Sáng kiến kinh nghiệm môn công nghệ 8

Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ 8 viết theo yêu cầu cấu trúc của 1 sáng kiến kinh nghiệm, kinh nghiệm về vẽ hình chiếu trong môn công nghệ 8 có ý nghĩa rất thiết thực, vì vẽ hình chiếu là một nội dung tương đối khó.

MỤC LỤC

Phần một Thông tin tác giả viết kinh nghiệm 2

Phần hai Nội dung kinh nghiệm Chương I Những vấn đề chung - Đặc điểm tình hình cơ quan, đơn vị 2

- Lý do viết kinh nghiệm 2

- Mục đích của kinh nghiệm 3

- Phương pháp nghiên cứu viết kinh nghiệm 3

- Cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý liên quan đến kinh nghiệm 4

Chương II Nội dung 1 Thực trạng của kinh nghiệm 4

2 Nội dung kinh nghiệm 2.1 Giải quyết vấn đề 5 - 12 2.2 Khả năng áp dụng của kinh nghiệm 12

2.3 Phạm vi, đối tượng áp dụng của kinh nghiệm 13

2.4 Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng kinh nghiệm 13

Chương III Kết luận và kiến nghị 14

Tài liệu tham khảo 15

Phần một: Thông tin tác giả viết kinh nghiệm

- Họ và tên tác giả viết kinh nghiệm:

- Ngày tháng năm sinh:

- Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường THCS

- Trình độ chuyên môn: Đại học

- Đề nghị xét công nhận kinh nghiệm: Cấp cơ sở

- Lĩnh vực áp dụng: Vẽ hình chiếu môn công nghệ 8

Phần hai Nội dung kinh nghiệm

Chương I Những vấn đề chung

1.Khái quát đặc điểm tình hình cơ quan, đơn vị

1.1 Thuận lợi:

Trường THCS đóng trên địa bàn xã Yên , hiện tại trường có lớp với tổng số học sinh là , với sự quan tâm chỉ đạo của BGH trường, BCH Công Đoàn, tổng phụ trách Đội cùng với các cán bộ khác của nhà trường đã tạo điều kiện thuận lợi cho công tác giảng dạy và giáo dục học sinh Đa số học sinh

có tinh thần học tập cao, vượt khó học tốt đây cũng là tiền đề thuận lợi cho việc giảng dạy và giáo dục học sinh

1.2 Khó khăn:

Xã Yên Phú thuộc vùng kinh tế khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cũng khá cao, dân tộc nhiều nên khó giao tiếp ngôn ngữ, đây cũng là vấn đề khó khăn trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh, một số học sinh học các lớp phổ cập tiểu học nên khi học các lớp cấp THCS so mặt bằng kiến thức cũng không đồng đều, cơ sở vật chất còn thiếu thốn về phòng học, phòng bộ môn Đây là những khó khăn trước mắt nhưng tôi cũng đã cố gắng vượt qua để giảng dạy đạt kết quả tốt

2 Lý do chọn kinh nghiệm

Hiện nay với sự phát triển không ngừng các ngành công nghiệp, nhất là ngành

cơ khí chế tạo song muốn chế tạo ra một thiết bị hay dụng cụ … nào đó thì đầu tiên phải có được bản vẽ và đòi hỏi bản vẽ phải thể hiện một cách chính xác, rõ ràng các vật thể được biểu diễn Phương pháp vẽ các hình chiếu vuông góc là phương pháp

cơ bản dùng để xây dựng các bản vẽ kĩ thuật

Phân môn vẽ kĩ thuật của Công Nghệ lớp 8 đòi hỏi trí tưởng tượng không gian, là môn học góp phần giúp học sinh hình thành tính năng động, sáng tạo tiếp

cận với tri thức khoa học và định hướng tốt hơn cho nghành nghề của mình sau này Đồng thời cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về kĩ thuật công nghiệp, học sinh nắm được phương pháp sử dụng phép chiếu, các hình biểu diễn (hình cắt, mặt cắt) để thể hiện, biểu diễn một chi tiết máy, một vật thể hay một sản phẩm cơ khí hoàn chỉnh Thông qua đó giúp các em đọc được các bản vẽ kĩ thuật đơn giản và

là cơ sở cho quá trình học tập gia công định dạng (lớp 10), kĩ thuật cơ khí ( lớp 11)

và giáo dục học sinh trong lao động, sản xuất

Trong thực tế hiện nay do đặc thù của môn học nên việc giảng dạy môn Công Nghệ 8 phần vẽ kĩ thuật đang gặp nhiều khó khăn Là giáo viên Kĩ Thuật Công Nghiệp, qua những năm học tập ở trường Đại học kĩ thuật công nghiệp và quá trình giảng dạy ở Trường THCS Yên Phú, tôi luôn trăn trở suy nghĩ để tìm ra một phương

án dạy vẽ hình chiếu đạt kết quả cao, giúp các em nắm được kiến thức cơ bản ở SGK

nên tôi chọn kinh nghiệm : “Hướng dẫn học sinh cách vẽ hình chiếu bộ môn công nghệ 8”

3 Mục đích của kinh nghiệm

Việc nghiên cứu kinh nghiệm này nhằm giúp học sinh lớp 8 học môn Công Nghệ đạt kết quả cao, đồng thời giúp học sinh có hứng thú học tập, không xem nhẹ

bộ môn này vì bộ môn công nghệ mang tính thực tế cao, kiến thức gần gũi với cuộc sống, học sinh có thể vận dụng ngay vào cuộc sống sau khi đã được học Do đó, là giáo viên giảng dạy môn công nghệ, tôi nhận thấy phải khai thác tối đa môn học này, phải làm cho học sinh cảm thấy hứng thú và yêu thích môn học đặc biệt là phần vẽ hình chiếu, vận dụng kiến thức đã học vào thực tế của cuộc sống

4 Phương pháp nghiên cứu viết kinh nghiệm

Trong quá trình nghiên cứu viết kinh nghiệm tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tìm tòi

- Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề

- Phương pháp thực hành

5 Các cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý liên quan đến kinh nghiệm

Đất nước đang trong quá trình đổi mới, nhất là trong thời điểm này khi mà cả đất nước đả và đang bước vào cuộc hội nhập toàn cầu thì chủ trương của Đảng và nhà nước là phải phát triển và đẩy mạnh nền Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất

nước, bên cạnh việc bảo tồn và phát huy các ngành nghề thủ công truyền thống thì việc phát triển các ngành nghề mới củng là một vấn đề cấp bách Việc phát triển đó

sẽ đưa nước ta trở thành một nước Công nghiệp Để hoàn thành được điều đó thì không những phát triển các ngành nghề và tăng số lượng các trường dạy nghề ở các Tỉnh, thành phố mà các nghành nghề cần phải được đưa vào giảng dạy và hướng nghiệp ở các trường phổ thông nhằm góp phần đạt mục tiêu giáo dục Hiện nay với

sự phát triển không ngừng các ngành công nghiệp, nhất là ngành cơ khí chế tạo song muốn chế tạo ra một thiết bị hay dụng cụ … nào đó thì đầu tiên phải có được bản vẽ

và đòi hỏi bản vẽ phải thể hiện một cách chính xác, rõ ràng các vật thể được biểu diễn Phương pháp vẽ các hình chiếu là phương pháp cơ bản dùng để xây dựng các bản vẽ kĩ thuật.Tất cả các công trình, máy móc từ bé đến lớn, trước khi thi công, chế tạo đều được người ta vẽ và tính toán trước Bản vẽ kĩ thuật được sử dụng rộng rãi trong tất cả các nghành nghề có liên quan đến kĩ thuật Có thể nói bản vẽ kĩ thuật là ngôn ngữ dùng chung trong ngành kĩ thuật có vai trò rất lớn trong sự phát triển của đất nước

Qua 9 năm dạy học ở trường THCS Yên Phú với những kết quả thu được

khá khả quan nên tôi đã mạnh dạn đưa ra những kinh nghiệm hướng dẫn học sinh các vẽ hình chiếu môn Công Nghệ 8 nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và hoàn thiện các kĩ năng nhận biết và vẽ hình chiếu của học sinh

Chương II Nội dung

1 Thực trạng của kinh nghiệm

Khi dạy xong chương I, tôi đã khảo sát môn Công Nghệ khối 8 (năm học 2012-2013) để đánh giá

Kết quả :

+50% em không hiểu hình chiếu vuông góc là gì? Không phân biệt được hình chiếu vuông góc và hình chiếu trục đo

+25% HS không vẽ được hình chiếu vuông góc

+25% HS vẽ được hình chiếu nhưng vẫn còn thiếu sót

Rõ ràng học sinh đã thiếu đi những kĩ năng cơ bản về vẽ hình chiếu, do đó không đọc được nội dung của các bản vẽ kĩ thuật đơn giản ở SGK

Với kết quả trên tôi thấy kiến thức vẽ hình chiếu của học sinh rất thấp, do các nguyên nhân sau:

+ Học sinh còn xem nhẹ bộ môn coi đây là môn học phụ.

+ Trí tưởng tượng không gian của học sinh còn hạn chế

+ Việc chuẩn bị học tập môn Công Nghệ 8 của học sinh còn hạn chế (thước

kẻ, compa, bút chì, giấy A4…)

+ Không có máy chiếu để mô phỏng những hình ảnh không gian cho học sinh

dễ tưởng tượng

+ Thiết bị dạy học như vật mẫu, tranh ảnh, mô hình còn thiếu

Từ thực trạng trên tôi đã nghiên cứu và tìm đến đề tài kinh nghiệm này nhằm mục đích giúp các em có kiến thức cơ bản để vẽ hình chiếu, giúp các em đạt kết quả môn học cao hơn và hình thành tính năng động, sáng tạo tiếp cận với tri thức khoa học và định hướng tốt hơn cho nghành nghề của các em sau này

2 Nội dung của kinh nghiệm

2.1 Giải quyết vấn đề

Môn học đòi hỏi học sinh phải tư duy, tưởng tượng cao, phải liên hệ được giữa thực tế và nội dung học Trên cơ sở truyền kiến thức cho học sinh từ trực quan sinh động (các mẫu thật) đến tư duy trừu tượng (các bản vẽ các quy ước) và trở về thực tế thì tôi có một số kinh nghiệm như sau:

Kinh nghiệm thứ nhất: Hướng dẫn học sinh vẽ hình chiếu của vật thể đơn giản

Ở phần này Giáo viên đưa ra những vật mẫu thật đơn giản, và giúp cho học sinh hiểu khi nào chiếu ta phải chiếu vuông góc với mặt phẳng chiếu Khi vẽ hình chiếu cần lựa chọn mặt nào của vật thể mà trên đó thể hiện đầy đủ nội dung, hình dạng của vật thể mẫu Do điều kiện mẫu vật thiếu nên giáo viên có thể tự tạo đồ dùng dạy học từ các tấm xốp hoặc ghép bởi các tấm bìa các tông khác nhau Sau đó

ta đánh số (1,2,3) và các hướng chiếu (A,B,C) lên các mặt phẳng cần chiếu của vật thể như sau :

- Đánh số 1 vào mặt phẳng vuông góc với hình chiếu thứ nhất

- Đánh số 2 vào mặt phẳng vuông góc với hình chiếu thứ hai

- Đánh số 3 vào mặt phẳng vuông góc với hình chiếu thứ ba theo các bước như hình dưới đây:

2

3

1

(Vật thể)

2(A)

2(B)

(Hình chiếu)

Khi vẽ hình chiếu ta tiến hành gỡ từng mặt đã được đánh số gián vào bảng và

đó là hình chiếu của vật thể Hướng dẫn học sinh tìm hiểu các mặt đó trên bản vẽ dưới dạng mặt phẳng

Kinh nghiệm thứ hai: Hướng dẫn học sinh vẽ hình chiếu vuông góc từ hình chiếu trục đo : (đây là phần mở rộng nâng cao cho học sinh).

Khi học sinh đã vẽ được hình chiếu thông qua các vật thật Ta tiến hành cho học sinh vẽ hình chiếu vuông góc thông qua các hình chiếu trục đo

A

C B

Giáo viên vẽ mẫu một hình chiếu trục đo, sau đó dựng các mặt phẳng hứng trên trục toạ độ Oxyz để hứng các hình chiếu Qua đó học sinh hiểu rõ về phương

P1

P 3

O

P 2

(Hình biểu diễn)

Trong không gian lấy ba mặt phẳng P1, P2 và P3 vuông góc với nhau :

- Mặt phẳng (P1) thẳng đứng (hình chiếu đứng)

- Mặt phẳng (P2) nằm ngang (hình chiếu bằng)

- Mặt phẳng (P3) nằm ở bên phải (hình chiếu cạnh)

X

Dễ dàng thấy rằng hình chiếu đứng của vật thể sẽ cho biết chiều cao và chiều dài của nó, còn hình chiếu bằng cho biết chiều rộng và chiều dài Ba hình chiếu này

bổ sung cho nhau sẽ cung cấp đầy đủ các thông tin vè hình dạng vật thể Để các hình

quanh trục Ox, đưa về trùng với mặt phẳng P1 Xoay mặt phẳng P3 quanh trục Oz đưa P3 trùng với P1 Ta được hình vẽ như ( hình biểu diễn) Nếu sử dụng trình chiếu thêm trên máy tính thì học sinh quan sát rõ hơn, đồng thời kích thích việc học tập của học sinh, kích thích trí tưởng tượng không gian, sự đam mê và tư duy sáng tạo của học sinh trong khi giảng dạy

Kinh nghiệm thứ ba: Hướng dẫn học sinh vẽ hình chiếu trục đo từ hình chiếu cho trước :

z’

z

c’

C

x’

x

Hình a

Trong không gian ta lấy một mặt phẳng P’ làm mặt phẳng hình chiếu và đường thẳng l không song song với mặt phẳng P’ làm đường chiếu Gắn vào vật thể được biểu diễn hệ toạ độ vuông góc theo ba chiều dài, rộng, cao của vật thể và đặt vật thể sao cho phương chiếu l không song song với trục toạ độ nào của toạ độ Sau

đó chiếu vật thể cùng hệ toạ độ vuông góc lên mặt phẳng P’theo phương chiếu l, ta được hình biểu diễn của vật thể gọi là hình chiếu trục đo của vật thể

Hình chiếu của ba trục toạ độ là o’x’, o’y’, và o’z’gọi là các trục đo (Hình a)

Ta có các tỷ số:

OA

A

O ''

= P là hệ số biến dạng theo trục o’x’

OB

B

O ''

= q là hệ số biến dạng trên trục o’y’

OC

C

O'

= r là hệ số biến dạng trên trục o’z’ 900

+ Hình chiếu trục đo xiên góc cân (hình b )

1350

Hình b

y’

và các hệ số biến dạng p = q = r = 1

Y’

Giả sử ta muốn vẽ hình chiếu trục đo xiên góc cân hoặc vuông góc đều theo hình vẽ này ta tiến hành như sau :

Hình d.

TRÌNH TỰ VẼ HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO

1 Vẽ mặt trước

x’o’z’ làm cơ sở

2 Từ các đỉnh của

mặt cơ sở, vẽ các

đường song song với

trục o’y’ và theo hệ

số biến dạng của nó,

đặt các đoạn thẳng

lên các đường song

song đó

3 Nối các điểm đã

được xác định, vẽ các

đường khác và hoàn

thành hình chiếu trục

đo bằng nét mảnh

4 Sửa chữa, tẩy các

đường nét phụ và tô

đậm hình chiếu trục

đo

Cách vẽ hình chiếu của vật thể :

Hình a 1

Hình b 1

Hình c 1

Giả sử ta muốn vẽ ba hình chiếu của vật thể ( Hình 8c.) thì ta phải biết phân tích hình dạng của vật thể đó ra thành những phần có hình dạng có các khối hình học

- vẽ hình hộp bao ngoài và dạng hình chữ L

- vẽ rãnh của phần nằm ngang

- Vẽ lỗ hình trụ của phần thẳng đứng

- Cạnh khuất của vật thể được vẽ bằng nét đứt

Có một số vật thể khi xem hình chiếu đứng và hình chiếu bằng ta có thể suy ra hình dạng của vật thể Nhưng cũng có một số vật thể có các hình chiếu đứng giống nhau và hình chiếu bằng giống nhau Muốn phân biệt cần vẽ thêm hình chiếu cạnh trên P3 (Hình e )

Hình e

Với cách thực hiện trên, trong năm học 2012-2013 vừa qua, kết quả học môn

Công Nghệ 8 của các em học sinh tăng lên rõ rệt, cụ thể như sau:

2.2 Khả năng áp dụng của kinh nghiệm:

Kinh nghiệm có thể áp dụng cho các đồng chí giáo viên giảng dạy môn công nghệ 8 ở trường THCS, giáo viên giảng dạy môn công nghệ 10,11 ở trường THPT, giáo viên dạy nghề ở trung tâm hướng nghiệp dạy nghề

2.3 Phạm vi, đối tượng áp dụng của kinh nghiệm

Kinh nghiệm có thể áp dụng cho các trường THCS ở các xã thuộc huyện Văn Yên, và các huyện khác thuộc tỉnh Yên Bái

2.4 Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng kinh nghiệm

a, Hiệu quả do áp dụng kinh nghiệm

Tôi đã áp dụng kinh nghiệm: Hướng dẫn học sinh cách vẽ hình chiếu bộ môn Công Nghệ 8 cùng với việc đặt nhiệm vụ và phương hướng cụ thể cho học sinh ở từng lớp như việc chuẩn bị bài, dụng cụ học tập đặc biệt là dụng cụ vẽ hình chiếu nhờ vậy mà hiệu quả thu được cụ thể như sau:

+ Trước khi áp dụng kinh nghiệm

+ Sau khi áp dụng kinh nghiệm:

Lớp Giỏi Khá Tb Yếu

b, Lợi ích thu được khi áp dụng kinh nghiệm

Giáo viên dạy môn Công Nghệ 8 ở trường THCS biết cách cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về kĩ thuật công nghiệp, học sinh nắm được phương pháp sử dụng phép chiếu, các hình biểu diễn (hình cắt, mặt cắt) để thể hiện, biểu diễn một chi tiết máy, một vật thể hay một sản phẩm cơ khí hoàn chỉnh Thông qua

đó giúp các em đọc được các bản vẽ kĩ thuật đơn giản và là cơ sở cho quá trình học tập gia công định dạng (lớp 10), kĩ thuật cơ khí ( lớp 11) và giáo dục học sinh trong lao động, sản xuất, góp phần giúp học sinh hình thành tính năng động, sáng tạo tiếp cận với tri thức khoa học và định hướng tốt hơn cho nghành nghề của các em sau này

Chương III Kết luận và kiến nghị

Trong tình hình ngành giáo dục đã đổi mới cả về nội dung và hình thức, cả phương pháp, thì việc nâng cao hiệu quả giảng dạy các môn học ở trung học cơ sở là điều tất yếu Đối với môn công nghệ 8 đòi hỏi giáo viên và học sinh phải phối hợp nhiều phương pháp với nhau nhằm mục đích đạt kết quả cao nhất trong giảng dạy và giáo dục

Qua kết quả đối chứng tôi thấy chất lượng của học sinh được nâng lên rỏ rệt Học sinh đã nắm được những kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa

Phần vẽ kĩ thuật là phần khó nhất trong môn học Công Nghệ 8 Để đạt được kết quả cao, ngoài phương pháp dạy tốt thì tôi phải thường xuyên làm các đồ dùng dạy học để sử dụng Bên cạnh đó cần kết hợp với phương tiện dạy học như máy chiếu, các hình ảnh trực quan thì bài học sẽ sinh động hơn và gần với thực tế hơn Nhờ đó học sinh sẽ lĩnh hội được kiến thức một cách tốt hơn, kết quả giảng dạy sẽ cao hơn Hiện nay các đồ dùng để sử dụng giảng dạy trong môn Công Nghệ 8 phần vẽ kĩ thuật đang thiếu rất nhiều như : Phòng thực hành, các mô hình, các mẫu vật, tranh ảnh Ngoài ra học sinh thường không được tiếp xúc với thực tế sản xuất nên việc tiếp thu chương trình chưa cao Vì vậy tôi kính mong ngành giáo dục cần quan tâm đầu

tư nhiều hơn đối với các thiết bị còn thiếu trong bộ môn Công Nghệ 8 nói chung và phần vẽ kĩ thuật núi riêng

Trên đây là những kinh nghiệm: Hướng dẫn học sinh cách vẽ hình chiếu bộ môn Công Nghệ 8 Rất mong được sự đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp, hội đồng khoa học nhà trường để kinh nghiệm của tôi được hoàn thiện và áp dụng có hiệu quả trong giảng dạy và giáo dục học sinh

Tôi xin chân thành cảm ơn!

, ngày 15 tháng 10 năm 2013

Người viết