Phát triển con người và một số vấn đề trong phát triển con người ở thái nguyên hiện nay (TT)

Trong suốt thế kỷ XX và hiện nay, quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người và PTCN vẫn thu hút sự quan tâm của nhiều học giả và các nhà hoạt động xã hội, bởi ý nghĩa phương pháp luận sâu

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRỊNH THỊ NGHĨA

PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ TRONG

PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS

Mã số: 62.22.03.02

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2016

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Người hướng dẫn khoa học

Hướng dẫn 1: GS.TS Hồ Sĩ Quý Hướng dẫn 2: TS.Vũ Thị Tùng Hoa

Phản biện 1: GS.TS Lê Văn Quang

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn

Phản biện 3: PGS.TS Lê Thanh Thập

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện họp tại: Học viện Khoa học xã hội

vào hồi……… ….giờ…………phút,

ngày………tháng……….năm………

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện tại:

- Thư viện quốc gia Việt Nam

- Thư viện Học viện Khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Vấn đề con người và phát triển con người được cộng đồng thế giới quan tâm nhiều hơn vào thập niên 80 của thế kỷ XX, khi tăng trưởng kinh tế nhiều nơi không thực sự tạo ra tiến bộ xã hội, những mặt trái của tăng trưởng kinh tế biểu hiện ngày càng nghiêm trọng, xung đột sắc tộc

và tôn giáo bùng phát, nhiều vấn đề xã hội nảy sinh không chỉ đe dọa sự phát triển bình thường của thế hệ hiện tại mà cả tương lai Từ đầu những năm 90, khi Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) khuyến

khích chính phủ các nước coi con người là trung tâm của sự phát triển

và thực hành đo đạc chỉ số PTCN (HDI) ở hàng trăm quốc gia, thì việc chú trọng đến PTCN đã thu hút sự quan tâm và đồng tình của tất cả các nước thuộc Liên Hợp Quốc Ngày nay, các nước và các tổ chức xã hội đều xem PTCN là tiêu chí quan trọng để đánh giá trình độ phát triển của các quốc gia

Hơn 20 năm qua, những thành tựu về PTCN trên thế giới được đánh giá là hết sức to lớn Trẻ em đến trường nhiều hơn, người dân ở nhiều quốc gia được chăm sóc sức khỏe tốt hơn và tuổi thọ tăng lên Thu nhập bình quân đầu người khu vực châu Á liên tục được cải thiện, tỷ lệ nghèo giảm xuống, mức sống dân cư được nâng cao và các cơ hội cho con người trong tiếp cận các dịch vụ xã hội có chất lượng được mở rộng Tuy vậy, cộng đồng thế giới cũng cảnh báo, những tiến bộ về PTCN còn chưa đồng đều, tình trạng thiếu hụt của con người vẫn phổ biến và nhiều tiềm năng của con người chưa được gải phóng và tận dụng HDR 2015

đã nhấn mạnh “một trong những thiếu hụt nghiêm trọng của con người

là không được sử dụng, sử dụng sai cách hoặc sử dụng không triệt để tiềm năng của họ để phục vụ cho phát triển con người (…) Việc khai

mở tiềm năng con người càng trở nên quan trọng nếu xem xét đến những thách thức phát triển con người đang nổi lên” Sự thật là, thế giới

hội cũng ngày càng lớn bên cạnh bất bình đẳng giới vẫn còn tồn tại dai dẳng; những cú sốc về kinh tế, tài chính, thiên tai và dịch bệnh vẫn đang

đe dọa an ninh con người… Trong khi những thành tựu văn hóa và văn minh đạt tới trình độ cao hơn, thì không phải vì thế mà những vấn đề về PTCN sẽ dần mất đi hay bớt căng thẳng hơn Mặc dù được giải quyết ngày càng căn bản, nhưng những vấn đề mới và cũ về phát triển con người lại cũng xuất hiện ngày càng đa dạng và phức tạp

Trong bối cảnh chung đó, những nghiên cứu lý luận và thực tiễn về PTCN vẫn đang tiếp tục được chú ý ở trình độ sâu sắc hơn, nhằm từng bước tháo gỡ, giải quyết những vấn đề về PTCN đang đặt ra trong thực tiễn ở phạm vi quốc gia cũng như trên toàn thế giới

Với triết học Mác, con người và PTCN là một trong những nội dung rất căn bản Trong suốt thế kỷ XX và hiện nay, quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người và PTCN vẫn thu hút sự quan tâm của nhiều học giả

và các nhà hoạt động xã hội, bởi ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc của

nó trong giải quyết những vấn đề mới của PTCN hiện đại “Sự phát triển

tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người”, tư tưởng nổi tiếng của C Mác và Ph Ănghen nêu trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” ngày nay vẫn là tư tưởng có ý nghĩa lý tưởng đối với mọi lý thuyết về PTCN

Ở Việt Nam, những kết quả đạt được trong PTCN gắn liền với những thành tựu của công cuộc đổi mới Đảng cộng sản Việt Nam trên cơ sở Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, với những chỉ dẫn tư tưởng về con người và PTCN, đã cụ thể hóa quan điểm PTCN bằng các chủ trương, đường lối và thực hiện quan điểm đó thông qua các chính sách kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội… Sự du nhập các tư tưởng thời đại vào Việt Nam từ cuối thập niên 80 của thế kỷ trước, đã ảnh hưởng tích cực đến tư duy đổi mới của Đảng và Nhà nước Trên thực tế, sự phát triển toàn diện con người Việt Nam cả về thể lực, trí lực, phẩm chất chính trị, đạo đức, văn hóa gắn liền với việc nâng cao chất lượng nguồn

nhân lực, sau hơn 30 năm đổi mới, đã đạt được những thành tựu rất đáng

kể, bước đầu đáp ứng được yêu cầu của quá trình CNH, HĐH đất nước

và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng Là thành viên của Liên hợp quốc, Việt Nam đã tiếp thu những tư tưởng tiến bộ về PTCN của UNDP

và trên cơ sở các Báo cáo PTCN toàn cầu, Việt Nam đã xây dựng Báo cáo PTCN riêng và đã từng được UNDP trao giải thưởng năm 2001 Đặc biệt, các tổ chức quốc tế thuộc Liên hợp quốc đánh giá rất cao những thành tích của Việt Nam trong việc thực hiện các mục tiêu về PTCN như xóa đói giảm nghèo, bình đẳng giới, chăm sóc sức khỏe bà

mẹ và trẻ em, phổ cập giáo dục tiểu học… Tuy nhiên, bên cạnh nhưng thành tựu to lớn đã đạt được, sự nghiệp PTCN ở Việt Nam vẫn còn đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức, đang phải giải quyết không ít vấn đề nan giải cả trong phạm vi trước mắt cũng như lâu dài

Là một tỉnh nằm trong khu vực nghèo nhất cả nước, Thái Nguyên đã đạt được nhiều tiến bộ về PTCN So với trước đây, mức sống dân cư, công tác giáo dục – đào tạo và chăm sóc sức khỏe người dân được ưu tiên chú trọng; đời sống văn hóa tinh thần và các hoạt động an sinh xã hội được đẩy mạnh Thái Nguyên nằm trong số các tỉnh có chỉ số HDI trung bình cao của cả nước NHDR 2015 của Việt Nam đã đánh giá cao mức độ tăng trưởng HDI của tỉnh trong những năm qua Nhiều chỉ số thành phần của PTCN ở Thái Nguyên cũng ở mức rất tích cực

Tuy thế, trong bối cảnh chung như NHDR 2015 đã đánh giá, Việt Nam sau khi đạt được những thành tựu lớn về PTCN từ đổi mới đến nay thì đang yếu dần trong thập kỷ vừa qua, và Thái Nguyên cũng không nằm ngoài bối cảnh đó Kể từ cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới năm

2008, tăng trưởng thu nhập của Thái Nguyên giảm sút đã trực tiếp dẫn tới sự tiến bộ chậm lại trong các lĩnh vực phi thu nhập Tăng trưởng kinh

tế của Thái Nguyên chưa đạt tới trình độ “tăng trưởng bao trùm” Mức

độ chênh lệch vẫn còn sâu sắc giữa các địa phương, giữa các ngành kinh

cao, giảm nghèo chưa bền vững, ảnh hưởng trực tiếp đến việc cải thiện chỉ số HDI Chất lượng y tế không đồng đều và có sự chênh lệch đáng

kể giữa thành phố với các địa phương khác; bất bình đẳng trong giáo dục vẫn còn cao, chất lượng giáo dục chưa đáp ứng được ứng yêu cầu của sự PTCN Sự xuống cấp của văn hóa, đạo đức cùng các tệ nạn xã hội đang tác động tiêu cực đến đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân Sự đảm bảo về y tế, giáo dục, an sinh xã hội ở các huyện miền núi, vùng cao còn nhiều bất cập và hạn chế…

Thực tiễn PTCN ở Thái Nguyên cũng như ở cấp độ quốc gia trên thực tế đang đặt ra những vấn đề mới, bức xúc, đòi hỏi phải được nghiên cứu sâu hơn cả về lý luận và thực tiễn, nhằm làm sáng tỏ vấn đề và đưa

ra những giải pháp cụ thể, hữu hiệu cho sự nghiệp PTCN nói chung

Với những lý do trên, chúng tôi chọn “Phát triển con người và một

số vấn đề trong phát triển con người ở Thái Nguyên hiện nay” làm

đề tài nghiên cứu cho luận án của mình

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là lý luận về phát triển con người

và thực trạng phát triển con người ở Thái Nguyên hiện nay

2.2 Phạm vi nghiên cứu

Những tư tưởng cơ bản của triết học Mác về PTCN Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về PTCN trong thời kỳ đổi mới đất nước Quan niệm về PTCN của UNDP thông qua qua các Báo cáo PTCN toàn cầu từ 1990 đến nay

Thực trạng PTCN ở Thái Nguyên từ năm 1999 đến nay Những vấn

đề đặt ra cho PTCN Thái Nguyên giai đoạn hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích quan niệm về PTCN của Mác và Ăngghen, của Đảng cộng sản Việt Nam và của UNDP, luận án vận dụng nghiên cứu

thực trạng PTCN ở Thái Nguyên nhằm xác định những vấn đề đặt ra đối với PTCN trong giai đoạn hiện nay Từ đó, luận án đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy sự PTCN ở Thái Nguyên

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích, xác định những quan niệm cơ bản của triết học Mác, của UNDP và của Đảng cộng sản Việt Nam về PTCN

- Nghiên cứu thực trạng phát triển con người ở Thái Nguyên từ năm

1999 đến nay Xác định và làm rõ những vấn đề đặt ra cho PTCN ở Thái Nguyên giai đoạn hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh PTCN ở Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

- Cơ sở lý luận của luận án là Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử

- Cơ sở phương pháp luận của luận án là Phép biện chứng duy vật

- Luận án được thực hiện trên cơ sở các chỉ dẫn lý luận và phương pháp luận về con người và phát triển con người của C.Mác - Ph.Ăngghen; tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam; các văn kiện, Nghị quyết của Đảng cộng sản Việt Nam có liên quan trực tiếp đến PTCN

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Phù hợp với phương pháp luận biện chứng duy vật, luận án sử dụng các phương pháp như logic - lịch sử; phân tích hệ thống; quy nạp - diễn dịch; tổng hợp - phân tích; so sánh - đối chiếu, thống kê,…

Luận án sử dụng các Báo cáo phát triển con người toàn cầu của UNDP từ 1990 đến nay; các Báo cáo phát triển con người của Việt Nam (Báo cáo quốc gia về phát triển con người từ 2001 đến nay); các báo cáo kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Nguyên có liên quan đến PTCN… như là

các chỉ dẫn lý thuyết, cũng đồng thời là nguồn số liệu thực tiễn tin cậy để phân tích lý luận

- Luận án chú trọng kế thừa những kết quả của các nghiên cứu lý luận và thực tiễn có liên quan đến đề tài của các tác giả đi trước

5 Những đóng góp mới của luận án

- Luận án đã phân tích, hệ thống hóa và làm rõ logic của những quan niệm lý luận cơ bản về PTCN đi từ quan điểm của triết học Mác, của Đảng Cộng sản Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh đến quan điểm của UNDP

- Trên cơ sở thừa nhận định nghĩa của UNDP, luận án đã đề xuất

định nghĩa về Phát triển con người để làm nổi rõ khía cạnh triết học của

sự PTCN

- Luận án đã ứng dụng được lý luận và tính toán được số liệu để làm

rõ thực trạng PTCN ở Thái Nguyên trong các mặt thể lực, trí lực, văn hóa và trong thực hiện công tác xóa đói giản nghèo

- Luận án đã xác định được 5 vấn đề đang đặt ra cấp thiết cho sự PTCN ở Thái Nguyên hiện nay

- Luận án đã đề xuất được 5 giải pháp nhằm thúc đẩy PTCN Thái

Nguyên giai đoạn hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Luận án góp phần làm sáng tỏ các quan điểm lý luận về PTCN và vận dụng các quan điểm lý luận đó vào nghiên cứu thực trạng PTCN ở một tỉnh trung du miền núi là Thái Nguyên

- Luận án có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy những vấn đề triết học về con người, những vấn

đề lý luận và thực tiễn về PTCN

- Luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc hoạch định chính sách và giải quyết các vấn đề về PTCN của tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn hiện tại và tương lai

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận án gồm có 4 chương, 13 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỂ TÀI LUẬN ÁN

1.1 Những công trình nghiên cứu về phát triển con người

1.1.1 Những công trình nghiên cứu quan điểm của triết học Mác

về phát triển con người

So với các chủ đề khác trong triết học Mác, các công trình nghiên cứu quan niệm của triết học Mác về con người và PTCN không nhiều, nhất là về PTCN Những thập niên gần đây, chủ đề này được quan tâm nhiều hơn, nên được nghiên cứu phong phú hơn và sâu sắc hơn Trong luận án chúng tôi đã tổng quan những công trình của các tác giả Hoàng Chí Bảo, Đặng Hữu Toàn, Hồ Sĩ Quý, Nguyễn Anh Tuấn, Lưu Minh Văn, Lê Công Sự, Cao Thu Hằng,… và một số tác giả khác Những công trình đó chủ yếu phân tích quan điểm của triết học Mác về bản chất con người, về mối quan hệ giữa con người với tự nhiên và xã hội, về giải phóng con người, về vị trí và vai trò của con người trong tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại và về sự phát triển tự do của con người Các tác giả đi trước đã khẳng định giá trị khoa học, ý nghĩa phương pháp luận to lớn của triết học Mác về con người và PTCN đối với những nghiên cứu về vấn đề con người và PTCN hiện nay

1.1.2 Những công trình nghiên cứu về quan điểm của Chương trình phát triển liên hợp quốc về phát triển con người

Tổng quan công trình của các tác giả Amartya Sen, Hồ Sĩ Quý, Phạm Thành Nghị, Hyungkee Kim, Trịnh Thị Kim Ngọc, Nguyễn Đình Tuấn, Đào Minh Hương…, chúng tôi thấy quan điểm của UNDP về PTCN đã được chú ý phân tích ở một số điểm sau:

Một là, những điểm mới trong quan niệm của UNDP về PTCN, triết

lý con người là trung tâm của sự phát triển đã nhận được sự tán đồng của hầu hết các nước thuộc Liên hợp quốc

Hai là, mặc dù còn nhiều hạn chế nhưng chỉ số HDI là bộ công cụ

khá lý tưởng để lượng hóa mức độ phát triển của người dân ở các quốc gia Các chỉ số đo lường được bổ sung qua HDR hàng năm giúp cho việc nghiên cứu định lượng về PTCN ngày càng đầy đủ và chính xác hơn

Ba là, những thành tựu về PTCN trên toàn cầu nói chung và của các

quốc gia nói riêng trong hơn hai thập kỷ vừa qua là hết sức to lớn; song thực tế vẫn còn rất nhiều khó khăn, phức tạp ảnh hưởng trực tiếp đến sự PTCN, như an ninh con người, nghèo đói, bình đẳng trên thực tế, tự do trong tiếp cận cơ hội,…

1.2 Những công trình nghiên cứu về thực trạng phát triển con người ở Việt Nam và Thái Nguyên hiện nay

1.2.1 Những công trình nghiên cứu về phát triển con người ở Việt Nam

Tổng quan công trình của các tổ chức quốc tế tại Việt Nam như WB, UNDP, UNESSCO… và của các giả như Lê Thi, Edouard A.wattez, Nguyễn Duy Quý, Lương Đình Hải, Đặng Hữu Toàn, Nguyễn Thế Kiệt, Nguyễn Đình Tuấn… chúng tôi thấy, về vấn đề PTCN ở Việt Nam hiện nay có những điểm đáng chú ý sau:

Thứ nhất, quan điểm về PTCN của Đảng biểu hiện thông qua các

chính sách cụ thể Trong đó, PTCN Việt Nam gắn liền với việc xây dựng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của quá trình CNH, HĐH đất nước

Thứ hai, sự phát triển toàn diện con người Việt Nam gắn liền với

tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo, sự phát triển của y tế, giáo dục, việc làm, bình đẳng về quyền và điều kiện tiếp cận dịch vụ xã hội

Thứ ba, những khó khăn và một số giải pháp đối với sự PTCN Việt

Nam hiện nay được đề cập trên nhiều phương diện, mà việc giải quyết

chúng đòi hỏi sự tham gia của tất cả các chủ thể, mà trước hết là chủ thể nhà nước

1.2.2 Những công trình nghiên cứu về thực trạng phát triển con người Thái Nguyên và một số giải pháp nhằm phát triển con người ở Thái Nguyên hiện nay

Nghiên cứu trực tiếp về PTCN Thái Nguyên, hiện mới chỉ có một Luận án địa lý kinh tế của Vũ Vân Anh bàn đến sự biến động của chỉ số HDI của tỉnh giai đoạn 1999 – 2009, có đề xuất giải pháp cải thiện chỉ số PTCN của tỉnh Các tài liệu khác chỉ nói đến PTCN Thái Nguyên một cách gián tiếp Các NHDR coi PTCN Thái Nguyên là một nội dung thành phần hoặc nội dung minh họa Các tác giả Hoàng Thị Mỹ Hạnh,

Hà Thị Thu Hằng, Vũ Vân Anh… xem xét PTCN Thái Nguyên như là nhân tố có ảnh hưởng đến các nội dung nghiên cứu văn hóa, lịch sử… Nhìn chung, cho đến nay những công trình nghiên cứu về PTCN Thái Nguyên, nhất là dưới góc độ triết học còn rất ít và chưa có Vì vậy

mà những vấn đề và những giải pháp đưa ra nhằm PTCN Thái Nguyên còn hết sức khiêm tốn Có thể thấy đây là khoảng trống để giới nghiên cứu, trong đó có NCS tiếp tục nghiên cứu cả về phương diện lý luận và thực tiễn

“tức là những con người được quy định bởi hoạt động của họ và những điều kiện sinh hoạt vật chất của họ, những điều kiện mà họ thấy có sẵn

triển của con người trong lĩnh vực hoạt động cơ bản của nó - hoạt động sản xuất vật chất - là cơ sở để PTCN trong các lĩnh vực hoạt động khác Theo Mác, “trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa những quan hệ xã hội” Với bản chất đó, bằng hoạt động thực tiễn của mình, con người tạo ra những giá trị vật chất và tinh thần, đầu tiên là để thỏa mãn những nhu cầu tồn tại cơ bản và sau đó, là sự xuất hiện của những nhu cầu mới làm thay đổi sự vận động của lịch sử Khi hoạt động

và những điều kiện sinh hoạt vật chất của con người thay đổi thì tất yếu

sự PTCN cũng có những biến đổi tương ứng

2.1.2 Phát triển con người gắn liền với sự giải phóng con người

mà trước hết là giải phóng con người khỏi mọi sự nô dịch và tha hóa

Triết học Mác cho rằng, con người chỉ có thể được tự do và phát triển

mọi năng lực khi con người được giải phóng khỏi mọi sự nô dịch và tha

hóa, để cuối cùng có thể “làm chủ tồn tại xã hội của chính mình thì cũng

do đó mà làm chủ tự nhiên, làm chủ cả bản thân mình, trở thành người

tự do” Và “Tự do là ở sự chi phối được chính bản thân mình và tự nhiên bên ngoài, một sự chi phối dựa trên sự nhận thức được những tất yếu của

tự nhiên…do đó, tự do là sản phẩm tất yếu của sự phát triển lịch sử”

“Bất kỳ sự giải phóng nào cũng bao hàm ở chỗ là nó trả thế giới con

người, những quan hệ của con người về với bản thân con người” PTCN được đặt trong điều kiện phải giải tha hóa con người trong lao động cũng như trong mọi hình thức sinh hoạt vật chất và tinh thần của xã hội

2.1.3 Sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người

Theo Mác, sự phát triển LLSX của loài người dẫn tới sự phát triển của xã hội nói chung có mục đích là “sự phát triển phong phú của bản chất con người, coi như là một mục đích tự thân” Trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” Mác chỉ rõ, chế độ xã hội tương lai mà nhân loại hướng tới không chỉ khác về chất so với tất cả các chế độ xã hội trước

đó, mà nó còn tạo ra những tiền đề hiện thực để sự PTCN với tư cách là

cá nhân và cả cộng đồng - tự do của mỗi người chẳng những không cản trở tự do của người khác mà ngược lại, còn trở thành điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người Trong xã hội đó, con người có đầy

đủ điều kiện và phương tiện hiện thực để “phát triển toàn diện những năng khiếu” của bản thân, để phát triển bản chất xã hội phong phú, để con người tồn tại đúng với ý nghĩa chân chính của từ này

2.2 Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về phát triển con người

Hồ Chí Minh đã tiếp thu, vận dụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác

- Lênin vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam Vấn đề PTCN theo Người “đó là phát triển con người toàn diện, với mọi năng lực sáng tạo của mình, thực hiện những quyền cơ bản thiêng liêng của con người – quyền được sống trong độc lập, tự do và mưu cầu hạnh phúc” Đảng cộng sản Việt Nam kế thừa và vận dụng sáng tạo triết học Mác và tư tưởng Hồ Chí Minh về PTCN trong quá trình xây dựng và PTCN Việt Nam Căn cứ vào các văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước từ những năm 90 đến nay, luận án đã phân tích quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về PTCN ở những nội dung chính sau:

2.2.1 Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội

Đảng ta đã khẳng định: “Mục tiêu và động lực chính của sự phát triển là vì con người, do con người”; “đặt con người vào vị trí trung tâm của chiến lược kinh tế - xã hội” Không tuyệt đối hóa tăng trưởng kinh

tế, khoa học, công nghệ hay một yếu tố nào khác mà chính con người, sự PTCN được coi là mục tiêu của sự phát triển

Con người là động lực của sự phát triển được hiểu là con người là nhân tố trực tiếp thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Đảng, nhà nước

ta đã coi trọng nhân tố con người, tạo ra cơ sở cho việc giải phóng tiềm năng, phát huy nội lực con người và sử dụng hiệu quả nguồn lực con