BÀI 14 : DỊCH TỄ HỌC CÁC BỆNH LÂY THEO ĐƯỜNG MÁU

I.QUÁ TRÌNH TRUYỀN NHIỄM :1.1.Nguồn truyền nhiễm : 1.1.1.Nguồn truyền nhiễm là người : Là nguồn truyền nhiễm chủ yếu. Một số bệnh thuộc nhóm này có tình trạng người khỏi bệnh mang trùng và người lành mang trùng như viêm gan siêu vi B và C; Nhiễm HIV. Ở những bệnh truyền từ súc vật sang người thì người bệnh thực tế không nguy hiểm đối với người xung quanh ( bệnh dịch hạch khi có viêm phổi thứ phát).1.1.2.Nguồn truyền nhiễm là súc vật : Là những loài động vật nhất định. Thông thường vật chủ sinh học của một tác nhân gây bệnh không phải là một mà là vài loại động vật, nhưng phải có một trong những loại ấy là chủ yếu, còn các loại khác là thứ yếu. Ví dụ : Virus gây bệnh viêm não Nhật Bản lưu hành trong các ổ dịch thiên nhiên ở các loài thú và chim. Ở Nhật Bản, virus viêm não đã được phân lập từ chuột và chim sẻ. Ở Việt Nam đã phân lập được virus từ loài chim Liếu Điếu.Chèn hình

Bài 14 DỊCH TỄ HỌC CÁC BỆNH LÂY

THEO ĐƯỜNG MÁU

Giảng viên hướng dẫn: Ths.Trần Thị Thúy Hằng

Ths.Nguyễn Thị Hồng Nguyên Đại Học Dược 9E – Nhóm 3

Mục tiêu:

 Mô tả được quá trình truyền nhiễm của các bệnh lây theo đường máu

 Trình bày được các biện pháp phòng

chống đối với các bệnh lây theo đường máu

 Trình bày được quá trình lan truyền và các biện pháp phòng chống đối với bệnh lây truyền theo đường máu phổ biến: sốt xuất huyết Dengue

I BỆNH TRUYỀN NHIỄM

Bệnh truyền nhiễm là loại bệnh nhiễm

trùng có khả năng lây truyền từ người này sang người khác một cách trực tiếp hoặc gián tiếp qua môi trường trung gian và có khả năng phát triển thành dịch

II PHÂN LOẠI BỆNH TRUYỀN NHIỄM

 Phân nhóm 1: Các bệnh lây truyền từ

người sang người qua đường máu như

sốt dengue/sốt xuất huyết dengue; sốt

rét; viêm gan B và C; nhiễm HIV/AIDS

 Phân nhóm 2: Gồm các bệnh lây truyền

từ súc vật sang người qua đường máu

như dịch hạch, viêm não Nhật Bản

III QUÁ TRÌNH TRUYỀN NHIỄM

 Vật chủ trung gian không phải là một

mà là vài loại động vật.

 Bệnh dịch hạch, viêm não Nhật Bản.

3.1.Nguồn truyền nhiễm

3.2 Đường truyền nhiễm

Các yếu tố trung gian truyền nhiễm:

 Các loài côn trùng trung gian hút máu

(muỗi Anopheles, muỗi Aedes aegypty, )

 Các dụng cụ y tế (kim tiêm, bơm tiêm, )

 Máu và các sản phẩm của máu

3.3.Khối cảm thụ

Mọi người đều có thể mắc bệnh lây qua

đường máu

Tiệt khuẩn các dụng cụ y tế.

Vệ sinh môi trường

Giáo dục vệ sinh

Nâng cao thể trạng

Tiêm chủng

V.BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE

Sốt xuất huyết Dengue (SXHD): là bệnh nhiễm virus

cấp tính do virus Dengue gây nên.

D4 điều gây ra miễn dịch

đặc hiệu đối với 4 type virus

đã nhiễm

 Ở nước ta cũng gặp 4 type,

nhưng chủ yếu là type D1

và D2

Muỗi Aedes aegypty

 Thích đốt người, hút máu ban ngày, cao điểm vào sáng sớm và chiều tối

 Virus phát triển trong muỗi là 8 – 10

biệt là trẻ em <15 tuổi.

5.2.2 Tình hình dịch và đặc điểm dịch

tể học

 1953-1964 sốt xuất huyết Dangue xuất hiện ở Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương : Ấn Độ, Philippin, Việt Nam, Thái Lan

 1950 có khoảng 908 case mắc bệnh

 1980 lan tới Châu Phi

 1990-1998 từ 908 case tăng lên 514139 case mắc bệnh

 Ở nước ta, sốt xuất huyết đang lưu hành rộng rãi.

+ 1998 cả nước có 234920 case mắc và chết

là 377 case

+ 10/2005 cả nước đã có 3575 case mắc

bệnh số xuất huyết và hai trường hợp tử vong

 Sốt xuất huyết đang ở Việt Nam có tính mùa rõ rệt từ tháng 7 đến tháng 10, tháng có mưa

nhiều

5.2.2 Tình hình dịch và đặc điểm dịch tể học

5.2.3 Các yếu tố nguy cơ phát sinh dịch

 Mật độ muỗi Aedes aegypti cao

 Khí hậu thời tiết thích hợp : mùa mưa- nóng

 Mật độ dân cư cao

 Tập quán sinh hoạt của dân cư

 Vùng 3: bệnh tản phát vào những tháng mưa nóng, thường không thành dịch, các vùng như Tây Nguyên và miền núi phía Bắc

5.3 Bệnh sinh

Virus dangue có thể gây nhiều bệnh khác nhau, có hai giả thuyết chính

 Giả thuyết về động lực của virus

 Giả thuyết về cơ địa của bệnh nhân

+ Tăng tính thấm thành mạch

+ Rối loạn đông máu

5.4 Biện pháp phòng chống sốt xuất huyết Dengue

 Hiện nay vẫn chưa

có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như là

vaccine phòng bệnh

 Biện pháp phòng

chống bệnh có hiệu quả nhất là làm

giảm nguồn sinh sản của muỗi

Giám sát vector định kỳ 1 tháng 1 lần về các chỉ số muỗi, bọ gậy,

Aedes aegypti

Giảm nguồn sinh sản của vector

Diệt muỗi

Tuyên truyền giáo dục cộng đồng về phòng bệnh

Một số biện pháp phòng chống

Quản lý các dụng cụ chứa nước để làm giảm nguồn sinh sản

Đẩy mạnh hoạt động của

phương tiện thông tin đại chúng

Tuyên truyền giáo dục cộng đồng

CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ

Câu 1.Các bệnh truyền nhiễm lây từ người sang người bao gồm các bệnh NGOẠI TRỪ:

a Viêm gan B

b HIV

c Viêm não Nhật Bản

d Viêm gan C

Câu 2:Ở nước ta chủ yếu gặp mấy type virus Dengue gây bệnh cho người?

a 1

b 2

c 3

d 4

Câu 3: Virus gây nên bệnh Sốt Xuất Huyết?

a Aedes aegypty

b Dangue

c Virus polio

d Dengue

Câu 4:Muỗi (đực/cái) chích người, và nó sống tối đa được bao nhiêu ngày?

a Con cái - 2 tháng

b Con cái - vài tuần

c Con đực - 10-15 ngày

d Con đực - vài tháng

Câu 5: Nếu đã mắc SXH rồi thì lần sau có khả năng mắc lại không?

a Có

b Không

Câu 6: Nếu muỗi cắn người bị HIV mà lại chích người lành thì người đó có bị HIV hay không?

a Có

b Không

Câu 7: Thời gian cần thiết để virus Dengue

phát triển trong muỗi:

a 1 – 4 ngày

b 4 – 8 ngày

c 8 – 10 ngày

d 10 – 15 ngày

Câu 8: Muỗi gây nên sốt xuất huyết:

a Anopheles

b Aedes aegypty

c Aedes albopictus

d Cả b & c

Câu 9: Người khỏi bệnh mang trùng

và người lành mang trùng trong bệnh nào (đối với nguồn truyền nhiễm là người) NGOẠI TRỪ:

a HIV/AIDS

b Viêm gan siêu vi B

c Viêm gan siêu vi C

d Viêm não Nhật Bản

Câu 10: Biện pháp phòng chống đối với bệnh truyền nhiễm qua đường máu:

a Tiêu diệt các loài trung gian truyền bệnh

b Tiệt khuẩn các dụng cụ y tế, vệ

sinh môi trường

c Nâng cao thể trạng, tiêm chủng

d Cả a, b & c đều đúng

Câu 11: Vùng nào có sốt xuất huyết Dengue xảy ra quanh năm đặc biệt vào mùa mưa:

a ĐBSCL và ven biển Miền Trung

b Đồng bằng Bắc Bộ và Tây Nguyên

c Miền núi phía Bắc

Câu 12: Môi trường sống của muỗi

Aedes:

a Kênh, rạch

b Nước sạch và nước giàu chất hữu cơ

c Ao tù

Câu 13: Biện pháp phòng chống bệnh sốt xuất huyết Dengue:

a Dùng kháng sinh

b Dùng vaccin

c Giảm nguồn sinh sản

Câu 14:Bệnh sốt rét thường phát sinh vào mùa nào:

a Xuân

b Hạ

c Thu

d Đông

Câu 15: yếu tố nào là yếu tố nguy cơ phát sinh dịch:

XIN CHÂN THÀNH CẢM

ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN

ĐÃ CHÚ Ý LẮNG

NGHE !!!