thực trạng hoán đổi lãi suất ở ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư BIDV

Nguồn: Ngân hàng Thanh toán quốc tế - BISTừ năm 2013 đến năm 2015, trong các công cụ của hợp đồng phái sinh lãi suất thì Hoán đổi lãi suất vẫn giữ một vai trò hết sức quan trọng trên thị

THỰC TRẠNG HOÁN ĐỔI LÃI SUẤT Ở

3 Trần Nguyễn Hoài Linh

4 Nguyễn Ngọc Anh Tuấn

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

ĐÓNG GÓP CỦA GVHD

Nội dung

THỊ TRƯỜNG HOÁN ĐỔI LÃI

SUẤT TOÀN CẦU

• Trong những năm gần đây, thị trường các sản phẩm phái sinh ngày càng trở nên quan trọng và rất cần thiết cho các nhà kinh doanh và đầu tư, các công cụ tài chính phái sinh đã phát triển không ngừng cả về quy mô và sự đa dạng.

• Các số liệu thống kê cho thấy hoạt động trên các thị trường tài chính phái sinh phi tập trung tăng trưởng rất mạnh

• Các giao dịch phái sinh về lãi suất có mức tăng trưởng mạnh nhất, với mức tăng vốn khái toán của nửa đầu năm 2011 xấp xỉ 19% so với năm 2010, và tăng 69,2% so với năm 2006

• Ngay cả trong giai đoạn xảy ra khủng hoảng tài chính, khi các giao dịch phái sinh khác có xu hướng giảm thì phái sinh lãi suất vẫn liên tục tăng trưởng dù mức tăng không lớn.

Nguồn: Ngân hàng Thanh toán quốc tế - BIS

Từ năm 2013 đến năm 2015, trong các công cụ của hợp đồng phái sinh lãi suất thì Hoán đổi lãi suất vẫn giữ một vai trò hết sức quan trọng trên thị trường OTC Giá trị thị trường của IRS luôn chiếm trên 80% qua các năm so với các hợp đồng khác như quyền chọn và FRAs.

Mức tăng trưởng giá trị thị trường trở nên thất thường hơn đồng thời một lần nữa có thể thấy được hoán đổi lãi suất được sử dụng rộng rãi hơn các hoán đổi tiền tệ.

Nguồn: Ngân hàng Thanh toán quốc tế - BIS

Mức độ tăng trưởng mạnh cũng như tỷ trọng lớn nhất của các hợp đồng phái sinh lãi suất trên thị trường phái sinh toàn cầu cho thấy tầm quan trọng của những công cụ này trong thực tế phòng ngừa rủi ro lãi suất của các chủ thể kinh tế, đặc biệt là các ngân hàng thương mại

Sự gia tăng mạnh giá trị các giao dịch phái sinh về lãi suất trên thị trường trong thời gian gần đây có thể được giải thích bởi hai lý do chính:

Một là, do phản ứng của các nhà đầu tư trước sự biến động của lãi suất thị trường, được thể hiện ở độ dốc lớn

của đường cong lãi suất

Hai là, dẫn đến sự phát triển của thị trường phái sinh lãi suất là do mức độ biến động thường xuyên của lãi suất

thị trường.

THỊ TRƯỜNG HOÁN ĐỔI LÃI

SUẤT VIỆT NAM

CƠ SỞ PHÁP LÝ

Quyết định số 1133/2003/QĐ-NHNN

Quyết định số 62/2006/QĐ-NHNN ban hành Quy chế thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất giữa các ngân hàng

Quyết định số 62/2006/QĐ-NHNN ban hành Quy chế thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất giữa các ngân hàng

Thông tư số 01/2015/TT-NHNN ngày 06/01/201

5 (thay thế cho Quyết định 62)

Thông tư số 01/2015/TT-NHNN ngày 06/01/201

5 (thay thế cho Quyết định 62)

2013

2006

2015

-Đv NH

-Đv DN

a

Sản phẩm hoán đổi lãi suất một đồng tiền

Sản phẩm hoán đổi lãi suất một đồng tiền cộng dồn

Điều 6 của Thông tư quy định giao dịch hoán đổi lãi suất được phép thực hiện:

THỰC TRẠNG THỰC HIỆN HĐLS Ở VIỆT NAM

Thực trạng chung

Citibank, SCB, và một vài NHTM lớn trong nước như BIDV,

Vetcombank, Vietinbank, Techcombank, ACB

đồng HĐLS được thực hiện, trong đó phần lớn được thực hiện bởi các NHNN vốn đã có nhiều kinh nghiệm và thành công trên thị trường quốc tế.

Một số hợp đồng hoán đổi lãi suất đã được thực hiện tại Việt Nam

Nguồn:NHNN Việt Nam – Vụ chính sách tiền tệ: Báo cáo các giao dịch hoán đổi lãi suất còn hiệu lực thực hiện 06/2005

Thực trạng thực hiện HĐLS tại

BIDV

QUY TRÌNH THỰC HIỆN GIAO DỊCH HOÁN ĐỔI LÃI SUẤT TẠI BIDV

Điều kiện

QUY TRÌNH THỰC HIỆN GIAO DỊCH HOÁN ĐỔI LÃI SUẤT TẠI BIDV

Tiếp nhận, xác định yêu cầu giao

dịch

GDV CHI NHÁNH

Định giá và lập phương án bảo

GDV Hội sở

Ký hợp đồng giao dịch

• Thông báo các điều kiện giao dịch

• Gửi cho KH Hợp đồng hoán đổi lãi suất cụ thể

=> KH ký hợp đồng

• Chương trình phần mềm Hoán đổi lãi suất

• Thực hiện giao dịch phòng ngừa rủi ro với NH đối tác

(nếu có)

• Chuyển các chứng từ về phòng Tác nghiệp kinh doanh

vốn

Điều khoản, điều kiện của hợp đồng

Xác nhận việc thực hiên giao dịch bằng điện thoại

Vào ngày thanh toán lãi, gốc và tất toán hợp đồng

Gửi thông báo, thực hiện hạch toán và thanh toán

KHÁCH HÀNG

• Thanh toán, hạch toán cho khách hàng theo HĐ

• Xác nhận liên quan và những thông báo của Hội sở chính

• Bộ phận Kế toán/ Tác nghiệp tại Chi nhánh thực hiện tất toán hợp đồng giao dịch

Phòng Tác nghiệp kinh doanh vốn tại

Hội sở chính thực hiện tất toán hợp

đồng giao dịch

2008 2009 2010 2011 2012 2013

GD HĐLS 1 đồng tiền (IRS)

Giao dịch HĐTT chéo (CCS)

Kết quả

Nguồn: Báo cáo kết quả kinh doanh ngoại tê của Ban Vốn và Kinh doanh vốn (BIDV)

Doanh số giao dịch hoán đổi lãi suất 2008-2013 tại BIDV

MỘT SỐ GIAO DỊCH HOÁN ĐỔI LÃI SUẤT ĐƯỢC THỰC HIỆN TẠI BIDV TỪ NĂM 2008-2013

Nguồn: Ban Vốn và Kinh doanh vốn BIDV

HẠN MỨC GIAO DỊCH HOÁN ĐỔI

Trên cơ sở nhu cầu giao dịch, mức độ rủi ro và được tính vào hạn mức tín dụng của khách hàng theo công thức sau:

Trong đó, trọng số rủi ro được phê duyệt trên cơ sở đánh giá các yếu tố rủi ro tác động đến sản phẩm Cụ thể, trọng số rủi ro được phê duyệt đối với các sản phẩm hoán đổi như sau:

• Hoán đổi lãi suất một đồng tiền: 10%

• Hoán đổi tiền tệ chéo ngắn hạn (dưới 12 tháng): 20%

• Hoán đổi tiền tệ chéo dài hạn (trên 12 tháng): 30%

Hạn mức giao dịch hoán đổi = Số tiền giao dịch x Trọng số rủi ro

HẠN MỨC GIAO DỊCH HOÁN ĐỔI

Ví dụ: Công ty CP Xi măng Hà Tiên 1 được BIDV cấp hạn mức tín dụng là 70 tỷ VND Số dư tín dụng của khách hàng tại thời điểm khách hàng có nhu cầu thực hiện giao dịch hoán đổi là 60 tỷ đồng, BIDV và khách hàng ký kết hợp đồng giao dịch hoán đổi lãi suất kỳ hạn 2 năm với số tiền gốc 70 tỷ đồng

Hạn mức giao dịch HĐLS quy đổi là: 70*30% = 21 tỷ đồng

Tổng hạn mức cần sử dụng

Tổng hạn mức cần sử

Cách xử lý các hợp đồng hoán đổi lãi suất xấu

• Trường hợp trả chậm: Khi phát sinh việc khách hàng, đối tác chuyển tiền chậm hoặc chuyển trả gốc và lãi chậm mà không có thỏa thuận nào khác bằng văn bản hoặc bằng giao dịch qua Reuters thì bên thực hiện không đúng thỏa thuận sẽ chịu lãi suất trả chậm/lãi suất quá hạn và các chi phí phát sinh khác (nếu có) theo quy định của hợp đồng khung đã được ký kết.

• Trường hợp không trả được nợ: Khi xảy ra các rủi ro phát sinh như khách hàng, đối tác được xác định là không có khả năng thanh toán, thì Ban Quản lý Tín dụng là đầu mối chịu trách nhiệm phối hợp ới Ban vốn và Kinh doanh vốn, Quản lý rủi ro tín dụng và Bộ phận Quan hệ khách hàng đo lường tổn thất, nguyên nhân tổn thất và lỗi của các bên tham gia đối với giao dịch hoán đổi lãi suất và đề xuất ban lãnh đạo BIDV phương án xử lý

PHÒNG NGỪA RỦI RO KHI THỰC HIỆN IRS

PHÒNG NGỪA RỦI RO KHI THỰC HIỆN IRS

 Tất cả giao dịch hoán đổi lãi suất được thực hiện tại Chi nhánh đều phải giao dịch với Hội sở chính

 Cân bằng việc thực hiện khớp nhu cầu giao dịch trái ngược nhau hoặc thực hiện giao dịch phòng ngừa với các ngân hàng đối tác

Doanh số giao dịch (triệu USD) 2008 2009 2010 2011 2012 2013

BIDV 262,45 181,61 217,12 186,67 372,64 367

PGBank - - 105,17 115,76 115,76 115,76

DOANH SỐ GIAO DỊCH HOÁN ĐỔI LÃI SUẤT TẠI BIDV, ACB VÀ PGBANK 2008-2013

Nguồn: Tổng hợp báo cáo thường niên các ngân hàng BIDV, ACB, PGBank qua các năm 2008-2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013 0

DOANH SỐ GIAO DỊCH HOÁN ĐỔI LÃI SUẤT TẠI BIDV, ACB VÀ PGBANK 2008-2013

• Doanh số giao dịch tại BIDV khá cao so với các ngân hàng khác, cụ thể là ACB và PGBank

• Các giao dịch hoán đổi lãi suất tại BIDV chủ yếu dựa trên các hợp đồng gốc là hợp đồng tín dụng và chưa triệt để khai thác các giao dịch hoán đổi lãi suất dự trên các hợp đồng gốc khác như mua bán hàng hóa trả chậm, cho thuê tài chính

• Hầu hết cá giao dịch hoán đổi lãi suất được thực hiện là giao dịch hoán đổi tiền tệ chéo, với số dư gốc được tính bằng ngoại tệ

• Các NHTM trong nước chủ yếu đóng vai trò trung gian giữa các DN có nhu cầu với các ngân hàng đối tác nước ngoài

ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN GIAO DỊCH HOÁN ĐỔI LÃI SUẤT TẠI BIDV

NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP

NGUYÊN NHÂN

PHÁP LÝ

Tháng 1/2003, lần đầu tiên NHNN cho phép thực hiện nhiệp vụ hoán đổi lãi suất, tiếp đó đến năm 2006, NHNN ban hàng quyết định 62/2006/QĐ-NHNN ban hành quy chế thực hiện các giao dịch hoán đổn lãi suất Tuy nhiên hệ thống văn bản chưa thực sự hỗ trợ hiểu quả cho các chủ thể tham gia thị trường như: Việc đánh thuế cho hoạt động này đồng thời mức thuế lại ko rõ ràng.Điêu này kiềm hãm sự phát triển của dịch vụ này

THỊ TRƯỜNG

chúng ta thường sử dụng lại suất vnibor làm lãi suất tham chiếu Tuy nhiên lãi suất này chưa phản ánh đúng tình hình lãi suất trên thị trường

CHỦ THỂ THAM GIA

Theo đúng đặc điểm của hợp đồng hoán đổi lãi suất, chủ thể tham gia vào dich vụ này chủ yếu phải là các doanh nghiệp, các tổ chức tín dụng Tuy nhiên, hiện này, số lượng doanh nghiệp sự dụng hợp đồng hoán đổi lãi suất rất hạn chế Nguyên nhân là các doanh nghiệp chưa thực sự hiểu được thấu đáo bản chất và những tiện ích nó mang lại

GIẢI PHÁP

1.Về phía nhà nước:

• Cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về giao dịch hoán đổi lãi suất cho phù hợp với thông lệ quốc tế cũng như tạo sự thuận lợi cho các chủ thể tham gia: như loại

bỏ lại suất đối với hoạt động này vì đây là một công cụ phòng chống rủi ro

trường để làm cơ sở cho việc định giá hợp đồng hoán đổi

• Nhà nước cần phát triền thị trường tiền tệ Vì thì trường tiền tệ phát triển sẽ tao điều kiện cho các thị trường mới có tổ chức : như thị trường giao sau, tương lai phát triển theo

2 Về phía tổ chức tín dụng và NHTM

• 1.Hiện tại vì số lượng doanh nghiệp sử dụng công cụ này chưa nhiều Do đó, NHTM phải có một chiến lược marketing chi tiết, lâu dài giúp cho các doanh nghiệp hiểu rõ những lợi ích mà Hợp động hoán đổi mang lại Nếu không thì các doanh nghiệp sẽ rất e ngai khi tham gia

• 2.Hợp đồng hoán đổi lãi suất là một công cụ hiện đại nên đòi hỏi ngân hàng phải có một hệ thống thông tin hiện đại, đồng bộ mới có thể thu thập và xử lý dữ liệu một cách chính xác, nhanh chóng.Do đó việc NHTM cần làm là hiện đại hóa đồng bộ công nghệ ngân hàng theo kịp với quốc tế

• 3 Kèm theo nhưng tiện ích mang lại thì hợp đồng hoán đổi lãi suất cũng có những rủi ro nhất định Để hạn chế rủi ro xảy ra NHTM cần phải tăng cường kiểm soát nội bộ,đánh giá rủi ro cấu trúc, quản lý hệ thống kế toán nhằm đảm bảo các quyết định được đưa ra trên cơ sở có đầy đủ thông tin về rủi ro

3 Về phía các doanh nghiệp

phát triển của thế giới Từ đó cần có cái nhìn đúng đắn sâu sắc hơn về hợp đồng hoán đổi lãi suất Từ đó sự dụng nó như một công cụ phòng tránh rủi ro trong bối cảnh lãi suất biến động như hiện nay

Tài liệu tham khảo

• 1 Kỷ yếu hội thảo khoa học “Giải pháp phát triển thị trường phái sinh ở Việt Nam”, (2007), NXB Văn hóa thông tin, Trang 122