Xác định được tầm quan trọng của khả năng thanh khoản, trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu nhằm tìm ra những nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của doanh nghiệp. Các nghiên cứu tiêu biểu đã chọn các công ty trong phạm vi một quốc gia như Mỹ (Opler, 1999); Hà Lan (Bruinshoofd và Kool, 2004) , Ghana (Isshaq và Pokpin ,2009); Canada (Gill và Mathur , 2011) hay trên phạm vi rộng hơn là nghiên cứu của Ferreira Vilela (2004) hay Chen Mahajan (2010). Tất cả các nghiên cứu đều đã thành công xác định được một số nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của doanh nghiệp, mặc dù kết quả nghiên cứu chưa cùng đi đến chung một kết luận. Điều này cũng là lẽ tất nhiên khi mà mỗi nhà nghiên cứu lựa chọn những cơ sở dữ liệu khác nhau, lựa chọn những nhân tố khác nhau để nghiên cứu. Có nghĩa rằng ngoài các nhân tố mà các nhà nghiên cứu trước đã tìm ra còn có những nhân tố khác có thể tác động đến khả năng thanh khoản của các công ty và với cùng những nhân tố được chọn lựa chưa chắc đã mang lại cùng một kết quả khi nghiên cứu trên những quốc gia, thậm chí là ngành khác nhau. Tại Việt Nam đã có một số nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của các doanh nghiệp tuy nhiên đa số chỉ ở phạm vi công ty. Và với nền kinh tế Việt Nam, những ngành khác nhau có những đặc thù rất khác nhau mà theo nghiên cứu trước của Opler (2009) hay Gill Mathur (2011) rủi ro ngành có tác động lớn đến khả năng thanh khoản. Để đảm bảo tính khách quan, chi tiết tác giả đã lựa chọn ngành sản xuất và chế biến thực phẩm làm ngành mở đầu cho chuỗi nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của từng ngành tại Việt Nam.
Trang 11 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Với việc tham gia Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP), việc gia nhập Cộng đồng Kinh tế Asean (AEC) cùng 12 Hiệp định thương mại tự do song và đa phương (FTA) đã được ký kết, bức tranh kinh tế Việt Nam sẽ có nhiều thay đổi theo hướng tích cực, ổn định và tươi sáng hơn Tuy vậy cùng với sự phục hồi yếu của kinh tế thế giới, cùng với những diễn biến khó lường của giá dầu, giá vàng, tác động của sự phá giá đồng NDT trong năm qua, sự mất giá của nhiều đồng tiền trong khu vực Đặc biệt là tình hình chính trị thế giới đầy bất ổn với những vấn đề liên quan đến người nhập
cư vào châu Âu hay các vấn đề liên quan đến điểm nóng Trung Đông, Biển đông……đã đưa kinh tế thế giới vào một thời kỳ khó khăn, đầy biến động và rủi ro hơn bao giờ hết
Trước tình hình trên, có thể nói các Doanh nghiệp Việt Nam hiện đang
có nhiều cơ hội để phát triển, nhưng đi song song với những cơ hội đó là những thách thức, rủi ro có thể đưa các doanh nghiệp đi đến bờ vực của sự phá sản bất cứ lúc nào Một trong những nguyên nhân nhấn chìm các cơ hội, biến những cơ hội thành bất lợi… và nghiêm trọng hơn là đưa doanh nghiệp
đi đến phá sản chính là sự khó khăn về thanh khoản hay sự mất khả năng thanh khoản
Doanh nghiệp gặp khó khăn về thanh khoản có thể tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh; tác động tiêu cực đến doanh thu, lợi nhuận, thị phần…; ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh, uy tín của Doanh nghiệp Từ đó làm giảm năng lực cạnh tranh với các Doanh nghiệp khác trong khu vực cũng như trên thế giới
Việc ký kết và tham gia TPP, AEC hay FTA như đã nói sẽ tạo cơ hội cho Việt Nâm thay đổi màu sắc bức tranh kinh tế Trong đó ngành công nghiệp đặc biệt là ngành công nghiệp thực phẩm trở thành tâm điểm khi Việt
Trang 2Nam có nhiều lợi thế và tiềm năng để phát triển Tuy nhiên sự phát triển của ngành này đang chịu sự tác động của các yêu cầu về an toàn thực phẩm, chất lượng, và sự cạnh tranh không hề nhỏ
Xuất phát từ tầm quan trọng của khả năng thanh khoản đến các Doanh nghiệp Cụ thể là các Doanh nghiệp ngành sản xuất và chế biến thực phẩm tôi
đã chọn đề tài: “Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của doanh nghiệp - Nghiên cứu tại các Công ty ngành Sản xuất Chế biến Thực phẩm niêm yết trên Thị trường chứng khoán Việt Nam” làm công trình nghiên cứu
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
- Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản
- Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đó đến khả năng thanh khoản của các Công ty ngành sản xuất chế biến thực phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
- Đề xuất một số giải pháp nâng cao khả năng thanh khoản của các Doanh nghiệp
3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
- Có những nhân tố nào ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của Doanh nghiệp ?
- Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố trên đến khả năng thanh khoản của các Công ty ngành sản xuất và chế biến thực phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam như thế nào ?
- Có những giải pháp nào để nâng cao khả năng thanh khoản của các Doanh nghiệp?
4 PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Trang 3Đề tài tập trung nghiên cứu vào đối tượng là khả năng thanh khoản và các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Các Doanh nghiệp ngành sản xuất và chế biến thực phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
5.1 Nguồn dữ liệu
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp
- Các báo cáo tài chính đã kiểm toán của 46 Công ty ngành sản xuất và
chế biến thực phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam từ năm 2010 – 2015
- Dữ liệu có sẵn từ những công trình nghiên cứu trước
- Dữ liệu thu thập được từ sách, báo, tạp chí và thông tin trên mạng
internet thuộc phạm vi nghiên cứu…
5.2 Phương pháp phân tích xử lý số liệu:
- Phương pháp thống kê mô tả
- Phương pháp định lượng, mô hình hóa
- Phương pháp so sánh, phân tích…
6 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
Đề tài đã trình bày những nhân tố và mức độ ảnh hưởng của từng nhân
tố đó đến khả năng thanh khoản của các công ty ngành sản xuất và chế biến thực phẩm Từ đó cho thấy đặc thù về khả năng thanh khoản cũng như những nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của ngành sản xuất và chế biến thực phẩm tại Việt Nam
Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở để các công ty ngành sản xuất và chế biến thực phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán nói riêng và các công ty ngành thực phẩm nói chung đề ra phương hướng, chiến lược, giải
Trang 4pháp để nâng cao khả năng thanh khoản thông qua kế hoạch cải thiện các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của công ty
7 DỰ KIẾN KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
Từ 20/03 đến 3/5: Hoàn thành đề cương luận văn
Từ 3/5 đến 10/6: Hoàn thành chương 1 và chương 2 luận văn
Từ 10/6 đến 15/7: Hoàn thành chương 3
Từ 15/7 đến 30/8: Hoàn thành chương 4
Từ 30/8 đến 20/9: Hoàn thành chương 5
Từ 20/9 đến 30/10: Hoàn thành và chỉnh sửa luận văn
Tháng 11: Bảo vệ luận văn
8 DỰ KIẾN NỘI DUNG LUẬN VĂN
Dự kiến kết cấu của luận văn gồm 5 chương như sau:
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
2.1.1 Một số khái niệm cơ bản
Khả năng thanh khoản
Mất khả năng thanh khoản
2.1.2 Vai trò của khả năng thanh khoản đối với doanh nghiệp
2.1.3 Các chỉ tiêu đo lường khả năng thanh khoản của doanh nghiệp 2.2 CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
2.2.1 Các nghiên cứu nước ngoài
Opler và cộng sự (1999) đã thực nghiệm các yếu tố tác động đến thanh khoản của 1048 công ty Mỹ từ 1971 đến 1994 Kết quả cho thấy thanh khoản
có mối tương quan ngược chiều đến quy mô, vốn lưu động, đòn bẩy, chi trả cổ tức Ở chiều ngược lại, tỷ lệ dòng tiền/tài sản, tỷ lệ chi tiêu vốn/tổng tài sản, rủi ro ngành, và tỷ lệ chi phí nghiên cứu phát triển/doanh thu có tương quan
Trang 5cùng chiều với thanh khoản Các tác giả kết luận rằng các công ty lớn có tiếp cận thị trường vốn tốt hơn sẽ nắm giữ ít tiền mặt hơn, sẽ khiến chỉ số thanh khoản kém hơn [1]
Ferreira và Vilela (2004) nghiên cứu các yếu tố quyết định tính thanh khoản của 400 công ty tại 12 quốc gia EMU bao gồm Đức, Áo, Pháp, Hy Lạp,
Ý, Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Bỉ, Ireland, Phần Lan và Luxemburg giai đoạn 1987–2000 Kết quả cho thấy tính thanh khoản chịu ảnh hưởng cùng chiều của cơ hội đầu tư và lưu chuyển tiền tệ của doanh nghiệp Trong khi đó, đòn bẩy, quy mô doanh nghiệp và nợ có ảnh hưởng ngược chiều đến thanh khoản.[2]
Bruinshoofd và Kool (2004) đã tiến hành thực nghiệm về khả năng thanh khoản ngắn hạn của các công ty Hà Lan Nghiên cứu sử dụng dữ liệu
453 doanh nghiệp giai đoạn 1986–1997 Các tác giả xem xét yếu tố quy mô, vốn lưu động, tài sản, doanh thu, tổng nợ, nợ ngắn hạn, đầu tư, lợi nhuận trên tài sản, thu nhập không chắc chắn, lãi suất bình quân là biến độc lập Kết quả cho thấy vốn lưu động, đầu tư và lợi nhuận trên tài sản lại có tác động tiêu cực đến khả năng thanh khoản của công ty [3]
Isshaq và Pokpin (2009) thu thập dữ liệu hằng năm giai đoạn 1991 –
2007 tại Ghana để đánh giá mối quan hệ giữa thanh khoản, quy mô, vốn lưu động, tỷ lệ đầu tư và lợi nhuận trên tài sản Kết quả nghiên cứu cho thấy quy
mô, vốn lưu động, tỷ lệ đầu tư và lợi nhuận trên tài sản có mối quan hệ cùng chiều với khả năng thanh khoản của công ty [4]
Chen và Mahajan (2010) nghiên cứu các công ty từ 45 quốc gia giai đoạn 1994–2005 Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá khả năng thanh khoản của công ty thông qua biến quy mô, dòng tiền/tài sản, vốn lưu động/tài sản, chi phí vốn/tài sản, tỷ lệ nợ, chi trả cổ tức Nghiên cứu cho thấy dòng tiền có tác động
Trang 6cùng chiều trong khi vốn lưu động/ tài sản và tỷ lệ nợ có tác động ngược chiều với khả năng thanh khoản[5]
Với mẫu nghiên cứu trong 3 năm (2008– 2010), Gill và Mathur (2011)
đã chọn 164 công ty trên thị trường chứng khoán Toronto, Canada nhằm tìm
ra các yếu tố tác động đến thanh khoản của công ty Quy mô, vốn lưu động ròng, tỷ lệ nợ, nợ ngắn hạn, tỷ lệ đầu tư và yếu tố ngành có tác động đến thanh khoản của công ty Các biến có tác động ngược chiều đến thanh khoản là tỷ lệ
nợ, vốn lưu động ròng và tỷ lệ đầu tư [6]
2.2.2 Nghiên cứu tại Việt Nam
Năm 2014 Nguyễn Đình Thiên, Nguyễn Thị Mai Trâm, Nguyễn Hồng Thu đã nghiên cứu định lượng các yếu tố tác động đến khả năng thanh khoản của các công ty đang niêm yết (trừ các tổ chức tài chính) tại thị trường chứng khoán Việt Nam (HOSE, HNX) Dữ liệu nghiên cứu được trích từ báo cáo tài chính từ năm 2007 – 2013 Nghiên cứu đã cho thấy khả năng thanh khoản của các doanh nghiệp niêm yết giai đoạn 2007 – 2013 bị ảnh hưởng nhiều nhất từ tỷ lệ vốn lưu động thuần và tỷ số P/B Các yếu tố trên cũng có tương tác cùng chiều với khả năng thanh khoản bên cạnh tỷ số P/E và tỷ lệ lưu chuyển tiền thuần Bên cạnh đó, tỷ lệ nợ và tỷ lệ lợi nhuận trên tổng tài sản
có tương quan âm đến khả năng thanh khoản
Tuy nhiên, mỗi ngành sẽ có những đặc thù khác nhau Do đó khả năng thanh khoản của từng ngành là không giống nhau Vì vậy với nghiên cứu này tôi sẽ lựa chọn, sử dụng và kiểm định một mô hình phù hợp với ngành công nghiệp thực phẩm từ đó cho cái nhìn khách quan và cụ thể nhất về mối quan
hệ giữa các biến phụ thuộc và biến độc lập
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trang 73.1 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
3.2 CÁC GIẢ THIẾT NGHIÊN CỨU
3.3 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
3.3.1 Mô tả các biến
Nhằm tìm ra các yếu tố tác động đến thanh khoản của các doanh nghiệp thực phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, biến khả năng thanh toán hiện hành (Y) sẽ được dùng như là một biến phụ thuộc Các yếu tố tác động là các biến sau:
X1: Tỷ số P/B
X2: Tỷ số P/E
X3: Lợi nhuận trên tổng tài sản
X4: Tỷ số nợ trên tổng tài sản
X5: Lưu chuyển tiền thuần từ HĐKD trên tổng tài sản
X6: Tỷ lệ vốn lưu động
X7: Tăng trưởng tài sản cố định
3.3.2 Mô hình
Dựa trên cơ sở của các nghiên cứu trước và thực tế tình hình Việt Nam, nghiên cứu đề xuất mô hình hồi quy xem xét các yếu tố tác động đến tính thanh khoản của các công ty ngành sản xuất và chế biến thực phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán như sau:
Y = β0 + β1X1 + β2X2 + β3X3 + β4X4 + β5X5 + β6X6 + β7X7(1)
Trong đó:
Y: khả năng thanh toán hiện hành;
X1: Tỷ số P/B
X2:Tỷ số P/E
X3: Lợi nhuận trên tổng tài sản
Trang 8X4: Tỷ số nợ trên tổng tài sản
X5: Tỷ lệ lưu chuyển tiền thuần
X6: Tỷ lệ vốn lưu động
X7: Tăng trưởng tài sản cố định
3.4 PHƯƠNG PHÁP ƯỚC LƯỢNG
3.4.1 Mô tả bộ dữ liệu
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các bảng báo cáo tài chính (đã được kiểm toán) của các công ty ngành sản xuất và chế biến thực phẩm đang niêm yết tại thị trường chứng khoán Việt Nam (HOSE, HNX) Số liệu tính toán được sử dụng trong nghiên cứu là báo cáo kết quả cuối năm, giai đoạn 2010 – 2015
3.4.2 Phương pháp ước lượng
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
4.1 PHÂN TÍCH MÔ TẢ
4.2 KIỂM ĐỊNH ĐA CỘNG TUYẾN
4.3 PHÂN TÍCH HỒI QUY OLS
4.4 KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
Kiểm định White và Breusch-Pagan
4.5 THẢO LUẬN KẾT QUẢ
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ
5.1 GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG THANH KHOẢN CHO CÁC DOANH NGHIỆP
5.2 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
Trang 99 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bruinshoofd, W.A and Kool, C.J.M (2004), “Dutch corporate
liquidity management: new evidence on aggregation”, Journal of
Applied Economics, 7(2), 195–230 [3].
2 Chen, N và Mahajan, A (2010), “Effects of Macroeconomic
Conditions on Corporate Liquidity International Evidence”, International Research Journal of Finance and Economics, Vol 35, pp 112-129 [5]
3 Ferreira, Miguel A and Vilela, Antonio S (2004), “Why Do Firms
Hold Cash? Evidence from EMU Countries”, European Financial Management Vol 10 No 2 pp 295-319 [2]
4 Isshaq, Z and Bokpin, G.A (2009), “Corporate liquidity
management of listed firms in Ghana”, Asia Pacific Journal of Business Administration, 1(2), 189-198 [4]
5 Gill, A and Mathur, N (2011), “Factors that Influence Corporate
Liquidity Holdings in Canada”, Journal of Applied Finance & Banking, Vol.1, No.2, 2011, 133-153 [6]
6 Nguyễn Đình Thiên, Nguyễn Thị Mai Trâm, Nguyễn Hồng Thu (2014),
Các yếu tố tác động đến khả năng thanh khoản của Doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam, Tạp chí Đại học Thủ Dầu 1, số 6 (19),2014,
7 Nguyễn Minh Kiều (2011), Tài chính doanh nghiệp căn bản, NXB Lao
động – Xã hội
8 Opler, T., Pinkowitz, L., Stulz, R and Williamson, R (1999),
“The Determinants and Implications of Corporate Cash Holdings”, Journal of Financial Economics, Vol 52, pp 3–46 [1]