SKKN Nâng cao kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp 4. SKKN Tiểu học. Một SKKN hay, hoàn chỉnh đã được hội đồng thẩm định cấp huyện đánh giá cao. SKKN Nâng cao kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp 4. SKKN Nâng cao kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp 4.
Trang 1V Nhiệm vụ nghiên cứu ………Trang 4
VI Phương pháp nghiên cứu ……….Trang 4
CHƯƠNG III : CÁC BIỆN PHÁP
3.1 Bồi dưỡng vốn sống ……… …… Trang 113.2 Dạy Tập làm văn tích hợp qua phân môn Tập đọc Trang 123.3 Dạy Tập làm văn tích hợp qua phân môn Luyện từ và câu Trang 143.4 Dạy Tập làm văn tích hợp qua phân môn Chính tả ……… Trang 153.5 Dạy Tập làm văn tích hợp qua phân môn Giáo dục kĩ năng sống Trang 16
CHƯƠNG IV DẠY VIẾT BÀI VĂN
4.1 Giúp học sinh nắm chắc yêu cầu đề ……… Trang 18 4.2 Hướng dẫn học sinh quan sát ……… Trang 184.3 Rèn kĩ năng lập dàn bài chi tiết … Trang 244.4 Dựng đoạn và viết bài văn ……… Trang 264.5 Đưa nghệ thuật vào bài văn ……… Trang 264.6 Đưa cảm xúc vào bài văn ……… Trang 274.7 Kết quả……… Trang 28
C PHẦN KẾT LUẬN
I Kết quả đạt được ……… Trang 34
II Bài học kinh nghiệm ……… Trang 34III Ý kiến đề xuất ………Trang 36Tài liệu tham khảo ……… Trang 37
A PHẦN MỞ ĐẦU
Trang 2tả Trong văn học, các câu chuyện, các cuốn tiểu thuyết, thậm chí ngay cả trongvăn nghị luận hay văn viết thư, nhiều lúc ta cũng chen vào các đoạn văn miêu tảnên có thể nói văn miêu tả có một vị trí quan trọng trong sáng tác văn chương.Cũng vì thế văn miêu tả chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng trong chương trìnhtập làm văn bậc tiểu học
Dạy tốt phân môn Tập làm văn nói chung và kiểu bài văn miêu tả nói riêng
là vấn đề được nhiều giáo viên tiểu học quan tâm Chương trình thay sách tiểuhọc phát huy bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết trong môn Tiếng Việt Học sinhtiểu học ngay từ lớp 1, 2, 3 đã được tiếp xúc với nhiều dạng văn bản khác nhau,
có nội dung gần gũi với cuộc sống và kĩ năng giao tiếp của các em với cộngđồng Đó là một ưu điểm không ai phủ nhận Tuy nhiên, chương trình mới cũngchuyển tải sự thay đổi cả về nội dung và kĩ năng rèn luyện lẫn hình thức, biệnpháp và quy trình lên lớp Là giáo viên, nhất là giáo viên dạy lớp 4, 5 không aitránh khỏi những trăn trở, băn khoăn là làm thế nào giúp học sinh rèn luyện tốt kĩnăng làm bài Tập làm văn, nhất là văn miêu tả
Để hoàn thành bài văn học sinh thường rất khó khăn Do đặc điểm tâm lí,học sinh tiểu học còn ham chơi, khả năng tập trung chú ý quan sát chưa tinh tế,năng lực sử dụng ngôn ngữ chưa phát triển tốt, dẫn đến khi viết văn học sinh cònthiếu vốn hiểu biết về đối tượng chưa biết cách quan sát đối tượng, sự vật xungquanh…hoặc không biết cách diễn đạt điều muốn viết Đối với giáo viên đâycũng là phân môn khó dạy Giáo viên còn thiếu linh hoạt trong vận dụng phươngpháp và chưa sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động học tập của học sinh Vì
Trang 3Từ hiện thực trên tôi tự hỏi: “ Làm thế nào để giúp các em có kĩ năng viếtđược bài văn thuộc thể loại văn miêu tả? Để giúp các em có thể vẽ lại bằng lờinhững sự vật, đồ vật, cây cối, loài vật xung quanh mình? Giúp các em có cơ hộibộc lộ cảm xúc của cá nhân, mở rộng tâm hồn và phát triển nhân cách” Trả lờicâu hỏi này, những năm học gần đây, tôi đã cố gắng dùng mọi khả năng và kinhnghiệm của mình để rèn cho các em có một kiến thức nhất định và xây dựng kĩnăng viết văn cho các em Trong khuôn khổ bài viết này, tôi mạnh dạn trình bày
một vài kinh nghiệm “ Nâng cao kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp 4”
với hi vọng góp phần nâng cao trình độ của bản thân, nâng cao chất lượng dạy học Tập làm văn lớp 4 Qua đây, tôi mong muốn nhận được nhiều ý kiến trao đổicủa đồng nghiệp để đề tài thực sự có giá trị trong dạy- học
-II SƠ L ƯỢC CƠ SỞ LÍ LUẬN.
- Xuất phát từ mục đích, mục tiêu giáo dục cấp học, lớp học
- Xuất phát từ vị trí, nhiệm vụ và yêu cầu của phân môn Tập làm văn
- Xuất phát từ một số tồn tại và vướng mắc trong quá trình dạy học vănmiêu tả của giáo viên và học sinh
- Xuất phát từ kinh nghiệm trực tiếp giảng dạy
III ĐỐI T ƯỢNG NGHIÊN CỨU.
1 Học sinh lớp 4B- Trường Tiểu học
2 Chương trình phân môn Tập làm văn lớp 4
IV THỜI GIAN NGHIÊN CỨU.
Trang 4
SKKN : “ Nâng cao kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp 4”
Từ tháng 9 năm 2012 đến nay
V NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.
Để đạt được mục đích nghiên cứu, tôi xác định mình phải giải quyết cácnhiệm vụ sau:
1 Tìm hiểu thực trạng của việc dạy phân môn Tập làm văn
2 Một số giải pháp để nâng cao kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh
VI PHƯ ƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
1 Thu thập tài liệu, đọc sách và các tài liệu tham khảo
2 Điều tra khảo sát thực tế
3 Sử dụng các phương pháp khác: Phân tích ngôn ngữ, so sánh đốichiếu, thống kê và xử lí các số liệu thu được
Trang 5
1.1 Ý nghĩa của việc nâng cao kĩ năng viết văn cho học sinh lớp 4.
Theo quan điểm tích hợp, các phân môn của bộ môn Tiếng Việt được tậphợp lại xung quanh trục chủ điểm và các bài đọc Nhiệm vụ cung cấp kiếnthức và rèn luyện kĩ năng gắn bó chặt chẽ với nhau Như vậy, muốn dạy- học
có hiệu quả Tập làm văn miêu tả (tả đồ vật, cây cối, con vật, ) nhất thiếtngười giáo viên phải dạy tốt các phân môn Tập đọc, Kể chuyện, Chính tả,Luyện từ và câu… Vì trong các bài đọc, trong câu chuyện, trong các bài tậpLuyện từ và câu thường xuất hiện các đoạn văn, khổ thơ có nội dung miêu tảrất rõ về đồ vật, cây cối, con vật, con người,
Bài tập làm văn nếu không sáng tạo sẽ trở thành một bài văn khô cứng,góp nhặt của người khác, nội dung bài văn sẽ không hồn nhiên, trong sáng,mới mẻ như tâm hồn của các tác giả nhỏ tuổi
Nhìn chung, nhiều năm nay, nhà trường chúng ta đã chú ý đến việc nângcao chất lượng môn học này nhưng chưa tạo cho công việc này những điều kiệnđầy đủ Nhiều học sinh thực sự lúng túng khi phải bắt tay vào xây dựng dàn ý,viết một đoạn văn bản, chữa lỗi dùng từ, đặt câu,…bằng tiếng mẹ đẻ của mình.Giờ học Tập làm văn lẽ ra phải là giờ sinh động, hấp dẫn lại trở nên buồn tẻ,tạo nên không khí "không thích học" Làm văn là một hoạt động giao tiếp, việcrèn luyện kĩ năng làm văn vừa cần phải sử dụng đúng từ ngữ, diễn đạt mạchlạc, trôi chảy, sinh động phù hợp với đối tượng giao tiếp và phải lôi cuốn, hấpdẫn người đọc…
Để đạt được mục tiêu trên, việc bồi dưỡng nâng cao kĩ năng viết văn miêu
tả cho học sinh lớp 4 đặt ra những nhiệm vụ sau :
- Bồi dưỡng hứng thú học tập làm văn cho học sinh
Trang 6- Dạy kĩ năng làm văn cho học sinh.
- Bồi dưỡng kĩ năng cảm thụ văn học cho học sinh
Trang 7
PHÂN MÔN TẬP LÀM VĂN LỚP 4 HIỆN NAY
2.1 Về phía giáo viên
Theo chương trình sách giáo khoa lớp 4, văn miêu tả chiếm 30/62 tiết tậplàm văn của cả năm học Văn miêu tả bao gồm các kiểu bài: tả đồ vật, tả câycối, tả con vật Như vậy, việc rèn kĩ năng làm văn miêu tả cho học sinh là việclàm vô cùng quan trọng và cần thiết Điều đó tạo tiền đề vững chắc để họcsinh làm được những bài văn hay, viết được những câu văn súc tích, giàu hìnhảnh, diễn đạt rõ ý, cảm xúc chân thật, sinh động và sáng tạo Đây cũng là điềukiện giúp các em học tốt văn tả người và tả cảnh trong chương trình lớp 5
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy trên lớp, tôi nhận thấy rằng các emrất ngại học phân môn Tập làm văn Bởi vì, ở lớp 3 các em chỉ mới học viếtđoạn văn kể về người thân, kể về người lao động trí óc… Lên lớp 4, các emmới bắt đầu học cách lập dàn ý, dựng đoạn và viết thành bài văn hoàn chỉnh.Học sinh chưa nhận thức được mức độ cần đạt và tính trừu tượng của bài văn
lớp 4 Chưa đặt kĩ mục tiêu khi thực hiện viết bài văn Một số giáo viên do
chạy theo thành tích và để đảm bảo thời gian cho các tiết học khác nên trongnhững tiết dạy tập làm văn thường gò cả lớp làm theo một khuôn mẫu để dễhướng dẫn hoặc có khi đọc cả bài văn mẫu cho học sinh chép rồi học thuộc
thành ra bài nào cũng như bài ấy chẳng có gì khác nhau cả Giáo viên sợ phải
gợi ý cho học sinh viết theo nhiều hướng khác nhau thì khi học sinh gặp khókhăn sẽ không thể giải quyết tình huống được
2.2 Về phía học sinh
Để có được một kĩ năng, thông thường buộc phải trải qua nhiều bướcluyện tập từ thấp đến cao, lúc đầu phải làm theo mẫu, sau đó mới có thể vậndụng sáng tạo Nhưng trên thực tế, học sinh thường nhảy cóc qua một số bước,
Trang 8Vốn sống và vốn kiến thức văn học của học sinh nhất là học sinh vùng nôngthôn quê chúng tôi còn hạn chế Đa số các em là con trong những gia đình có bố
mẹ làm nghề nông thuần túy nên số phụ huynh có điều kiện và có ý thức muasách báo cho con em mình đọc còn rất ít Hơn nữa không ít em chưa có thóiquen đọc sách, ham đọc sách vì thế các em ít có sự say mê với các tác phẩm vănhọc
Bài viết của các em còn mắc nhiều lỗi chính tả, Chưa xác định đượctrọng tâm đề bài cần miêu tả Nhiều em thường liệt kê, kể lể dài dòng, diễnđạt vụng về, lủng củng Chưa biết dừng lại để nói kĩ một vài chi tiết cụ thể nổibật Vốn từ ngữ nghèo nàn, khuôn sáo, quan sát sự vật còn hời hợt Hầu hếtcác em chưa biết cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật như nhân hóa,
so sánh, điệp từ, điệp ngữ, từ láy,… nên bài văn của các em tuy đủ ýnhưng rất khô khan Bên cạnh đó còn một số bài viết mắc nhiều lỗichính tả Có em viết hết cả bài văn mà không có lấy một dấu chấm, mộtlần xuống dòng Có em lại chấm phẩy một cách tùy tiện
Thực trạng học sinh còn nhiều hạn chế như vậy đã làm cho tiết Tập làmvăn trở thành một gánh nặng, một thách thức đối với giáo viên tiểu học Ýnghĩ cho rằng Tập làm văn là một phân môn khó dạy, khó học và khó đạt hiệuquả cao đã là nhận thức chung của nhiều thầy cô giáo dạy lớp 4, lớp 5
Chính vì những khó khăn và hạn chế nêu trên nên chất lượng làm văn củahọc sinh trường tôi chưa đạt kết quả như mong muốn Có những bài văn ngâyngô cách diễn đạt mộc mạc mà khi đọc lên cả phụ huynh và học sinh phải thật sự
Trang 9
SKKN : “ Nâng cao kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp 4”
Đề: Tả một cây ăn quả mà em thích:
Nhà em có trồng một cây chuối Đến mùa chuối ra quả Cả buồng chuối dài 3 cm Lúc quả chín mẹ em chia cho hàng xóm, ăn mấy ngày không hết.
Đề: Tả cái cặp đi học: Bố em mua cho em cái cặp rất to và đẹp, hàng
ngày em đeo nó đến trường, cái cặp đựng được nhiều sách vở, nó to như cái bình thuốc sâu của mẹ vậy!
Đề: Tả con mèo : Nhà em có nuôi một chú mèo Lông chú trắng mượt
rất xinh xắn Đầu chú to và nặng khoảng 5kg.
Những lời văn trên ta thấy rằng các em chưa phân biệt chi tiết nào làcủa ngôn ngữ nói Chi tiết nào là của ngôn ngữ viết Liên tưởng và so sánhcần chọn lọc như thế nào.Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi cho học sinhlớp 4B làm bài kiểm tra thu dược kết quả như sau:
Kết quả khảo sát đầu năm học 2012-2013
Khảo sát SS
h/s
Bài điểm9-10
Bài điểm7- 8
Bài điểm5- 6
Bài điểm3- 4
Bài điểm1- 2
Bài điểm7- 8
Bài điểm5- 6
Bài điểm3- 4
Bài điểm1- 2
Bài điểm7- 8
Bài điểm5- 6
Bài điểm3- 4
Bài điểm1- 2
Đây cũng chính là một thực trạng khiến tôi luôn băn khoăn, trăn trở vềcách làm văn nhất là văn miêu tả của học sinh lớp 4 và của cả những năm họctrước Trước thực tế ấy, tôi đã luôn tìm tòi và suy nghĩ: Làm thế nào để nâng
Trang 10xin mạnh dạn chia sẻ cùng các bạn đồng nghiệp
Trang 11
NÂNG CAO KĨ NĂNG VIẾT VĂN MIÊU TẢ
Để nâng cao kĩ năng viết văn cho học sinh lớp 4 đòi hỏi người giáoviên phải kiên trì và bền bỉ vì đây là một công việc rất khó khăn Tôi đã tiếnhành những biện pháp sau nhằm nâng cao chất lượng làm văn
3.1.Bồi dưỡng vốn sống:
Hiện nay, nhiều giáo viên khi dạy làm văn cho học sinh thường thiên vềdạy các kĩ thuật làm bài mà không cung cấp các chất liệu sống, cái tạo nên nộidung bài viết Thường giáo viên ra một đề làm văn và hướng dẫn kĩ thuật làmbài Còn học sinh thì cố gắng đọc thật nhiều bài văn mẫu, thậm chí có em bênguyên bài của người khác vào bài làm của mình Khi thấy một học sinh ngồitrước một đề văn hàng 15- 20 phút chưa viết được, giáo viên thường cho rằngcác em không nắm được lí thuyết viết thể văn nọ, thể văn kia mà không hiểurằng nguyên nhân đầu tiên làm các em không có hứng thú viết là do các em
đã không tạo được một quan hệ thân thiết giữa mình và đề bài - đối tượng củamiêu tả, nghĩa là các em không có nội dung, không có gì để nói, để viết vềcái đó Nguyên nhân của tình trạng trên là việc thiếu hụt vốn sống, vốn cảmxúc Vì vậy phải bồi dưỡng vốn sống cho các em Trước hết đó là vốn sốngtrực tiếp giáo viên cho các em quan sát, trải nghiệm những gì sẽ phải viếtbằng cách đàm thoại theo một hệ thống câu hỏi Cho học sinh đóng vai thựchiện hoặc quan sát tranh ảnh, cảnh vật xung quanh …
Giáo viên cần làm cho vốn sống thực này không cản trở trí tưởng tượngphong phú của học sinh Nhưng trí tưởng tượng dù bay bổng đến mấy vẫnphải có cơ sở, bắt nguồn từ đời sống thực Một em học sinh ở vùng núi xa xôichưa từng thấy một chiếc cặp sách, con gấu bông thì không thể tả đúng chiếccặp sách, con gấu bông, cây bàng đang thay lá khi chưa hề nhìn thấy chúnglần nào và không thể gây ra xúc động khi phải tả con lợn nhà em trong khinhà chưa bao giờ nuôi lợn Cần tổ chức tốt quá trình quan sát, trải nghiệm
Trang 123 2 Dạy Tập làm văn tích hợp thông qua phân môn Tập đọc.
Trong các bài tập đọc thuộc thể loại văn miêu tả thì số lượng từ miêu tả rấtphong phú, sử dụng sáng tạo, hấp dẫn, lôi cuốn người đọc Sách giáo khoaTiếng Việt 4 được biên soạn theo tuần, theo chủ điểm Thường thì ứng vớimỗi chủ điểm là các dạng tập làm văn mà các em đang học Vì vậy, thôngqua các bài tập đọc tôi giúp các em chỉ ra từ ngữ miêu tả hay đã được chọnlọc, gọt giũa Cách sử dụng nghệ thuật của tác giả rồi chọn một vài trườnghợp đặc sắc để phân tích kĩ giúp học sinh thấy được sự sáng tạo của các nhàvăn khi dùng chúng Sau đó tôi chốt lại một vài từ yêu cầu các em ghi vào
“sổ từ”, tập đặt câu để hiểu chắc chắn, biến từ đó thực sự là vốn từ của mình
Ví dụ: Ở bài Tre Việt Nam ( Tiếng Việt lớp 4 tập 1 trang 41), tôi yêu
cầu các em sau giờ học phải bổ sung vào vốn từ của mình các từ ngữ và hìnhảnh
- Thân gầy guộc, lá mong manh
- Cây kham khổ vẫn hát ru lá cành.
- Nhọn như chông
Bài Sầu riêng ( Tiếng Việt lớp 4 tập 2 trang 33).
- Khi phân tích đoạn 1, tôi giúp các em hiểu rằng để tả hương vị đặcbiệt của quả sầu riêng tác giả đã nhấn mạnh qua việc sử dụng các điệp
từ “thơm mùi thơm, béo cái béo, ngọt cái ngọt”
- Khi phân tích đoạn 3 tôi yêu cầu các em chỉ ra biện pháp so sánh
được tác giả sử dụng khi tả về hình dáng cây sầu riêng đó là: “ Thân
nó khẳng khiu, cao vút, thiếu cái dáng cong, dáng nghiêng chiều quằn
Trang 13+ Ví dụ 2: Khi dạy đến bài “Hoa học trò” Tiếng việt 4 – Tập 2/43.
Trong phần tìm hiểu bài tôi giúp các em cảm nhận được cái hay, cáiđộc đáo qua cách dùng từ của Xuân Diệu Để giúp người đọc cảmnhận được số lượng hoa phượng ra nhiều và rất đẹp, ông đã sử dụngmột loạt các điệp từ, điệp ngữ để diễn tả điều đó:
“Phượng không phải là một đóa, không phải vài cành Phượng đây
là cả một loạt, cả một vùng, cả một góc trời đỏ rực Mỗi hoa chỉ là một phần tử của cái xã hội thắm tươi, người ta quên đóa hoa, chỉ nghĩ đến cây, đến hàng, đến những tán hoa lớn xòe ra như muôn ngàn con bướm thắm đậu khít nhau”.
Để giúp học sinh hiểu khi quan sát cây cối người ta cần phải phốihợp nhiều giác quan Tả lá phượng tác giả viết:
“Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non.”
Chỉ bằng một câu nhưng tác giả đã sử dụng tới ba giác quan: mắt
(xanh um), khứu giác (mát rượi), vị giác (ngon lành).
Vậy qua môn Tập đọc học sinh tích lũy được “vốn liếng” từ không hềnhỏ Bằng cách này, tôi đã giúp các em hiểu thêm rằng để có bài văn miêu tảhay cần biết cách dùng từ và sử dụng biện pháp nghệ thuật hợp lí
Ví dụ: Ở giữa biển rộng, cờ đỏ sao vàng phấp phới bay trên những
con tàu lớn Trăng của các em sẽ soi sáng những ống khói nhà máy chi chít, cao thẳm rải trên đồng lúa bát ngát vàng thơm …
( Bài Trung thu Độc lập )
Trang 14
SKKN : “ Nâng cao kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp 4”
Tiếng sáo diều vi vu trầm bổng Sáo đơn rồi sáo kép, sáo bè …như
gọi thấp xuống những vì sao sớm
Bầu trời tự do đẹp như một thảm nhung khổng lồ
( Cánh diều tuổi thơ )
3.3 Dạy Tập làm văn tích hợp thông qua phân môn Luyện từ và câu.
Trong văn miêu tả thì vốn từ ngữ miêu tả rất quan trọng Việc giúp họcsinh tích lũy vốn từ ngữ miêu tả và sử dụng nó một cách chính xác, hợp lí làvấn đề quan trọng của mỗi một giáo viên Mục tiêu chính của phân mônLuyện từ và câu là giúp học sinh mở rộng vốn từ, sử dụng từ chính xác, viếtcâu đủ ý Khi dạy về nội dung mở rộng vốn từ theo chủ điểm, tôi giúp họcsinh hiểu rõ nghĩa của từ, các thành ngữ, tục ngữ thuộc chủ điểm đó Từ đócác em sẽ biết cách sử dụng chúng cho phù hợp Không chỉ vậy, tôi còn yêucầu các em tìm thêm một số từ đồng nghĩa, trái nghĩa để làm phong phú thêmvốn từ
Ví dụ : Tìm từ cùng nghĩa với từ “xanh” : xanh biếc (nước biển), xanh bạt
ngàn (cánh rừng), xanh mượt mà ( lúa đương thì con gái), xanh xao (da),xanh thẳm (bầu trời)…Vậy tùy từng sự vật có thể lựa chọn từ ngữ cho phùhợp
Trong các tiết Luyện từ và câu có nội dung về ngữ pháp, ngoài việcdạy các em cách viết câu đúng, tôi luôn tìm cách dạy các em cách viếtcâu văn có hình ảnh Trong tất cả các bài tập dùng từ đặt câu, tôi luônđặt một câu văn đủ ý bên cạnh một câu văn khác đủ ý nhưng có hình ảnhđể các em so sánh
Ví dụ: Tả một đồ chơi mà em yêu thích (chú gấu bông)
- Câu 1: Chú gấu bông có bộ lông màu hồng nhạt.
- Câu 2: Chú gấu bông có bộ lông màu hồng nhạt như màu chiếc
khăn quàng cổ của mẹ
Hoặc tả cây bàng trường em đang mùa thay lá
Trang 15
SKKN : “ Nâng cao kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp 4”
- Câu 1 : Chỉ vài hôm, lộc non đã nhú lên.
- Câu 2: Chỉ vài hôm, lộc non đã tràn đầy trên bàn tay của cây bàng.
Tôi cho học sinh nhận xét xem câu nào hay hơn (100% học sinh trảlời là câu 2 hay hơn vì nó tạo cho người đọc hình ảnh liên tưởng rất cụthể qua việc sử dụng từ và các biện pháp so sánh, nhân hóa…
Việc chọn từ giáo viên nên để học sinh thoải mái, không ép hay áp đặt.Sau mỗi lần học sinh chọn điền từ tôi cũng để học sinh khác bình luận, nhậnxét xem câu nào hay hơn Các em học chưa tốt môn văn có thể học hỏi đượcnhiều từ, câu của các bạn học sinh năng khiếu giúp các em lựa chọn các câuvăn hay để viết đoạn văn, vừa khiến cho các em thoải mái trong giờ học, vừanhớ lâu…
Tóm lại: Với biện pháp này, tôi đã rèn cho học sinh kĩ năng viết câu
văn có hình ảnh, đủ ý
3.4 Dạy Tập làm văn tích hợp thông qua môn Chính tả.
Như ở phần thực trạng tôi đã trình bày, bài văn của các em bị sai lỗichính tả rất nhiều, điều đó gây khó chịu cho người đọc vì vậy trong tất
cả các tiết chính tả, tôi luôn chú ý rèn cho các em có ý thức viết đúngchính tả (đây cũng là mục tiêu của các môn Chính tả)
Ngoài ra thông qua giờ chính tả, tôi cũng giúp các em tích lũy thêmvốn từ ngữ miêu tả và cách sử dụng chúng
+ Ví dụ 1: Khi dạy bài chính tả tuần 13 Tiếng việt 4 – Tập 1
Thông qua bài tập: “Điền vào chỗ chấm tiếng bắt đầu bằng s/x”.
Sau khi học sinh thực hiện xong yêu cầu, tôi gọi học sinh đọc lại:
Cái Mỹ có một anh lính thật đẹp Đấy là một anh lính nho nhỏ, xinh
xắn bằng đất mẹ mới mua cho Mỹ phiên chợ huyện hôm qua Lũ trẻ trong xóm xúm xít lại, đứa nào cũng muốn cầm, sờ vào cái áo màu xanh lá cây, cái mũ có ngôi sao, khẩu súng đen bóng và sờ cả vào
khuôn mặt nho nhỏ, hồng hồng của anh ta nữa Nhưng cái Mỹ chỉ cho
Trang 16Hỏi: Đoạn văn trên miêu tả những đồ chơi nào? (anh lính bằng
đất).Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì để miêu tả anh lính bằng đất đó?Lấy ví dụ (nghệ thuật nhân hóa gọi đồ chơi bằng từ dùng để gọi conngười: anh lính) Từ đó tôi chỉ cho học sinh cái hay, sáng tạo và tác dụngcủa biện pháp nghệ thuật nêu trên
+ Ví dụ 2: Khi dạy đến bài chính tả tuần 21 – Tiếng việt 4 tập 2 Trong phần bài tập có bài: “Chọn những tiếng thích hợp trong ngoặc đơn để hoàn chỉnh bài văn sau.”
Sau khi cho học sinh thực hiện theo yêu cầu của bài Tôi gọi hai học
sinh đọc lại bài văn Sau đó tôi đưa ra một số câu hỏi mở rộng nhằm mụcđích có thể vận dụng nó vào việc học phân môn Tập làm văn
- Bài văn thuộc thể loại văn gì? Kiểu bài gì? (Văn miêu tả, kiểu bài
tả cây cối)
- Tác giả đã quan sát cây theo trình tự nào? (Từng bộ phận của cây)
- Trong bài văn này tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?Lấy ví dụ minh họa (nghệ thuật so sánh, ví dụ như: thân thẳngnhư thân trúc Năm cánh dài đỏ tía như ức gà chọi, trái kết màuchín đậm, óng ánh như những hạt cườm…)
- Em học tập được gì khi học bài văn này? (học được cách miêu tả,cách dùng từ, sử dụng các biện pháp nghệ thuật.)
3.5 Dạy Tập làm văn tích hợp thông qua môn Giáo dục kĩ năng sống.
Học tốt các môn học là chưa đủ mà phải biết áp dụng các kiến
thức đã học vào việc giải quyết các tình huống trong thực tiễn cuộc sốngthì đó mới là điều đáng hoan nghênh Những câu chuyện trong từng chủđiểm sẽ là bài học sâu sắc thêm vào đó là những trải nghiệm qua các bài
Trang 17hỗ trợ tốt cho việc viết văn nhất là văn miêu tả
Tóm lại: Thông qua tất cả các môn học này, người giáo viên có thể
khéo léo khai thác để làm giàu vốn từ ngữ cho học sinh (từ ngữ miêu tả)
và giúp học sinh biết cách sử dụng chúng một cách hợp lí Song do đặctrưng của môn học, mỗi giờ học chỉ thiên về một mặt nào đó, nó chỉ hỗtrợ để học sinh học tốt hơn phân môn Tập làm văn Vì thế người giáoviên không thể lạm dụng để biến nó thành một giờ dạy Tập làm vănchính
Trang 18
SKKN : “ Nâng cao kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp 4”
CHƯƠNG IV DẠY VIẾT BÀI VĂN
Mục tiêu lớn nhất của việc dạy văn là chất lượng của bài viết Một bàivăn miêu tả hay là một bài văn được kết hợp hài hoà nhiều yếu tố: Nội dung,nghệ thuật, cảm xúc Nhiệm vụ của người giáo viên là làm sao để bài văn củahọc sinh cần có tất cả các yếu tố đó Muốn vậy trong mỗi tiết làm văn ta tậptrung giải quyết các nhiệm vụ sau
4.1.Giúp học sinh nắm chắc yêu cầu của đề bài.
Đây là một việc làm rất quan trọng, bởi nó giúp học sinh định hướngđược công việc mình sẽ làm: Đó là xác định được bài văn thuộc thể loại bàivăn gì? Kiểu bài gì? Đối tượng miêu tả là gì? Từ đó giúp các em không đilạc yêu cầu của đề Sau khi nêu xong đề bài, tôi ghi lên bảng rồi yêu cầu nhiềuhọc sinh đọc lại
Ví dụ: Trong sân trường em có rất nhiều cây bóng mát Em hãy tả lại một cây mà em thích.
Tôi hướng dẫn các em như sau:
- Đề bài thuộc thể loại văn gì? (miêu tả)
- Kiểu bài gì? (tả cây cối)
- Đối tượng miêu tả là gì? (cây cho bóng mát)
+ Thảo luận nhóm đôi trả lời câu hỏi:
- Kể tên các loại cây cho bóng mát? (bàng, xà cừ, phượng vĩ,…)
+ Gọi học sinh trình bày kết quả thảo luận
+ Cả lớp nhận xét
Sau khi học sinh trả lời xong, tôi chốt lại yêu cầu và dùng phấn màu gạchchân các từ ngữ quan trọng
Tóm lại: Theo tôi nếu giáo viên làm rõ yêu cầu như vậy thì chắc chắn
sẽ không có một bài văn nào của học sinh bị lạc đề
4.2.Hướng dẫn học sinh quan sát.