TIỂU LUẬN một số vấn đề cơ bản TĂNG CƯỜNG sức MẠNH QUÂN sự QUỐC GIA ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Trải qua mấy ngàn năm tồn tại và phát triển, không một giai đoạn lịch sử nào, dân tộc Việt Nam không phải đối mặt với họa xâm lược của ngoại bang. Do đó, việc chăm lo xây dựng sức mạnh quân sự quốc gia, sẵn sàng đối phó với âm mưu, hành động xâm lược của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, trở thành yêu cầu khách quan trong lịch sử dựng nước của ông cha ta và trở thành vấn đề có tính quy luật của sự tồn tại, phát triển của dân tộc.

Trải qua mấy ngàn năm tồn tại và phát triển, không một giai đoạn lịch sử nào, dân tộc Việt Nam không phải đối mặt với họa xâm lược của ngoại bang Do đó, việc chăm lo xây dựng sức mạnh quân sự quốc gia, sẵn sàng đối phó với âm mưu, hành động xâm lược của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc, trở thành yêu cầu khách quan trong lịch sử dựng nước của ông cha ta và trở thành vấn đề có tính quy luật của

sự tồn tại, phát triển của dân tộc Ngày nay, chúng ta đang bước vào thời

kỳ đẩy mạnh CNH,HĐH đất nước và hội nhập quốc tế, vì vậy yêu cầu bảo

vệ vững chắc tổ quốc, tạo môi trường hòa bình cho sự phát triển kinh tế văn hóa xã hội trở nên bức thiết; đồng thời vì thế mà nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc cũng đặt ra những vấn đề mới mẻ và hết sức phức tạp; do đó nghiên cứu vấ đề tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia ở nước ta hiện nay có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn

1 Một số vấn đề cơ bản về sức mạnh quân sự quốc gia.

Chủ nghĩa Mác-Lênin quan niệm: sức mạnh quân sự quốc gia là tổng thể các lực lượng vật chất, tinh thần của một nhà nước và khả năng huy động những lực lượng ấy nhằm đạt mục đích của chiến tranh hoặc các nhiệm vụ khác Như vậy, sức mạnh quân sự quốc gia theo quan điểm Mácxít bao gồm nhiều yếu tố, nhiều lực lượng và mối quan hệ giữa các yếu tố, các lực lượng

đó tạo thành Các yếu tố, các lực lượng đó tồn tại dưới hai trạng thái: trạng thái nhân tố và trạng thái tiềm lực Trạng thái nhân tố của sức mạnh quân sự quốc gia phản ánh tiềm lực thực tế mà một nước đã huy động cho một cuộc chiến tranh hoặc một nhiệm vụ quốc phòng cụ thể Trạng thái tiềm lực là sự

thống nhất giữa số lượng và chất lượng của những lực lượng, phương tiện đã

có hoặc có thể động viên để sử dụng trong chiến tranh

Trước hết sức mạnh quân sự quốc gia được tạo thành từ một hệ

thống các tiềm lực, bao gồm: tiềm lực kinh tế, tiềm lực xã hội, tiềm lực tinh thần, tiềm lực khoa học và tiềm lực quân sự Các tiềm lực đó tồn tại trong thể thống nhất biện chứng tác động ảnh hưởng lẫn nhau, thâm nhập vào nhau và chi phối nhau trong sự vận động và phát triển của sức mạnh quân sự quốc gia Trong hệ thống tiềm lực đó, tiềm lực kinh tế giữ vai trò nền cơ sở vật chất cho việc xây dựng và phát triển của các tiềm lực khác và

là yếu tố suy đến cùng quyết định sức mạnh quân sự quốc gia của mỗi nước Tiềm lực kinh tế là khả năng về kinh tế mà một nước có thể huy động để đáp ứng nhu cầu vật chất của xã hội, củng cố quốc phòng và tiến hành chiến tranh Do vậy xây dựng một nền kinh tế năng động, độc lập, tự chủ, phát triển bền vững không chỉ là nhu cầu của quá trình xây dựng, phát triển đất nước, mà còn là nhu cầu nội tại của việc tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia, nhất là trong thời đại hiện nay

Tiềm lực xã hội là khả năng xã hội mà một nước có thể huy động

để giải quyết các nhiệm vụ xã hội, quốc phòng và chiến tranh Về mặt cấu trúc tiềm lực xã hội là tổng hòa các mối quan hệ giữa các giai cấp, các dân tộc, các tập đoàn xã hội, các tổ chức chính trị xã hội… thành một kết cấu

xã hội bền vững, phản ánh và dựa trên một chế độ chính trị, kinh tế của đất nước trong một giai đoạn lịch sử nhất định Tiềm lực xã hội phản ánh bản chất giai cấp và khuynh hướng xã hội của sức mạnh quân sự quốc gia; giữ vai trò chủ đạo, định định sự vận động, phát triển của các tiềm lực khác

Tiềm lực tinh thần là khả năng về tinh thần có thể huy động được của một nước để tạo thành sức mạnh vật chất hiện thực cho việc giải quyết các nhiệm vụ đặt ra Tiềm lực tinh thần được biểu hiện trước hết ở hệ tư tưởng, chế độ chính trị - xã hội, hệ thống các chính sách đối nội, đối ngoại của nhà nước; trình độ nhận thức, niềm tin, ý chí quyết tâm, trạng thái tâm

lý của các thành viên trong xã hội trước các nhiệm vụ đặt ra đối với họ Tiềm lực tinh thần có quan hệ hữu cơ với các tiềm lực khác và ở mức độ nhất định có thể quyết định hiệu quả sử dụng các tiềm lực khác Trong lĩnh vực quân sự, tiềm lực tinh thần được biểu hiện ở tinh thần sẵn sàng, ý chí quyết tâm của nhân dân và các lực lượng vũ trang trong việc vượt qua mọi thử thách để thực hiện nhiệm vụ quân sự, nhiệm vụ chiến đấu

Tiềm lực khoa học là khả năng về khoa học của một nước có thể huy động nhằm giải quyết những nhiệm vụ trước mắt và lâu dài của xã hội Nội dung của tiềm lực khoa học được xác định trước hết bằng trình độ và tốc độ phát triển của tất cả các nghành khoa học, cả khoa học tự nhiên, xã hội, khoa học kỹ thuật, khoa học quân sự…Mức độ huy động tiềm lực khoa học cho nhiệm vụ quân sự và chiến tranh phụ thuộc trực tiếp vào mục đích, tính chất của nhiệm vụ quân sự và cuộc chiến tranh, phụ thuộc vào bản chất chế độ xã hội và trình độ phát triển lực lượng sản xuất của mỗi nước Tiềm lực khoa học có vai trò rất to lớn đối với sức mạnh quân sự quốc gia, cung cấp cơ sở lý luận cho sự phát triển của tiềm lực quân sự và toàn bộ sức mạnh quân sự quốc gia Nó thâm nhập vào các tiềm lực khác, giúp cho mối liên hệ giữa các tiềm lực được tăng cường, từ đó trở thành động lực thúc đẩy các tiềm lực khác phát triển

Tiềm lực quân sự là khả năng của một nước trong việc duy trì và tăng cường sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang trong cả thời bình

và thời chiến Nội dung của tiềm lực quân sự được biểu hiện trước hết ở khả năng của một nhà nước định hướng cho quá trình xây dựng và phát triển sức mạnh chiến đấu của quân đội, xác định đúng đối tượng tác chiến, mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ của quân đội và những phương thức nhằm đạt tới mục đích, yêu cầu đó Tiềm lực quân sự còn biểu hiện ở khả năng của nhà nước cung cấp con người, cơ sở vật chất kỹ thuật, khoa học quân sự nhằm duy trì và phát triển sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang nhằm đáp ứng mọi yêu cầu, nhiệm vụ trong thời bình và thời chiến Là biểu hiện tập trung của sức mạnh quân sự quốc gia, tiềm lực quân sự phản ánh và phụ thuộc vào các tiềm lực khác, song tác động to lớn đối với các tiềm lực khác Trong chiến tranh, sự phát triển vững mạnh của tiềm lực quân sự là bảo đảm tin cậy nhất cho sự tồn tại, phát triển của các tiềm lực khác

Như vậy sức mạnh quân sự quốc gia là một khái niệm xác định, nhưng trạng thái hiện thực của nó lại có thể chuyển hóa Trong điều kiện thời bình, các tiềm lực cấu thành sức mạnh quân sự quốc gia biểu hiện sự tồn tại của mình dưới dạng tiềm năng, rất khó xác định một cách chính xác

Vì vậy trước khi xảy ra chiến tranh, các bên tham chiến, tùy theo mục đích của mình có thể khuếch trương hoặc che giấu sức mạnh thật của mình Khi đất nước chuyển sang thời chiến, sức mạnh quân sự cũng bắt đầu chuyển hóa từ trạng thái tiềm năng sang hiện thực thành những nhân tố trực tiếp quyết định tiến trình và kết cục của chiến tranh

Sức mạnh quân sự quốc gia không phải là đại lượng bất biến mà nó luôn luôn nằm trong trạng thái vận động và biến đổi Bởi nó là tổng thể các lực lượng vật chất và tinh thần của xã hội, nên sự thịnh hay suy của tình hình kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội đều có thể làm tăng cường hoặc suy giảm sức mạnh quân sự quốc gia Thậm chí, ngay cả khi chỉ có một yếu

tố thay đổi cũng có thể làm cho sức mạnh quân sự quốc gia tăng lên hay giảm đi Đồng thời, sức mạnh quân sự của mỗi quốc gia luôn luôn biểu hiện trong tương quan so sánh với sức mạnh quân sự quốc gia của các quốc gia khác và biểu hiện rõ nhất trong so sánh với sức mạnh quân sự quốc gia với các nước là đối tượng tác chiến Do vậy, bao giờ cũng phải được xem xét một cách cụ thể trong những quan hệ xác định, trong không gian và thời gian cụ thể, vì thế sức mạnh quân sự quốc gia của một nước có thể chiếm ưu thế so với nước này nhưng lại có thể thua kém so với nước khác Hơn nữa, sức mạnh quân sự quốc gia bao giờ cũng gắn liền với nhiệm vụ

mà nó cần giải quyết; trong nhiệm vụ này, nó có thể đáp ứng và giải quyết hiệu quả, nhưng trong nhiệm vụ khác rất có thể nó lại trở nên bất cập, không thoả mãn được với yêu cầu nhiệm vụ Cho nên, việc xây dựng sức mạnh quốc gia ở mỗi giai đoạn phải dựa trên nhận thức đầy đủ tương quan

so sánh, khả năng quân sự trên thế giới mà trực tiếp là sức mạnh quân sự của đối tượng tác chiến

2 Một số vấn đề về tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia ở nước ta hiện nay.

2.1 Tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia của nước ta hiện nay vừa là vấn đề có ý nghĩa chiến lược lâu dài, vừa là vấn đề có tính cấp thiết

Một là, xuất phát từ vai trò của sức mạnh quân sự quốc gia đối với

nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN:

Sự nghiệp đẩy mạnh CNH,HĐH đất nước hiện nay, đòi hỏi chúng ta cùng một lúc phải thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng thành công CNXH và bảo vệ vững chắc tổ quốc XHCN, hướng tới mục tiêu

“Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”(1) Để thực hiện mục tiêu đó Đảng, Nhà nước ta phải lãnh đạo, tổ chức phát huy sức sáng tạo lao động của toàn dân Để quá trình này trở thành hiện thực, đất nước phải có nền hòa bình lâu dài, bền vững Một nền hòa bình như thế là kết quả tổng hợp của nhiều nhân tố, trong đó tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia có vai trò quan trọng đăc biệt Mặt khác, sự lớn mạnh của các tiềm lực, cũng như toàn bộ sức mạnh quân sự quốc gia còn có giá trị như một nhân tố kích thích sự phát triển của kinh tế - xã hội, trực tiếp tạo ra lợi thế trong quan hệ quốc tế trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, sự thắng lợi của con đường XHCN ở nước ta

Hai là, xuất phát từ tình hình thế giới đặt ra:

Đại hội X của Đảng chỉ rõ, mặc dù trong những năm tới hòa bình, hợp tác, phát triển vẫn là xu thế lớn”(2) trên thế giới, song “Những cuộc chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột dân tộc, tôn giáo, chạy đua

vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, ly khai, hoạt động khủng bố, những tranh chấp về biên giới, lãnh thổ, tài nguyên thiên nhiên tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi với tính chất ngày càng phức tạp”(3) Thực tiễn tình hình chính trị thế giới những năm qua có những biến động hết sức phức tạp; chủ nghĩa đế quốc đã can thiệp thô bạo bằng quân sự vào các quốc gia có chủ quyền như: Nam Tư, Apganitxtan, Irắc Tình hình khủng bố và cuộc chiến chống khủng bố lan rộng khắp toàn cầu đe doạ nền độc lập và an ninh của nhiều quốc gia Lợi dụng cuộc chiến chống khủng bố, Mỹ sẵn sàng tấn công bất

cứ nước nào được coi là không “thân thiện”, “bất hảo” với Mỹ, nước ta cũng không phải là ngoại lệ Vì vậy vấn đề tăng cường sức mạnh quân sự

2 Sđd, tr.21.

3 Sđd, tr.21.

quốc gian đủ sức ngăn chặn các hoạt động của chủ nghĩa khủng bố và các hành động lợi dụng chống khủng bố của chủ nghĩa đế quốc, can thiệp vào công việc nội bộ nước ta là một yêu cầu cấp thiết hiện nay

Ba là, Chủ nghĩa đế quốc, đứng đầu là đế quốc Mỹ cùng bọn phản

động trong nước đang tiếp tục thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bình” kết hợp với bạo loạn lật đổ nhằm xoá bỏ chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Thủ đoạn của Đế quốc Mỹ và các thế lực thù địch ngày càng đa dạng, phức tạp và hết sức khó lường Tực hiện chiến lược: “Diễn biến hòa bình”, chúng tìm mọi cách chống phá ta trên tất cả các lĩnh vực: từ kinh tế, chính trị, quân sự, văn hoá, ngoại giao hòng làm suy yếu và sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta Thực tiễn đời sống, kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội những năm qua đã chứng tỏ “diễn biến hoà bình” thực sự là nguy cơ đe doạ

sự tồn vong của chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta Chống “diễn biến hoà bình” kết hợp với bạo loạn lật đổ trở thành nhiệm vụ cấp thiết và cấp bách của toàn đảng, toàn dân và toàn quân ta Đặc biệt, từ sau thất bại trong chiến tranh Việt Nam, đế quốc Mỹ chưa bao giờ từ bỏ âm mưu chống phá nước ta, thậm chí chúng còn coi Việt Nam là một trong những trọng điểm chống phá

Hơn nữa, ngày nay để thực hiện âm mưu bá chủ thế giới, chủ nghĩa đế quốc đang tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang mới Chúng đang ra sức tìm cách tạo ra các thế hệ vũ khí mới và xây dựng quân đội có sức cơ động nhanh, sức chiến đấu cao nhằm chiếm ưu thế tuyệt đối trong chiến tranh Thực tế,

Mỹ đang trở thành siêu cường số một thế giới, với sức mạnh kinh tế và quân

sự hơn hẳn các nước khác Các cuộc chiến tranh gần đây do Mỹ và đồng minh của Mỹ gây nên là những cuộc chiến tranh công nghệ cao, với các loại vũ khí trang bị hiện đại và tối tân và chiếm ưu thế tuyệt đối trên chiến trường

Do vậy, nếu xảy ra chiến tranh trong tương lai do chủ nghĩa đế quốc tiến hành, đó sẽ là cuộc chiến tranh công nghệ cao, tính chất quyết liệt và sự tàn khốc là chưa từng có Nó đòi hỏi chúng ta phải có tiềm lực quốc phòng và khả năng quân sự tương ứng mới có thể bảo vệ vững chắc

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Đó là vấn đề rất nghiêm túc và là thách thức rất lớn đối với nước ta

Bốn là, khu vực Châu Á - Thái Bình dương và Đông Nam Á tiềm

ẩn những nhân tố gây mất ổn định, như tranh chấp về ảnh hưởng quyền lực, về biên giới, lãnh thổ, biển đảo, tài nguyên giữa các nước lớn

Khu vực Đông Bắc Á có những nhân tố mất ổn định không dễ giải quyết, như vấn đề hạt nhân của Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên; vấn đề lịch sử giữa Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc, tác động đến quan hệ giữa các nước trong khu vực Khu vực Đông Nam Á, khủng bố vẫn là một nhân tố gây mất ổn định ở một số nước Một số nước Đông Nam Á, như Thái Lan, Phi Líp Pin đang có bất ổn về chính trị, xã hội, đây chính là cái cớ để các nước lớn tác động, can thiệp Đặc biệt vấn đề tranh chấp Biển Đông và các quần đảo Hoàng Sa, Trường sa…giữa Trung Quốc với Việt Nam và các nước trong khu vực đang tạo ra những bất đồng, cũng như tiềm ẩn những nhân tố gây bất ổn giữa các nước

Tình hình thế giới, khu vực đòi hỏi chúng ta phải tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia Bởi vì nhiệm vụ quốc phòng an ninh, nhiệm vụ bảo

vệ Tổ quốc vừa hết sức quyết liệt, vừa hết sức phức tạp và trở nên cực kỳ cấp bách đối với nước ta Đòi hỏi chúng ta phải có thái độ quan điểm, đường lối và chính sách đúng đắn nhằm tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia để bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, như Lênin từng viết:

“Khi chúng ta trở thành đại biểu của giai cấp thống trị, là giai cấp bắt đầu

tổ chức chủ nghĩa xã hội, thì chúng ta yêu cầu mọi người phải có thái độ nghiêm túc đối với việc quốc phòng” (1)

Năm là, xuất phát từ thực trạng sức mạnh quân sự quốc gia ở nước

ta hiện nay.

Trong những năm qua tuy Đảng, Nhà nước và nhân dân ta hết sức chăm lo sự nghiệp quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, sức mạnh quân sự quốc gia, sức mạnh chiến đấu của quân đội đã được tăng cường; chúng ta có ưu thế về tiềm lực xã hội và tiềm lực chính trị tinh thần, có kinh nghiệm và nghệ thuật chiến tranh; có đường lối chiến tranh nhân dân và quốc phòng toàn dân, cho phép huy động tối đa cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc; nhưng do những nguyên nhân khách quan

và chủ quan, sức mạnh quân sự quốc gia của nước ta hiện nay đang tồn tại những yếu kém, bất cập Trước hết: “Sức mạnh tổng hợp và khả năng sẵn sàng chiến đấu của các lực lượng vũ trang chưa được phát huy đầy đủ”(2)

Vũ khí trang bị của quân đội chưa được hiện đại hoá, khả năng mua sắm, sản xuất vũ khí trang bị phục vụ cho quốc phòng còn rất hạn chế Công nghiệp quốc phòng chưa phát triển, ngân sách quốc phòng tuy đã tăng nhưng nhìn chung còn thấp, chưa thoả mãn được yêu cầu nhiệm vụ Việc kết hợp kinh tế với quốc phòng đã được tăng cường nhưng hiệu quả chưa cao Với nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có

sự quản lý của nhà nước thì khả năng chuyển đổi nền kinh tế từ mục đích dân sinh sang mục đích quốc phòng chắc chắn khó khăn hơn; và chắc chắn rằng công tác động viên kinh tế cho nhiệm vụ quốc phòng cũng phức tạp hơn Bên cạnh đó, tuy đã có những chuyển biến tích cực nhưng nền kinh tế

1 V.I.Lª nin Toµn tËp NXB TiÕn bé Matxc¬va 1978 TËp 36 Tr 358.

của nước ta vẫn còn ở trình độ rất thấp so với thế giới, sức sống và sức bền vững của nền kinh tế của nước ta trong chiến tranh (nếu xảy ra) vẫn là vấn

đề nan giải Hơn nữa, ngay trong tiềm lực xã hội và tiềm lực tinh thần -một ưu thế của chúng ta cũng đang đặt ra nhiều vấn đề cần phải giải quyết

“Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận cán bộ, công chức diễn ra nghiêm trọng”(1) Tình hình khiếu kiện phức tạp kéo dài, dân chủ ở nhiều nơi còn manh tính hình thức, những vấn đề dân tộc, tôn giáo… chưa được giải quyết triệt để đang ảnh hưởng không tốt đến khối đại đoàn kết toàn dân, đến tiềm lực xã hội và tiềm lực tinh thần trong sức mạnh quân sự quốc gia

Như vậy, từ yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới, từ âm mưu thủ đoạn và khả năng quân sự của chủ nghĩa đế quốc, từ thực trạng sức mạnh quân sự nước ta hiện nay, vấn đề tăng cường sức mạnh quân sự quốc gia là yêu cầu khách quan, cấp bách đối với nước ta

2.2 Quán triệt và thực hiện những vấn đề có tính nguyên tắc rong xây dựng sức mạnh quốc gia ở nước ta hiện nay

- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc xây dựng sức mạnh quân sự quốc gia Quán triệt đầy đủ các quan điểm, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới đặc biệt là các quan điểm của Đại hội IX, Đại hội X của Đảng về xây dựng sức mạnh quân

sự quốc gia Đó là những quan điểm chỉ đạo trong xây dựng sức mạnh quân

sự quốc gia trong tình hình mới Tăng cường vai trò quản lý của nhà nước trong sự nghiệp xây dựng quân sự, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Không ngừng xây dựng và tăng cường củng cố khối đại