Tư tưởng hồ chí minh về dân vận và vận dụng tư tưởng đó trong công tác vận động phụ nữ ở bình dương hiện nay

Thấm nhuần tư tưởng của Hồ Chí Minh về công tác dân vận, từ khithành lập đến nay, qua các thời kỳ cách mạng, Đảng và Nhà nước Việt Namluôn luôn đặt công tác dân vận là một trong những nh

VIỆN HÀN LÂMKHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRƯƠNG THANH NGA

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN VẬN

VÀ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG ĐÓ TRONG CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ Ở BÌNH DƯƠNG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI - 2016

VIỆN HÀN LÂMKHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRƯƠNG THANH NGA

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN VẬN

VÀ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG ĐÓ TRONG CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ Ở BÌNH DƯƠNG HIỆN NAY

Chuyên ngành: TRIẾT HỌC

Mã số: 60 22 03 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS CAO THU HẰNG

HÀ NỘI - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, dưới sựhướng dẫn khoa học của TS.Cao Thu Hằng Tôi xin hoàn toàn chịu tráchnhiệm về kết quả nghiên cứu của công trình khoa học này

Tác giả luận văn

Trương Thanh Nga

Chương 2 VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN VẬN TRONG VẬN ĐỘNG PHỤ NỮ Ở BÌNH DƯƠNG HIỆN NAY: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP 37

2.1 Một số đặc điểm tỉnh Bình Dương và thực trạng vận dụng tư tưởng HồChí Minh về dân vận trong vận động phụ nữ ở Bình Dương hiện nay 372.2 Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng HồChí Minh về dân vận trong vận động phụ nữ ở Bình Dương hiện nay 61

KẾT LUẬN 75 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người lãnh đạo nhân dân ta tiến hành thắnglợi cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Có sự thắng lợi đó là bởi Người luônphát huy sức mạnh đại đoàn kết của cả dân tộc, sức mạnh của nhân dân, vậnđộng nhân dân tham gia các hoạt động của Đảng, Nhà nước Trong suốt quátrình lãnh đạo cách mạng của mình, Hồ Chí Minh luôn coi cách mạng là sựnghiệp của nhân dân; lực lượng cách mạng là toàn dân tộc Người khẳng định:

“Lực lượng của dân rất to Việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc

gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”[48, tr.234] Chính vì

lẽ đó mà Người luôn coi trọng công tác tập hợp, tổ chức lực lượng cách mạngthông qua công tác dân vận Theo Người: “Dân vận là vận động tất cả lựclượng của mỗi một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lựclượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm, những công việcChính phủ và Đoàn thể giao cho”[48, tr.232] Muốn làm tốt công tác dân vận,đòi hỏi mỗi người cán bộ lãnh đạo, quản lý vừa phải dân chủ và tập trungtrong công tác, vừa phải sâu sát, gần gũi với nhân dân Trong đó, cán bộ làmcông tác dân vận phải vừa là người đồng hành dẫn dắt nhân dân, “phải hướng

về cơ sở, gắn với thực tiễn cơ sở để nắm được và kiểm nghiệm sự sát, đúngcủa các chủ trương, chính sách, đồng thời phát hiện những tố mới, những điểnhình tiên tiến để ủng hộ, bồi dưỡng và nhân rộng”[44, tr.611]

Thấm nhuần tư tưởng của Hồ Chí Minh về công tác dân vận, từ khithành lập đến nay, qua các thời kỳ cách mạng, Đảng và Nhà nước Việt Namluôn luôn đặt công tác dân vận là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàngđầu; tuyên truyền, giáo dục, tập hợp quần chúng thành một lực lượng to lớn,đông đảo, đoàn kết xung quanh Đảng, tham gia các phong trào cách mạng vìđộc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của

nhân dân Chính công tác dân vận của Đảng và Nhà nước đã góp phần tuyêntruyền, vận động, tổ chức những phong trào cách mạng rộng lớn, động viênsức người, sức của, huy động được sức mạnh của toàn dân tộc, làm nên nhữngchiến thắng vẻ vang, những chiến công hiển hách, giải phóng dân tộc, thốngnhất đất nước, thu non sông về một mối, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội

Phụ nữ Bình Dương chiếm hơn 50 % dân số toàn tỉnh, có một vai tròquan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội; sự ổn định an toàn, trật tự, anninh chính trị của tỉnh Bình Dương Nhận thức được tầm quan trọng của tưtưởng Hồ Chí Minh về dân vận, trong những năm qua, phát huy tư tưởng, vậndụng quan điểm dân vận của Hồ Chí Minh, công tác dân vận của tỉnh BìnhDương nói chung và công tác vận động phụ nữ nói riêng luôn được thực hiệntốt Đó là đoàn kết, vận động, tổ chức, hướng dẫn phụ nữ thực hiện chủtrương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; từ đó, đạt được nhữngkết quả nhất định trong việc tập hợp các tầng lớp phụ nữ Bình Dương thamgia tích cực các phòng trào của tỉnh với những mô hình tập hợp đa dạng, gópphần xây dựng Bình Dương giàu đẹp, văn minh, nghĩa tình Tuy nhiên, bêncạnh đó, công tác vận động phụ nữ ở Bình Dương theo tư tưởng Hồ Chí Minhvẫn còn những hạn chế nhất định Điều đó, trong chừng mực nhất định, gâyảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển kinh tế - xã hội Bình Dương nói chung,phụ nữ Bình Dương nói riêng Do vậy, vấn đề đang được đặt ra một cách cấp thiết trong công tác vận động phụ nữ ở tỉnh Bình Dương hiện nay là làm thế nào vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận, phát huy những thành quả đạt được, khắc phục những hạn chế để tiếp tục gặt hái nhiều thành quả to lớn hơn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công cuộc phát triển kinh

tế, ổn định chính trị - xã hội của tỉnh Bình Dương

Do đó, việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và vận

dụng tư tưởng đó trong công tác vận động phụ nữ ở Bình Dương hiện nay, có ý nghĩa thiết thực, vừa cơ bản, vừa cấp bách, cả về lý luận và thực

tiễn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Thứ nhất, những vấn đề lý luận chung về dân vận và tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận

Công tác dân vận là một công việc, một lĩnh vực hết sức quan trọngtrong đời sống xã hội Ở nước ta, đây là lĩnh vực cũng nhận được nhiều sựquan tâm của các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách Nghiên cứu lý luậnchung về công tác dân vận có nhiều công trình được công bố; tiêu biểu trong

số đó có các công trình sau:

Công trình “Sơ khảo lịch sử công tác dân vận của Đảng Cộng sản

Việt Nam” của Hoàng Xuân Đồng, Trần Lương Ngọc, Võ Đình Liên (Nxb.

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999) đã phân tích, trình bày khá rõ ràng vềquá trình lãnh đạo công tác dân vận của Đảng Cộng sản Việt Nam qua cácthời kỳ từ 1930 – 1996 và những bài học lịch sử về công tác dân vận củaĐảng ta

Một số vấn đề về công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay (Nguyễn

Thế Trung, chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002) là tập hợp nhiềubài viết của tác giả liên quan đến công tác dân vận; trong đó, các tác giả đãkhái quát về tư tưởng dân vận của Hồ Chí Minh để đẩy mạnh sự nghiệp đổimới Công trình cũng đã phân tích một số vấn đề đặt ra đối với công tác dânvận trong giai đoạn hiện nay ở nước ta; từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằmnâng cao hiệu quả công tác dân vận ở nước ta hiện nay

Công tác dân vận của Phạm Tất Dong, Đỗ Quang Tuấn, Đinh Văn Tư

(Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2004) là giáo trình trung cấp lý luận chính trị.Trong giáo trình này, các tác giả đã trình bày, phân tích khá sâu về quan điểmcủa chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng về công tácdân vận; về công tác dân vận của chính quyền cơ sở, tổ chức cơ sở Đảng, Mặttrận Tổ quốc; về công tác vận động công nhân, nông dân, trí thức, phụ nữ,thanh niên, vùng dân tộc miền núi, tín đồ, chức sắc tôn giáo

Công trình Công tác dân vận của các cơ quan nhà nước trong thời

kỳ mới (Nguyễn Tiến Thịnh chủ biên, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2005) đã trình

bày quan điểm Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận, công tác vận động quần chúng của cơ quan nhà nước trong thời kì công

nghiệp hoá, hiện đại hoá Công trình cũng phân tích thực trạng công tác dân vận của cơ quan nhà nước, bao gồm cả những thành công và hạn chế; trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao công tác dân vận của các cơ quan nhà nước ở nước ta hiện nay

Công trình Tiếp dân và dân vận của Nguyễn Ngọc Hiến (chủ biên),

(Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005) đã giới thiệu những kiến thức pháp lý

áp dụng cho các tình huống tiếp dân và dân vận cụ thể ở cấp xã, bồi dưỡngkiến thức và kĩ năng cơ bản về tiếp dân và dân vận ở cấp xã, phường, thị trấn

Cuốn sách Về công tác vận động quần chúng hiện nay của Nguyễn Văn

Linh (Nxb TP Hồ Chí Minh, 2012) bao gồm những bài phát biểu và trả lờiphỏng vấn của đồng chí Nguyễn Văn Linh về công tác dân vận, mặt trận,công đoàn, Hội liên hiệp nông dân tập thể, thanh niên, liên hiệp các hội khoahọc kỹ thuật, phụ nữ, tôn giáo và người Hoa

Công trình Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với

công tác dân vận trong tình hình mới do Vũ Ngọc Am, Vũ Thùy Linh biên

soạn (Nxb Chính trị hành chính, Hà Nội, 2013) đã phân tích, làm rõ một sốquan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước, tư tưởng Hồ Chí Minh vềdân vận; phân tích một số vấn đề cơ bản về công tác dân vận ở nước tatrong tình hình mới

Công trình Lý luận và kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam

về công tác dân vận (Nxb Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2014) là tập

hợp các bài viết của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo các cấp,… đưa ra những phân tích sâu sắc, toàn diện, làm nổi bật cơ sở lý luận, thực tiễn

và kinh nghiệm của công tác dân vận trong thời gian qua ở nước ta

Cẩm nang công tác dân vận của Ban dân vận Trung ương (Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội, 2014) là tập hợp những văn bản của Đảng, Nhà nước,Chính phủ về công tác dân vận Trong đó, trọng tâm của cuốn sách là một sốvấn đề lý luận liên quan đến công tác dân vận và công tác dân vận của các cấpchính quyền;

Tập bài giảng về công tác dân vận của Ban dân vận Trung ương do

Nguyễn Thế Trung (chủ biên) (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2014) là côngtrình đã tập trung phân tích khá sâu cơ sở lý luận của công tác dân vận ở ViệtNam hiện nay Một trong những cơ sở lý luận quan trọng mà cuốn sách phântích khá rõ là tư tưởng dân vận của Hồ Chí Minh Cuốn sách cũng đã phântích những vấn đề thực tiễn liên quan đến công tác dân vận và những nhiệm

vụ của công tác dân vận hiện nay

Có thể thấy, trong các công trình trên, ngoài việc đề cập đến vấn đề dânvận một cách chung nhất, một số công trình cũng đã đề cập tư tưởng Hồ ChíMinh về dân vận Tuy nhiên, một cách chuyên biệt nhất, đề cập đến tư tưởngdân vận của Hồ Chí Minh thì có thể kể đến các công trình sau:

Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam (Võ Nguyên

Giáp chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008): Công trình làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, văn hóa,quân sự; thông qua đó, làm rõ sách lược, chiến lược, con đường cách mạng Việt Nam Đó chính là tư tưởng đại đoàn kết, lấy dân làm gốc, dân là lực lượng quan trọng trong cách mạng Việt Nam Do vậy, theo các tác giả, việc huy động, vận động nhân dân, tập hợp mọi lực lượng, hình thành sức mạnh to lớn của toàn dân tộc trong đấu tranh giải phóng dân tộc là rất cần thiết

Công trình Học tập và làm theo phong cách “dân vận khéo” Hồ Chí

Minh của tác giả Nguyễn Bá Quang (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2013)

đã đề cập đến những vấn đề lý luận và thực tiễn tư tưởng Hồ Chí Minh về dânvận Đặc biệt, công trình đã đề cập đến một số kỹ năng của công tác làm dânvận, mà được gọi chung là “Dân vận khéo” Trên cơ sở dó, công trình đề xuấtmột số giải pháp nhằm thực hiện phương pháp dân vận khéo theo tư tưởng HồChí Minh ở nước ta hiện nay

Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận trong thời

kỳ đổi mới ở nước ta hiện nay (Trần Đình Huỳnh, Đặng Xuân Kỳ, Nguyễn

Thế Thắng, Nxb Lao động xã hội, Hà Nội, 2013) đã đề cập đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận, tính tất yếu của sự vận dụng tư tưởng dân vận của Hồ Chí Minh ở Đảng ta trong bối cảnh đổi mới hiện nay Công trình cũng đã đề cập đến những việc đã làm được, chưa làm được; những khó khăn và thuận lợi khi vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận ở nước ta thời kỳ đổi mới

Luận án tiến sĩ “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và ý nghĩa của nó

đối với sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc”của Phạm Duy Hoàng (Học viện

Khoa học xã hội, Hà Nội, 2015): Trong công trình này, tác giả đã phân tích, làm rõ cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận, với nội dung chủ yếu là vấn đề lợi ích của quần chúng; tác giả cũng làm rõ ý nghĩa của tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận đối với sự nghiệp bảo vệ an ninh tổ quốc trong việc xác định lực lượng, biện pháp, nội dung và phương pháp phát động toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngoài các công trình trên, còn có thể kể đến các công trình Mối quan

hệ giữa văn hoá và dân vận theo tư tưởng Hồ Chí Minh của Nguyễn Thạc

Hân, (Tạp chí Tư tưởng văn hóa, số 2, 2004); Phong cách dân vận Hồ Chí

Minh của Nguyễn Thanh Tuyền (Tạp chí Cộng sản, số 9, 2004); Thực hiện

di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác dân vận của Mai Mộng

Tưởng (Tạp chí Văn hóa nghệ thuật, số 304 (tháng 10), năm 2004); Tư

tưởng Hồ Chí

Minh về dân chủ và vận động nhân dân trong tác phẩm Dân vận của Nguyễn

Thị Kim Hoa (Tạp chí Lý luận chính trị, số 5, 2005); Nhận thức về dân

vận trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh của tác giả Hoàng Trang (Tạp chí

Lịch sử Đảng, số 12, 2005); … Nhìn chung, các công trình này đã đề cậpđến mối quan hệ giữa yếu tố văn hóa và dân vận, giữa dân chủ và dân vận;đều khẳng định vai trò, ý nghĩa quan trọng của tư tưởng dân vận Hồ ChíMinh trong giai đoạn hiện nay ở nước ta hiện nay

Thứ hai, các công trình nghiên cứu thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác dân vận và sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận ở Việt Nam nói chung, tỉnh Bình Dương nói riêng

Công trình“Những nội dung quan điểm và giải pháp cơ bản về

tăng cường, đổi mới công tác dân vận” của Nguyễn Duy Việt (Nxb Văn

hóa – Thông tin, phát hành năm 2013) đã được tác giả phân tích, trình bàykhá rõ và sâu những kết quả, hạn chế công tác dân vận sau 23 năm triển khaithực hiện Nghị quyết 08B-NQ/HNTW (ngày 27-3-1990 của Ban chấp hànhTrung ương khóa VI); đặc điểm của tình hình mới, sự cần thiết phải tăngcường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trongtình hình mới Ngoài ra, tác giả còn phân tích làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễncủa việc kế thừa các quan điểm của Nghị quyết 08B và phát triển, bổ sunghoàn thiện cho phù hợp với gia đoạn mới Trong cuốn sách, tác giả cũng đềxuất những giải pháp cơ bản để tăng cường công tác dân vận, trong đó tác giả

đã tập trung phân tích khá kỹ giải pháp hàng đầu là: Quyết tâm, kiên trì làmtốt công tác xây dựng Đảng, tập trung giải quyết tốt những bức xúc củanhân dân vừa là giải pháp cấp bách vừa là giải pháp mang tính lâu dài củacông tác dân vận

“Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận trong giai đoạn hiện nay (theo Hội nghị lần thứ 7 Khóa XI, Nxb

Lao động – Xã hội phát hành năm 2013): Cuốn sách đã khái quát tư tưởng

Hồ Chí

Minh về dân vận, đặc biệt cuốn sách đã phân tích khá sâu về sự vận dụng tưtưởng đó của Đảng Cộng sản Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chốngPháp và chống Mỹ cũng như trong công cuộc đổi mới đất nước Từ đó, cuốnsách đã rút ra những bài học kinh nghiệm đúc kết từ công tác dân vận củaĐảng và của hệ thống chính trị

Trong công trình “Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận của

Đảng trong thời kỳ mới” của Hà Thị Khiết (chủ biên) (Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2015), các tác giả đã trình bày khá rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về dân vận, về nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận của Đảng trong thời

kỳ mới và trong những năm thực hiện đường lối đổi mới Đồng thời đưa ra những quan điểm, phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận của Đảng trong thời kỳ mới

Ở góc độ cụ thể, với các đối tượng cụ thể, có thể kể đến các công trình,

như “Tình hình và nhiệm vụ công tác vận động phụ nữ công nhân viên chức”

của Tổng Công đoàn Việt Nam (Nxb Lao động, Hà Nội, 1962) Công trình đã phân tích, nhận định tình hình của phong trào phụ nữ, viên chức về sự biến chuyển và những khó khăn còn tồn tại Kiểm điểm việc tổ chức chỉ đạo công tác vận động quần chúng trên các mặt công tác công đoàn Nhiệm vụ công tác vận động phụ nữ công nhân viên chức của công đoàn, đặc biệt là công tác vận động phụ nữ công nhân viên chức từ khi miền Bắc được giải phóng năm 1954

Trong Luận án tiến sĩ Đổi mới công tác dân vận của quân đội nhân dân

Việt Nam trong giai đoạn hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh của tác giả Vũ

Đình Tấn (Hà Nội, 2001), bên cạnh việc đề cập đến giá trị của tư tưởng HồChí Minh đối với công tác dân vận của quân đội, đề tài cũng phân tích, làm rõ những nhân tố ảnh hưởng đến công tác vận động quần chúng trong quân độihiện nay; phân tích những vấn đề đặt ra với công tác dân vận hiện nay; trên cơ

sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm đổi mới công tác dân vận của quân độinhân dân Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Luận án tiến sĩ Công tác vận động đồng bào Khmer của các Đảng bộ

xã, phường, thị trấn ở Tây Nam Bộ trong giai đoạn hiện nay (Đẳng Trí Thủ,

Học viện Chính trị Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, 2012) đã phân tích khái quát công tác vận động đồng bào Khmer của các đảng bộ xã, phường, thị trấn ở Tây Nam Bộ trong giai đoạn hiện nay Luận án cũng đánh giá được thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao công tác vận động đồng bào Khmer của các Đảng bộ xã, phường, thị trấn ở các tỉnh Tây Nam Bộ

Ở Bình Dương, nghiên cứu vấn đề dân vận nói chung và vận dụng tưtưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận trong vận động phụ nữ cũng đã được

đề cập Đó là Tài liệu tuyên truyền kỷ niệm 75 năm ngày truyền thống

công tác dân vận của Đảng Công sản Việt Nam của Ban Dân vận tỉnh ủy

Bình Dương, năm 2005 Cuốn tài liệu đã trình bày, phân tích khái quát tưtưởng dân vận của Hồ Chí Minh qua các bài báo của Người; vai trò, nhiệm

vụ của công tác dân vận trong thời kỳ mới Cùng với đó là tài liệu Công tác

vận động quần chúng của Ban dân vận tỉnh ủy Bình Dương, năm 2011 Tài

liệu đã trình bày khái quát về dân vận, các văn bản Trung ương về công táctác vận động quần chúng; đặc biệt cuốn tài liệu đã tập hợp được nhiều vănbản liên quan đến chương trình hành động của Ban dân vận tỉnh ủy BìnhDương về công tác dân vận và vận động quần chúng Ngoài 02 tài liệu trên,công tác dân vận nói chung ở tỉnh Bình Dương, việc vận dụng tư tưởng HồChí Minh về dân vận trong công tác vận động phụ nữ cũng chỉ chủ yếu đượcxem xét trong phạm vi là một nội dung của công tác vận động quần chúng,trong các báo cáo của Tỉnh ủy, Ban Dân vận tỉnh ủy, các đoàn thể, chứchưa được nghiên cứu một cách chuyên biệt

Như vậy, cho đến nay, khối lượng các công trình nghiên cứu về dânvận nói chung, cũng như tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận nói riêng và sựvận dụng tư tưởng đó trong công tác tập hợp, vận động quần chúng ở Việt

Nam là khá phong phú Tuy nhiên, chưa có công trình khoa học độc lập nàonghiên cứu một cách trực tiếp, có hệ thống về sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí

Minh về dân vận vào công tác vận động phụ nữ ở Bình Dương hiện nay Các

công trình trên là tài liệu tham khảo hữu ích cho tác giả luận văn khi triểnkhai viết đề tài này

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích của luận văn: Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận tư

tưởng Hồ Chí Minh về dân vận, phân tích thực trạng việc vận dụng tư tưởng

đó trong vận động phụ nữ ở Bình Dương; đề tài đề xuất một số giải pháp cơbản nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vậntrong công tác vận động phụ nữ ở Bình Dương hiện nay

3.2 Nhiệm vụ của luận văn: Để đạt được mục đích trên, luận văn tập

trung giải quyết một số nhiệm vụ sau:

Thứ nhất, phân tích, làm rõ khái niệm dân vận, những tiền đề cơ bản

cho sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận

Thứ hai, làm rõ những khía cạnh cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh

về dân vận và ý nghĩa của tư tưởng đó ở nước ta hiện nay

Thứ ba, phân tích thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân

dận trong công tác vận động phụ nữ ở Bình Dương; đề xuất một số giải pháp

cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng tư tưởng đó của Hồ Chí Minh trongcông tác vận động phụ nữ ở Bình Dương hiện nay

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Đối tượng nghiên cứu: tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận và vận dụng

tư tưởng đó trong công tác vận động phụ nữ ở Bình Dương hiện nay

Phạm vi nghiên cứu: nghiên cứu việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh

về dân vận trong công tác vận động phụ nữ ở tỉnh Bình Dương từ năm 2010đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu luận văn

Cở sở lý luận của luận văn: luận văn sử dụng các nguyên lý cơ bản của

chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm, đường lối chínhsách của Đảng và Nhà nước ta về công tác dân vận, về công tác phụ nữ

Phương pháp nghiên cứu: Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương

pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử;đồng thời, luận văn có sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác, như lôgíc,lịch sử, phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, diễn dịch, quy nạp,…

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Ý nghĩa lý luận, luận văn góp phần làm sáng tỏ tư tưởng Hồ Chí Minh

về công tác dân vận và việc vận dụng tư tưởng đó ở Bình Dương hiện nay

Ý nghĩa thực tiễn, từ những kết quả nghiên cứu, luận văn cung cấp

thêm nguồn tư liệu cho các chương trình vận động phụ nữ ở tỉnh Bình Dươngtrong bối cảnh hiện nay Ngoài ra, những kết quả nghiên cứu của đề tài có thể

sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy về vấn đề côngtác dân vận nói chung, công tác vận động phụ nữ nói riêng

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2chương và 5 tiết Trong đó:

Chương 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận: Một số vấn đề lý luận Chương 2: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận trong vận độngphụ nữ ở Bình Dương hiện nay: thực trạng và giải pháp

1.1.1 Khái niệm dân vận

Trong cuốn Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ, thì dân vận là “sự

vận động trong dân chúng để lôi cuốn họ theo một đường lối nào”[82, tr.211];

còn theo Đại Từ điển tiếng Việt của Nguyễn Như Ý (chủ biên), dân vận được coi là: “tuyên truyền vận động nhân dân: Công tác dân vận – các tổ chức

dân vận”[83, tr.190].

Trong Tập bài giảng về công tác dân vận, dân vận được hiểu “là công

tác tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục mọi người dân thực hiện tốtcác chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước,những việc có ích nên làm”[3, tr.17]

Như vậy, trong các quan niệm trên, có thể nhận thấy, một trong nhữngnhiệm vụ quan trọng của dân vận đó là tập hợp và huy động sức mạnh củatoàn dân (mọi người, mọi nhà, mọi đối tượng) vào các phong trào cách mạng,các hoạt động kinh tế - xã hội, chính trị của Đảng và Nhà nước và các cơ quanđoàn thể Đó là công việc của nhà nước, của các tổ chức chính trị - xã hộitrong hệ thống chinh trị

Xuất phát từ quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin, xuất phát từ kinhnghiệm hoạt động cách mạng và từ tình hình thực tiễn đất nước, trong bài viết

Dân vận, Hồ Chí Minh cho rằng, dân vận là “vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người dân nào, góp thành lực lượng toàn

dân, để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ vàĐoàn thể giao cho”[48, tr.232]

Từ những định nghĩa nêu trên, dưới góc độ tiếp cận của luận văn này,

chúng tôi đưa ra quan niệm: Dân vận được xem là công việc (hay còn gọi

là nhiệm vụ chính trị) của Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội nhằm vận động, tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục nhân dân thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Công tác dân vận này có thể là vận động nhân dân trong từng lĩnh vực

cụ thể của đời sống xã hội, như kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội; với từngđối tượng cụ thể, như phụ nữ; đồng bào vùng sâu, vùng xa; thanh niên,…Trong các lĩnh vực cụ thể hay các đối tượng cụ thể, trong ngôn ngữ thườngdùng, người ta hay sử dụng là vận động phụ nữ, vận động thanh niên…

1.1.2 Những tiền đề cơ bản cho sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận

Thứ nhất, tiền đề thực tiễn

Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX là một giai đoạn lịch sử có nhiều sựkiện và chuyển biến quan trọng trên thế giới Lúc này, giai cấp tư sản đã ápdụng khoa học – kỹ thuật vào trong quá trình sản xuất, thúc đẩy nền sản xuấtphát triển nhanh chóng và làm thay đổi diện mạo của đời sống xã hội Nềnkinh tế hàng hóa phát triển mạnh đã đặt ra yêu cầu bức thiết về thị trường Đó

là nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc các nước thực dân châu Âu đi xâm lượccác quốc gia phong kiến phương Đông, Mỹ La tinh, châu Phi nhằm biến cácquốc gia này thành thị trường tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, mua bán nguyênvật liệu, khai thác sức lao động và xuất khẩu tư bản của các nước đế quốc.Điều này đã tạo nên sự thay đổi sâu sắc các mặt của đời sống xã hội, như kinh

tế, chính trị, văn hóa, xã hội… của các dân tộc thuộc địa, tiêu biểu như đờisống của nhân dân ở các nước thuộc địa hết sức khó khăn và cực khổ Chínhđiều đó đã tác động rất lớn đến nhà tư tưởng ở các nước thuộc địa lúc bấy giờ:

đó là làm thế nào để giải phóng nhân dân lao động ra khỏi áp bức bóc lột, bấtcông, đưa nhân dân lao động đến một cuộc sống tốt đẹp hơn

Trong bối cảnh đó, Việt Nam, một quốc gia phong kiến nhỏ bé và lạc hậu ở phương Đông, bị thực dân Pháp nổ súng xâm lược vào ngày 31 tháng 8 năm 1858 Triều đình nhà Nguyễn nhu nhược trước sự xâm lược của kẻ thù, lần lượt ký các hiệp ước ÁcMăng (1883) và Patơnốt (1884) đầu hàng, thừa nhận nền bảo hộ của thực dân Pháp trên toàn cõi Việt Nam Điều này đã dẫn đến những thay đổi to lớn về mặt kinh tế, chính trị, xã hội

nước ta lúc bấy giờ Về kinh tế, quan hệ kinh tế nông thôn bị phá vỡ, thực

dân Pháp kết hợp hai phương thức bóc lột tư bản và phong kiến trở thành

chính sách kinh tế thực dân để thu lợi nhuận siêu ngạch, với chế độ thuế

khóa vô cùng nặng nề và phi lý làm cho đời sống của nhân dân ta hết sức khổ cực, lầm than và lâm vào cảnh bần cùng

Về chính trị, thực dân Pháp thi hành chính sách chính trị chuyên chế.

Cùng với chính sách đàn áp dã man phong trào cách mạng, chúng còn dùng

chính sách chia để trị Chúng chia nước ta thành ba miền với ba tên gọi khác

nhau, ba hình thức cai trị khác nhau nhằm chia rẽ và gây thù hằn dân tộc

Về cơ cấu xã hội, các cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp ảnh

hưởng mạnh mẽ đến tình hình xã hội Việt Nam Sự phân hóa giai cấp diễn ra

ngày càng sâu sắc hơn Nổi bật đó là: giai cấp địa chủ phong kiến bị phân hóa

thành ba bộ phận khá rõ rệt là tiểu, trung và đại địa chủ Có một số thì bị phásản Vốn sinh ra và lớn lên trong một quốc gia dân tộc có truyền thống yêunước chống giặc ngoại xâm, lại bị chính sách thống trị tàn bạo về chính trị,chèn ép về kinh tế, nên một bộ phận không nhỏ tiểu và trung địa chủ khôngchịu nỗi nhục mất nước, có mâu thuẫn với thực dân đế quốc về quyền lợi dântộc nên đã tham gia đấu tranh chống thực dân đế quốc và bọn phản động tay

sai; giai cấp nông dân chiến khoảng 90% dân số Họ bị thực dân đế quốc,

phong kiến địa chủ và tư sản áp bức, bóc lột rất nặng nề Ruộng đất của nôngdân đã bị bọn tư bản thực dân chiếm đoạt Chính sách độc quyền kinh tế, mua

rẻ bán đắt, tô cao, thuế nặng, chế độ cho vay nặng lãi… của thực dân đế quốc

và phong kiến đã đẩy nông dân Việt Nam vào con đường bần cùng hóa khônglối thoát Chính thực tế đó tạo ra động lực rất lớn ở giai cấp nông dân ViệtNam là phải đoàn kết, thống nhất lại để cùng nhau đấu tranh giải phóng mình

ra khỏi ách áp bức bóc lột, sự bần cùng đó; giai cấp công nhân là sản phẩm

trực tiếp của chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp và nằm trongnhững “mạch máu” kinh tế quan trọng do chúng nắm giữ Đời sống của họhết sức khó khăn và khổ cực, phải làm việc quần quật không có ngày nghỉ màchỉ được trả lương với vài đồng xu rẻ mạt, không đủ ăn Chính sự bóc lộtnặng nề đó đã dẫn đến những phong trào đấu tranh tự phát của giai cấp công

nhân Việt Nam nhằm mục đích thay đổi cuộc sống hiện tại; giai cấp tư sản

và tầng lớp tiểu tư sản cũng được hình thành trong quá trình khai thác thuộc

địa của thực dân Pháp Tuy nhiên, đó là lực lượng yếu ớt, lại ra đời trongđiều kiện bị tư bản Pháp chèn ép, thế lực kinh tế nhỏ bé, thế lực chính trịyếu đuối Chính vì vậy, bản thân họ cũng luôn sẵn sàng vùng dậy đấu tranh,

để cùng dân tộc sống trong một xã hội tự do, hạnh phúc

Tuy chịu cảnh nô lệ trước sự nhu nhược của triều đình nhà Nguyễn,song không vì thế mà tính cách dân tộc, truyền thống độc lập dân tộc của cácthế hệ thời đó bị mai một; trái lại, tinh thần chấn hưng dân khí rất sôi nổi vàrộng khắp Các cuộc khởi nghĩa của nhân dân ta nổ ra từ Bắc chí Nam, tiêubiểu như: Cuộc nổi dậy “búa rừu”, Phong trào do Phan Châu Trinh đứng đầunăm 1908, Phong trào Đông Kinh Nghĩa thục, Quả bom Hà Nội, Cuộc khởinghĩa Thái Nguyên, Cuộc mưu loạn Phan Xích Long, Cuộc tấn công khámlớn Sài Gòn,… Tuy nhiên, mọi nỗ lực để thực hiện cuộc cách mạng giảiphóng dân tộc trên lập trường dân chủ tư sản của các sĩ phu yêu nước lúc bấy giờ không thể đem lại thành quả như mong muốn Lịch sử dân tộc không chỉ ghi nhận một hiện thực đau xót trước sự chấm dứt khẩu hiệu

“phò vua cứu

nước” của phong trào Cần Vương (1885-1896) do Hàm Nghi và TônThất Thuyết phát động, với các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: Khởi nghĩaBãi Sậy (1883-1892) của Nguyễn Thiện Thuật, khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887) của Phạm Bành và Đinh Công Tráng, khởi nghĩa Hùng Lĩnh (1887-1892) của Tống Duy Tân và Cao Điển, khởi nghĩa Hương Khê (1885-1895) của Phan Đình Phùng, phong trào nông dân Yên Thế của Hoàng HoaThám, và sự dập tắt, sự thất bại liên tiếp của các tổ chức, phong trào yêunước sau đó vào 1908-1909, tiêu biểu như: “Duy tân hội – một tổ chức sĩphu yêu nước gắn liền sự quang phục với cuộc duy tân… Một chủ trươnglớn của Duy tân hội là “Đông du” Đông du là đi Nhật để học hỏi”[25,tr.10]; “Đông kinh nghĩa thục” ở Bắc, ở Trung; “Minh tân” ở Nam;…

Trước tình hình đó, yêu cầu đặt ra là cần phải tìm ra một hướng đi mới,giải quyết đúng đắn mọi vấn đề của cách mạng giải phóng dân tộc, mà mộttrong những những nhiệm vụ đó đó là vấn đề tập hợp lực lượng cách mạng:làm thế nào huy động được một lực lượng đông đảo người dân tham gia vàhoạt động cách mạng Có như vậy mới có thể tạo một sự cố kết rộng lớn, cùngtham gia vào công việc chung của đất nước Điều này đã thu hút được đôngđảo những nhà yêu nước, đặc biệt là lớp thành niên trí thức trẻ tham gia tìmcon đường cứu nước mới để giải phóng dân tộc, trong đó có Nguyễn TấtThành – Hồ Chí Minh Theo đó, cùng với nhu cầu phải tìm ra một hệ tư tưởngmới thay thế hệ tư tưởng phong kiến nhằm soi sáng con đường giải phóng củadân tộc ta, thì nhu cầu tập hợp quần chúng nhân dân, nhằm thực hiện mộtcuộc cách mạng cũng trở nên cấp thiết

Thứ hai, tiền đề lý luận hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận

Bên cạnh thực tiễn lịch sử đất nước và thế giới đã hình thành nên tưtưởng Hồ Chí Minh về dân vận, về vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch

sử, thì những giá trị truyền thống của dân tộc, tư tưởng coi trọng nhân dân, đề

cao vai trò của nhân dân trong hoạt động của nhà nước cũng đã ảnh hưởng tới

sự hình thành tư tưởng dân vận của Hồ Chí Minh

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, do điều kiện địa lý, người Việt sốngtrong một môi trường khí hậu khắc nghiệt Mùa mưa thì bão lụt, mùa hè thìnắng nóng, hạn hán Trong khi đó, ngành nghề chủ yếu của người Việt lànông nghiệp Công việc này đòi hỏi phải có sự kết hợp với nhau trong sảnxuất, trong công tác thủy lợi Hơn nữa, Việt Nam lại là quốc gia dân tộc luônphải chống lại nạn xâm lăng Bối cảnh đó đặt ra vấn đề là cần phải có sự đoànkết, tập hợp nhân dân trong các hoạt động chung của cộng đồng, trong phòngchống thiên tai, hợp tác với nhau trong sản xuất và bảo vệ bờ cõi

Công việc này chỉ có thể thực hiện được nếu như những người đứngđầu quốc gia, dân tộc nhận thức được vai trò của dân, do đó, nhận thức đượctầm quan trọng của việc tập hợp quần chúng nhân dân Lịch sử của Việt Nam

đã cho thấy rằng, bất cứ khi nào, nếu người đứng đầu quốc gia, dân tộc màchú ý đến người dân, nhận thức được tầm quan trọng của sức mạnh nhân dân,

có khả năng làm công tác dân vận tốt thì đất nước có thể chiến thắng được kẻthù, như Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi,… Lý Thường Kiệt chorằng, người làm vua của dân cốt phải nuôi dân Trần Quốc Tuấn cũng nhậnthấy rằng, “được lòng dân thì nước yên, giặc trong không có, giặc ngoài dùmạnh cũng chẳng làm được gì Mất lòng dân thì mất hết, quân lính đông vàgiỏi, vũ khí sắc bén, thành cao hào sâu cũng chẳng ích gì”[65, tr.265].Nguyễn Trãi cũng khẳng định, chở thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân,thuận lòng dân thì sống, nghịch lòng dân thì chết

Chính những tư tưởng coi trọng vai trò của nhân dân, qua đó tìm ranhững biện pháp tập hợp, đoàn kết nhân dân thành một khối thống nhất,chung sức đồng lòng cùng nhau đấu tranh vì những mục tiêu chung đã đượccác nhà tư tưởng, chính sách, quân sự trong lịch sử Việt Nam sử dụng thành

tinh hoa văn hóa nhân loại trong việc coi trọng nhân dân, đề cao vai trò của

tập hợp quần chúng Do vị trí địa lý của đất nước, do yêu cầu của sự phát triển,Việt Nam sớm giao lưu văn hóa với bên ngoài Người Việt Nam tiếp nhận văn

hóa bên ngoài qua khúc xạ lăng kính của mình để hình thành nên những nétđặc trưng riêng có của dân tộc Việt Nam; trong đó, có những tư tưởng về coitrọng vai trò của dân, về việc huy động nhân dân tích cực tham gia vào cuộcđấu tranh chống kẻ thù dân tộc,… trong tinh hóa văn hóa phương Đông vàphương Tây Trong dòng chảy đó, Hồ Chí Minh đã tiếp thu và phát triểnnhững tinh hoa văn hóa nhân loại trong tư tưởng về dân vận của mình

Trong lịch sử tư tưởng phương Đông, tư tưởng lấy dân làm gốc, coi

trong lực lượng cách mạng là dân đã được nhiều nhà tư tưởng, nhà hoạt độngchính trị - xã hội, hoạt động quân sự coi trọng Theo đó, các nhà tư tưởngphương Đông đều khẳng định dân là quý, tiếp đến mới là xã tắc Chẳng hạn

Cùng với giá trị văn hóa truyền thống phương Đông, Hồ Chí Minh tiếp thu chủ nghĩa Mác- Lênin Chủ nghĩa Mác ra đời vào những năm 40 của

thế kỷ XIX như một tất yếu lịch sử, đã kế thừa và phát triển những thành tựu trong lịch sử tư tưởng nhân loại nhằm giải đáp về lý luận những vấn đề của thời đại đặt ra Chủ nghĩa Mác tiếp tục được V.I.Lênin kế thừa, bổ sung

và phát triển trong giai đoạn lịch sử mới

Đứng trên thế giới quan và phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, C.Mác và Ph.Ăgghen đã có những tư tưởng sâu sắc về vai trò của quần chúng nhân dân, tập hợp lực lượng cách mạng Có thể nói, C.Mác và Ph.Ăngghen là những người đặt nềnmóng vững chắc cho sự hình thành, phát triển tư tưởng dân vận Theo các ông, quần chúng nhân dân có vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển xã hộiloài người Đó là những người sản xuất ra giá trị vật chất và tinh thần cho nhân loại Họ cũng là lực lượng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc cách mạng xã hội, những người thúc đẩy sự phát triển nhân loại theo hướng ngày càng tiến bộ hơn Theo các ông: “đã qua rồi, thời kỳ những cuộc đột kích, thời kỳ những cuộc cách mạng do những nhóm thiểu số tự giác cầm đầu những quần chúng không tự giác tiến hành Ở nơi nào mà vấn đề đặt ra là phải cải tạo hoàn toàn chế độ xã hội, thì bản thân quần chúng phải tự mình tham gia vào công cuộc cải tạo ấy, phải tự mình hiểu rõ vì sao phải tiến hànhđấu tranh, vì sao phải đổ máu và hy sinh tính

mạng”[42, tr.775] Theo các ông, chính quần chúng nhân dân có vai trò quan trọng như vậy, nên việc thuyết phục, vận động quần chúng là rất cần thiết

Kế thừa quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen, V.I.Lênin cho rằng, “mộtnước mạnh là nhờ ở sự tự giác ngộ của quần chúng Nước mạnh là khi nàoquần chúng biết rõ tất cả mọi cái, quần chúng có thể phán đoán được về mọi cái, và đi vào hành động một cách có ý thức”[58, tr.23] Để làm được như vậy, theo ông, những người lãnh đạo, quản lý, các tổ chức đoàn thể, xã hội cần phải biết thuyết phục quần chúng, cho thấy sự đúng đắn của cương lĩnh và chính sách của mình; biết tổ chức, có phương pháp vận động quần chúng:

“muốn quản lý được tốt, thì ngoài cái tài biết thuyết phục, biết chiến thắng trong cuộc nội chiến, còn cần phải biết tổ chức trong lĩnh vực thực tiễn”[59, tr.210]

Thứ ba, quá trình hoạt động cách mạng và phẩm chất nhân cách

Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước ở xã KimLiên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An - một vùng quê vừa giàu truyền thốngvăn hóa, vừa giàu truyền thống lao động và đấu tranh chống ngoại xâm Ởtuổi ấu thơ của mình, Hồ Chí Minh là một học trò thông minh, chăm học.Người ham đọc thơ ca yêu nước, thích nghe những câu chuyện về anh hùngdân tộc Những câu chuyện về thời cuộc thông qua sự giáo dục của người cha

là phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, tinh thần cách mạng của chị gái Nguyễn ThịThanh và anh trai Nguyễn Sinh Khiêm đã nuôi dưỡng những tình cảm, tìnhthương yêu và giúp đỡ mọi người, căm ghét sự bất công và tàn bạo trong HồChí Minh Với nhãn quan chính trị sắc sảo, Người thấu hiểu được sức mạnhcủa ý chí độc lập tự cường, sức mạnh của quần chúng nhân dân, tinh thầnđoàn kết toàn dân tộc

Qua hành trình vạn dặm đi tìm đường cứu nước khắp năm châu, bốnbiển từ năm 1911, Hồ Chí Minh đã tiếp thu, vận dụng sáng tạo tư tưởng của

chủ nghĩa Mác - Lênin về lực lượng cách mạng trên cơ sở đánh giá, nhìnnhận những nguyên nhân thất bại của các phong trào yêu nước ở Việt Namcuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX ở Việt Nam Cùng với đó, cuối thế kỷ XIXđầu thế kỷ XX, thế giới chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử trọng đại, phảnánh xu hướng phát triển của xã hội loài người Sự chuyển biến của chủ nghĩa

tư bản từ tự do cạnh tranh sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa đã làm xuất hiệnnhững mâu thuẫn lớn của thời đại Sự thắng lợi của Cách mạng Tháng MườiNga năm 1917 và sự ra đời của Quốc tế Cộng sản (3 - 1919) làm cho chủnghĩa Mác - Lênin được truyền bá rộng rãi và ảnh hưởng sâu rộng đến phongtrào đấu tranh của giai cấp công nhân trong các nước tư bản và phong tràođấu tranh giải phóng dân tộc ở những nước thuộc địa trên thế giới Tất cảnhững điều đó đã ảnh hưởng sâu sắc tới con đường hoạt động cách mạng của

Hồ Chí Minh, ảnh hưởng tới tư tưởng của Người về con đường của cáchmạng Việt Nam nói chung, về vai trò của quần chúng nhân dân trong thựctiễn cách mạng nói riêng

Năm 1941, khi trở về Tổ quốc, Hồ Chí Minh trực tiếp tham gia và chỉ đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, rồi đến cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ Bằng việc kịp thời tổng kết kinh nghiệm hai cuộc kháng chiến thần thánh của nhân dân ta, Hồ Chí Minh hiểu sâu sắc rằng, cần phải lấy yếu thắng mạnh, chống lại kẻ thù có vũ khí tối tân và hiện đại Do đó, việc phát huy sức mạnh toàn dân tộc, vận động quần chúng là một vấn đề cực

kỳ quan trọng

Nhận thức sâu sắc về thực tiễn cách mạng Việt Nam là một trongnhững nguyên nhân chủ yếu đưa đến việc Hồ Chí Minh coi trọng vị trí, vaitrò của công tác dân vận Chính trong công tác chuẩn bị cho cuộc Tổngkhởi nghĩa giành chính quyền 1945, Hồ Chí Minh đã đặc biệt quan tâm đếncông tác tuyên truyền, tổ chức quần chúng nhân dân ở thành thị và các khucông nghiệp đứng lên đấu tranh để giành lấy chính quyền Có thể nói, trongthời kỳ chuẩn bị cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền Tháng Tám,

“cán bộ đảng và mặt trận đã thành công trong sự hoạt động, đã phát độngđược quần chúng”[25, tr.640]

Năm 1949, Hồ Chí Minh viết tác phẩm Dân vận nhằm giáo dục cán bộ,

đảng viên về vị trí và vai trò cực kỳ quan trọng của công tác dân vận đối vớicách mạng Việt Nam Ngay những câu đầu tiên của tác phẩm, Người đã

khẳng định: “Vấn đề dân vận nói đã nhiều, bàn đã kỹ nhưng vì nhiều địa

phương, nhiều cán bộ chưa thấu hiểu, làm chưa đúng, cho nên cần phải nhắclại”[48, tr 232]

Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận được hình thành trên tiền

đề thực tiễn Việt Nam và thế giới; trên cơ sở kế thừa những tinh hoa văn hóa Việt Nam và nhân loại, và từ chính quá trình hoạt động cách mạng, phẩm chấtnhân cách Hồ Chí Minh – một con người luôn suốt đời phấn đấu vì độc lập,

tự do, hạnh phúc của đồng bào Tư tưởng đó ngày càng được bồi đắp trong mỗi chặng đường hoạt động cách mạng của Người, của lịch sử cách mạng Việt Nam

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận: một số khía cạnh cơ bản

1.2.1 Nội dung, mục tiêu và phương thức làm dân vận

Thứ nhất, nội dung và mục tiêu của công tác dân vận

Trong bài viết Dân vận, Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng, “Dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người dân

nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nên làm,những công việc Chính phủ và Đoàn thể giao cho”[48, tr.232] Trong các bàiviết, bài phát biểu của mình, “công việc Chính phủ và đoàn thể giao cho” ởđây thường được Hồ Chí Minh đề cập là việc vận động nhân dân thực hiện tốtquyền lợi và nghĩa vụ của mình trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa,

xã hội;…

Có thể thấy rằng, trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình,với mục tiêu đất nước được giải phóng, nhân dân thoát khỏi lầm than, sống

một cuộc sống tự do, hạnh phúc; ai cũng có cơm ăn, áo mặc, Hồ Chí Minh đã

nhận thấy rằng, muốn cứu nước giải phóng dân tộc không có con đường nào

khác con đường cách mạng vô sản Người xác định mục tiêu làm cách mạng

giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc sẽ đem lại tự do,

ấm no và hạnh phúc cho mọi người Đây là cuộc chiến đấu rất khó khăn,phức tạp: “để giành được lấy thắng lợi trong cuộc chiến khổng lồ này cầnphải đông viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựa vào lực lượng vĩđại của toàn dân”[57, tr.617] và để làm được điều đó, Người khẳng định,dân vận là một công việc hết sức quan trọng trong sự nghiệp cách mạng Việt

Nam, là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng - dễ mười lần

không dân cũng chịu Khó trăm lần dân liệu cũng xong Theo đó, “Sự đồng

tâm của đồng bào ta đúc thành một bức tường đồng xung quanh Tổ quốc, dùđịch hung tàn, xảo quyệt đến mức nào, đụng nhằm bức tường đó, chúng cũngphải thất bại”[47, tr.179]

Dân vận cũng là biện pháp để thực hiện đại đoàn kết dân tộc, tăngcường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân Đoàn kết cóvai trò to lớn đối với sự thành bại của một công việc Với sự nghiệp cáchmạng ở Việt Nam, đoàn kết lại là một nhiệm vụ quan trọng Đoàn kết cũng làmột giá trị truyền thống quý báu của dân tộc Quá trình xây dựng và bảo vệđất nước cho thấy rằng, chính nhờ có sự đoàn kết, một lòng một dạ thì nhândân Việt Nam mới có thể hoàn thành được sự nghiệp cách mạng của mình.Lịch sử Việt Nam cũng cho thấy, khi nào có đoàn kết thì cuộc chiến đấu của

nhân dân ta thắng lợi; nếu không thì rất khó thành công Trong Kính cáo

đồng bào, Hồ Chí Minh viết: “Trong lúc này, quyền lợi dân tộc giải phóng cao hơn hết thảy Chúng ta phải đoàn kết lại đánh đổ bọn đế quốc và bọn

Việt gian đặng cứu giống nòi ra khỏi nước sôi lửa nóng”[45, tr.230] TheoNgười, đoàn kết tức là trước hết phải đoàn kết đại đa số nhân dân, mà đại đa

số nhân dân ta là công nhân, nông dân và các tầng lớp lao động khác… Bất

kỳ ai mà thật thà

tán thành hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ thì dù người đó trước đâychống chúng ta, bây giờ chúng ta cũng thật thà đoàn kết với họ Trong

Thư gửi đồng bào Nam bộ, Người viết: “Năm ngón tay cũng có ngón ngắn,

ngón dài Nhưng ngắn dài đầu hợp lại nơi bàn tay Trong mấy triệu con ngườicũng có người thế này thế khác nhưng thế này thế khác đều dòng dõi tổ tiên

ta Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ, ta phải nhận ra rằng đã là con Lạccháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc có như thế mới thànhđoàn kết, có đại đoàn kết thì tương lai chắc chắn sẽ vẻ vang”[46, tr.280-281]

Vì vậy, theo Hồ Chí Minh: Đoàn kết rộng rãi, chặt chẽ, đồng thời phảicủng cố Nền có vững, nhà mới chắc chắn, gốc có tốt, cây mới tốt tươi”

Thứ hai, phương thức làm dân vận

Phương thức làm dân vận là cách thức, biện pháp làm dân vận Hồ ChíMinh khẳng định: “Dân vận không thể chỉ dùng báo chương, sách vở, míttinh, khẩu hiệu, truyền đơn, chỉ thị mà đủ Trước nhất là phải tìm mọi cáchgiải thích cho mỗi một người dân hiểu rõ ràng: Việc đó là lợi ích cho họ vànhiệm vụ của họ, họ phải hăng hái làm cho kỳ được”[48, tr.233]

Như vậy, theo Hồ Chí Minh, để làm tốt công tác dân vận, trước tiên cầnphải có sự tuyên truyền, thuyết phục người dân để cho họ hiểu Từ việc nhậnthức đúng đắn thì mới có được hành động đúng đắn Trong quá trình này.Người lưu ý: … “đều phải bám sát nhân dân, rời dân ra là nhất định thất bại.bám lấy dân là làm sao cho được lòng dân, dân tin, dân mến, dân yêu Nhưvậy thì bất kể việc gì khó cũng làm được cả và nhất định thắng lợi Muốn thếphải bảo vệ, giúp đỡ, giáo dục nhân dân Giáo dục không phải đưa sách vở bắtdân phải học, làm thế tức là phản lại lợi ích của dân, của cách mạng, là quanliêu, mệnh lệnh Phải vận động nhân dân để dân tự nguyện, tự giác, nếu bắtbuộc thì chỉ có kết quả ngay lúc đó thôi, còn sau thì không thấm”[49, tr.627]

Nhiệm vụ tiếp theo trong công tác dân vận chính là bàn bạc với dân vềnhững công việc phải làm: “Điểm thứ hai là bất cứ việc gì đều phải bàn bạcvới dân, hỏi ý kiến và kinh nghiệm của dân, cùng với dân đặt kế hoạch chothiết thực với hoàn cảnh địa phương, rồi động viên toàn dân ra thi hành”[48,tr.233] Có thể thấy rằng, khi được giải thích, bàn bạc thì người dân sẽ thamgia tự nguyện và công việc sẽ đạt hiệu quả cao Ở đây, Người cũng thấy rõ vaitrò, sức mạnh của dân trong việc thực hiện các đường lối chủ trương chínhsách của Đảng “Có lực lượng dân chúng, việc to tát mấy, khó khăn mấy cũnglàm được Không có, thì việc gì làm cũng không xong Dân chúng biết giảiquyết nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những ngườitài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra” [47, tr.295]

Việc bàn bạc với dân vừa là nội dung của công tác dân vận, song cũngvừa là bản chất của chế độ ta - chế độ dân chủ Ngay nội dung đầu tiên trong

tác phẩm Dân vận, Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Nước ta là nước dân

chủ”[48, tr.232] Nhà nước ta là nhà nước mà trong đó dân là chủ; dân làngười có địa vị cao nhất, có quyền quyết định những vấn đề quan trọng nhất

của đất nước Người khẳng định: “Tất cả quyền bính trong nước là của

toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống, gái trai, giàu

nghèo, giai cấp, tôn giáo” [49, tr.218]; Dân phải có trách nhiệm, nghĩa vụ

đóng góp trí tuệ, sức người, sức của để tổ chức, xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước Đồng thời, nhân dân có quyền tham gia vào công việc quản lýNhà nước, phê bình, kiểm tra, kiểm soát, giám sát hoạt động của các cơ quanNhà nước, các đại biểu do mình cử ra

Có thể thấy rằng, trong nhận thức và hoạt động thực tiễn, vấn đề tổngkết, đánh giá rút kinh nghiệm là công việc hết sức quan trọng; để từ đó, chúng

ta mới có thể đạt được kết quả cao trong các hoạt động tiếp theo Với Hồ ChíMinh, Người cũng cho rằng, cùng với việc thuyết phục, bàn thảo dân chủ với

dân về các công việc liên quan, công việc tiếp theo của dân vận là: “Khi thihành xong phải cùng với dân kiểm thảo lại công việc, rút kinh nghiệm, phêbình, khen thưởng”[48, tr.233] Đây cũng chính là sự vận dụng mối quan hệgiữa lý luận và thực tiễn mà các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác đã đề cập

1.2.2 Lực lượng làm công tác dân vận

Khi đề cập đến công tác dân vận là công việc thuyết phục, vận độngnhân dân thực hiện tốt những chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước,thì ở đây vấn đề đặt ra là, lực lượng nào, ai thực hiện công tác vận động quầnchúng ? Hồ Chí Minh khẳng định: “Tất cả cán bộ chính quyền, tất cả cán bộĐoàn thể và tất cả hội viên của các tổ chức nhân dân (Liên Việt, Việt Minh,v.v.) đều phải phụ trách dân vận”[48, tr.234]

Như vậy, chúng ta có thể nhận thấy, người phụ trách dân vận là lựclượng đông đảo Mỗi tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể đều có vị trí và vaitrò của mình trong vận động quần chúng, bởi lực lượng của giai cấp côngnhân và nhân dân lao động là rất to lớn, là vô cùng tận Nhưng lực lượng ấycần có Đảng lãnh đạo mới chắc chắn thắng lợi Theo đó, “trước hết phải cóĐảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liênlạc với các dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp ở mọi nơi”[44, tr.267-268].Đây là một tổ chức mà ngoài lợi ích của dân, Đảng ta không có lợi ích nàokhác Để hoàn thành nhiệm vụ của mình, Người yêu cầu: “Đảng vừa lo tínhcông việc lớn như đổi nền kinh tế và văn hóa lạc hậu của nước ta thành mộtnền kinh tế và văn hóa tiên tiến, đồng thời lại luôn quan tâm đến việc nhỏ nhưtương cà mắm muối cần thiết cho đời sống hàng ngày của nhân dân”[52, tr.4]

Cùng với Đảng thì chính quyền cũng có vai trò quan trọng trong thựchiện công tác dân vận Chính quyền được tổ chức và hoạt động theo một mụctiêu cao nhất là không ngừng cải thiện và nâng cao đời sống của nhân dân

đúng với phương châm: Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có

hại

đến dân phải hết sức tránh Nhà nước phải chăm lo mọi mặt đời sống của

nhân dân, thỏa mãn các nhu cầu thiết yếu nhất là làm cho dân có ăn, làm chodân có mặc, làm cho dân có chỗ ở, làm cho dân được học hành, làm cho dân

có điều kiện khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe…, nếu không “Chính

phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ”[47, tr.60].

Các đoàn thể cũng có vai trò quan trọng trong công tác dân vận Đâychính là cầu nối giữa Đảng với các giai tầng trong xã hội Đoàn thể cũng lànơi đại diện cho quyền lợi cụ thể của mỗi tầng lớp Vì vậy, các đoàn thể cần

là nơi tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, cácchính sách liên quan đặc biệt đến mình, và cũng là lực lượng thực hiện côngtác vận động đối với các đối tượng trực tiếp liên quan đến mình, như Hội liênhiệp phụ nữ - phụ nữ ; hội nông dân – nông dân,… Chẳng hạn, khi nói về vaitrò của Hội Nông dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: muốn kháng chiếnthắng lợi, kiến quốc thành công ắt phải dựa vào quần chúng nông dân Muốndựa vào quần chúng nông dân ắt phải bồi dưỡng lực lượng của đó

Với một lực lượng hùng hậu tham gia vào công tác dân vận như vậy,một việc rất dễ xảy ra là công việc sẽ việc chồng chéo, để tránh công việctrùng nhau thì Hồ Chí Minh nhắc nhở: “Cán bộ chính quyền và cán bộ Đoànthể địa phương phải cùng nhau bàn bạc kỹ càng, cùng nhau chia công rõ rệt,rồi cùng nhau đi giải thích cho dân hiểu, cổ động dân, giúp dân đặt kế hoạch,

tổ chức nhân công, sắp xếp việc làm, khuyến khích, đôn đốc, theo dõi, giúp

đỡ dân giải quyết những điều khó khăn ”[48, tr.234] Người yêu cầu: «Cán

bộ canh nông thì hợp tác mật thiết với cán bộ địa phương, đi sát với dân, thiếtthực bày vẽ cho dân cách trồng trọt, chăn nuôi, cách chọn giống, ủ phân, làmcỏ,v.v Những hội viên các đoàn thể thì phải xung phong thi đua làm, để làmkiểu mẫu cho dân, giúp dân làm”[48, tr.234]

Như vậy, lực lượng làm công tác dân vận là rất đông đảo, bao gồm

Đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính trị xã hội Đó cũng là các tổ chức cóvai trò quan trọng trong xã hội Tuy nhiên, có thể thấy rằng, các tổ chức đóđược hình thành nên từ những cá nhân cụ thể Tổ chức muốn thực hiện tốt vaitrò của mình thì mỗi cá nhân trong đó cần phải thực hiện tốt nhiệm vụ củamình Do vậy, bên cạnh đề cập quy trình chung trong công tác dân vận nhưtrên, Hồ Chí Minh cũng đặc biệt chú ý đến các cá nhân trong lực lượng thựchiện công tác dân vận Bởi, có thể các tổ chức đưa ra các biện pháp để quátrình thực hiện công tác dân vận tốt, nhưng cá nhân thực hiện trực tiếp lạikhông được hiệu quả thì công tác dân vận khó có thể đạt được hiệu quả mongmuốn Vì vậy, đề cập đến lực lượng thực hiện dân vận thì không thể không đềcập đến cán bộ trực tiếp thực hiện công tác này Bởi kinh nghiệm cho thấy, “ởnơi nào công việc kém, vì cán bộ xa dân chúng, không cùng dân chúng bànbạc, không giải thích Nơi khác khá vì cán bộ biết giải thích, biết cùng dânchúng bàn bạc nưng chưa hoàn toàn Nơi nào khá lắm là vì việc gì to nhỏ, cán

bộ cũng biết giải thích, biết cùng dân chúng bàn bạc đến nơi, đến chốn, dựavào dân chúng”[45, tr.295]

Theo Hồ Chí Minh, người cán bộ thực hiện công tác dân vận là phải hếtdày công tìm tòi suy nghĩ; bao quát mọi sự việc, hiện tượng; thường xuyênsâu sát cơ sở, hiểu được những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của dân,nghĩa là: “Óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm”[48,tr.234], tức “họ phải thật thà nhúng tay vào việc”, “Chứ không phải chỉ nói

suông, chỉ ngồi viết mệnh lệnh ”[48, tr.234], bởi “Việc dân vận rất quan

trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thànhcông”[48, tr.234]

“Dân vận khéo” ở đây không chỉ là có kỹ năng tuyên truyền, thuyếtphục, vận động nhân dân, mà theo Hồ Chí Minh, lực lượng làm công tác dânvận còn cần phải có tác phong, cư xử đúng mực, phải là tấm gương sáng

Chúng ta không thể vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương chínhsách của Đảng và Nhà nước, không thể lôi kéo, tập hợp quần chúng đoàn kếttham gia các phông trào cách mạng nếu bản thân lực lượng làm công tác dânvận không tuân thủ kỷ luật, kỷ cương của Đảng và Nhà nước Theo Hồ ChíMinh, tốt nhất là miệng nói, tay làm, làm gương cho người khác bắt chước…Đời sống mới cũng cần có những người làm gương, những nhà làm gương,những làng làm gương… Nếu miệng thì tuyên truyền bảo người ta siêng làm,

mà tự mình thì ăn trưa, ngủ trễ; bảo người ta tiết kiệm, mà tự mình thì xa xỉ,lung tung, thì tuyên truyền một trăm năm cũng vô ích

Hồ Chí Minh cũng nhắc nhở: “Khuyết điểm to ở nhiều nơi là xem

khinh việc dân vận Cử ra một ban hoặc một vài người, mà thường cử những

cán bộ kém rồi bỏ mặc họ Vận được thì tốt, vận không được cũng mặc Những cán bộ khác không trông nom, giúp đỡ, tự cho mình không có tráchnhiệm dân vận Đó là sai lầm rất to, rất có hại”[46, tr.234]

1.3 Ý nghĩa của tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận đối với nước ta hiện nay

Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận là cơ sở xây dựng

đường lối dân vận của Đảng ta hiện nay

Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta khẳng

định: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc

về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả sự vận dụng vàsáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa vàphát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa vănhóa nhân loại… Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh củanhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc

ta”[14, tr.83-84] Với tầm quan trọng như vậy, trong Văn kiện Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Đảng ta nhấn mạnh: “Tiếp tục đẩy mạnh việc

học

tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; coi đó là côngviệc thường xuyên của các tổ chức đảng, các cấp chính quyền, các tổ chứcchính trị - xã hội, địa phương, đơn vị gắn với chống suy thoái về tư tưởng

chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển

hóa trong nội bộ”[17, tr 202] Theo đó, trong hệ thống các quan điểm thì

quan điểm về dân vận của Hồ Chí Minh chiếm một vị trí quan trọng, có ýnghĩa trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc Đó là công tác thuyết phục,vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng vàNhà nước,… nhằm xây dựng một xã hội ngày càng tốt đẹp hơn

Có thể thấy, bài học về tư tưởng dân vận của Hồ Chí Minh được xem làmột di sản vô giá mà Người để lại Trong đó, việc thừa nhận vai trò của nhândân và lắng nghe ý kiến của nhân dân là bài học giá trị không chỉ hôm nay,

mà còn mãi mãi mai sau chúng ta phải luôn ghi nhớ và phát huy để luôn giữvững chế độ, xây dựng thành công một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh,dân chủ, công bằng, văn minh Đó là bài học vô giá mà Người đã đúc kếttrước tiên từ lịch sử dân tộc: Năm 1284, khi quân Nguyên Mông mang 50 vạnquân xâm lược nước ta lần thứ hai, nhà Trần đã tổ chức Hội nghị Diên Hồng,

để hỏi ý kiến nhân dân về việc chủ hoà hay chủ chiến Nhờ nhân dân cả nướcđồng lòng đánh giặc; làm tốt công tác dân vận, nhà Trần đã đánh bại đội quânhùng mạnh nhất thế giới khi đó Nghĩa là, từ cả gần thế kỷ trước, những ngườiđứng đầu đất nước ta thời kỳ đó đã biết hỏi ý kiến nhân dân, biết tin nhân dân,

và biết cách vận động nhân dân để quân-dân, tướng-sĩ trên dưới một lòngtrong những quyết định lớn lao của dân tộc

Thực tế, trong quá trình Người lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam vàcách mạng Việt Nam cũng đã chứng minh rằng, khi có được sự đồng lòng củanhân dân, thì một dân tộc nhỏ bé cũng có thể trở thành vĩ đại Sở dĩ có nhữngthắng lợi vĩ đại trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, thống nhất đất

nước là vì Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã chọn con đường theo

tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin, lấy giai cấp công nhân là nòng cốt Ngay

từ thưở ban đầu mới thành lập, Đảng ta đã thu hút được quần chúng nhân dân,

cả đất nước tham gia vào sự nghiệp cách mạng của dân tộc Làm được điều đó

là bởi Đảng ta đã đặt mục đích của mình nằm trong mục tiêu của dân tộc Chưa bao giờ Đảng ta đặt vị trí của giai cấp, vị trí của Đảng lên cao hơn mục đích, lý tưởng của cả dân tộc, của toàn dân Khi đặt mục đích của dân tộc, của đất nước, của toàn thể nhân dân lên cao, không phải vì một nhóm người nào, Đảng ta đã quy tụ được những người ưu tú nhất vào trong hàng ngũ của mình

và có được sự ủng hộ mãnh mẽ của cả dân tộc Trong quá trình hoạt động, lãnh đạo chỉ đạo của mình, từ khi thành lập đến nay, Đảng đã dựa vào dân, cùng nhân dân chiến thắng được nhiều kẻ thù và ngày nay, đang từng bước lãnh đạo nhân dân thực hiện quá trình Đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở

Việt Nam với những thành tựu nhất định trong thời gian qua, như Văn kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII đã viết: “Đổi mới mô hình tăng trưởng,

cơ cấu lại nền kinh tế và thực hiện ba đột phá chiến lược được tập trung thực hiện bước đầu đạt kết quả tích cực Giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hóa, xã hội, y tế có bước phát triển An sinh xã hội được quan tâm nhiều hơn và cơ bản được đảm bảo, đời sống của nhân dân tiếp tục được cải thiện Chính trị - xã hội ổn định; quốc phòng, an ninh được tăng cường; Vị thế, uy tín quốc tế của nước ta tiếp tục được nâng cao”[17, tr.14-15]

Chính vì lẽ đó, bài học xuyên suốt mà Đảng Cộng sản Việt Nam luônghi nhớ là Đảng sinh ra là từ dân tộc, từ nhân dân; tồn tại được cũng nhờ dântộc, nhờ nhân dân; lãnh đạo, chỉ đạo thắng lợi các nhiệm vụ của mình cũng lànhờ nhân dân, quy tụ được các tầng lớp nhân dân đồng tâm hiệp lực, như Đảng

ta đã chỉ rõ về vai trò của công tác dân vận: “dân vận và công tác dân vận lànhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng nước ta;

là điều kiện quan trọng bảo đảm cho sự lãnh đạo của Đảng và củng cố, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân”[15, tr.1]

Thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận có ý nghĩa trong việc phát

huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc ở nước ta hiện nay

Có thể thấy rằng, trong những năm gần đây, với sự phát triển của kinh

tế, đời sống nhân dân ta được nâng lên rõ rệt Việt Nam từ nước có thu nhậpthấp trở thành nước có thu nhập trung bình Tuy nhiên, thành quả phát triểncủa Việt Nam không được đồng đều giữa các vùng, miền, khu vực trong cảnước Chênh lệch giàu nghèo trong nước vẫn ngày càng gia tăng, khoảng cáchgiàu nghèo cũng giãn rộng Điều này, trong chừng mực nhất định, đã gây ảnhhưởng đến tâm thế của người dân, ảnh hưởng đến tinh thần đoàn kết, sự đồng

thuận trong xã hội Về vấn đề này, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ XII đã nhận xét: “Nhiều hạn chế, yếu kém trong các lĩnh vực giáo

dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hóa, xã hội, y tế chậm được khắc phục Đời sống của một bộ phận nhân dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn”[17, tr.15]

Mặt khác, trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, sự nghiệp xây

dựng con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam cũng luôn bị các thế lựcthù địch chống phá, như nhận xét: “Tình hình chính trị - an ninh thế giới thayđổi nhanh chóng, diễn biến rất phức tạp, khó lường; tình trạng xâm phạm chủquyền quốc gia, tranh chấp lãnh thổ và tài nguyên, xung đột sắc tộc, tôn giáo,can thiệp lật đổ, khủng bố, chiến tranh cục bộ, chiến tranh mạng,… tiếp tụcdiễn ra gay gắt ở nhiều khu vực”[17, tr.71]

Để có thể giải quyết được những khó khăn này, một mặt, Đảng cần

thiết: “thu hút, phát huy mạnh mẽ mọi nguồn lực và sức sáng tạo của nhândân Chăm lo, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, giải quyết tốt những vấn

đề bức thiết; tăng cường quản lý phát triển xã hội, đảm bảo an ninh xã hội, an

ninh con người; bảo đảm an sinh xã hội; nâng cao phúc lợi xã hội và giảmnghèo bền vững”[17, tr.53]

Nhưng mặt khác, ở đây, công tác dân vận, vận động nhân dân có ý

nghĩa quan trọng Công tác dân vận có nhiệm vụ giải thích cho nhân dân cácchủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước về công tác phòng chống tham ô,tham nhũng; về tính tất yếu của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở ViệtNam; về các chính sách an sinh xã hội, bảo trợ xã hội; về minh bạch hóathông tin, về tính dân chủ trong các quyết sách của Đảng và Nhà nước,…Công tác dân vận cũng vận động nhân dân thực hiện các quyền và nghĩa vụcủa mình, thực hiện quyền dân chủ, quyền văn hóa… của mình Tất cả nhữngđiều đó sẽ làm cho người dân hiểu, nhận thức được những thuận lợi và khókhăn, những cơ hội và thách thức trên con đường phát triển của Việt Nam Từ

sự nhận thức được thực trạng vấn đề, người dân sẽ đoàn kết, đồng hành cùngnhau, cùng Đảng và Nhà nước trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốcViệt Nam xã hội chủ nghĩa, như trước đây Hồ Chí Minh đã từng nhận định: tađoàn kết để đấu tranh cho thống nhất và độc lập của Tổ quốc; ta còn phảiđoàn kết để xây dựng nước nhà

Trong tình hình và bối cảnh mới, việc phát huy sức mạnh đại đoàn kếtdân tộc cần được thực hiện theo phương châm: “Tăng cường khối đại đoànkết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nôngdân và đội ngũ trí thức do Đảng lãnh đạo Phát huy mạnh mẽ mọi nguồn lực,mọi tiềm năng sáng tạo của nhân dân để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; lấymục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, thống nhất, toàn

vẹn lãnh thổ, "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" làm điểm

tương đồng; tôn trọng những điểm khác biệt không trái với lợi ích chung củaquốc gia - dân tộc; đề cao tinh thần dân tộc, truyền thống yêu nước, nhânnghĩa, khoan dung để tập hợp, đoàn kết mọi người Việt Nam ở trong và ngoài

nước, tăng cường quan hệ mật thiết giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước, tạosinh lực mới của khối đại đoàn kết toàn dân tộc”[17, tr.36-37]

Thứ ba, tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận không chỉ là bài học, là

chuẩn mực cho việc xây dựng phong cách người cán bộ làm công tác dân vận,

mà còn góp phần bồi dưỡng phong cách, tác phong làm việc của cán bộ, đảngviên và chính quyền các cấp nói chung trong giai đoạn hiện nay ở nước ta

Có thể thấy, đạo đức, tác phong, lối sống của một bộ phận cán bộ đảngviên đang là vấn đề nổi cộm trong giai hiện nay ở nước ta Tình trạng tham ô,tham nhũng vẫn xảy ra và ngày càng ở mức độ tinh vi Phong cách làm việc,tiếp dân còn nhũng nhiễu ở một số nơi Ý kiến của nhân dân vẫn chưa đượccoi trọng trong một số công việc, theo đó: “Tình trạng suy thoái về tư tưởngchính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và

tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí chưa bị đẩy lùi”[17, tr.15] và “không ít cán

bộ, đảng viên có những biểu hiện dao động, mất phương hướng, hoài nghi vềvai trò lãnh đạo của Đảng, về mục tiêu, lý tưởng và con đường đi lên chủnghĩa xã hội ở Việt Nam Đã xuất hiện những việc làm và phát ngôn vônguyên tắc, trái với Cương lĩnh, đường lối, điều lệ Đảng ở một số cán bộ,đảng viên”[17, tr.195]

Ở đây, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận, về tác phong cần cócủa người làm công tác dân vận nói riêng; cán bộ, đảng viên nói chung là hếtsức có ý nghĩa trong giai đoạn hiện nay ở nước ta Người luôn nhắc nhở, cán

bộ làm công tác dân vận phải luôn gương mẫu về đạo đức, lối sống; có nhưvậy, dân mới tin và làm theo Người cũng đã luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viênphải luôn trau dồi đạo đức cách mạng, thật thà, liêm chính, chí công vô tư; cónhư vậy, mới có thể lãnh đạo nhân dân thực hiện thành công các nhiệm vụ đề

ra Hồ Chí Minh đã từng nhiều lần phê bình cách lãnh đạo của một số cán

bộ, đảng viên không làm tốt dân vận, khiến cấp dưới, quần chúng nhân dân

có ý

kiến không dám nói, muốn phê bình không dám phê bình, tức dân vận thấtbại Điều này gây ra tình trạng cấp trên, cấp dưới cách biệt nhau, quần chúngnhân dân với Đảng xa rời nhau, không còn hăng hái, không còn sáng kiếntrong khi làm việc Hồ Chí Minh là một mẫu mực của phong cách làm việcgắn bó với nhân dân, tôn trọng nhân dân, luôn phát huy sức mạnh của nhândân Đặc trưng cơ bản của phong cách lãnh đạo, quản lý của Người khôngchỉ góp phần khơi dậy, mà còn quy tụ được sự tham gia nhiệt huyết của quầnchúng nhân dân cho công việc chung Có thể nói, đây là bài học căn cốt màmỗi cán bộ đảng và chính quyền các cấp ở nước ta hiện nay phải luôn soi rọi

để hành động

Lãnh đạo nhân dân tiến hành thắng lợi cuộc cách mạng giải phóng dântộc, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh làngười lãnh đạo luôn phát huy tinh thần đoàn kết, thống nhất trong Đảng vàsức mạnh đại đoàn kết của cả dân tộc nhằm hoàn thành thắng lợi sự nghiệpcách mạng Theo Hồ Chí Minh, để mỗi cơ quan, địa phương, đơn vị hoànthành thắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao phó, người lãnh đạo phải đề caodân chủ trong tập thể và tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái đối với cấpdưới, với quần chúng nhân dân Đây là cũng là bài học căn bản mà mỗi cán

bộ đảng và chính quyền các cấp ở nước ta hiện nay phải luôn phấn đấu thựchiện, phải thực hành thường xuyên, thực hành liên tục

Ngoài ra, để làm tốt công tác dân vận, cán bộ đảng và chính quyền cáccấp cũng cần luôn ghi nhớ, làm theo lời dạy của Người: Cần phải cụ thể vàsâu sát, kết hợp tính nguyên tắc cứng rắn với biện pháp thực hiện mềm dẻo;

phải óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm; phải hướng về

cơ sở, gắn với thực tiễn cơ sở để nắm được và kiểm nghiệm sự đúng đắn của

chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; đồng thời, phát hiện những

nhân tố mới, những điển hình tiên tiến để ủng hộ, bồi dưỡng và nhân rộng

Tiểu kết chương 1

Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận được hình thành trên tiền đề thựctiễn Việt Nam và thế giới; trên cơ sở kế thừa những tinh hoa văn hóa ViệtNam và nhân loại và từ chính quá trình hoạt động cách mạng, phẩm chất nhâncách Hồ Chí Minh Theo Hồ Chí Minh, mục tiêu của công tác dân vận là vậnđộng nhân dân tham gia vào các phong trào cách mạng, đại đoàn kết toàn dân,phát huy sức mạnh đại đoàn kết của nhân dân để thực hiện tốt những nhiệm

vụ đề ra Đó chủ yếu là những nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.Phương thức làm dân vận, theo Hồ Chí Minh, trước nhất là phải tìm mọi cách

giải thích cho mỗi một người dân hiểu rõ ràng, bất cứ việc gì đều phải bàn bạc

với dân, rồi động viên toàn dân ra thi hành Trong lúc thi hành phải theo dõi,giúp đỡ, đôn đốc, khuyến khích dân Khi thi hành xong phải cùng với dânkiểm thảo lại công việc, rút kinh nghiệm, phê bình, khen thưởng Hồ ChíMinh cũng cho rằng, tất cả cán bộ chính quyền, tất cả cán bộ Đoàn thể và tất

cả hội viên của các tổ chức nhân dân đều phải phụ trách dân vận

Tư tưởng dân vận của Hồ Chí Minh là cơ sở xây dựng đường lối dânvận của Đảng ta, có ý nghĩa trong việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàndân tộc và góp phần bồi dưỡng phong cách, tác phong làm việc của cán bộdân vận nói riêng, cán bộ, đảng viên và chính quyền các cấp nói chung ở ViệtNam hiện nay