Tiết 45 Văn bản: ÔN DỊCH, THUỐC LÁ I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT 1. Kiến thức: Sau khi học xong tiết học này học sinh thấy được: Thấy được mối nguy hại ghê gớm toàn diện của tệ nghiện thuốc lá đối với sức khoẻ con người và đạo đức xã hội. Từ đó có những suy nghĩ và hành động tích cực quyết tâm phòng chống, ngăn ngừa và hạn chế sử dụng thuốc lá. Thấy được tính thuyết phục của việc kết hợp các phương thức biểu đạt lập luận trong cách thuyết minh và lời kêu gọi mà tác giả lên tiếng trong văn bản. Thông qua tiết học các em: Tính được số liệu sử dụng thuốc lá hằng ngày gây tốn kém về kinh tế của con người và cộng đồng xã hội. (Kiến thức Toán 6: Bàì 15 chương III: Tìm một số biết giá trị phân số). Thấy được tác hại của việc sử dụng thuốc lá, bởi trong khói thuốc chứa nhiều chất độc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đạo đức và kinh tế. (Kiến thức Hóa Học – “chất. Sinh học 8. Bài 65: Đại dịch AIDS – Thảm họa của loài người. Bài 3 Giáo dục nếp sống văn minh thanh lịch 8: Ứng xử với môi trường tự nhiên. Mĩ Thuật 8: Vẽ tranh đề tài. Địa lí (Biểu đồ). Học sinh mở rộng kiến thức về tác hại của thuốc lá đối với mọi người xung quanh, người thân trong gia đình, có tings kiên trì nhẫn nại giúp người thân hạn chế, cai nghiện thuốc lá bằng nhiều cách. Các biện pháp hạn chế việc sử dụng thuốc lá Bài 13: Giáo dục công dân 8: Phòng chống tệ nạn xã hội. Các em tìm và hát hoặc sáng tác những bài hát về bảo vệ sức khỏe con người, bảo vệ môi trường. (Kiến thức Âm nhạc 8 Bài 7 Ngôi nhà chung của chúng ta). Các em vẽ tranh cổ động phòng chống tệ nghiện thuốc lá (Kiến thức bài 20 Mĩ thuật 7). Các em có kiến thức viết bài văn thuyết minh. Đọc – Hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết. 2. Kỹ năng: Kỹ năng thu thập thông tin SGK, quan sát và trình bày một vấn đề. Kỹ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế. Kỹ năng lắng nghe và hoạt động nhóm. Rèn kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin.
Trang 1***************************************************************
Ngày soạn: 25/10/2014 Ngày dạy: 25/10/2014
Tiết 45
Văn bản: ÔN DỊCH, THUỐC LÁ
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
* Sau khi học xong tiết học này học sinh thấy được:
- Thấy được mối nguy hại ghê gớm toàn diện của tệ nghiện thuốc lá đối với sức khoẻ con người và đạo đức xã hội Từ đó có những suy nghĩ và hành động tích cực quyết tâm phòng chống, ngăn ngừa và hạn chế sử dụng thuốc lá
- Thấy được tính thuyết phục của việc kết hợp các phương thức biểu đạt lập luận trong cách thuyết minh và lời kêu gọi mà tác giả lên tiếng trong văn bản
* Thông qua tiết học các em:
- Tính được số liệu sử dụng thuốc lá hằng ngày gây tốn kém về kinh tế của con người
và cộng đồng xã hội (Kiến thức Toán 6: Bàì 15 chương III: Tìm một số biết giá trị phân số).
- Thấy được tác hại của việc sử dụng thuốc lá, bởi trong khói thuốc chứa nhiều chất
độc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đạo đức và kinh tế (Kiến thức Hóa Học – “chất" Sinh học 8 Bài 65: Đại dịch AIDS – Thảm họa của loài người Bài
3 - Giáo dục nếp sống văn minh thanh lịch 8: Ứng xử với môi trường tự nhiên
Mĩ Thuật 8: Vẽ tranh đề tài Địa lí (Biểu đồ).
- Học sinh mở rộng kiến thức về tác hại của thuốc lá đối với mọi người xung quanh,
người thân trong gia đình, có tings kiên trì nhẫn nại giúp người thân hạn chế, cai nghiện thuốc lá bằng nhiều cách
- Các biện pháp hạn chế việc sử dụng thuốc lá Bài 13: Giáo dục công dân 8: Phòng chống tệ nạn xã hội.
- Các em tìm và hát hoặc sáng tác những bài hát về bảo vệ sức khỏe con người, bảo vệ
môi trường (Kiến thức Âm nhạc 8 Bài 7 Ngôi nhà chung của chúng ta).
- Các em vẽ tranh cổ động phòng chống tệ nghiện thuốc lá (Kiến thức bài 20 Mĩ thuật 7).
- Các em có kiến thức viết bài văn thuyết minh
- Đọc – Hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết.
2 Kỹ năng:
- Kỹ năng thu thập thông tin SGK, quan sát và trình bày một vấn đề.
- Kỹ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế
- Kỹ năng lắng nghe và hoạt động nhóm
- Rèn kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin
- Rèn kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề về sức khỏe, đạo đức, kinh tế Đặc biệt tuyên truyền hiểu biết về tác hại của thuốc lá đến với mọi người
Trang 2- Kỹ năng liờn kết cỏc kiến thức giữa cỏc phõn mụn.
- Kỹ năng khỏi quỏt nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy
3 Thỏi độ :
* Qua tiết học:
- Giỏo dục học sinh biết làm chủ bản thõn: “Núi khụng với thuốc lỏ”
- Giỳp học sinh biết quý trọng sức khỏe và cú ý thức bảo vệ bản thõn, bảo vệ mọi người xung qanh và mụi trường
- Rốn ý thức, tinh thần tham gia mụn học
- Yờu thớch mụn Ngữ văn cũng như cỏc mụn khoa học khỏc như: Giỏo dục cụng dõn, Toỏn học, Húa học, Vật lý, Sinh học, Âm nhac, Mỹ thuật
II CHUẨN BỊ
* Thầy: Giỏo ỏn, bài giảng, thiết bị dạy học, tư liệu dạy học (Băng hỡnh, hỡnh ảnh, tài liệu )
* Trũ: Đọc tỏc phẩm, soạn bài, tỡm hiểu cỏc kiến thức về việc sử dụng thuốc lỏ ở địa phương, trường học
III Tiến trỡnh lờn lớp:
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ
- :Trong văn bản Thụng tin về ngày trỏi đất năm 2000 chỳng ta đó được kờu gọi về
vấn đề gỡ ?Vấn đề ấy cú tầm quan trọng như thế nào ?Từ khi học bài đú đến nay , em
đó thực hiện lời kờu gọi đú như thế nào?
3 Bài mới :
* Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Mục tiờu : Tạo tõm thế định hướng cho học sinh
Phương phỏp : Thuyết trỡnh
Thời gian : 1 phỳt
Hỳt thuốc lỏ , thuốc lào là một thúi quen , một thỳ vui , thậm chớ cú thể xưm là một phần phong tục tập quỏn của người Việt Nam Hỳt nhiều ,hỳt mói thành quen , thành nghiện , khú lũng cai bỏ được Nghiện thuốc lỏ , thuốc lào từ lõu đó trở thành một căn bệnh khú chữa trị đối với nhiều người
Hiện nay , hỳt thuốc lỏ dần thay thế cho thuốc lào ở thành thị cũng như ở nụng thụn Hỳt thuốc khụng chỉ tốn tiền mà cũn để lại tỏc hại khụng thể lường hết Đến mức chống thuốc lỏ , chống hỳt thuốc lỏ từ lõu đó trở thành vấn đề khoa học – xó hội mang tầm thế giới Bài : ễn dịch, thuốc lỏ chớnh là một trong những tiếng cũi bỏo động giúng lờn rất kịp thời
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức Hoạt động 2: Đọc- Tỡm hiểu chung
Mục tiêu :Học sinh nắm đợc những nét chính về tác
giả ,tác phẩm
Phơng pháp/ Kỹ thuật :Vấn đáp, thuyết trinh ,hoạt
động nhóm
Thời gian : 8 phút
I Đọc- Tỡm hiểu chung.
1 Tỏc giả - Tỏc phẩm
a) Tỏc giả :
Trang 3Nhúm1 : trỡnh bày những hiểu biết của nhúm em
về tỏc giả Nguyễn Khắc Viện.
Gọi HS nhận xột, bổ sung
GV bổ sung và nhấn mạnh bản thõn Nguyễn Khắc
Viện là một bỏc sĩ nhiều kinh nghiệm tiếp xỳc nhiều
với bệnh nhõn, là người một người tõm huyết với
nghề, là một nhà nghiờn cứu nờn hơn ai hết ụng
hiểu rừ những tỏc hại ghờ gớm từ khúi thuốc lỏ đối
với đời sống con người
GV hướng dẫn học sinh đọc :
+ Yờu cầu ;- Rừ ràng mach lạc ,chỳ ý những dũng
chữ in nghiờng cần đọc chậm : Những cõu cảm cần
đọc với giọng phự hợp : Tụi hỳt , tụi bị bệnh, mặc
tụi !Tội nghiệp thay những cỏi thai cũn nằm trong
bụng mẹ.
GV gọi 3 học sinh đọc –nhận xột cỏch đọc
?Ta cú thể hiểu như thế nào về cỏch đặt tiờu đề của
văn bản
? Cú thể bỏ dấu phẩy ở phần tiờu đề được khụng
? Vỡ sao cú thể gọi “ễn dịch ,thuốc lỏ”là một văn
bản thuyết minh
( HS tự lý giải )
? Hóy tỏch văn bản thành bố cục 3 phần và nờu ý
chớnh của mỗi đoạn
Hoạt động 3 : H ớng dẫn đoc, phân tích văn
bản
Mục tiêu : Học sinh hiểu, cảm thụ đợc giá trị nội
dung và nghệ thuật tác phẩm
Phơng pháp : vấn đáp, tìm tòi, thuyết trình ,thảo
b)Tỏc phẩm :Trớch ô Từ thuốc
lỏ đến ma tỳy – Bệnh nghiện ằ
2.Đọc- Giải thớch từ khú
- Ôn dịch , thuốc lá + Chỉ dịch thuốc + Tỏ thái độ nguyền rủa, tẩy chay dịch bệnh này - Nếu bỏ dấu phẩy :
+ Nội dung không sai + Tính chất biểu cảm không rõ bằng khi sử dụng dấu phẩy
3, Thể loại: Thuyết minh một
vấn đề khoa học xã hội
4, Bố cục: 3 phần
- Mở bài : Từ đầu nặng hơn cả AIDS Thông báo về nạn dịch thuốc lá
- Thân bài : Tiếp đến con đờng phạm pháp tác hại của thuốc lá
- Kết bài : Phần còn lại, kiến nghị chống thuốc lá
II Phân tích
1, Thông báo về nạn dịch thuốc lá
Trang 4luận nhóm
Thời gian;20 phút
- Giỏo viờn gọi học sinh đọc mục 1
GV chuyển ý:
? Những tin tức nào được thụng bỏo trong phần mở
bài ?
? Trong đú thụng tin nào được nờu thành chủ đề
của văn bản ?
? Tỏc giả so sỏnh thuốc lỏ với đại dịch nào ?So
sỏnh như thế cú tỏc dụng gỡ ?
? Em hiểu gỡ về dịch hạch và căn bệnh AIDS?
* Tớch hợp : Kiến thức văn thuyết minh
? Nhận xét về đặc điểm lời văn thuyết minh trong
thông tin này
GV hướng dẫn HS tớch hợp kiến thức về Sinh học
8 Bài 65: Đại dịch AIDS – Thảm họa của loài
người
Tiếng chuụng: HIV/AIDS – căn bệnh thế kỷ.
? Biện phỏp nghệ thuật nào được sử dụng trong lời
- ễn dịch thuốc lỏ - nặng hơn cả AIDS
Trang 5cảnh bỏo trờn? Với cỏch sử dụng lối so sỏnh ấy tỏc
giả muốn nhấn mạnh điều gỡ?
? Nhận xột về đặc điểm lời văn thuyết minh trong
thụng tin này ?
GV bỡnh và chuyển ý.
Cỏc em ạ, theo bỏo Dõn trớ, tại Việt Nam khúi
thuốc “giết khoảng 40.000 người mỗi năm So với
số ca tử vong do HIV/AIDS là 48.000 ca kể từ ca
nhiễm HIV/AIDS đầu tiờn (năm 1992), hay so với
tai nạn giao thụng , mỗi năm 13-14.000 ca tử vong ,
thỡ số người chết do khúi thuốc gõy ra khủng khiếp
hơn nhiều Chỉ một luận điểm ngắn gọn đó giỳp
chỳng ta hiểu rừ về hiểm họa của thuốc lỏ Vậy, vỡ
sao thuốc lỏ bị xem là một ụn dịch? Nú cú tỏc hại
như thế nào đến với cộng đồng, với nhõn loại
chỳng ta cựng tỡm hiểu mục 2
- GV gọi học sinh đọc mục 2
? Việc tỏc giả tiếp tục so sỏnh tỏc hại của thuốc lỏ
bằng cỏch dẫn lời Trần Hưng Đạo như trờn nhằm
dụng ý gỡ ?
? Em hiểu cõu núi ( trớch dẫn nguyờn văn cõu núi
của Trần Hưng Đạo) như thế nào?
(- Tỏc hại và sự nguy hiểm của giặc ngoại xõm gặm
nhấm như tằm ăn dõu là đỏng sợ hơn nhiều so với
giặc đỏnh như vũ bóo Tỏc giả so sỏnh việc hỳt
thuốc lỏ sẽ gõy hại cho cơ thể , sức khỏe của người
hỳt , người nghiện thuốc lỏ như là loại giặc gặm
nhấm từ từ mà chắc chắn , mà khú gỡ , thậm chớ
khụng phương cỏch chũa trị ấy , đành phải cam
chịu thất bại , mất nước nhà tan , mắc bệnh món
tớnh, hiểm nghốo , thậm chớ chết non )
? Trớch dẫn cõu núi của Trần Hưng Đạo tỏc giả
muốn khẳng định điều gỡ về tớnh chất nguy hại
thuốc lỏ?
(- Đõy là cỏch núi ấn tượng, mang tớnh ẩn dụ, trớch
dẫn cõu núi của nhà quõn sự thiờn tài để thuyết
minh một vấn đề y học, nú khụng chỉ đỳng mà cũn
tạo sự ỏm ảnh đối với người nghe Thực ra , núi
đến tỏc hại của thuốc lỏ là núi đến tỏc hại của việc
hỳt thuốc lỏ ,trong quỏ trỡnh người hỳt hớt vào nhả
ra Cõu văn mở đầu phần thõn bài đỳng là một
hụ̀i cũi bỏo động cho chỳng ta biết: Thuốc lỏ gặm
->Dựng phộp So sỏnh
=> thông báo gắn gọn chính xác, nhấn mạnh đợc hiểm hoạ to lớn của thuốc lá
.
2 Bàn vờ̀ tỏc hại của thuốc lỏ.
- Khúi thuốc lỏ – Giặc nguy hiểm
Trang 6nhấm sức lực và cả tâm hồn của con người thật
đáng sợ )
?Vậy , khói thuốc lá đã đem lại những nguy hiểm
gì cho cơ thể người hút.
GV hướng dẫn HS tích hợp kiến thức về Hóa Học
– “chất".
( Người viết chỉ ra thủ phạm đích thực của việc hút
thuốc lá chính là việc hít vào thở ra của khói thuốc
Chất nicôtin trong thuốc lá làm người hút có thể có
cảm giác say sưa , khoan khoái hít vào ,thở ra phì
phà phì phèo làn khói thuốc thơm thơm tưởng thú
vị lắm nhưng thật ra không bổ béo gì “Cứ hút mỗi
điếu thuốc lá là tự mình làm mất đi 5,5 giây cuộc
sống Tuổi thọ trung bình của người hút thuốc lá
ngắn hơn so với người không hút thuốc lá từ
5-8năm Hút thuốc lá sẽ gây ra nhiều bệnh và làm
tăng tỷ lệ tử vong từ 30-80% “ (Thống kê của tổ
* Đối với sức khỏe người hút cộng đồng
- Chất hắc- ín => Gây ho hen, ung thư vòm họng , phổi
- Chất Ni- cô –tin => Gây huyết
áp cao , tắc động mạch , nhồi máu cơ tim , có thể tử vong
=> Khoa học đã phân tích và minh họa bằng số liệu cụ thể =>
Có thể thuyết phục bạn đọc
=> Thuốc lá hủy hoại nghiêm trọng sức khỏe con người và là nguyên nhân của nhiều bệnh tật
và tử vong
Chất ni-cô-tin đóng lại trong phổi
Chất Hắc-ín dính vào phổi
Trang 7chức y tế thế giới ) )
? Câu nói “tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi !” được đưa
ra như một dẫn chứng , một tiếng nói khá phổ biến của những người nghiện thuốc lá ,có ý nghĩa gì (Thái độ vô trách nhiệm, đồng thời phê phán lời chống chế thường gặp ở những người hút, bác bỏ luận điệu sai lầm ấy.)
-GV cho học sinh xem hình thai nhi bị nhiễm độc khói thuốc lá
Trang 8? Có phải chỉ người hút mới bị hại không hay
những người xung quanh ngửi khói thuốc cũng bị
hại
( Khói thuốc lá làm ô nhiễm môi trường , vẩn đục
bầu không khí trong lành , làm cho những người
chung quanh chịu vạ lây Tác hại đến cả những bà
mẹ , những bào thai là nguyên nhân gây đẻ non ,
quái thai )
? Quan sát bức hình trên, nêu suy nghĩ gì về tác hại
của thuốc lá đối với con người?
HS trình bày cảm nhận
? Hút thuốc lá đã có ảnh hưởng như thế nào đến
- Những người xung quanh: Nhiễm độc, nguy hiểm
Thai nhiễm độc.
Trang 9đạo đức của con người.
(Theo thống kờ của bộ cụng an cỏc tờn tội phạm
hầu hết khụng ớt thỡ nhiều dớnh đến nghiện ngập , xỡ
ke, ma tỳy Nhưng khởi đầu , cú khi chỉ từ những
điếu thuốc thơm tưởng chừng như vụ hại đú )
? Em cú nhận xột gỡ về việc sử dụng thụng tin ở
đoạn này
? Ở đoạn này tỏc giả đó sử dụng phương phỏp so
sỏnh như thế nào ? Tỏc dụng
GV chiếu những hỡnh ảnh đó ghi lại về hiện tượng
hỳt thuốc của giới trẻ
? Em cú suy nghĩ gỡ từ những hỡnh ảnh trờn?
? Em đó từng gặp hỡnh ảnh trờn ở trường mỡnh
chưa?
* Đối với đạo đức:
- Tỉ lệ thanh thiếu niên ở nớc tan gang với Âu – Mĩ
- Để có tiền hút thuốc => sinh ra trộm cắp
- Từ nghiện thuốc có thể dẫn
đến nghiện ma tuý
=> Phơng pháp so sánh : Cảnh báo nạn hút thuốc ở nớc nghèo
=> từ đó nãy sinh ra tệ nạn khác
ở thanh thiếu niên nớc ta
=> Thuốc lá huỷ hoại lối sống, nhân cách con ngời Việt Nam nhất là thanh thiếu niên
- Bố, anh hỳt: Nờu gương xấu
Trang 10Hướng dẫn HS tích hợp Bài 13 – GDCD: phòng
chống tệ nạn xã hội Bài 3 - Giáo dục nếp sống
văn minh thanh lịch 8: Ứng xử với môi trường
tự nhiên.
Từ đó giúp chúng ta hiểu rằng không phải chỉ có
người lớn hút thuốc mà hiện nay trẻ em hút thuốc
cũng rất nhiều Theo thống kê của Bộ y tế, năm
2013 có 17% HS hút thuốc trước 10 tuổi.
GV phân tích thêm không chỉ là bắt chước mà hút
thuốc lá sang còn để thể hiện đẳng cấp, đến lúc
thiếu tiền dẫn đến trộm cắp, phì phèo điều thuốc,
lân la hàng quán, kết bạn với kẻ xấu, bị lôi kéo vào
nhiều tệ nạn khác.Như vậy, con đường đến với
phạm pháp có thể bắt đầu từ điếu thuốc.
? Hút thuốc sẽ ảnh hưởng như thế nào về kinh tế?
Hướng dẫn HS tích hợp Toán 6: Bàì 15 chương
III: Tìm một số biết giá trị phân số Địa lí – Biểu
đồ.
Để tính số tiền mua thuốc lá hằng ngày :
Một người nghiện thuốc lá trung bình một ngày hút
hết 12000 đồng ( nửa bao 555 xanh ) Vậy 1 tháng
người đó phải tiêu tốn bao nhiêu tiền cho việc mua
thuốc lá ?( Nước ta mỗi ngày có khoảng 15 triệu
người hút thuốc lá)
Hướng dẫn HS tích hợp Địa lí – Biểu đồ.
Số tiền
(triệu)
Thuốc lá (bao)
4.380
8.760
17.520
35.040
70.080
Cấp số nhân.
Cấp 1
?Toàn bộ thông tin phần thân bài cho ta hiểu biết
* Đối với kinh tế: Tốn kém, giảm ngày công lao động…
-> Liệt kê, nêu ví dụ, so sánh, phân tích phân loại
Trang 11về thuốc lá như thế nào?
?Nhận xét về cách trình bày tác hại về thuốc lá của
tác giả.
Hướng dẫn HS tích hợp phân môn Tập Làm văn:
Phương pháp thuyết minh các em sẽ tìm hiểu ở tiết
sau
? Với những tác hại của thuốc lá, các em có nhất
trí với câu nói của tác giả không
Thuốc lá là một ôn dịch khủng khiếp nhất của thế
kỉ 21 này Nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc
sống của chúng ta Hơn ai hết chính bản thân các
em phải nói không với thuốc lá, và trở thành những
tuyên truyền viên tích cực để tác động đến nhận
thức của người hút và những người xung quanh
hiểu răng: Hút thuốc không chỉ ảnh hưởng chính họ
mà còn ảnh hưởng rất lớn đối với những người
xung quanh.Vì trong tiềm thức của họ nghĩ rằng chỉ
có người hút mới bị hại
Cô muốn các em hãy cùng theo dõi những hình
ảnh sau( ảnh tác hại của thuốc lá).
=> Tóm lại : Thuốc lá là một thứ độc hại nghê gớm đối với sức khỏe cá nhân và cộng đồng Có thể hủy hoại nhân cách con trẻ Thuốc lá là ôn dịch
vi deo day.mp4
Trang 12Cảm nghĩ của em sau khi xem xong các hình ảnh này?
- ? Từ những tác hại đó tác giả kêu gọi điều gì ? Phần cuối văn bản tác giả cung cấp thông tin gì
? Em hiểu thế nào là chiến dịch chống thuốc lá (- Chiến dịch chống thuốc lá: là các hoạt động thống nhất rộng khắp nhằm chống lại một cách hiệu quả ôn dịch thuốc lá.)
? Thực trạng ở nước ta như thế nào
- Từ đó tác giả đưa ra một tâm niệm, có thể xem
đó là lời kêu gọi
? Vậy, lời kêu gọi đó là gì
? Câu cảm thán : Nghĩ đến mà kinh ! đặt ở cuối bài
thay cho kết luận gợi cho chúng ta những suy nghĩ
gì ?
? Nhận xét về cách thuyết minh của tác giả qua lời kêu gọi trên
GV bình và chốt nội dung:
Mở đầu văn bản là tiếng báo động trực tiếp vang lên và khép lại bằng lời kêu gọi tha thiết của tác giả, câu cảm thán như một sự truyền cảm, giục giã