Tích hợp giáo dục trong môn Lịch Sử Việt Nam

Tích hợp giáo dục trong môn Lịch Sử Việt NamTích hợp giáo dục trong môn Lịch Sử Việt NamTích hợp giáo dục trong môn Lịch Sử Việt NamTích hợp giáo dục trong môn Lịch Sử Việt NamTích hợp giáo dục trong môn Lịch Sử Việt NamTích hợp giáo dục trong môn Lịch Sử Việt NamTích hợp giáo dục trong môn Lịch Sử Việt NamTích hợp giáo dục trong môn Lịch Sử Việt Nam

Trang 1

PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

I TÊN DỰ ÁN DẠY HỌC DỰ THI

CHƯƠNG TRÌNH “ TRI THỨC TRẺ VÌ GIÁO DỤC”

GIAI ĐOẠN 2016 -2020

Dự án được thể hiện qua việc tích hợp các môn Sử, Địa, Văn, GDCD,

GDQP qua bài học Lịch sử lớp 11 - Ban Cơ bản PHẦN III: LỊCH SỬ VIỆT NAM (1858 – 1918) CHƯƠNG I: VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỈ XIX

Tiết 24 – Bài 19:

Nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Pháp xâm lược

(từ năm 1858 đến trước năm 1873) (tiết 1)

II MỤC TIÊU DẠY HỌC

1 HS biết, hiểu và vận dụng những kiến thức cơ bản của bài để giải quyết các tình huống trong học tập cũng như trong thực tiễn Ngoài ra, HS cũng cần biết những kiến thức cơ bản của các bộ môn Địa lí, Ngữ văn, Giáo dục công dân để giải quyết các nhiệm vụ đặt ra của bài học Lịch sử, cụ thể:

- Biết vận dụng kiến thức môn Địa lí để tường thuật, tái hiện không gian, thời gian khi Pháp đánh vào Đà Nẵng và Gia Định

- Biết vận dụng kiến thức môn Ngữ văn:

+ Sử dụng các câu ca dao, hò vè; bài thơ “Chạy giặc” của Nguyễn

Đình Chiểu để khắc sâu hơn tình cảnh nhân dân ta trong thừi kỳ này

- Biết vận dụng kiến thức môn GDQP: để so sánh tương quan lực lượng giữa ta và địch khi triều đình xây dựng Đại đồn Chí Hòa

- Biết vận dụng kiến thức môn GDCD: để hiểu hơn về truyền thống yêu nước của nhân dân ta, liên hệ trách nhiệm của bản thân đối với việc xây dựng

và bảo vệ đất nước

2 Học sinh cần có năng lực vận dụng những kiến thức liên môn Địa lí,

Trang 2

III ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC

- Đối tượng: HS lớp 11A1, số lượng: 36 HS, Trường THPT Ngô Sĩ Liên- Bắc Giang

- Đặc điểm: Là lớp có nhiều HS khá, giỏi Các em đều có hứng thú, yêu

thích các môn học Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, GDCD, GDQP

IV Ý NGHĨA CỦA BÀI HỌC

1 Ý nghĩa, vai trò đối với thực tiễn dạy học

- Cung cấp những kiến thức lịch sử: tình hình nước ta đến giữa thế kỉ XIX, quá trình xâm lược của Pháp vào Đà Nẵng và Gia Định, cuộc kháng chiến của nhân dân ta từ 1859 đến 1860 Ngoài ra các em còn biết vận dụng kiến thức các môn học: Ngữ văn học, Địa lí, GDCD, GDQP để giải quyết các vấn đề cơ bản đặt ra trong bài

2 Ý nghĩa, vai trò đối với thực tiễn đời sống xã hội

- Tính hệ thống của các tri thức lịch sử sẽ giúp cho học sinh có khả năng phân tích các sự kiện, tìm ra bản chất, quy luật chi phối sự phát triển của xã hội

- Giáo dục tinh thần yêu nước, ý thức tự tôn dân tộc Nâng cao ý thức, tránh nhiệm của HS đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

V THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU

1 Các thiết bị, đồ dùng dạy học, học liệu sử dụng trong dạy học

1.1 Các thiết bị, đồ dùng

- Lược đồ quá trình xâm lược VN của Pháp và cuộc kháng chiến của nhân dân VN từ 1858 đến 1884; Lược đồ chiến trường Đà Nẵng 1858; Lược

đồ chiến trường Gia Định

- Video chiến trường tại Gia Định

- Ảnh tư liệu: quân đội thời Nguyễn, ảnh danh tướng Nguyễn Tri Phương, ảnh quân Pháp tấn công thành Gia Định…

- Văn học: ca dao, hò vè, tác gia Nguyễn Đình Chiểu…

- Máy chiếu projector, bài giảng điện tử

Trang 3

1.2 Các tư liệu được sử dụng

- Chuẩn kiến thức kĩ năng môn Lịch sử 11, NXBGD, 2009

- Đĩa VCD “Tư liệu phục vụ dạy- học lịch sử ở trường phổ thông” phần

Lịch sử Việt Nam 1859 - 1914 (Tài liệu lưu hành nội bộ)

- Đĩa VCD “Một nét danh nhân”, kho phim tư liệu Việt Nam ấn hành

2 Ứng dụng CNTT trong việc dạy học của dự án dạy học

- GV chỉ sử dụng các tư liệu: video, hình ảnh không có trong sách giáo khoa, phục vụ mục tiêu bài giảng

- Không lạm dụng phông chữ trên màn chiếu (chỉ chiếu tư liệu, không chiếu kênh chữ), kết hợp ghi tóm tắt kiến thức bằng phấn trên bảng

VI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Các hoạt động dạy học được thể hiện cụ thể như sau:

PHẦN BA: LỊCH SỬ VIỆT NAM (1858 – 1918) CHƯƠNG I: VIỆT NAM TỪ NĂM 1858 ĐẾN CUỐI THẾ KỈ XIX

Tiết 24 – Bài 19:

Nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Pháp xâm lược

(từ năm 1858 đến trước năm 1873) (tiết 1)

I MỤC TIÊU BÀI DẠY

Qua bài học, HS cần nắm được:

1.Về kiến thức

- Nắm được sự khủng hoảng, suy yếu của triều Nguyễn đến giữa thế kỉ

Trang 4

XIX trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, quân sự, đối ngoại

- Biết được ý đồ xâm lược của thực dân phương Tây và Pháp có từ rất sớm Đến giữa thế kỷ XIX (1858) thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam

- Hiểu được quá trình xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp từ 1858 -

đồ chiến trường Gia Định

- Video chiến trường tại Gia Định

- Ảnh tư liệu: quân đội thời Nguyễn, ảnh danh tướng Nguyễn Tri Phương, ảnh quân Pháp tấn công thành Gia Định…

Trang 5

- Máy chiếu projector, bài giảng điện tử

Súng giặc đất rền; lòng dân trời tỏ

Mười năm công vỡ ruộng, chưa ắt còn danh nổi như phao; một trận nghĩa đánh Tây, tuy là mất tiếng vang như mõ

Nhớ linh xưa:

Cui cút làm ăn; toan lo nghèo khó…

Hỏa mai đánh bằng rơm con cúi, cũng đốt xong nhà dạy đạo kia, gươm đeo dùng bằng lưỡi dao phay, cũng chém rớt đầu quan hai nọ…

…nào sợ thằng Tây bắn đạn nhỏ đạn to, xô cửa xông vào, liều mình như chẳng có.”

- GV: Em hãy cho biết đoạn trích trên được trích từ tác phẩm văn học nào, do

ai sáng tác? Ra đời trong thời kì nào?

- Học sinh trả lời (Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc – Nguyễn Đình Chiểu – SGK Ngữ Văn 11 tập 1; Ra đời trong bối cảnh Pháp đánh chiếm Nam Bộ của nước

ta)

- GV: Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta Một thời kì

lịch sử đau thương nhưng cũng đầy bi tráng của dân tộc bắt đầu Những người nông dân Việt Nam vốn cui cút làm ăn toan lo nghèo khó nhưng đã

Trang 6

phải đứng lên cầm gươm, cầm súng đánh giặc để cứu nước, bảo vệ độc lập tự

do cho dân tộc Vậy nhân dân ta đã đứng lên chống Pháp xâm lược như thế nào chúng ta hãy cùng tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay

3 Dạy và học bài mới

* Giáo viên dẫn dắt:

Nhà Nguyễn ra đời và tồn tại không những

giữa một bối cảnh đặc biêt của đất nước mà

còn trong tình hình thế giới có nhiều chuyển

biến lớn Thắng lợi của chủ nghĩa tư bản ở

Tây Âu kéo theo sự phát triển của chủ nghĩa

thực dân và sự giao lưu buôn bán quốc tế

Hàng loạt các nước Châu Á lần lượt rơi vào

ách đô hộ thực dân và Việt Nam cũng không

tránh khỏi mối đe dọa đó” (trích Đại cương

Lịch sử Việt Nam, tập 1; tr.438)

* Hoạt động 1: Cá nhân và cả lớp: GV

hướng dẫn HS tìm hiểu tình hình Việt

Nam giữa thế kỉ XIX

- Mục tiêu: HS sử dụng kiến thức Lịch sử,

Văn học, Địa lí để thấy được tình hình

chính trị, kinh tế, quân sự, đối ngoại, xã hội

nước ta giữa thế kỉ XIX trước khi thực dân

Pháp xâm lược

- GV: Tình hình chính trị, kinh tế, quân sự

nước ta đến giữa thế kỉ XIX như thế nào?

- HS vận dụng kiến thứcLịch sử trong SGK

Lịch sử 11 và bài 25, 26 trong sách giáo

I Liên quân Pháp - Tây Ban Nha xâm lược Việt Nam Chiến sự ở Đà Nẵng

1 Tình hình Việt Nam giữa thế

kỉ XIX, trước cuộc xâm lược của thực dân Pháp

- Chính trị: Giữa thế kỉ XIX Việt Nam là một quốc gia độc lập, có chủ quyền song chế độ phong kiến đã lâm vào khủng hoảng, suy yếu trầm trọng

+ Kinh tế:

- Nông nghiệp sa sút, mất mùa, đói kém liên miên

Trang 7

Các hoạt động của GV và HS Kiến thức cơ bản cần nắm

khoa Lịch sử 10… để trả lời lần lượt về:

+ Chính trị: chế độ phong kiến lâm vào

khủng hoảng trầm trọng

+ Kinh tế: nông nghiệp: đói kém; công

thương nghiệp: đình đốn

+ Quân sự: lạc hậu

+ Đối ngoại: chính sách sai lầm

+ Xã hội: mâu thuẫn xã hội và các cuộc

khởi nghĩa nông dân bùng nổ

- GV: Tích hợp môn Ngữ văn, Địa lí để

phân tích về tình hình kinh tế và đời sống

khổ cực của nhân dân ta thời Nguyễn:

Đê Văn Giang (Khoái Châu - Hưng

Yêu) 18 năm liền bị vỡ biến cả vùng đồng

bằng phì nhiêu màu mỡ thành bãi đất hoang

Nhân dân Phủ Khoái Châu lũ lượt kéo nhau

đi ăn xin Bởi vậy dân gian có câu “Oai oái

như Phủ Khoái xin cơm”

- GV: Yêu cầu HS nêu những câu ca dao, hò

vè đã sưu tầm được nói về tình cảnh khổ

cực của nhân dân ta thời Nguyễn

- HS: Sử dụng kiến thức Văn học dân gian

đã sưu tầm được để trả lời: nhà Nguyễn cố

gắng hoàn chỉnh bộ máy thống trị nhằm ổn

định tình hình xã hội nhưng không ngăn

chặn được sự phát triển của tệ tham quan ô

lại Nhân dân có câu:

- Công thương nghiệp đình đốn, lạc hậu do nhà nước thực hiện

chính sách “bế quan, tỏa cảng”

+ Quân sự lạc hậu, đối ngoại sai

lầm: “cấm đạo”, đuổi giáo sĩ

Trang 8

“Con ơi, mẹ bảo câu này

Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan

Bộ Binh, bộ Hộ, bộ Hình

Ba bộ đồng tình cướp gạo con tôi.”

Nhất là vào thời vua Tự Đức, đời sống nhân

dân khốn khó nhưng vua vẫn cho xây lăng

Vạn niên rất tốn kém nên dân gian có câu:

“Vạn niên là vạn niên nào

Thành xây xương lính, hào đào máu dân.”

Hoặc:

“Từ ngày Tự Đức lên ngôi

Cơm chẳng đầy nồi trẻ khóc như ri

Bao giờ Tự Đức chết đi

Thiên hạ thái bình mới dễ làm ăn.”

Hoặc:

“ …Cơm thì chẳng có Rau cháo cũng không Đất trắng ngoài đồng Nhà giàu niêm kín cổng

Còn một bộ xương sống

Vơ vất đi ăn mày

Ngồi xó chợ lùm cây

Quạ kêu vang bốn phía

Xác đầy nghĩa địa

Thây thối bên cầu

Trời ảm đạm u sầu

Cảnh hoang tàn đói rét

Dân nghèo cùng kiệt

+ Xã hội: Mâu thuẫn gay gắt 

Các cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình nổ ra khắp nơi

 Việt Nam đứng trước nguy

cơ bị xâm lược

Trang 9

Kẻ lưu lạc tha phương

Người chết chợ chết đường

Là cái thời Tự Đức”

(Trích bài vè cái thời Tự Đức)

- GV phân tích: Chính sách đối ngoại sai

lầm, sự cố chấp, bảo thủ trong đường lối cai

trị của nhà Nguyễn khiến:

“Ba mươi tỉnh nhân dân đều oán

Tiếng oan hào kêu dậy đất không lung”

(theo ‘‘Minh đô sử”)

Sử cũ ghi lại từ đầu thế kỉ XIX đến giữa thế

kỉ XIX có hơn 400 cuộc khởi nghĩa chống

triều đình bùng nổ Xã hội thời Nguyễn như

một học giả phương Tây nhận xét: “một xã

hội đang lên cơn sốt trầm trọng”

- GV mở rộng thêm: Trong bối cảnh chung

giữa thế kỉ XIX, nước Xiêm đã chọn con

đường cải cách để đưa đất nước thoát khỏi

khủng hoảng thì nhà Nguyễn vẫn cố chấp,

bảo thủ với những chính sách phản động đã

làm cho nước ta rơi vào tình trạng khủng

hoảng toàn diện

- GV định hướng, khẳng định: Tình trạng

đất nước khủng hoảng, suy yếu, nhà

Nguyễn thiếu cả sức mạnh vật chất và tinh

thần trong cuộc đương đầu với thực dân

phương Tây xâm lược, vì vậy cuộc kháng

chiến của ta sẽ gặp rất nhiều khó khăn, từ đó

2 Thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị xâm lược Việt Nam ( giảm tải)

Trang 10

hiểu một phần trách nhiệm của nhà Nguyễn

- GV: Trong số các nước phương Tây, Pháp

có ý nhòm ngó nước ta từ lâu, đến thế kỉ

XIX chúng ráo riết chuẩn bị xâm lược và

hưóng dẫn HS về nhà đọc thêm trong sách

giáo khoa mục 2 (giảm tải)

- GV dẫn dắt: Liên quân Pháp - Tây Ban

Nha đã thực hiện âm mưu và hành động

xâm lược Việt Nam như thế nào? Chiến sự

ở Đà Nẵng và Gia Định diễn biến ra sao?

Chúng ta cùng tìm hiểu mục 3

Hoạt động 2: Hoạt động nhóm

- Mục tiêu: HS sử dụng kiến thức Lịch sử,

Địa lí, Giáo dục Quốc phòng, để làm rõ

được âm mưu của Pháp khi đánh vào Đà

Nẵng, lý giải tại sao Pháp lại chọn Đà Nẵng

làm mục tiêu tấn công đầu tiên và cuộc

kháng chiến của quân dân ta tại Đà Nẵng

- GV: Mời các nhóm trưởng lên thuyết trình

Địa lí phân tích âm mưu“đánh nhanh,

thắng nhanh” và hành động của Pháp tại Đà

Trang 11

- Nhóm 2: Tìm hiểu cuộc kháng chiến của

quân dân ta khi Pháp đánh chiếm Đà Nẵng

(Yêu cầu nhóm 2:

+ Nhiệm vụ: Vận dụng kiến thức Lịch sử,

kháng chiến của quân dân ta khi Pháp đánh

chiếm Đà Nẵng và nhận xét

+ Thời gian thuyết trình: 3 phút.)

* GV nhận xét, đánh giá sản phẩm, kết quả

hoạt động của từng nhóm

- GV: Dùng Lược đồ quá trình xâm lược

VN của Pháp và cuộc kháng chiến của nhân

dân VN từ 1858 đến 1884 bổ sung cho

Nhóm 1

+ Đà Nẵng nằm ở vào trung độ của đất

nước, trên trục giao thông Bắc - Nam về

đường bộ, đường biển Là một trong những

cửa ngõ quan trọng ra biển của Tây Nguyên

và các nước Lào, Cam - pu - chia

+ Đà Nẵng là một thương cảng lớn bậc nhất

miền Trung, phía Bắc tiếp giáp với Huế,

phía nam tiếp giáp với Quảng Nam Chiếm

được Đà Nẵng sẽ tấn công lên Huế nhanh

chóng buộc triều Nguyễn đầu hàng, kết thúc

chiến tranh

Pháp -Tây Ban Nha với khoảng

3000 quân dàn trận trước cửa biển Đà Nẵng

- Sáng 1/ 9 / 1858, Liên quân Pháp - Tây Ban Nha nổ sung và

đổ bộ lên bán đảo Sơn Trà

Trang 12

- GV: Sử dụng lược đồ Lược đồ chiến

trường Đà Nẵng 1858 bổ sung cho Nhóm 2

+ “Vườn không nhà trống” là một trong

những kế sách chống giặc ngoại xâm tài tình

của ông cha ta trong sự nghiệp dựng nước

và giữ nước

+ Trong ba cuộc kháng chiến chống quân

Mông – Nguyên xâm lược (thế kỉ XIII),

ngay cả khi chiếm được Thăng Long chúng

vẫn không thể kết thúc được chiến tranh, tức

là không thể hoàn thành được chiến lược

“đánh nhanh, thắng nhanh” mà chúng chỉ

chiếm được tòa thành trống rỗng không một

bóng người Chúng phải đối mặt với một

“kẻ địch mới”: cái đói, cái rét, bệnh tật

+ Kế sách “vườn không nhà trống” một lần

nữa lại phát huy tác dụng và hỗ trợ đắc lực

trong cuộc kháng chiến chống Pháp xâm

lược tại Đà Nẵng

+ Ngoài kế sách trên, Nguyễn Tri Phương

và quân dân Đà Nẵng đã cho lập đồn Liên

Trì và đắp lũy dài từ Hải Châu đến Phúc

Ninh, đánh du kích làm tiêu hao lực lượng

địch, dùng lưới bủa vây làm cho bánh lái,

chân vịt của tàu Pháp bị vướng lúc di

chuyển

- GV: Em biết gì về Nguyễn Tri Phương?

- HS: Trình bày tư liệu về Nguyễn Tri

* Kháng chiến của quân và dân ta:

- Quân dân ta anh dũng chống

trả, thực hiện “vườn không nhà trống”  Pháp gặp nhiều khó khăn

- Pháp bị cầm chân suốt 5 tháng trên bán đảo Sơn Trà (8-1858

Trang 13

Phương mà nhóm đã tìm hiểu

- GV tích hợp môn GDCD, định hướng cho

HS: Về lòng biết ơn, tự hào, khâm phục đối

với những danh tướng đã xả thân vì nước, vì

dân Một lòng chung quân báo quốc, ở

phạm vi bài là danh tướng Nguyễn Tri

Phương

* GV dẫn dắt: Không thể chiếm được Đà

Nẵng, Pháp quyết định đưa quân vào Gia

Định Vậy cuộc kháng chiến chống quân

Pháp ở Gia Định, thái độ của triều đình và

nhân dân ta như thế nào? Chúng ta cùng tìm

Kháng chiến của ta

Kết quả - ý nghĩa Triều

đình

Nhân dân

1859

1860

- GV chiếu đoạn phim tư liệu Pháp đánh

chiếm Gia Định

 đầu t2-1859), bước đầu thất

bại âm mưu “đánh nhanh, thắng nhanh” của Pháp

- Khí thế kháng chiến sôi sục trong nhân dân cả nước

II Cuộc kháng chiến chống Pháp ở Gia Định và các tỉnh miền Đông Nam Kì từ năm

1859 đến năm 1862

1 Kháng chiến ở Gia Định

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	851,76 KB