏi các hình thức nghệ thuật khác Thơ phản ánh cuộc sống qua những rung động của tình cảm Như nhịp đập của trái tim khi xúc động, ngôn ngữ thơ có nhịp điệu riêng của nó Tùy theo truyền thống văn học cụ thể, người ta có thể phân loại thơ trữ tình theo nhiều cách khác nhau Trước đây trong văn học Châu Âu, người ta thường dựa vào cảm hứng chủ đạo mà chia thành thơ trữ tình tâm tình, thơ trữ tình phong cảnh, thơ trũ tình thế sự, thơ trữ tình công dân, các cách phân loại trên điều chỉ là tương đối, nhiều khi xen lẫn biến dạng

Chất thơ mang đến sự bay bổng tinh tế, gợi cảm, thơ là nhạc là họa là cao quý gây xúc động tâm hồn người thưởng thức Lời thơ là lời nói có vần, có nhịp, ngắn gọn và dễ hiểu, dễ nhớ Thơ phải có đủ hai yếu tố đó, nếu không có chất thơ thì là vè và không tạo được sự nhuần nhuyễn, không có lời thơ sẽ không có sự bay bổng và cảm xúc

Để có thơ trữ tình phải có tứ thơ và chất thơ, đó là vẻ đẹp dễ gợi cảm xúc Tứ thơ

và chất thơ là sự kết hợp giữa hình và tượng, có nghĩa gắn kết gữa suy nghĩ , cảm xúc với hình ảnh, đường nét, màu sắc hình khối của hiên thực khách quan Tác phẩm trữ tình là bức tranh tâm trạng, là sự bộc lộ tình cảm trực tiếp trước vấn đề của cuộc sống, thế giới chủ quan được phơi bày để tạo ra một nội dung chủ yếu của tác phẩm Thơ trữ tình phản ánh một phương diện của thế giới khách quan, đó là thế giới tâm trạng, miền sâu thẳm của tâm hồn, một khía cạnh trừu tượng mà chỉ có hình ảnh, hình tượng thơ mới có thể dễ dàng bộc lộ Do vậy, khi sử dụng các yếu tố hiên thực, sử dụng ngôn từ của tác phẩm trữ tình thường phải chọn lọc một cách kĩ lưỡng để tìm ra cái gây ấn tượng tạo cảm xúc

1.4.2 Thơ tình Puskin

Thơ trữ tình của Puskin chiếm vị trí đặc biệt trong kho tàng thơ ca Nga Mặc dầu cuộc đời ngắn ngủi nhưng thi sĩ đã để lại cho đời sau hơn 800 bài thơ trữ tình có giá trị Puskin là là một trong những nhà thơ trên thế giới có ý thức nhất trong vấn đề sáng tác Thi sĩ hiểu rất rõ giá trị của thơ mình Puskin là thi sĩ biết dùng “lời ca để đốt tim người”, làm cho con người tin tưởng hơn vào cuộc sống, cuộc đấu tranh Thơ Puskin thấm nhuần tinh thần nhân đạo, đánh thức những tình cảm tốt đẹp trong con người Trung tâm chú ý của ông là con người với mọi mặt phức tạp của thế giới nội

con người là một phần nội như quan niệm của nhà khai sáng Pháp Con người trong sáng tác của Puskin được thể dung quan trọng của Puskin Nhưng con người ở đây không phải là con người trừu tượng, lý tưởng hiện trong mối quan hệ của lịch sử, trong tâm lý cụ thể và mọi mặt phong phú của cá tính Nếu trong thế kỷ bạo tàn, con người

bị tướt đoạt quyền sống, giá trị người thì việc đề cao con người, nâng cao những phẩm chất của họ, gợi được những tình cảm tốt đẹp vốn có để họ tin vào tương lai có một ý nghĩa đặc biệt

Một trong những tình cảm tốt đẹp đó của con người là tình yêu, trong đó tình yêu đôi lứa chiếm vị trí hết sức quan trọng Tình yêu cho con người thêm sức mạnh, thêm hứng khởi hăng say Tình yêu còn có sức mạnh tái sinh Có lẽ chính vì vậy mà đề tài tình yêu đã được các nhà thơ vận dụng cũng như là nguồn cảm hứng dồi dào cho việc sáng tác thơ ca Không phải ngẫu nhiên mà tình yêu lại là một đề tài lớn của thi ca nhân loại Không nhà thơ nào lại không đề cập đến tình yêu trong những đứa con tinh thần của mình Thơ ca đã diễn đạt mọi cung bậc cảm xúc, những hành vi, rung động tinh tế trong tâm hồn của mỗi con người Đối với bản thân mỗi người, tình yêu luôn luôn là một ẩn số Không một ai có thể định nghĩa chính xác tình yêu là gì, cho dù người đó đã từng trải qua Những cảm xúc của một người chưa từng yêu, cũng như đang yêu và cho đến khi đã tuột mất tình yêu, người ta vẫn đặt ra một dấu hỏi lớn

“Tình yêu là gì” Cũng không ai lý giải nổi, tại sao đã yêu nhau rồi lại phải chia tay, đã từng một thời yêu nhau nhưng vì sao lại trở thành người xa lạ Trên thế giới đã xuất hiện rất nhiều nhà thơ lấy tình yêu làm nguồn cảm hứng sáng tác như: Goethe, Êxênhin, Tago ở Việt Nam thì không thể không kể đến Xuân Diệu, Nguyễn Bính Tuy nhiên, đỉnh cao của thơ tình chỉ xuất hiện cùng tác giả có danh hiệu “Ông hoàng thơ tình Puskin” Người được mệnh danh là “Mặt trời thi ca Nga” Những bài thơ tình của Puskin đã vượt qua rào cản của ngôn ngữ, vượt khỏi biên giới quốc gia đến với bạn đọc trên toàn thế giới Những vần thơ của ông đã sống mãi với thời gian, bất tử trong lòng bạn đoc

Như vậy, Puskin đã cảm nhận như thế nào về tình yêu, cũng như những quan niệm, những biểu hiện của tình yêu ra sao mà những tác phẩm của ông lại có sức hút mạnh mẽ đối với ban đọc, khiến cho tất cả mọi người phải ngẫm nghĩ khi đọc thơ ông

Nhà thơ vốn xuất thân trong một gia đình có truyền thống văn học, vì vậy từ nhỏ ông đã sớm được tiếp xúc với không khí văn chương và ông tỏ ra thích thú với

điều đó Đây là một điều kiện quan trọng, được coi là tiền đề thúc đẩy tài năng phát triển, nảy nở sớm Lúc trưởng thành ông lại gặp phải nhiều biến cố thăng trầm Ông bị

đi đày, được chứng kiến các sự kiện quan trọng của nước Nga Vậy nên nhờ đó mà ông đã có thêm động lực để sáng tác ngày càng nhiều hơn Đặc biệt, không thể không

kể đến mảng thơ tình trong các tác phẩm của ông, Puskin đã để lại cho đời nhiều áng

văn sáng chói, giàu cảm xúc, nhiều bài thơ gắn liền với tên tuổi của ông như: Tôi yêu

em, Vô tình, Lời tự thú Những bài thơ tình ít nhiều bị ảnh hưởng bởi những cuộc tình

của ông, nó đã trở thành chất xúc tác tuyệt vời làm nên thành công của Puskin trong mảng thơ tình Là một thi sĩ đa cảm, những bài thơ tình của ông chính là sự kết tinh từ những cuộc tình mà ông đã trải qua Người ta ước tính cuộc đời Puskin đã trải qua rất nhiều cuộc tình, từ những cô gái đẹp 16 tuổi đến những mệnh phụ phu nhân và ngay cả với những ca kỳ vô danh Chính những cuộc tình chớp nhoáng đó mà Puskin đã cho

ra đời những tuyệt tác nói về tình yêu được bạn đọc yêu thích và nghiên cứu Chính những sự trải nghiệm đó đã làm cho thơ ông trở nên đặc biệt và khác hẳn với những bài thơ tình của những nhà thơ khác Puskin đã viết rất nhiều bài thơ nói về tình yêu, song tình yêu trong thơ không phải là tình yêu thông thường mà nó chứa đựng cả một tâm tình, sự chân thành, trong sáng, tế nhị trong tâm hồn của những người đang yêu Thơ tình của Puskin đã góp phần cảm hóa, giáo dục ý thức con người khi yêu là phải yêu cho đẹp, cao thượng, phải có văn hóa và nhân cách trong tình yêu

Tiểu kết

Như vậy Puskin ngay từ thuở thiếu thời đã bộc lộ những tài năng văn chương của mình, không những vậy ông còn có được những tiền đề nhất định để phát triển tài năng của mình như: xuất thân trong một gia đình đại quý tộc, cha ông say mê văn học Sau này ông lại sống một cuộc đời trải qua nhiều biến cố, bị đày ải đi nhiều nơi, được tiếp xúc gặp gỡ với những mảnh đời khác nhau Điều đó đã tạo điều kiện cũng như là nguồn cảm hứng sáng tác của ông, làm cho những vần thơ của ông thêm trưởng thành, sâu sắc và đi vào lòng người Cùng với những trải nghiệm của chính bản thân khiến cho những vần thơ của ông gần gũi, chân thực, dễ dàng thâm nhập vào tâm hồn của bạn đọc

CHƯƠNG 2 ĐẶC SẮC VỀ NỘI DUNG TRONG THƠ TÌNH PUSKIN 2.1 Những cung bậc cảm xúc

Với hơn 800 bài thơ trữ tình đặc sắc, thơ tình yêu chiếm vị trí quan trọng trong sáng tác của ông Đề tài thơ tình luôn phong phú, tình yêu bắt đầu cũng như được gợi lên bởi những điều nhỏ bé nhất, đó là: chiếc khăn san, bức thư tình cháy dở hay cánh hoa khô

Tình yêu là cảm xúc của mỗi con người, khi yêu ta thường trải qua nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau mà không ngôn từ nào có thể diễn tả hết được Với Puskin, ông hoàng của thơ tình cũng vậy, có lẽ chính vì thế mà thơ ông đã diễn tả nhiều cung bậc cảm xúc của người đang yêu Cảm xúc trong thơ ông hết sức chân thực và dồi dào sắc thái: có niềm vui, nỗi buồn; có niềm hân hoan và sự đau khổ; có ngọt ngào và cay đắng; trong say mê có tuyệt vọng; mãnh liệt mà thâm trầm; nồng nhiệt mà trầm lắng suy tư Vậy nên ai đã từng đọc những tác phẩm của Puskin, sẽ tìm thấy sự tương đồng

về mặt cảm xúc, làm cho những vần thơ ấy trở nên thân thương với bạn đọc Chắc hẳn rằng đây cũng là một trong những lí do làm nên sự thành công của Puskin

2.1.1 Tình yêu gắn với nỗi nhớ

Puskin đã khám phá mọi sắc thái, mọi trạng thái của tình yêu, ở đây có đầy đủ các cung bậc, từ lúc bắt đầu yêu đến lúc chia tay

Tình yêu được bắt đầu từ sự xao xuyến, bồi hồi, mong chờ, nhung nhớ, những tình cảm ấy ùa đến một cách lạ lùng không định hình được: Tình yêu bắt đầu từ cái gặp định mệnh, đó là những giây phút đập rộn ràng của con tim, đó là nụ cười, ánh mắt

có sức mạnh lay động tâm hồn, những điều đặc biệt ấy đã điều tiết nhịp đập của con tim, đem đến cho con người niềm hạnh phúc tràn đầy Tình yêu đến một cách vô tình

và nhiều khi chỉ là một cái ngoảnh mặt, làm ngơ cũng đủ làm tan nát một cõi lòng,

Trái tim lại rộn ràng náo nức

Vì trái tim sống dậy đủ điều

Nàng buột miệng đổi tiếng Ngài trống rỗng Thành tiếng Anh thân thiết đậm đà

Và gợi lên trong lòng đang say đắm Bao ước mơ tràn hạnh phúc reo ca, (Ngài và Anh, Cô và Em) [18;97]

Vậy đấy, tình yêu bắt đầu từ những điều giản đơn nhất và chính chiều sâu của nỗi nhớ là thước đo của tình yêu.Với tư cách là một nhà văn của thế hệ sau Xuân Diệu dường như cũng cùng mang chung một tâm trạng với Puskin, đó là nỗi niềm nhớ nhung người mình yêu thương:

Anh nhớ em, anh nhớ lắm! Em ơi!

Anh nhớ anh cả ngày tháng xa khơi, Nhớ đôi môi đang cười ở phương trời

Nhớ đôi mắt đang nhìn anh đăm đắm

(Tương tư chiều - Xuân Diệu) [7;67]

Khi yêu ai cũng luôn khao khát, luôn ước mong mình mãi mãi được gần bên nhau, vậy nên khi xa nhau, nỗi nhớ ấy lại thường trực, day dứt không nguôi:

Trái tim tôi đang mắc bệnh ái tình Khi vắng em rồi mệt mỏi chán chường

(Lời tự thú) [20]

Khi được gần người mình yêu thì trái tim tràn hạnh phúc reo ca, ngược lại với điều đó là cảm xúc chán chường, uể oải của một tâm hồn thơ thẩn, bồi hồi vì nhớ người mình yêu thương Nỗi nhớ luôn thường trực ở bất cứ giai đoạn nào của người đang yêu và hiện diện trong tình yêu ở bất cứ thời đại nào Cũng vì vậy mà nỗi nhớ của nhân vật “anh” trong bài thơ nhớ mang cả những đường nét quen thuộc giản dị nhưng cũng rất mới lạ, mà chính bản thân nhân vật “anh” cũng không thể lí giải nổi:

Lạ quá! không hiểu vì sao Đứng trước em anh lạ lùng đến thế?

Nhưng em đi rồi mình anh với bóng lẻ Mới thấy mình khẽ nói: Nhớ làm sao?!

Chúng nó bảo cứ nhớ là yêu

Tình yêu với anh sao kì lạ thế Lúc xa rồi mới thấy mình yêu!

( Nhớ) [20]

Những cảm xúc, sự ngỡ ngàng của chính nhân vật trữ tình khi nhận ra rằng mình đã yêu một người điều đó, tình yêu đó chỉ được làm sáng tỏ khi đã xa nhau, khi cảm xúc nhớ nhung ùa về trong tâm trí, nỗi nhớ ấy không bị xóa nhòa bởi thời gian và không gian mà ngược lại càng được tăng tiến Cũng cùng chung dòng cảm xúc ấy ta không thể không nhắc đến bài thơ “Trên đồi Gruzi đêm xuống” Puskin có lẽ đã gửi gắm cả nỗi niềm vào những vần thơ ấy, biến những vần thơ, nỗi nhớ ấy trở nên rất Puskin

Tim tôi lửa cháy như khiêu

Vì không có thể không yêu được nào

(Trên đồi Gruzi đêm xuống) [18;106]

Không gian rộng lớn nhưng lại lẻ bóng, một mình ai trên ngọn đồi xa lạ, bóng đêm dần buông xuống chiếm lĩnh lấy mặt đất, dòng sông dưới chân đồi cuồn cuộn chảy đã gợi lên một tâm trạng nhớ nhung bồi hồi của nhân vật đang lạc giữa không gian rộng lớn Nỗi nhớ ấy là em, là ước mơ hy vọng Nỗi nhớ ấy cũng khiến tình yêu tăng tiến, một tình yêu thuần khiết, tâm trạng của nhân vật trữ tình được chế ngự bởi nỗi buồn sáng trong

2.1.2 Tình yêu đi liền với ghen tuông, hờn dỗi

Tình yêu là sự pha trộn của những cung bậc cảm xúc, nếu như nhớ là yêu, là sự khởi đầu của tình yêu, là cảm xúc giúp ta nhận ra tình yêu thì ghen tuông, giận dỗi trong tình yêu lại được ví như chất xúc tác làm cho tình yêu ấy thêm mặn nồng, đằm thắm Nếu như ta nói rằng ta không ghen hay không biết ghen, thì đó chỉ là một lời nói dối đáng yêu của chính bản thân mà thôi, bởi vì yêu luôn gắn liền với ghen đó chính là những quy luật, bản chất của tình yêu Puskin không chỉ phát hiện ra điều đó mà còn

thể hiện sâu sắc, tinh tế trong việc miêu tả sự hờn ghen, giận dỗi của cô gái khi yêu

Vô tình nói một câu Thế là em hờn dỗi

Vô tình anh không nói Nên đôi mình xa nhau

(Vô tình) [20]

Những khoảnh khắc hờn dỗi, ghen tuông là những phút giây sôi nổi của ngọn lửa tình yêu Nếu như tình yêu không có ghen tuông thì giống như ta nấu súp mà quên

bỏ gia vị, yêu không có ghen tuông thì không còn ý nghĩa gì nữa nếu đã yêu chân thành, yêu tha thiết, yêu thật sự một người nào đó thì sẽ phải ghen Puskin đã thể hiện thành công cảm xúc đó một cách rất tế nhị, nhẹ nhàng, cô gái đã nhanh chóng quên đi những giận hờn khi người mình yêu chìm sâu vào giấc ngủ

Cô gái hay ghen khóc sụt sùi Trách chàng trai trẻ mãi không nguôi Ngả xuống vai cô , chàng thiếp ngủ Quên hờn, ru giấc ngủ, cô cười,

(Cô gái hay ghen khóc sụt sùi ) [18;125]

Puskin khắc họa cô gái trong bài thơ là một cô gái hay nũng nịu, dễ thương, những giọt nước mắt của người phụ nữ đang yêu là những giọt nước mắt ngọt ngào, tha thiết mà chàng trai trẻ phải vun đắp nó bằng sự dỗ dành, êm dịu Có lẽ cơn ghen của cô gái chỉ là vô cớ, nên khi chàng trai ngủ thiếp đi thì tình yêu trong cô lại dạt dào, mọi sự hờn dỗi trong lòng cô dường như tan biến, trong ánh mắt của cô chỉ còn lại sự dịu dàng Những giọt nước mắt của cô hóa thành nụ cười, cảm xúc hờn dỗi, ghen tuông đã nhường chỗ cho tình yêu, cho hạnh phúc Chính sự giàu có về cảm xúc, sự nhạy cảm và tinh tế của Puskin đã khiến cho những vần thơ của ông có khả năng truyền cảm to lớn, đi thẳng vào lòng người Sự giận dỗi đang yêu đó cũng được Tago đưa vào những vần thơ của mình:

Trái tim anh ở gần em như chính cuộc đời em đó Nhưng em có bao giờ hiểu rõ được cả nó đâu (Bài thơ số 28-Tago) [22]

Không chỉ ghen tuông mà trong tình yêu đôi khi còn có sự hiện diện của tình cảm day dứt ngày đêm, sự hờn dỗi, tủi phận như cảm xúc của nhân vật trong bài thơ

“Một chút tên tôi đối với nàng”:

Một chút tên tôi đối với nàng

Sẽ chìm như tiếng sóng buồn lan

Âm thầm mòn mỏi bên bờ vắng, Như tiếng đêm thâu lạc giữa ngàn

Vậy đấy trong tình yêu ta không có quyền lựa chọn và cũng không có quyền sở hữu đối với người mình yêu thương Nhân vật trong bài thơ này cũng vậy chỉ có thể giận dỗi, hờn ghen khi không được đối phương đáp lại cùng với một chút tủi phận cho bản thân mình, một người đứng lặng lẽ, âm thầm, đợi chờ mòn mỏi

Puskin bằng sự dạt dào về cảm xúc, tinh tế trong cảm nhận đã thể hiện thành công tâm trạng hờn ghen của những người đang yêu Với Puskin yêu là ghen nhưng cái ghen ấy nhẹ nhàng, tinh tế, có ghen nhưng có sự thứ tha, bao dung và độ lượng

2.1.3 Cảm xúc thăng hoa, hạnh phúc trong tình yêu

Con người sống trong thế giới này luôn đi kiếm tìm tình yêu đích thực của đời mình, trên quãng đường đó có vô vàn những cảm xúc có thể là khổ đau, tuyệt vọng, ghen tuông Nhưng có lẽ điều kỳ diệu nhất mà tình yêu mang lại cho con người đó chính là cảm xúc thăng hoa, hạnh phúc Vậy vì sao tình yêu lại có thể mang đến điều

kỳ diệu ấy, có lẽ ta có thể giải đáp một phần những thắc mắc của mình qua những bài thơ của Puskin Những cảm xúc tuyệt vời ấy đến với chúng ta từ những điều giản dị nhất, bình thường nhất, đó là gặp được tình yêu của đời mình, là được nhớ người mình yêu hay được người mình yêu dỗ dành

Và con tim rộn niềm vui sướng Cuộn trào dâng sống lại cho đời

Nàng buột miệng đổi tiếng Ngài trống rỗng Thành tiếng Anh thân thiết đậm đà,

Và gợi lên trong lòng đang say đắm Bao ước mơ tràn hạnh phúc reo ca,

(Ngài và Anh, Cô và em) [18;97]

Khoảng cách được sít lại gần hơn nhờ sự thay đổi cách xưng hô và nhân vật cũng nhận ra điều đó, trái tim reo ca hạnh phúc vì được nàng gọi là Anh Tình yêu đã cho chúng ta hiểu được hạnh phúc bắt đầu từ những điều nhỏ nhoi nhất, cũng cho ta thấy rằng tình cảm là nơi khởi đầu của hạnh phúc chứ không phải là tiền tài, danh vọng như một số người vẫn lầm tưởng Puskin với cái nhìn rất thực tế, nhưng cũng rất lãng mạn cùng với những cảm nhận tinh tế đã một lần nữa khẳng định rằng nếu được ở bên người mình yêu, được nhớ người mình yêu, thậm chí được chứng kiến người mình yêu hạnh phúc cũng là hạnh phúc của kẻ si tình

Tôi yêu em, yêu chân thành đằm thắm Cầu em được người tình như tôi đã yêu em

(Tôi yêu em) [10;15]

Tình yêu không đi với khái niệm chiếm hữu, hạnh phúc không chỉ tồn tại khi ở bên người mình yêu mà còn là khi nhìn thấy người mình yêu hạnh phúc bên kẻ khác,

có lẽ Puskin bằng những dòng thơ mộc mạc nhưng chân thành này đã làm bao kẻ ngưỡng mộ, bao người đọc nếu trước kia u sầu khi mất đi tình yêu thì giờ đây lại mỉm cười hạnh phúc trước thực tại, bởi vì nếu yêu thương một người nào đó thực sự thì hạnh phúc của người đó chính là hạnh phúc của bản thân

2.1.4 Tình yêu gắn với nỗi đau

Yêu là những chuỗi ngày hạnh phúc, là niềm vui khi được bên nhau nhưng yêu cũng gắn liền với nỗi đau, sự mất mát khi bị từ chối hoặc người ta yêu đã yêu kẻ khác rồi Nếu như hạnh phúc trong tình yêu là một điều kì diệu, thì nỗi đau trong tình yêu lại ẩn chứa những sức mạnh vô hình Nỗi đau ấy có thể khiến ta trưởng thành, biến ta

từ một kẻ không có gì thành có tất cả, nhưng nỗi đau ấy cũng có thể khiến nhiều người phải khổ đau, dằn vặt thậm chí nhiều người không chịu nổi cú sốc ấy mà từ giã cuộc đời Nỗi đau đó cũng đi vào những vần thơ của Puskin, đó là nỗi đau không bị đánh bóng mà rất chân thực, nỗi đau của một kẻ thất tình, bên cạnh đó Puskin còn diễn

tả thành công diễn biến tâm lí của con người khi yêu mà không được đáp lại hay khi đánh mất tình yêu, ông cũng đưa ra một quan niệm mới, cái nhìn mới về tình yêu

Tôi yêu em đến nay chừng có thể Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai;

(Tôi yêu em) [10;15]

Hai câu thơ như một lời thổ lộ, ngại ngùng nhưng quyết liệt như một lời khẳng định của nhân vật tôi, đó là yêu em Qua hai câu thơ này đã cho người đọc thấy được tình cảnh của nhân vật tôi đó là tình yêu đơn phương của chàng trai, một tình yêu cháy bỏng nhưng tình yêu ấy lại không được đáp lại Đây là một nghịch lí của tình yêu, nỗi đau của chàng trai có lẽ không thể dùng từ ngữ mà diễn tả được, chàng trai chưa từng hết yêu cô gái mà luôn âm thầm chờ đợi diều kì diệu sẽ xảy ra Qua đó giúp ta thấy được, tình yêu không phải là thứ hàng hóa, trao tiền rồi nhận hàng, tình yêu đôi khi là

có cho nhưng không có nhận như Xuân Diệu đã phải thốt lên rằng:

Yêu là chết ở trong lòng một ít

Vì mấy khi yêu mà chắc được yêu

Cho rất nhiều song nhận chẳng bao nhiêu;

Người ta phụ, hoặc thờ ơ, chẳng biết

(Yêu - Xuân Diệu ) [7;37]

Hay như Tago:

Nhưng than ôi! đời anh là một trái tim Nào ai biết được bến bờ của nó

Em là nữ hoàng của Vương quốc đó Thế mà em có bao giờ biết được biên giới của nó đâu

(Bài thơ số 28 - Tago ) [20]

Yêu là đau nhưng lại không ai có thể sống thiếu tình yêu và con người dần dần thích ứng với nỗi đau ấy Puskin cũng khám phá ra quy luật đó, nhưng ông lại nhìn ra được một chân lí, đó là: sẵn sàng chịu đựng nỗi đau để được yêu, để người mình yêu được hạnh phúc:

Nhưng không để em bận lòng thêm nữa Hay hồn em phải đươm bóng u hoài

(Tôi yêu em) [10;15]

Yêu em nhưng nếu tình yêu của tôi mang cho em phiền phức, nỗi buồn và làm phiền đến em thì tôi nguyện không yêu em nữa Nhân vật tôi thà mình chịu đau khổ một mình chứ không muốn làm khổ người mình yêu Đây là một tình yêu cao thượng giàu lòng vị tha của người đang yêu và trong cuộc sống đôi khi ta yêu mà không nhận ra điều đó