Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất (hay quy luật QHSX phải phù hợp với trình độ phát triển của LLSX). Sự vận dụng quy luật này trong công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước như thế nào?

Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất (hay quy luật QHSX phải phù hợp với trình độ phát triển của LLSX). Sự vận dụng quy luật này trong công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước như thế nào?

Trường Đại học Thương Mại

Học phần: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin 1

BÀI THẢO LUẬN

Đ tài ề tài

Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất (hay quy luật QHSX phải phù

hợp với trình độ phát triển của LLSX) Sự vận dụng quy

luật này trong công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước như thế nào?

Ph n m đ u ần mở đầu ở đầu ần mở đầu

Lịch sử phát triển của nền sản xuất xã hội là lịch

sử phát triển của những phương thức sản xuất

kế tiếp nhau từ thấp đến cao

=> Toàn bộ kết cấu kinh tế, kết cấu giai cấp, xã hội, các quan điểm tư tưởng chính trị, pháp luật, đạo đức… cùng các thiết chế tương ứng của nó, nhà nước, đảng phái… cũng thay đổi

Phương thức sản xuất mới ra đời

Phương thức sản

xuất

Phương thức sản

I Các khái ni m ệm

1 Phương thức sản xuất

Là cách thức mà con người dùng để làm ra của cải vật chất cho mình trong một giai đoạn lịch sử nhất định, theo cách

đó con người có những quan hệ nhất định với tự nhiên và

có những quan hệ nhất định với nhau trong sản xuất

2 L c l ng s n xu t ực lượng sản xuất ượng sản xuất ản xuất ất

Là tổng hợp các yếu tố vật chất và tinh thần tạo thành sức mạnh thực tiễn cải biến thế giới tự nhiên theo nhu cầu

sinh tồn, phát triển của con người

3 Quan h s n xu t ệ sản xuất ản xuất ất

Quan hệ sản xuất là quan hệ giữa người và người trong quá trình sản xuất, bao gồm ba mặt cơ bản là:

Quan hệ về sở hữu đối với tư liệu sản xuất

Quan hệ trong tổ chức và quản lí sản xuất

Quan hệ trong việc phân phối sản phẩm

II N i dung quy lu t QHSX ph i phù h p ội dung quy luật QHSX phải phù hợp ật QHSX phải phù hợp ải phù hợp ợp

v i trình đ c a LĐSX ới trình độ của LĐSX ội dung quy luật QHSX phải phù hợp ủa LĐSX

1 Trình độ phát triển của LLSX

• Sản xuất vật chất là quá trình con người cải tạo, cải

biến giới tự nhiên và biến đổi nó phù hợp với nhu

cầu của con người, xã hội loài người

thể các nhân tố vật chất kỹ thuật công nghệ của một quá trình sản xuất nhất đinhnào đó, nó phản ánh trình

độ chinh phục tự nhiên của con người, gồm tư liệu

sản xuất và con người lao động

Trong su t chi u dài l ch s c a n c ta, Vi t Nam đã tr i qua ốt chiều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ước ta, Việt Nam đã trải qua ệt Nam đã trải qua ải qua

các PTSX k ti p nhau t th p đ n cao ế tiếp nhau từ thấp đến cao ế tiếp nhau từ thấp đến cao ừ thấp đến cao ấp đến cao ế tiếp nhau từ thấp đến cao

Những phương thức sản xuất đó luôn vận động và có xu hướng bị đào thải

trong mỗi giai đoạn phát triển của nước ta

=> sự ra đời một phương thức sản xuất tiến bộ hơn hiện nay.

2 LLSX gi vai trò quy t đ nh đ i v i QHSX ữ vai trò quyết định đối với QHSX ết định đối với QHSX ịnh đối với QHSX ối với QHSX ới QHSX

LLSX và QHSX là 2 mặt cơ bản, tất yếu của quá trình sản xuất

LLSX và QHSX tồn tại trong tính quy định lẫn nhau, thống nhất với nhau, lực lượng sản xuất nào thì

quan hệ sản xuất ấy

Trong đó, LLSX là nội dung vật chất của quá trình sản xuất, còn QHSX là hình thức xã hội của quá trình đó

LLSX đòi h i ph i có QHSX phù h p v i trình đ phát ỏi phải có QHSX phù hợp với trình độ phát ải qua ợp với trình độ phát ớc ta, Việt Nam đã trải qua ộ phát tri n trên c ba ph ng di nển trên cả ba phương diện ải qua ương diện ệt Nam đã trải qua

LLSX càng có kh năng phát tri n thì càng phá v s th ng ải qua ển trên cả ba phương diện ỡ sự thống ự thống ốt chiều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua

nh t c a nh ng QHSX t tr c đ n nayấp đến cao ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ư ừ thấp đến cao ước ta, Việt Nam đã trải qua ế tiếp nhau từ thấp đến cao

LLSX mới và QHSX lỗi thời biểu hiện thành cuộc đấu tranh giữa các giai cấp lao động và cách mạng, đại biểu cho LLSX mới, chống lại giai cấp lỗi thời, đại biểu cho QHSX cũ

Khi mâu thuẫn phát triển đến tột đỉnh chuyển thành cách mạng thì một QHSX mới thay thế cho những QHSX cũ của

xã hội phù hợp với nhu cầu phát triển củaLLSX

3 QHSX tác đ ng tích c c tr l i đ i v i LLSX ộng tích cực trở lại đối với LLSX ực lượng sản xuất ở lại đối với LLSX ại đối với LLSX ối với QHSX ới QHSX

QHSX tác động trở lại đối với LLSX theo 2 hướng:

với trình độ sản xuất của LLSX thì sẽ trở thành xiềng xích và triệt tiêu động lực của SX

nó sẽ mở ra một địa bàn rộng rãi, một khuynh hướng phù hợp và một động lực mạnh mẽ

QHSX quy đ nh m c đích c a n n s n xu t Trên c s đó ịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ục lục ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ải qua ấp đến cao ơng diện ở đầutác đ ng đ n thái đ c a ng i lao đ ng, t i tích c c ng ộ phát ế tiếp nhau từ thấp đến cao ộ phát ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ười lao động, tới tích cực ứng ộ phát ớc ta, Việt Nam đã trải qua ự thống ứng

d ng khoa h c kỹ thu t hay c i ti n công c lao đ ng,…ục lục ọc kỹ thuật hay cải tiến công cụ lao động,… ật hay cải tiến công cụ lao động,… ải qua ế tiếp nhau từ thấp đến cao ục lục ộ phát

c a ng i lao đ ngủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ười lao động, tới tích cực ứng ộ phát

Quy luật về sự phù hợp của QHSX với trình đọ phát triển của LLSX là quy luật chung nhất chi phối toàn bộ tiến

trình lịch sử nhân loại

4 S phát tri n k ti p nhau c a 5 PTSX trong l ch s : ự thống ển trên cả ba phương diện ế tiếp nhau từ thấp đến cao ế tiếp nhau từ thấp đến cao ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ử của nước ta, Việt Nam đã trải qua

LLSX trong giai đoạn đầu công xã nguyên thủy đó là loài người ngay từ khi mới ra đời đã sống theo tập thể Họ

đã biết dùng lửa để phục vụ đời sống Sáng tạo ra cung tên – công cụ sản xuất được cải tiến, họ chế tạo công cụ bằng đất sét, họ biết dùng sức kéo trong nông nghiệp

LLSX đã phát tri n đ n m t trình đ m i tr nên mâu ển trên cả ba phương diện ế tiếp nhau từ thấp đến cao ộ phát ộ phát ớc ta, Việt Nam đã trải qua ở đầuthu n do s xu t hi n c a th t c, không th đi u hòa ẫn do sự xuất hiện của thị tộc, không thể điều hòa ự thống ấp đến cao ệt Nam đã trải qua ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ộ phát ển trên cả ba phương diện ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua

v i quan h s n xu t hi n t n t i là PTSX m i hình ớc ta, Việt Nam đã trải qua ệt Nam đã trải qua ải qua ấp đến cao ệt Nam đã trải qua ồn tại là PTSX mới hình ại là PTSX mới hình ớc ta, Việt Nam đã trải qua thành

QHSX chi m h u nô l , PTSX chi m h u nô l - LLSX th i ế tiếp nhau từ thấp đến cao ữu nô lệ, PTSX chiếm hữu nô lệ - LLSX thời ệt Nam đã trải qua ế tiếp nhau từ thấp đến cao ữu nô lệ, PTSX chiếm hữu nô lệ - LLSX thời ệt Nam đã trải qua ời lao động, tới tích cực ứng chi m h u nô l có khác nhi u so v i công xã nguyên th y, ế tiếp nhau từ thấp đến cao ữu nô lệ, PTSX chiếm hữu nô lệ - LLSX thời ệt Nam đã trải qua ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ớc ta, Việt Nam đã trải qua ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua

ng i lao đ ng chính là nô l c a ch nô, b l thu c d i ười lao động, tới tích cực ứng ộ phát ệt Nam đã trải qua ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ệt Nam đã trải qua ộ phát ước ta, Việt Nam đã trải qua

s cai tr c a ch nô, là s s h u hoàn toàn v th xác, h ự thống ịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ự thống ở đầu ữu nô lệ, PTSX chiếm hữu nô lệ - LLSX thời ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ển trên cả ba phương diện ọc kỹ thuật hay cải tiến công cụ lao động,…

có th bán ho c gi t ng i nô l tùy ý, s n ph m ng i nô ển trên cả ba phương diện ặc giết người nô lệ tùy ý, sản phẩm người nô ế tiếp nhau từ thấp đến cao ười lao động, tới tích cực ứng ệt Nam đã trải qua ải qua ẩm người nô ười lao động, tới tích cực ứng

l làm ra là tài s n c a ch nôệt Nam đã trải qua ải qua ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua

LLSX và PTSX phong ki n, LLSX là ng i lao đ ng nh ng ế tiếp nhau từ thấp đến cao ười lao động, tới tích cực ứng ộ phát ư

h không còn là công c lao đ ng, h làm thuê cho các ọc kỹ thuật hay cải tiến công cụ lao động,… ục lục ộ phát ọc kỹ thuật hay cải tiến công cụ lao động,…nhà giàu, h đ c ti n l ng.ọc kỹ thuật hay cải tiến công cụ lao động,… ượp với trình độ phát ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ương diện

PTSX TBCN n y sinh t trong lòng PTSX phong ki n, ải qua ừ thấp đến cao ế tiếp nhau từ thấp đến cao

nh ng nó ch th c s xu t hi n khi có đ 2 đi u ki n:ư ỉ thực sự xuất hiện khi có đủ 2 điều kiện: ự thống ự thống ấp đến cao ệt Nam đã trải qua ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ệt Nam đã trải qua

III S v n d ng vào quá trình đ i m i đ t n ự vận dụng vào quá trình đổi mới đất nước ật QHSX phải phù hợp ụng vào quá trình đổi mới đất nước ổi mới đất nước ới trình độ của LĐSX ất nước ưới trình độ của LĐSX c

1 Đảng ta lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

không qua chế độ TBCN, coi đó là lựa chọn duy nhất đúng đắn

Nhận định chung về quá trình định hướng xã hội chủ nghĩa sau những năm đổi mới Đảng ta khẳng định: về cơ bản việc hoạch định và thực hiện đường lối đổi mới qua những năm là đúng đắn, đúng định hướng

xã hội chủ nghĩa

Đảng và nhân dân ta không chọn con đường tư bản chủ nghĩa là vì:

thời đại ngày nay không phải là thời đại của chủ nghĩa tư bản và theo quy luật phát triển của lịch sử, chủ nghĩa tư bản sẽ bị phủ định

2 Đ i m i v QHSX ổi mới về QHSX ới QHSX ề QHSX

a Đổi mới về quan hệ sở hữu:

Theo C Mác, bất kỳ một nền sản xuất nào cũng đều là việc con người chiếm hữu những vật phẩm của tự nhiên trong phạm vi một hình thái xã hội nhất định và thông qua hình thái đó

toàn bộ kết cấu xã hội, do đó, của mọi hình thái đặc thù nhất định của nhà nước

• Quan h s h u bi n đ i theo trình đ phát tri n c a ệt Nam đã trải qua ở đầu ữu nô lệ, PTSX chiếm hữu nô lệ - LLSX thời ế tiếp nhau từ thấp đến cao ổi theo trình độ phát triển của ộ phát ển trên cả ba phương diện ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua

l c l ng s n xu tự thống ượp với trình độ phát ải qua ấp đến cao

C Mác cho rằng, quan hệ sở hữu là một mặt của quan

hệ sản xuất - những quan hệ này phù hợp với trình độ phát triển nhất định của các lực lượng sản xuất vật chất

S v n d ng nh ng quan đi m nói trên vào các văn ki n Đ i ự thống ật hay cải tiến công cụ lao động,… ục lục ữu nô lệ, PTSX chiếm hữu nô lệ - LLSX thời ển trên cả ba phương diện ệt Nam đã trải qua ại là PTSX mới hình

h i XI c a Đ ngộ phát ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ải qua

Các văn kiện Đại hội XI của Đảng cũng đề ra các chủ trương

1

2 3 4

b Đ i m i v qu n líổi theo trình độ phát triển của ớc ta, Việt Nam đã trải qua ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ải qua

 Cơ sở lí luận thực tiễn:

• Không nên lầm tưởng nền kinh tế thị trường chỉ gắn liền với chủ

nghĩa tư bản, còn chủ nghĩa xã hội thì không

 Nói qua về một số đặc trưng của nền kinh tế thị trường mà Đảng và nhà

nước ta đang cố gắng thực hiện trong quá trình đổi mới:

• Là một nền kinh tế hỗn hợp, nghĩa là vận hành theo cơ chế

thị trường, vừa có sự điều tiết của nhà nước

• Là một nền kinh tế đa dạng các hình thức sở hữu, những khu vực kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế

 Là n n kinh t phát tri n nhanh, hi u qu , b n v ng và ch đ ng h i ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ế tiếp nhau từ thấp đến cao ển trên cả ba phương diện ệt Nam đã trải qua ải qua ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ữu nô lệ, PTSX chiếm hữu nô lệ - LLSX thời ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ộ phát ộ phát

nh p kinh t thành công ật hay cải tiến công cụ lao động,… ế tiếp nhau từ thấp đến cao

• Phát triển gắn với bảo vệ môi trường

 Chủ trương đổi mới nền kinh tế nước ta bằng chuyển sang kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa:

• Các tổ chức chính trị xã hội , tổ chức xã hội nghề nghiệp và nhân dân được khuyến khích tham gia vào phát triển kinh tế.

• Được thực hiện trong nền kinh tế thực tế bằng việc thực hiện

thành lập hàng loạt các doanh nghiệp nhà nước lớn như các

tập đoàn kinh tế nhà nước, các tổng công ty 90, tổng công ty 91

c Đ i m i v phân ph i b ng phân ph i th c s theo lao ổi theo trình độ phát triển của ớc ta, Việt Nam đã trải qua ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ốt chiều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ằng phân phối thực sự theo lao ốt chiều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ự thống ự thống

đ ng, khuy n khích tài năng khuy n khích làm giàu chính ộ phát ế tiếp nhau từ thấp đến cao ế tiếp nhau từ thấp đến cao

đáng đi đôi v i xóa đói gi m nghèo, th c hi n t t các chính ớc ta, Việt Nam đã trải qua ải qua ự thống ệt Nam đã trải qua ốt chiều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua

sách xã h i: ộ phát

 Bằng những cơ sở thực tiễn và những lí luận thực tế, những đường lối

chính sách được Đảng và nhà nước vận dụng một cách linh hoạt, cụ thể:

• Trong những năm vừa qua Việt Nam đã có những chính sách

phát triển kinh tế đúng đắn

• Trên cơ sở đổi mới tư duy lí luận nhận thức rõ hơn về CNXH và thời kì quá

độ lên chủ nghĩa xã hội dựa vào kết quả của sự đổi mới từng phần lắng

nghe tổng kết sáng kiến kinh nghiệm của nhân dân

3 Đ i m i v LLSX: ổi mới về QHSX ới QHSX ề QHSX

a Đổi mới về công nghệ sản xuất:

• Có chính sách chủ động và tích cực hội nhập quốc tế để phát

huy cao độ nội lực, tranh thủ ngoại lực, tiếp thu những

thành tựu về khoa học - công nghệ, về kinh tế tri thức, văn minh của thế giới

• Đảng và Nhà nước có nhiều chủ trương, biện pháp để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm phát triển lực lượng sản xuất, tạo “cốt

vật chất” cho quan hệ sản xuất mới

b Đ i m i v l c l ng lao đ ng: ổi theo trình độ phát triển của ớc ta, Việt Nam đã trải qua ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ự thống ượp với trình độ phát ộ phát

• Theo kinh tế chính trị Mác-Lenin lao động là một trong ba yếu tố cơ bản của quá trình lao động sản xuất

• Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) đã ban hành Nghị quyết số

20-NQ/TW về “Tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”

c Đ i m i v c s h t ng c a s n xu t:ổi theo trình độ phát triển của ớc ta, Việt Nam đã trải qua ều dài lịch sử của nước ta, Việt Nam đã trải qua ơng diện ở đầu ại là PTSX mới hình ần mở đầu ủa nước ta, Việt Nam đã trải qua ải qua ấp đến cao

 Khái niệm

• Cơ sở hạ tầng là toàn bộ những quan hệ sản xuất hợp thành cơ

cấu kinh tế của một xã hội nhất định

 Phát triển hệ thống giao thông:

• Tiếp tục cập nhật, hoàn thiện quy hoạch, kế hoạch phát triển toàn

ngành, các chuyên ngành, thống nhất hài hòa với quy hoạch vùng

và quy hoạch các địa phương

• Bộ GT-VT đang khẩn trương xây dựng và thực hiện Đề án tạo bước đột phá về xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông cả về phương thức huy động vốn, cơ chế chính sách, quản lý đầu tư và giải phóng mặt bằng