Bước sang thiên niên kỷ mới, thế giới đang đứng trước những vấn đề hết sức phức tạp, đến nay thế giới chưa có một ngày im tiếng súng. Sau khi trật tự thế giới hai cực bị đổ vỡ, thế giới đang diễn ra những quá trình: hợp tác đấu tranh xâm nhập và chuyển hóa lẫn nhau để thiết lập một trật tự thế giới mới trật tự theo hướng đa cực, dẫn đến cục diện thế giới có nhiều vấn đề biến đổi phức tạp, xung đột dân tộc, sắc tộc trên thế giới diễn ra mang tính toàn cầu, đe dọa nghiêm trọng độc lập dân tộc, hòa bình, ổn định và an ninh quốc tế. Đánh giá tình hình thế giới hiện nay, Đảng ta khẳng định: “Trong những năm tới, trên TGT, hoà bình, hợp tác là xu thế lớn … nhưng vẫn tiềm ẩn những yếu tố bất trắc khó lường … những cuộc chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột dân tộc, tôn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, tranh chấp về lãnh thổ và tài nguyên thiên nhiên tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi với tính chất ngày càng phức tạp” . Vì vậy nghiên cứu vấn đề xung đột dân tộc, sắc tộc trên thế giới là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong giai đoạn cách mạng hiện nay.
Trang 1XUNG ĐỘT DÂN TỘC SẮC TỘC TRÊN THẾ GIỚI,
Ý NGHĨA ĐỐI VỚI CƠNG TÁC DÂN TỘC
Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
Bước sang thiên niên kỷ mới, thế giới đang đứng trước những vấn đềhết sức phức tạp, đến nay thế giới chưa cĩ một ngày im tiếng súng Sau khitrật tự thế giới hai cực bị đổ vỡ, thế giới đang diễn ra những quá trình: hợptác - đấu tranh - xâm nhập và chuyển hĩa lẫn nhau để thiết lập một trật tự thếgiới mới - trật tự theo hướng đa cực, dẫn đến cục diện thế giới cĩ nhiều vấn
đề biến đổi phức tạp, xung đột dân tộc, sắc tộc trên thế giới diễn ra mang tínhtồn cầu, đe dọa nghiêm trọng độc lập dân tộc, hịa bình, ổn định và an ninhquốc tế Đánh giá tình hình thế giới hiện nay, Đảng ta khẳng định: “Trongnhững năm tới, trên TGT, hồ bình, hợp tác là xu thế lớn … nhưng vẫn tiềm
ẩn những yếu tố bất trắc khĩ lường … những cuộc chiến tranh cục bộ, xungđột vũ trang, xung đột dân tộc, tơn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động canthiệp, lật đổ, tranh chấp về lãnh thổ và tài nguyên thiên nhiên tiếp tục diễn ra
ở nhiều nơi với tính chất ngày càng phức tạp”1 Vì vậy nghiên cứu vấn đềxung đột dân tộc, sắc tộc trên thế giới là vấn đề cĩ ý nghĩa lý luận và thực tiễntrong giai đoạn cách mạng hiện nay
Quan hệ dãn toọc (bao gồm quan heọ giửừa caực quoỏc gia dãntoọc vaứ quan heọ toọc ngửụứi trong moọt quoỏc gia dãn tộc) Quan heọsaộc toọc laứ quan heọ giửừa caực coọng ủồng ngửụứi coự sửù khaực bieọtnaứo ủoự về vaờn hoaự, ngõn ngửừ, tõn giaựo, toọc ngửụứi, chuỷng toọc.Ngaứy nay, quan heọ dãn toọc, saộc toọc raỏt nhậy caỷm vaứ heỏt sửựcphửực táp, bụỷi vỡ quan heọ naứy taực ủoọng tụựi tãm lyự, yự thửực, lụùiớch vaứ baỷn saộc vaờn hoaự, cuứng vụựi nhửừng sửù khaực bieọt cuỷa caực
1 ĐCSVN, Văn kiện ĐHĐB tồn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H 2006, tr.21.
Trang 2toọc ngửụứi Caực quan hệ dân tộc, sắc tộc thường gắn với các vấnđề do lịch sử để lại, đã in sâu vào tâm lý, ý thức của tộc người nên rất dễ bịkích động bùng nổ Quan hệ dân tộc, sắc tộc cịn tồn tại lâu dài, thậm chí cịntồn tại lâu hơn quan hệ giai cấp và nhiều khi nĩ tồn tại đan xen giữa đấutranh dân tộc với đấu tranh giai cấp nên tính chất vơ cùng gay gắt và quyếtliệt Những năm gần đây, quan hệ dân tộc trên thế giới rất nĩng bỏng, vừa làvấn đề mang tính tồn cầu, vừa là vấn đề xã hội phức tạp, nhức nhối củanhiều quốc gia, khu vực và trên tồn thế giới Quan hệ dân tộc, sắc tộc đã vàđang bùng nổ thành các cuộc xung đột, chiến tranh ở những quy mơ, cường
độ khác nhau, tạo ra các điểm nĩng, gây nên tình hình mất ổn định, đe doạhồ bình, an ninh khu vực và quốc tế Cĩ thể nĩi rằng hiện nay mâu thuẫn vàxung đột dân tộc, sắc tộc đang diễn ra ở khắp các châu lục
Ở châu Âu, mặc dù đang diễn ra quá trình hình thành và phát triển củaLiên minh Châu Âu (EU) với sự nhất thể hố về kinh tế, chính trị, tiền tệ,…nhưng xung đột dân tộc, sắc tộc vẫn bùng nổ ở nhiều nơi gây nên tình hìnhmất ổn định nghiêm trọng Điểm nĩng đầu tiên phải kể đến là sự phân hố củaLiên bang Nam Tư do sự xung đột giữa cộng đồng người Xéc-bi và ngườiBơ-xni-a Héc-xê-gơ-vi-na với người Crốt-ti-a; kế đến là phong trào ly khaicủa người An-ba-ni ở Cơ-xơ-vơ; cuộc xung đợt dai dẳng giữa hai quốc gialáng giềng Ác-mê-ni-a và A-zéc-bai-dan cùng tranh chấp tỉnh Na-go-ra-nưiCa-ra-bắc; cuộc chiến giữa cộng đồng người theo đạo Tin lành với cộng đồngThiên chua giáo ở nước Anh; tình hình tranh chấp giữa cộng đồng người Síp(gốc Thổ-nhĩ-kỳ) với người Síp gốc Hy-lạp và mới đây nhất là cuộc xung độtchính trị giữa Liên bang Nga với Cộng hồ Gru-di-a
Ở Châu Á, điển hình hiện nay là xung đột giữa chủ nghĩa ly khia ni-a địi tách ra khỏi Liên bang Nga; phong trào địi độc lập của người Cuốc ởI-rắc và Thổ-nhĩ-kỳ địi thành lập nhà nước Kuốc-đi-xtăng; xung đột giữa I-
Trang 3Trê-xra-en và Pa-le-stin; phong trào ly khai đòi độc lập ở Tây Tạng do Đạt-laiLạt-ma theo đuổi từ nhiều năm qua Khu vực tây Nam Á vẫn nóng lên vớicuộc xung đột kéo dài giữa Ấn-độ và Pa-ki-xtan ở khu vực Ca-sơ-mia Bêncạnh đó cuộc chiến đòi ly khai của phong trào “Những con hổ giải phóng Ta-min” ở Xri-lan-ca, phong trào đòi độc lập ở Đông Ti-mo và A-xê ở In-đô-nê-xi-a, đó là những vấn đề phức tạp và nhậy cảm ở khu vực Châu Á hiện nay.
Ở châu Phi, các cuộc xung đột đẫm máu giữa các bộ tộc người Hu-tu
và người Tút-xi ở U-gan-đa, phong trào Hồi giáo cực đoan ở An-giê-ri, đăng và cuộc chiến tranh giữa Ê-rơ-tê-ri-a và Ê-ti-ô-pi Còn ở châu Mỹ vàchâu Đại dương luôn xảy ra xung đột giữa người gốc Âu với thổ dân bản địa;vấn đề phân biệt chủng tộc giữa người da đen với người da trắng ở Hoa-kỳ;xung đột giữa cộng đồng người nói tiếng Pháp với người nói tiếng Anh ở Ca-na-đa
Xu-Từ những sự kiện trên cho thấy rằng vấn đề dân tộc, sắc tộc thực sự làvấn đề phức tạp, căng thẳng gây nên cho các quốc gia những hậu quả hết sứcnặng nề cả về kinh tế, chính trị, văn hoá-xa hội và môi trường; đe doạ hoàbình, an ninh các khu vực và thế giới Các cuộc xung đột, chiến tranh dân tộc,sắc tộc gây nên sự chia rẽ làm suy yếu các lực lượng cách mạng và tiến bộ, cólợi cho chủ nghĩa đế quốc và bọn phản động quốc tế Thông qua các cuộcxung đột, chiến tranh ở các khu vực, các nước đế quốc được dịp bán vũ khí,bòn rút tài nguyên các nước để thu lợi nhuận Lợi dung tình hình phức tạp,chúng ra sức kích động, chia rẽ làm suy yếu các nước đang phát triển, các lựclượng tiến bộ; tìm cách gây ảnh hưởng hoặc quay trở lại các khu vực, thựchiện ách thống trị kiểu mới đối với các dân tộc
Hính thức các cuộc xung đột sắc tộc, dân tộc rất đa dạng; xung đột mâuthuẫn quyền lực chính trị giữa các phe phái; xung đột về tranh chấp lãnh thổ,biên giới giữa các dân tộc; đối đầu, cạnh tranh quyết liệt giữa các tôn giáo
Trang 4hoặc giữa các giáo phái; tranh chấp về quyền lợi kinh tế, quản lý khai thác tàinguyên; xung đột do phân biệt chủng tộc.
Xung đột dân tộc, sắc tộc có nguyên nhân sâu xa từ việc giải quyếtchưa thỏa đáng quyền bình đẳng và quyền tự quyết dân tộc, thực chất là ápbức dân tộc, là quan hệ giữa giải phóng giai cấp và giải phóng dân tộc
Thế giới hiện nay có khoảng hơn 200 quốc gia thì có đến trên190 quốcgia đa dân tộc, sắc tộc với khoảng 10000 tộc người, nói 3000 ngôn ngữ khácnhau Chính vì vậy, quan hệ dân tộc, sắc tộc mang tính phổ quát trên thế giới.Mâu thuẫn và xung đột dân tộc, sắc tộc đang diễn ra khắp nơi trên thế giới, nổ
ra ở trên tất cả các châu lục, không phụ thuộc vào khu vực địa lý, thể chếchính trị hay trình độ phát triển kinh tế - xã hội Xung đột diễn ra từ các nướcphát triển đến các nước nghèo nàn, lạc hậu nhất, như các nước ở châu Phi.Xét đến cùng, mâu thuẫn và xung đột dân tộc bao giờ cũng xuất phát và mangnội dung lợi ích của giai cấp, dân tộc Theo sát sự vận động và tổng kết cácbiến đổi trong quan hệ dân tộc - giai cấp nửa cuối thế kỷ XIX, C.Mác -Ph.Ăngghen đã rút ra những kết luận có ý nghĩa hết sức quan trọng: “Hãy xóa
bỏ nạn người bóc lột người thì nạn dân tộc này bóc lột dân tộc khác cũng bịxóa bỏ” và “Khi mà sự đối kháng giữa các giai cấp trong nội bộ dân tộckhông còn nữa thì sự thù địch giữa các dân tộc cũng đồng thời mất theo”1.Theo Mác và Ăngghen, xóa bỏ áp bức dân tộc tách rời cuộc đấu tranh xóa bỏ
áp bức giai cấp chỉ là điều không tưởng Tuy nhiên, vấn đề đấu tranh giảiphóng dân tộc chưa đặt ra như là một nhiệm vụ lớn của những năm giữa thế
kỷ XIX, một nhiệm vụ có tính độc lập tương đối luôn gắn với đấu tranh giaicấp, nhưng không phụ thuộc một chiều vào đấu tranh giải phóng giai cấp Bởi
“Giai cấp công nhân không có tổ quốc” và giai cấp công nhân phải “Trở
1 C.Mác-Ph.Ăngghen, toàn tập,Nxb CTQG, H.1995, tập 4, tr.624.
Trang 5thành dân tộc” là bước khởi đầu Do điều kiện lịch sử chưa bộc lộ rõ, các ôngchỉ làm sáng tỏ vấn đề công nhân quyết định vấn đề dân tộc, chưa thấy chiềungược lại, vấn đề dân tộc đối với vấn đề giai cấp, áp bức dân tộc đối với ápbức giai cấp, đấu tranh dân tộc đối với đấu tranh giai cấp Song, từ cuối thế kỷXIX, vấn đề các cường quốc tư bản áp bức bóc lột thuộc địa ngày càng giatăng C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ ra cho giai cấp công nhân ở các nước đi ápbức thấy rằng: “Hãy lấy địa vị của dân tộc đi áp bức mà nói, một dân tộc đi ápbức dân tộc khác có thể có tự do được không?”1 Những tư tưởng cơ bản củaMác và Ăngghen về quan hệ giai cấp - dân tộc sau này được Lênin phát triểnmột cách sâu sắc, là ngọn đuốc soi sáng các vấn đề thực tiễn của cách mạnggiải phóng dân tộc trong thời đại mới
Đến nay mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản với giai cấp công nhân khôngcòn gói gọn trong một quốc gia dân tộc, mà mang tính toàn cầu V.I.Lêninkhẳng định: “Những lợi ích của giai cấp công nhân và của cuộc đấu tranh củagiai cấp ấy chống chủ nghĩa tư bản đòi hỏi phải có sự đoàn kết hoàn toàn và
sự thống nhất chặt chẽ nhất của công nhân tất cả các dân tộc, những lợi ích đóđòi hỏi phải chống lại chính sách dân tộc chủ nghĩa của giai cấp tư sản thuộcbất cứ quốc gia nào”1 Như vậy, mối quan hệ dân tộc - giai cấp đặt ra cần phảiđược giải quyết đồng thời trong tiến trình cách mạng của giai cấp công nhân,đấu tranh giải phóng dân tộc cũng đồng nghĩa với giải phóng giai cấp vàngược lại Chủ nghĩa xã hội chính là việc giải phóng con người và xã hội khỏimọi hình thức áp bức, bóc lột và sự tha hóa Nhưng, nói đến chủ nghĩa xã hộikhông chỉ nói đến sự tồn tại của các giai cấp, áp bức và đấu tranh giai cấp, màcòn phải đề cập đến sự tồn tại của các dân tộc, quốc gia, áp bức và đấu tranhdân tộc Trong cuộc đấu tranh ấy: “Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng; các dântộc được quyền tự quyết; liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc lại: đó là
1 Mác Ăngghen toàn tập Sđd, tr.624.
1 V.I Lênin, toàn tập, Nxb Tiến bộ, M.1980, tập 25, tr.337.
Trang 6cương lĩnh dân tộc và chủ nghĩa Mác, kinh nghiệm toàn thế giới và kinhnghiệm của nước Nga dạy cho công nhân”2 Như vậy, mâu thuẫn và xung độtdân tộc, sắc tộc trên thế giới cả trong lịch sử và sự gia tăng trong thời đại hiệnnay, xét về nguồn gốc sâu xa đều do những bất đồng về lợi ích và áp bức dântộc
Ngày nay, mâu thuẫn dân tộc, sắc tộc có rất nhiều nguyên nhân khácnhau: cả nguyên nhân bên trong, nguyên nhân bên ngoài; có nguyên nhân trựctiếp, nguyên nhân gián tiếp, trong đó nổi lên là do một số nguyên nhân cơ bảnsau:
Thứ nhất: Những nguyên nhân do lịch sử để lại Đó là những mâu
thuẫn tích tụ hàng mấy thập kỷ trước đây, cũng có thể là món nợ truyền kiếp
từ xa xưa để lại Mọi hiềm khích đều nẩy sinh từ các vấn đề nhạy cảm nhưsắc tộc, tôn giáo, tư tưởng, tâm lý, lợi ích kinh tế … Các quan hệ trên các lĩnhvực đó in sâu vào ý thức, tiềm thức của cư dân cộng đồng Mọi sự động chạmđến quyền và lợi ích dân tộc, mọi hành động áp bức, xâm lược đều để lại ký
ức sâu sắc trong nhân dân Vì vậy, các hiềm khích và mâu thuẫn dân tộc tronglịch sử luôn chất chứa, âm ỉ và khi gặp sự kích động hay có điều kiện thì bùngphát thành xung đột
Thứ hai: Do âm mưu, thủ đoạn chống phá của chủ nghĩa đế quốc Chủ
nghĩa đế quốc là những kẻ “lái súng”, không ít trường hợp đã “đổ thêm dầuvào lửa”, để bán thêm được nhiều vũ khí Chủ nghĩa đế quốc đã, đang và sẽ lànguyên nhân trực tiếp và chủ yếu gây ra xung đột dân tộc và sắc tộc Ngoàithì rêu rao “hòa bình”, nhưng thực chất bên trong lại xúi giục, tiếp tay chia rẽcác dân tộc, hoặc tìm cách gây mất ổn định để dễ bề thống trị, xâm lược vàkiếm chác Hiện nay, chủ nghĩa đế quốc, đứng đầu là đế quốc Mỹ ra sức lợidụng mâu thuẫn và xung đột dân tộc, đã kích động chiến tranh để kiềm chế sự
2 V.I Lênin toàn tập, Sđd, tr 375.
Trang 7phát triển của các dân tộc, xé nhỏ và làm suy yếu các nước không nằm trongquỹ đạo của Mỹ Chúng ra sức lợi dụng tình hình đó để bán vũ khí, thử vũ khímới, vừa để thực thi áp đặt chủ nghĩa thực dân mới, chống phá lực lượng cáchmạng, tiến bộ, lập chính phủ thân Mỹ như cuộc chiến ở Ápganixtan, I.rắc,Côsôvô, Li Băng … Đối với một số nước xã hội chủ nghĩa còn lại đế quốc
Mỹ coi vấn đề dân tộc là mũi tiến công chiến lược, bằng chiến lược “Diễnbiến hòa bình”, tìm mọi cách chia rẽ đoàn kết dân tộc, kích động ly khai, “tựtrị” để làm suy yếu, đi đến xóa bỏ hoàn toàn chế độ xã hội chủ nghĩa trên thếgiới
Thứ ba: Do sự thoái trào của chủ nghĩa xã hội hiện thực trên thế giới.
Sự sụp đổ chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu đã tác động lớn đến vấn đềdân tộc Phong trào cộng sản và công nhân quốc tế thoái trào, lực lượng dânchủ và tiến bộ trên thế giới mất đi chỗ dựa vững chắc Các lực lượng tiến bộ ởcác dân tộc hoang mang, mất phương hướng chính trị, tình đoàn kết quốc tếsuy giảm, dẫn đến suy yếu Đồng thời, các dân tộc thuộc thế giới thứ ba gặpnhiều khó khăn hơn trước, họ thiếu đi sự giúp đỡ trực tiếp của Liên Xô, thiếu
đi trụ cột giữ vững hòa bình, an ninh thế giới Các trào lưu dân tộc chủ nghĩathừa dịp bùng phát mạnh mẽ khắp nơi
Thứ tư: Do sai lầm trong giải quyết vấn đề dân tộc, sắc tộc của các
giai cấp cầm quyền Có thể nói, sự bùng nổ xung đột, nội chiến dân tộc có
nguyên nhân lớn từ các chính sách sai lầm của Đảng và nhà nước cầm quyền,điều đó đã được thực tế chứng minh Ở các quốc gia đa dân tộc giai cấp cầmquyền và nhà nước đóng vai trò quan trọng hàng đầu trong giải quyết mốiquan hệ dân tộc (tộc người), cũng như giải quyết các vấn đề quốc gia dân tộc,nhiều quốc gia, thực hiện đồng hóa cưỡng bức, duy trì quan hệ bất bình đẳngdân tộc, phân biệt, chia rẽ dân tộc theo tư tưởng dân tộc sô vanh, dân tộc hẹphòi, không quan tâm phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số Bên
Trang 8cạnh đó bộ máy công chức nhà nước yếu kém năng lực, quan liêu, thamnhũng, tranh giành quyền lợi mưu cầu lợi ích cá nhân, dẫn đến đời sống nhândân khổ cực, kinh tế - xã hội lâm vào khủng hoảng, làm cho các dân tộc nổidậy đấu tranh đòi ly khai, tự trị.
Thứ năm: Do hệ quả của cuộc cách mạng khoa học, công nghệ hiện
đại để lại Ngày nay, cách mạng khoa học, công nghệ hiện đại phát triển như
vũ bão, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình toàn cầu hóa và khu vực hóa, đồng thờilàm thức tỉnh ý thức dân tộc, xu thế độc lập dân tộc tự chủ, tự cường tăng lên,cùng với nó là các lực lượng theo chủ nghĩa dân tộc tìm mọi cách cản trở và
cổ vũ, kích động trào lưu ly khai Mặt khác, do sự phát triển mạnh mẽ củacác phương tiện thông tin, các ấn phẩm qua mạng Internet đã đe dọa nghiêmtrọng bản sắc văn hóa dân tộc Các dân tộc tìm mọi cách giữ gìn bản sắc vănhóa dân tộc (tộc người), ý thức dân tộc trỗi dậy và dễ bị kích động phát triểnthành chủ nghĩa dân tộc cực đoan, đòi ly khai, phân lập
Thứ sáu: Do sự kết hợp giữa vấn đề dân tộc và vấn đề tôn giáo ở từng
quốc gia dân tộc Thực chất điều này cũng nằm trong âm mưu thủ đoạn của
chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa đế quốc lợi dụng vấn đề tôn giáo để gây mâuthuẫn và xung đột dân tộc Các cuộc xung đột dân tộc mang mầu sắc tôn giáođều diễn ra dai dẳng, không kém phần quyết liệt như: Bắc Ailen, trung Đông,Tây tạng (Trung quốc) Vấn đề tôn giáo không chỉ ở một quốc gia mà cònmang tính khu vực và quốc tế, như: vấn đề đạo Hồi, đạo Thiên chúa
Những cuộc xung đột dân tộc, sắc tộc trên thế giới từ trước đến nay đểlại những hậu quả hết sức to lớn Không những chỉ ở quốc gia đó, mà còn ảnhhưởng lớn đến hòa bình, an ninh khu vực và quốc tế Trong vài thập kỷ vừaqua, hàng trăm vạn người đã chết vì chiến tranh xung đột, hàng triệu dânthường phải chạy tị nạn khắp nơi trong cảnh đói rét khốn cùng, hàng chục vạnphụ nữ, trẻ em chết đói Nhất là các cuộc xung đột ở châu Phi, Ban căng,
Trang 9Ápganixtan, đông Timo, Xécbia, Côsôvô … Xung đột và nội chiến gây ra hậuquả nặng nề về kinh tế - xã hội, sự tàn phá các cơ sở kinh tế, văn hóa, tiềm lựcquốc gia bị suy kiệt Các dân tộc anh em bị đẩy vào cảnh huynh đệ tương tàn,thù hằn sâu sắc Quan hệ tộc người, dân tộc bị rạn nứt, gây hậu quả nghiêmtrọng Mặt khác xung đột dân tộc, sắc tộc phá vỡ sự đoàn kết quốc tế, làm suyyếu lực lượng cách mạng và tiến bộ trên thế giới, tạo điều kiện thuận lợi chocác thế lực thù địch, phản động lợi dụng kích động, chia rẽ, dung túng Cácnước đế quốc lợi dụng lúc tương tàn của chiến tranh để bòn rút tài nguyên, ápđặt chủ nghĩa thực dân kiểu mới Nội chiến và xung đột dân tộc, sắc tộc còn
để lại hậu quả nghiêm trọng về môi trường trước mắt cũng như lâu dài Hàngngàn tấn hóa chất độc hại, trăm ngàn tấn vũ khí trút xuống trái đất, điều đókhông phải ngay một lúc có thể khắc phục được, mà phải chi hàng chục tỷđôla trong thời gian dài mới giải quyết triệt để
Tóm lại, còn chủ nghĩa đế quốc thì nguy cơ xung đột dân tộc, sắc tộccòn hiện hữu, sự bất đồng về lợi ích và tư tưởng bá chủ, áp đặt giá trị của chủnghĩa đế quốc lên các dân tộc là những nguyên nhân sâu xa dẫn đến xung đột
và nội chiến Xung đột dân tộc, sắc tộc để lại hậu quả to lớn cả về người vàcủa cho nhân loại Sức tàn phá của nó nặng nề trên tất cả các lĩnh vực: Kinh
tế, chính trị, văn hóa, xã hội, môi trường
Để giải quyết tốt vấn đề dân tộc, hạn chế và đi đến xóa bỏ được nhữnghận thù, xung đột dân tộc và sắc tộc, điều quan trọng và cấp bách là phải vậndụng đúng đắn quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề dân tộc, trong
đó cần quán triệt và thực hiện tốt một số vấn đề cơ bản sau:
Một là: Mỗi dân tộc đều có quyền tồn tại và phát triển Quyền đó phải
được cộng đồng quốc tế công nhận, trong mỗi quốc gia đa dân tộc, nhà nướcphải thừa nhận quyền các tộc người, tránh đồng hóa cưỡng bức, hòa tan tộcngười nhỏ vào cộng đồng lớn
Trang 10Hai là: Mỗi dân tộc và tộc người đều có quyền bình đẳng và quyền
bình đẳng phải được công nhận trên thực tế Không cho phép dân tộc này làthượng đẳng, đứng trên dân tộc khác, dân tộc khác là hạ đẳng, nô lệ NguyênTổng bí thư Lê Khả Phiêu có nói: Trong thời đại ngày nay con sông khôngphụ dài hay ngắn, quả núi không phụ cao hay thấp miễn là có tên Với cái lẽbình thường ấy chúng ta tôn trọng và quý mến mọi dân tộc dù nhỏ hay lớn,giàu hay nghèo, mạnh hay yếu không có dân tộc nào là thượng đẳng dân tộcnào là hạ đẳng
Ba là: Đảm bảo quyền tự quyết dân tộc, không can thiệp vào công việc
nội bộ của nhau Quyền tự quyết bao gồm cả quyền tự do lựa chọn, quyếtđịnh xây dựng chế độ xã hội của mình, tự quản xã hội của mình, không ai cóquyền xâm phạm
Bốn là: Có quyền bảo lưu, gìn giữ các giá trị bản sắc văn hóa của dân
tộc, bao gồm các lĩnh vực ngôn ngữ, văn học, nghệ thuật, thuần phong, mỹtục Đồng thời, quyền được tiếp thu những thành tựu văn hóa thế giới Mọidân tộc có quyền hòa nhập với thời đại, sử dụng các thành tựu chung của loàingười
Năm là: Có quyền kiểm soát, khai thác tài nguyên thiên nhiên và bảo
vệ tài nguyên và môi trường sinh thái
Sáu là: Quyền công dân được đảm bảo bất kể nguồn gốc là dân tộc
nào Trong một quốc gia đều có quyền bình đẳng trong mọi mặt hoạt độngkinh tế, chính trị, xã hội; quyền bình đẳng này phải được thể chế bằng phápluật
Bảy là: Các Đảng và nhà nước cầm quyền, cần phải có đường lối,
chính sách giải quyết vấn đề dân tộc phù hợp, không ngừng xây dựng khốiđại đoàn kết dân tộc, phải nâng cao trình độ sản xuất, tạo ra cơ sở vật chất, kỹthuật, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho các dân tộc; giải quyết tốt
Trang 11quan hệ xã hội bằng cách thủ tiêu bóc lột, đảm bảo công bằng xã hội, xóa bỏtình trạng áp bức giai cấp, áp bức dân tộc Đồng thời đấu tranh khắc phục chủnghĩa sô vanh, chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, tự ti dân tộc, tôn trọng quyền tựquyết của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc; hợp tác phát triển trên cơ sở đảm bảo lợiích của tất cả các dân tộc Không ngừng giáo dục ý thức, trách nhiệm của cácdân tộc trong cộng đồng quốc gia dân tộc, tăng cường đoàn kết với các dântộc khác trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, cùng chung sức xây dựng khối đoànkết, hòa bình, tương thân, tương ái giúp đỡ nhau tiến bộ Đấu tranh chống cáchành động chia rẽ, gây hận thù giữa các dân tộc, các quốc gia dân tộc.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của vấn đề dân tộc, Đảng và Nhà nước taluôn quan tâm giải quyết tốt các mối quan hệ giữa các dân tộc trong cộngđồng dân tộc Việt nam Xuất phát từ thực tiễn, nước ta là một quốc gia đa tộcngười (gồm 54 tộc người) trong đó người Việt (Kinh) chiếm đa số (khoảng87%), các dân tộc thiểu số chiếm khoảng 13% Các dân tộc (tộc người) sốngđan xen trên toàn bộ lãnh thổ cả nước, ở các xã, huyện, tỉnh từ Bắc vào Nam.Trải qua quá trình lịch sử lâu dài, cùng với sự phát triển của quá trình tộcngười, các quan hệ tộc người cũng hình thành và phát triển đa dạng, phức tạp
Đặc điểm chủ yếu của quan hệ tộc người ở nước ta xuyên suốt chiềudài lịch sử là quan hệ đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau Các tộc người ởnước ta, không phân biệt miền núi hay miền xuôi, đa số hay thiểu số, đã gắn
bó lâu dài, đồng cam cộng khổ lao động sản xuất, chiến đấu để xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Việt Nam Đặc biệt từ khi có Đảng cộng sản Việt Nam lãnhđạo, có chế độ xã hội chủ nghĩa, truyền thống và sức mạnh dân tộc Việt Nam
đã được phát huy cao độ, làm cho dân tộc ta giành được những thắng lợi vẻvang Ngày nay, trong công cuộc đổi mới vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội, truyền thống quy báu và sức mạnh Việt Nam đang là một động lực tinhthần to lớn để phát huy nội lực dân tộc, phấn đấu vì mục tiêu “dân giàu, nước
Trang 12mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” vững bước tiến lên chủ nghĩa xãhội Truyền thống yêu nước, đoàn kết tương trợ, tương thân, tương ái của dântộc đã thấm sâu vào tâm hồn, nhân cách con người Việt Nam Khi đất nước cóhoạ ngoại xâm, các tộc người không phân biệt miền xuôi hay miền ngược,dân tộc đa số hay thiểu số đều đoàn kết chiến đấu bên nhau để giành và bảo
vệ nền độc lập dân tộc Con người Việt Nam nhìn chung không phân biệt tộcngười, tôn giáo, địa phương đều chung sống hoà đồng, nhân hậu, nghĩa tình
Kể cả những người Việt Nam vì nhiều lý do và hoàn cảnh lịch sử khác nhau
đã ra sinh sống ở nước ngoài, đại đa số vẫn một lòng hướng về Tổ quốc, cộinguồn dân tộc
Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, do cùng chung vận mệnh trong đấutranh dựng nước và giữ nước nên các dân tộc ở nước ta sớm có truyền thốngđoàn kết thân ái, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau Quan hệ dân tộc (tộc người) tốtđẹp, hầu như không có xung đột dân tộc, không có các cuộc chiến tranh sắctộc, chiến tranh tôn giáo đẫm máu như nhiều quốc gia khác trên thế giới; vấn
đề dân tộc cực đoan, quá khích, ly khai không mang tính phổ biến Trong thời
kỳ thực dân Pháp xâm lược, chúng dùng chính sách ngu dân, chia để trị, dùngngười dân tộc này cai trị dân tộc khác, nên cũng có giai đoạn mất đoàn kếtgiữa các dân tộc miền núi và miền xuôi Từ khi Đảng ta ra đời lãnh đạo cáchmạng Việt nam thì vấn đề đoàn kết dân tộc là chiến lược của cách mạng Việtnam Bất kể ở giai đoạn nào, đấu tranh giành độc lập cũng như xây dựng vàbảo vệ tổ quốc, Đảng ta luôn chú trọng giải quyết tốt: “Chính sách bình đẳng,đoàn kết, tương trợ giữa các dân tộc, tạo mọi điều kiện để các dân tộc pháttriển đi lên con đường văn minh, tiến bộ, gắn bó mật thiết với sự phát triểnchung của cộng đồng các dân tộc Việt nam”1 Trong sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ tổ quốc: Đảng ta luôn coi “đại đoàn kết dân tộc trên nền tảng liên minh
1 ĐCSVN, Cương lĩnh xây dựng đất nước TKQĐ lên CNXH, Nxb Sự thật, H.1991, tr.16.