Thực trạng về đánh giá thành quả hoạt động tại Công ty Cổ phần dầu thực vật Tường An

Những thước đo truyền thống như: lợi nhuận, vòng quay hàng tồn kho Inventory Turnover, vòng quay tài sản, tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản Return on total asset –ROA, tỷ suất sinh lợi

LỜI MỞ ĐẦU 1) Sự cần thiết của đề tài

Môi trường kinh doanh của Việt Nam luôn thay đổi trong suốt những năm

gần đây Các nhà quản lý doanh nghiệp phải đối mặt với một môi trường cạnh tranh

ngày càng cao và phức tạp Vì vậy, yêu cầu cần phải có những đổi mới trong việc

quản lý và kinh doanh, đặc biệt là công việc đánh giá thành quả hoạt động của

doanh nghiệp Để đo lường thành quả hoạt động của doanh nghiệp cần phải có

những thước đo tài chính và phi tài chính Những thước đo truyền thống như: lợi

nhuận, vòng quay hàng tồn kho (Inventory Turnover), vòng quay tài sản, tỷ suất

sinh lợi trên tổng tài sản (Return on total asset –ROA), tỷ suất sinh lợi trên vốn cổ

phần (Return on equity – ROE), thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS), .v.v được các

nhà quản lý sử dụng để đánh giá thành quả hoạt động doanh nghiệp trên nhiều khía

cạnh khác nhau Tuy nhiên, trong điều kiện cạnh tranh thì ngoài mục tiêu lợi nhuận

doanh nghiệp còn theo đuổi mục tiêu giá trị, vì vậy, sử dụng các thước đo truyền

thống trên để đánh giá thành quả hoạt động doanh nghiệp đã bộc lộ một số hạn chế:

Thứ nhất, hầu hết các thước đo truyền thống không tính đến chi phí sử dụng

vốn, đặc biệt là chi phí sử dụng vốn chủ - là chi phí cơ hội khi nhà đầu tư bỏ vốn

vào hoạt động kinh doanh Vì vậy, chúng chưa chỉ ra được liệu rằng doanh nghiệp

có tạo ra giá trị cho mình và cổ đông hay không

Thứ hai, cơ sở để xác định các thước đo truyền thống đều dựa trên số liệu kế

toán Nhưng số liệu kế toán được ghi nhận lại dựa trên một số giả định và tuân thủ

các nguyên tắc kế toán chung được thừa nhận, vì vậy, sẽ dẫn đến một số hạn chế

như: hạn chế trong việc xác định lợi nhuận, hạn chế trong việc phản ánh vốn đầu

tư, v.v Đặc biệt nhà quản lý có thể thông qua đó để bóp méo số liệu kế toán phục

vụ cho mục đích của mình

Thứ ba, để theo đuổi mục tiêu giá trị thì các thước đo truyền thống không

thích hợp vì chúng chủ yếu sử dụng số liệu quá khứ trên báo cáo kế toán, trong khi

để tính chính xác giá trị mà doanh nghiệp tạo ra thì phải tính theo giá trị thị trường

Sử dụng thước đo EVA để đánh giá thành quả hoạt động sẽ khắc phục được những hạn chế vốn có của các thước đo truyền thống, giúp cho các nhà quản lý cũng như những nhà đầu tư biết được giá trị thật sự được tạo ra từ thành quả hoạt động của doanh nghiệp Khi được xây dựng, tính toán một cách chính xác, khách quan thì EVA sẽ là người dẫn đường cho các nhà quản lý, các nhà đầu tư và cổ đông đánh giá về sự thành công trong tương lai của một doanh nghiệp Ngoài ra, EVA còn là thước đo tốt nhất để đánh giá và khen thưởng cho những nhà quản lý các bộ phận, giúp cho các nhà quản lý bộ phận hướng mục tiêu của bộ phận vào mục tiêu chung của toàn doanh nghiệp Tuy nhiên, việc nhận diện thước đo EVA là một thước đo thành quả hoạt động hữu hiệu nhất và áp dụng thước đo EVA để đánh giá thành quả hoạt động của doanh nghiệp còn khá mới mẻ đối với các doanh nghiệp ở Việt Nam Khi giai đoạn thị trường phát triển mạnh như hiện nay thì việc nhận diện và việc vận dụng thước đo EVA để đánh giá thành quả hoạt động của các doanh nghiệp ở Việt Nam nói chung và Công ty Cổ phần dầu thực vật Tường An nói riêng là yêu cầu cần thiết

2) Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là :

- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận liên quan đến thước đo EVA: + Tổng quan về thước đo EVA

+ Vận dụng thước đo EVA trong việc đánh giá thành quả hoạt động + Kết hợp EVA với ABC vào việc đánh giá thành quả hoạt động

- Phân tích thực trạng đánh giá thành quả hoạt động tại Công ty Cổ phần dầu thực vật Tường An

- Vận dụng thước đo EVA và kết hợp EVA với ABC trong việc đánh giá thành quả hoạt động tại Công ty Cổ phần dầu thực vật Tường An

3) Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là thước đo EVA Phạm vi nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu thực trạng đánh giá thành quả hoạt động tại Công ty Cổ phần dầu thực vật Tường An

4) Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp chủ yếu vận dụng trong nghiên cứu đề tài là phương pháp duy

vật biện chứng và duy vật lịch sử Ngoài ra, luận văn còn kết hợp sử dụng các

phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, quy nạp, diễn dịch, kết hợp giữa phân

tích lý luận với thực tiễn để làm sáng tỏ vấn đề cần nghiên cứu

5) Những đóng góp của luận văn

Về cơ sở lý luận: luận văn hệ thống hoá những vấn đề lý luận liên quan đến

thước đo EVA, kết hợp EVA với ABC trong việc đánh giá thành quả hoạt động

doanh nghiệp

Về ý nghĩa thực tiễn: (1) Đánh giá xem Công ty Cổ phần dầu thực vật Tường

An có tạo ra giá trị cho các cổ đông hay không, (2) Đánh giá thành quả hoạt động

của Công ty Cổ phần dầu thực vật Tường An bằng các thước đo truyền thống như

lợi nhuận, ROI, EPS, v.v và thước đo thành quả hoạt động mới là EVA, (3) Kết

hợp thước đo EVA với ABC để đánh giá thành quả hoạt động Công ty Cổ phần dầu

thực vật Tường An

BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN

- CHƯƠNG 1: Cở sở lý luận về thước đo giá trị kinh tế tăng thêm

(Economic Value Added – EVA)

- CHƯƠNG 2: Thực trạng về đánh giá thành quả hoạt động tại Công ty

Cổ phần dầu thực vật Tường An

- CHƯƠNG 3: Vận dụng giá trị kinh tế tăng thêm (Economic value

added – EVA) trong việc đánh giá thành hoạt động tại Công ty Cổ phần dầu

thực vật Tường An

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THƯỚC ĐO GIÁ TRỊ KINH TẾ TĂNG THÊM

(ECONOMIC VALUE ADDED – EVA) 1.1 TỔNG QUAN VỀ THƯỚC ĐO GIÁ TRỊ KINH TẾ TĂNG THÊM (ECONOMIC VALUE ADDED – EVA)

1.1.1 Sự hình thành và phát triển của thước đo EVA

Thuật ngữ giá trị kinh tế tăng thêm (Economic Value Added-EVA) xuất hiện

từ rất sớm vào năm 1989 (Finegan, 1989) Tuy nhiên, nó nhận được ít sự quan tâm cho đến tháng 9/1993 khi bài báo trong tạp chí Fortune (Tully, 1993) giới thiệu chi tiết khái niệm EVA, được xây dựng bởi công ty tư vấn Stern Stewart, và việc vận dụng thành công trong các tập đoàn lớn ở Mỹ Tiếp sau thành công của bài báo trong tạp chí Fortune viết về EVA như là một thước đo thành quả hoạt động mới thì hàng loạt các nghiên cứu liên quan đến EVA đã được công bố ví dụ: Walbert, 1993; Birchard, 1994; Brossy and Balkcom, 1994; McConville, 1994; Bennett, 1995; Ochsner, 1995; Stewart, 1995; Birchard, 1996; Davies, 1996; Gapenski, 1996; Lehn and Makhija, 1996 Mặc dù EVA là thước đo tài chính khá mới, tuy nhiên nền tảng khái niệm của nó thì không mới, nó có nguồn gốc từ khái niệm lợi nhuận còn lại (Residual Income - RI) mà nhiều doanh nghiệp đã sử dụng trước đây Điển hình là công ty General Electric (GE) đã sử dụng RI trong những năm 1950-1960 để đánh giá thành quả hoạt động GE định nghĩa RI như là “sự chênh lệch giữa lợi nhuận thuần và chi phí sử dụng vốn, nó là phần thặng dư của lợi nhuận thuần sau khi trừ đi chi phí sử dụng vốn” (Salomons, 1965)

Công ty Stern Stewart được coi là người sáng lập đầu tiên công thức EVA – cho đến nay đã tư vấn cho hơn 200 doanh nghiệp thực hiện, áp dụng thước đo EVA

để đánh giá thành quả hoạt động và xây dựng chính sách khuyến khích khen thưởng (Stern Stewart & Co., 1997) Danh sách một số công ty tại Hoa Kỳ áp dụng EVA như: Allied Holdings, Briggs & Stratton, Coca Cola, CSX, Dun & Bradstreet, Eli

Lilly, Federal-Mogul, Georgiaa-Pacific, Monsanto, Olin, R.R Donnelley, Sprint,

SPX, Toys R Us, and Whirlpool Tính ưu việt của EVA ngày càng được khẳng định

và nó không chỉ giới hạn đối với các công ty ở Hoa Kỳ, mà còn lan rộng sang các

công ty ở Châu Âu như: Anh, Đức, New Zealand….v.v

1.1.2 Sự cần thiết vận dụng thước đo EVA

Các thước đo truyền thống đánh giá hoạt động của doanh nghiệp trên nhiều

khía cạnh khác nhau và thoả mãn nhu cầu cho nhiều đối tượng khác nhau Tuy

nhiên, trong một số trường hợp thì kết quả đánh giá mà các các thước đo đưa ra là

khác nhau hay thậm chí là trái ngược nhau Điều này làm các nhà quản lý phải đối

mặt với thách thức lớn hơn trong việc đưa ra quyết định phù hợp

Các nhà đầu tư cũng quan tâm đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp như

các nhà quản lý, nhưng quan trọng hơn cả là họ muốn biết mỗi đồng vốn đầu tư bỏ

ra có thu nhập thật sự là bao nhiêu sau khi tính đến chi phí cơ hội của việc sử dụng

vốn đầu tư Cần có một thước đo có thể cho các nhà đầu tư cũng như các nhà quản

lý thấy được giá trị thực sự của doanh nghiệp và lợi nhuận mà doanh nghiệp tạo ra

có tạo ra tiền cho cổ đông hay không

Thước đo EVA là thước đo duy nhất giải quyết được các vấn đề trên Ngoài

ra nó còn là cở sở khen thưởng các nhà quản lý phù hợp với thành quả mà họ mang

lại cho doanh nghiệp

Có nhiều bằng chứng được các học giả nghiên cứu chỉ ra rằng: khi sử dụng

thước đo EVA trong việc đánh giá thành quả hoạt động như là một bộ phận cấu

thành trong hệ thống quản lý giá trị của doanh nghiệp thì sẽ duy trì được sự ổn định

và tạo động lực cho các nhà quản lý (Fortune, 1993) Như vậy sử dụng EVA sẽ giúp

nhà quản lý hướng đến mục tiêu chung của doanh nghiệp là tạo ra giá trị cho cổ

đông Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng thước đo EVA có thể ảnh

hưởng đến giá cổ phiếu Ví dụ: giá cổ phiếu của CSX tăng từ 28 USD lên 75 USD

từ giữa 1988 và 1993 (Tully, 1993) Như John Blystone “Trong nửa đầu năm 1996

Chúng tôi đã tạo ra đồng 135 triệu cho các cổ đông của chúng tôi, tăng 67% .”

(Stern Stewart & Co, 1996) Eli Lilly cũng có kết quả tương tự, khi áp dụng EVA giá cả các cổ phiếu tăng 105% trong một năm (Davies, 1996)

1.1.3 Khái niệm

Giá trị kinh tế tăng thêm (Economic value added – EVA) là thước đo phần thu nhập tăng thêm từ chênh lệch giữa lợi nhuận hoạt động trước lãi vay sau thuế và chi phí sử dụng vốn

Cơ sở để tính chi phí sử dụng vốn là lãi suất sử dụng vốn và số vốn sử dụng Dưới góc độ tài chính thì lãi suất sử dụng vốn được xác định từ thị trường vốn Đối với nhà đầu tư là người cung cấp vốn cho doanh nghiệp thì lãi suất sử dụng vốn là

tỷ suất sinh lời mà nhà đầu tư đòi hỏi khi cung cấp vốn cho doanh nghiệp Mức sinh lời này phải tương ứng với mức độ rủi ro mà nhà đầu tư có khả năng gặp phải khi cung cấp vốn

Doanh nghiệp là người sử dụng nguồn tài trợ thì lãi suất sử dụng vốn là tỷ lệ hoàn vốn đầu tư tối thiểu cần phải đạt được để đảm bảo duy trì tỷ suất lợi nhuận trên vốn và tạo ra giá trị tăng thêm cho cổ đông

Lãi suất sử dụng vốn phụ thuộc vào khá nhiều yếu tố: tính mạo hiểm của việc

sử dụng vốn, lãi suất của các khoản nợ phải trả, cấu trúc vốn của doanh nghiệp, chính sách phân phối lợi nhuận…Vì vậy, khi tính toán lãi suất sử dụng vốn cần phải lượng hoá được lãi suất bình quân của tất cả các nguồn tài trợ (WACC)

Vốn đầu tư là số vốn doanh nghiệp cần phải có để thực hiện hoạt động đầu tư hay hoạt động sản xuất kinh doanh của mình Về nguyên tắc thì vốn đầu tư nên được xác định theo giá thị trường

Cũng giống như cách tính toán các chỉ tiêu đo lường thành quả hoạt động truyền thống khác, số liệu kế toán là số liệu ban đầu sử dụng cho việc xác định giá trị kinh tế tăng thêm Tuy nhiên, số liệu kế toán được lập dựa trên một số giả định

và tuân thủ theo các nguyên tắc kế toán chung được thừa nhận, vì vậy có sự khác biệt với lý thuyết tài chính: giữa giá trị theo sổ sách kế toán và giá trị thị trường của các loại tài sản và nguồn vốn; lợi nhuận trên Báo cáo kế toán khác biệt với số tiền

tạo ra cho cổ đông và nó dễ dàng bị thay đổi Vì vậy, khi tính EVA cần thiết phải

thực hiện một số điều chỉnh để giảm sự khác biệt này

1.2 VẬN DỤNG THƯỚC ĐO EVA TRONG VIỆC ĐÁNH GIÁ THÀNH

QUẢ HOẠT ĐỘNG

Để hiểu rõ hơn về phương pháp và cách tính EVA chúng ta cần phải phân

biệt nó với một số thước đo thành quả hoạt động khác và giữa thước đo thành quả

hoạt động với thước đo giá trị doanh nghiệp (wealth metric)

Thành quả hoạt động mà tác giả đề cập trong đề tài là kết quả cuối cùng của

tất cả các hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp

Thước đo thành quả hoạt động đề cập dưới góc độ kiểm soát, đánh giá hoạt

động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như lợi nhuận, tỷ suất lợi nhuận trên

doanh thu (ROS), tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất lợi nhuận trên

vốn chủ (ROE); tỷ lệ hoàn vốn đầu tư (ROI), lợi nhuận còn lại (RI), giá trị kinh tế

tăng thêm (EVA)

Thước đo giá trị doanh nghiệp sử dụng để định giá doanh nghiệp như giá trị

thị trường của vốn chủ hoặc hệ số giá cổ phiếu trên thu nhập (P/E) Tuy nhiên, trong

dài hạn thì hai thước đo này có mỗi liên hệ với nhau và thước đo thành quả hoạt

động ảnh hưởng tới triển vọng sự gia tăng giá trị doanh nghiệp trong tương lai

1.2.1 Một số thước đo thành quả hoạt động truyền thống

Các thước đo có thể có mối quan hệ với nhau Mô hình Dupont có thể triển

khai các quan hệ phức tạp gồm nhiều thước đo tác động lẫn nhau và nhờ đó đã chỉ

ra được các yếu tố tài sản, nguồn vốn, vốn đầu tư, doanh thu, lợi nhuận…và ảnh

hưởng của chúng tới kết quả kinh doanh của doanh nghiệp

Tỷ lệ hoàn vốn đầu tư (ROI)

Tỷ suất sinh lợi trên doanh thu (ROS)

Vòng quay VĐT

Lợi nhuận ròng

CP quản lý,

BH

Doanh thu Vốn đầu tư

Doanh thu Chi phí chuyển thuần Vốn luân

Nợ ngắn hạn không chịu lãi Tài sản ngắn

hạn Giá thành

Doanh thu

Tài sản cố định

ROE

Vốn cổ phần Tổng tài sản

-Sơ đồ 1.1: -Sơ đồ phân tích Dupont

1.2.1.1 Tỷ lệ hoàn vốn đầu tư ( Return on Investment-ROI)

ROI được phát triển bởi công ty DuPont Power trong những năm đầu 1900

để quản lý doanh nghiệp một cách thống nhất (Johnson&Kaplan, 1987)

ROI là tỷ số giữa thu nhập thuần trên vốn đầu tư đã bỏ ra Ngoài ra ROI còn được phân tích là tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu với vòng quay của doanh thu trên vốn đã sử dụng (mô hình Du-Pont) Mô hình Du-Pont là mô hình đo lường thành quả tài chính truyền thống dựa trên các khái niệm về thu nhập kế toán Nhiều ý kiến

Formatted: Font: 15 pt

Formatted: Font: 14 pt

cho rằng mô hình tỷ lệ hoàn vốn đầu tư (ROI) là một chỉ tiêu đo lường thành quả

hoạt động hoàn hảo Tất cả các hoạt động trong một tổ chức đều được biểu hiện qua

mô hình Du-pont này Với việc phân tích nhấn mạnh nhiều vào sự phụ thuộc của chỉ

số tài chính dựa trên bốn khía cạnh liên quan đến tài chính doanh nghiệp: Lợi

nhuận, khả năng thanh toán, cấu trúc vốn, hoạt động

Công thức ROI

ROI =

Vốn đầu tư = Doanh thu X Vốn đầu tư

ROI = = Tỷ suất lợi nhuận

trên doanh thu X Số lần vòng quay vốn

Xác định lợi nhuận và vốn đầu tư

- Lợi nhuận: Lợi nhuận sử dụng trong cơ cấu xác định chỉ tiêu ROI là lợi

nhuận thuần trước thuế Lý do sử dụng chỉ tiêu này là để phù hợp với doanh thu và

vốn đầu tư đã tạo ra nó, và để làm cơ sở xác định số lần quay vòng vốn

- Vốn đầu tư: Có hai quan điểm tiếp cận vốn đầu tư dưới góc độ doanh

nghiệp Một là: vốn đầu tư xác đinh giai đoạn trước khi tái đầu tư theo cách này vốn

đầu tư bao gồm vốn chủ sở hữu và nợ dài Hai là: vốn đầu tư được xác định tại mỗi

thời điểm sau giai đoạn đầu tư ban đầu được gọi là giai đoạn “sau khi có hoạt động

tái đầu tư” trong trường hợp này vốn đầu tư bao gồm nợ ngắn hạn, nợ dài hạn và

vốn chủ sở hữu

Một số ưu điểm và hạn chế của chỉ tiêu ROI

Ưu điểm cơ bản của việc sử dụng chỉ tiêu ROI là có xét đến vốn đầu tư ROI

được sử dụng để đánh giá thành quả đầu tư của các trung tâm đầu tư và các doanh

nghiệp có quy mô vốn khác nhau để xem nơi nào đạt hiệu quả cao nhất, làm cơ sở

đánh giá thành quả hoạt động Ngoài ra, ROI còn được sử dụng để tìm ra các nhân

tố tác động đến hiệu quả hoạt động nhằm đưa ra giải pháp để kết quả hoạt động tốt

hơn Đó là các biện pháp cải thiện doanh thu, kiểm soát chi phí hay tính lại cơ cấu

vốn đầu tư

Mặc dù thước đo hoàn vốn đầu tư ROI có nhiều ưu điểm và được các nhà quản trị sử dụng rộng rãi trong việc đánh giá thành quả hoạt động, nhưng nó vẫn còn tồn tại một số hạn chế như sau:

- ROI có khuynh hướng chú trọng đến mục tiêu ngắn hạn hơn là dài hạn, do vậy, nếu nhà quản trị chỉ quan tâm đến ROI có thể bỏ qua nhiều cơ hội đầu tư mà kết quả của chúng thể hiện trong dài hạn

- Sử dụng ROI để đánh giá các bộ phận và khen thưởng sẽ làm cho các nhà quản lý bộ phận chỉ quan tâm đến lợi ích của bộ phận, của cá nhân mà không hướng mục tiêu của bộ phận vào mục tiêu chung của toàn doanh nghiệp

- ROI có thể không hoàn toàn chịu sự điều hành của nhà quản trị cấp cơ sở,

vì chỉ có trung tâm đầu tư cấp cao có quyền điều tiết ROI

- ROI là số tương đối nên không lượng hoá được mức độ tăng thêm tuyệt đối

là bao nhiêu

- ROI không phù hợp với mô hình vận động của dòng tiền khi sử dụng trong phân tích vốn đầu tư

1.2.1.2 Lợi nhuận còn lại (Residual Income – RI)

Lợi nhuận còn lại là khoản thu nhập của bộ phận hay toàn doanh nghiệp sau khi trừ đi chi phí sử dụng vốn đã đầu tư vào bộ phận đó Chỉ tiêu này nhấn mạnh đến khả năng tạo thu nhập vượt trên chi phí vốn đã đầu tư vào một bộ phận hay toàn doanh nghiệp

Công thức tính của RI

Lợi nhuận còn lại (RI) = Lợi nhuận trước thuế - (Vốn đầu tư x Tỷ suất sinh lời đòi hỏi) Chỉ tiêu RI là số tuyệt đối, nó cho biết thu nhập đạt được bao nhiêu sau khi trừ đi các khoản chi phí sử dụng vốn đã đầu tư để có được thu nhập trên

Ưu điểm, hạn chế của chỉ tiêu RI: Ưu điểm của RI đo lường bằng số tuyệt

đối nên thường được dùng để bổ sung hạn chế của chỉ tiêu ROI trong việc đánh giá thành quả của trung tâm đầu tư Nhưng vì là số tuyệt đối nên chỉ tiêu này không thể được sử dụng để đánh giá thành quả của các trung tâm có quy mô khác nhau

Ví dụ minh hoạ 1:

Giả sử Công ty X có cơ hội đầu tư mới với vốn đầu tư là 500.000.000 đ và hy

vọng mà sẽ đem lại mức lợi nhuận 90.000.000 đ Nhà quản lý có chấp nhận cơ hội

đầu tư này không? Nếu cơ hội đầu tư này được chấp nhận thì lợi ích tổng thể của

Công ty sẽ thế nào, nếu lãi suất sử dụng vốn bình quân của Công ty là 15%?

Bảng 1.1 - Đánh giá kết quả thực hiện theo ROI và RI

Đơn vị tính: 1000đ Hiện tại Dự án mới Tổng cộng

Đánh giá kết quả thực hiện theo RI 100.000 15.000 115.000

Trong trường hợp này nhà quản lý đối diện với việc xem có chấp nhận hay từ

chối một dự án mới có kết quả dự kiến: Lợi nhuận dự kiến là 90.000 nghìn đồng,

vốn đầu tư 500.000 nghìn đồng, ROI dự án mới là 18% < 20% là tỷ lệ hoàn vốn đầu

tư mà nhà quản lý bộ phận này đang thực hiện được Nếu chấp nhận đầu tư dự án

này, nhà quản lý chỉ đạt được kết quả là ROI của bộ phận là 19,6% < 20% khi chưa

thực hiện dự án Như vậy, khả năng từ chối dự án thường được nhà quản lý lựa chọn

khi sử dụng chỉ tiêu này để đánh giá thành quả hoạt động

Ngược lại, nếu dựa vào chỉ tiêu RI để đánh giá thì người quản lý bộ phận sẽ

chấp nhận dự án mới này, bởi vì điều nhà quản lý bộ phận quan tâm là lợi nhuận

còn lại có tăng hay không Hay nói cách khác, bất kỳ một dự án nào có thể cung cấp

một tỷ lệ hoàn vốn lớn hơn tỷ suất sinh lời đòi hỏi (15%) đều có thể được chấp

nhận

Như vậy, chấp nhận dự án mới sẽ làm tăng lợi nhuận còn lại và qua đó phản

ánh chính xác hơn thành quả của người quản lý Mặc dù ROI của bộ phận có thể

giảm khi chấp nhận dự án đầu tư mới, tuy nhiên việc thực hiên dự án mới sẽ làm

tăng lợi nhuận của toàn doanh nghiệp

Tuy nhiên, lợi nhuận còn lại (RI) cũng có một số hạn chế, nó không thể sử dụng để so sánh hiệu quả hoạt động của các bộ phận có quy mô khác nhau do có khuynh hướng nghiêng về các trung tâm đầu tư có nhiều nguồn lực hơn

Ví dụ minh hoạ 2: Bảng 1.2 Đánh giá các bộ phận

Thu nhập của bộ phận D lớn hơn bộ phận C, đơn giản là do vốn đầu tư ở bộ phận D lớn hơn bộ phận C

Tóm lại, không phải ROI, cũng không phải lợi nhuận còn lại (RI) cung cấp thông tin phù hợp nhất để đánh giá thành quả hoạt động Nếu sử dụng ROI để đánh giá thành quả hoạt động có thể làm cản trở việc hướng đến mục tiêu chung Còn sử dụng một mình chỉ tiêu lợi nhuận còn lại (RI) không thể so sánh hiệu quả giữa các trung tâm đầu tư có quy mô khác nhau

1.2.2 Phương pháp xác định EVA

EVA = NOPAT – (TC x WACC)

Với: - NOPAT: Lợi nhuận trước lãi vay và sau thuế

- TC: Total capital – Vốn đầu tư

- WACC: Lãi suất sử dụng vốn bình quân Như chúng ta đã trình bày ở trên, cơ sở cho việc xác định giá trị kinh tế tăng thêm là số liệu kế toán Như vậy khi tính EVA chúng ta có thể sử dụng số liệu trên Báo cáo tài chính

1.2.2.1 Tính EVA dựa trên số liệu kế toán

Có bốn bước để tính EVA:

Bước 1: Tính lợi nhuận hoạt động trước lãi vay và sau thuế (Net

Operating Profit after tax - NOPAT)

Lợi nhuận trước lãi vay và sau thuế (Net Operating Profit after tax - NOPAT)

của một doanh nghiệp được lấy từ Báo cáo xác định kết quả kinh doanh

NOPAT = Lợi nhuận sau thuế + lãi vay x ( 1- thuế suất thuế TNDN)

Bước 2: Tính vốn đầu tư (Total Invested capital – TC)

Chúng ta tính vốn đầu tư dựa vào số liệu Bảng cân đối kế toán trong kỳ, đơn

giản đó chính là tổng tài sản của doanh nghiệp

Bước 3: Xác định lãi suất sử dụng vốn bình quân (Weighted Average Cost

of Capital – WACC)

Lãi suất sử dụng vốn bình quân (WACC) được xác định theo tỷ lệ phần trăm

(%), chính là tỷ lệ hoàn vốn đầu tư tối thiểu cần phải đạt được khi sử dụng nguồn tại

trợ Để tính WACC, chúng ta cần tính lãi suất sử dụng nợ và lãi suất sử dụng vốn

Tỷ trọng vốn chủ trong tổng vốn đầu tư

hay

*

WACC r xW= +r xW +r xWVới :

rd* : Lãi suất sử dụng nợ vay sau thuế

Wd : Tỷ trọng nợ vay trong cấu trúc vốn

re : Lãi suất sử dụng vốn cổ phần thường

We: Tỷ trọng vốn cổ phần thường trong cấu trúc vốn

rp : Lãi suất sử dụng vốn cổ phần ưu đãi

Wp : Tỷ trọng vốn cổ phần ưu đãi trong cấu trúc vốn

Lãi suất sử dụng nợ vay

Một trong những ưu thế sử dụng nợ vay so với các nguồn tài trợ bên ngoài

khác là tiền lãi vay phải trả được trừ ra trước khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp

(lá chắn thuế) Do lãi vay được khấu trừ trước khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp

nên lãi suất sử dụng nợ vay cần được tính sau thuế

- Lãi suất sử dụng nợ vay trước thuế (r d )

- Lãi suất sử dụng nợ vay sau thuế (r d *)

* d

r =r (1 T)−

T: là thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp

Như vậy, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp làm giảm đáng kể lãi suất sử dụng nợ vay, và lãi suất sử dụng nợ vay tỷ lệ thuận với thuế suất thuế thu nhập

Nhưng khi doanh nghiệp bị thua lỗ thì lãi suất sử dụng nợ vay trước và sau thuế

bằng nhau, vì khi đó doanh nghiệp không thể giảm chi phí này ra khỏi “lợi nhuận”

Lãi suất sử dụng vốn chủ

- Lãi suất sử dụng vốn cổ phần ưu đãi (r p )

Lãi suất sử dụng vốn cổ phần ưu đãi (rp) được xác định theo mức chi trả hàng năm cho các cổ đông ưu đãi

Cổ tức cổ phần ưu đãi

rp =

Pp x (1- %chi phí phát hành cổ phần ưu đãi) Với: Pp là giá bán cổ phiếu ưu đãi

- Lãi suất sử dụng vốn cổ phần thường (r e )

Có nhiều cách để tính lãi suất sử dụng vốn cổ phần thường Trên thực tế mô hình CAPM thường được áp dụng

r= + βr r −rTrong đó: rf : Tỷ suất sinh lời phi rủi ro

rm: Tỷ suất sinh lời kỳ vọng của thị trường

β : Hệ số rủi ro Lãi suất sử dụng vốn cổ phần thường là tỷ suất sinh lời đòi hỏi mà nhà đầu tư

sẽ có được để bù đắp rủi ro có khả năng xảy ra Tỷ suất sinh lời đòi hỏi của các nhà đầu tư phụ thuộc vào mức độ rủi ro của cổ phiếu doanh nghiệp so với thị trường Hệ

số Beta (β ) là hệ số đo lường rủi ro của thị trường Hệ số Beta (β ) cao thì rủi ro cao

hơn vì vậy tỷ suất sinh lời đòi hỏi cao hơn và ngược lại Như vậy, tỷ suất sinh lời

đòi hỏi là cái mà nhà đầu tư muốn nhận được còn trên góc độ doanh nghiệp nó

chính là lãi suất sử dụng vốn (doanh nghiệp sử dụng vốn của nhà đầu tư và kỳ vọng

sẽ thu được lợi nhuận cao hơn để trả cho nhà đầu tư và tái đầu tư) Một số Beta

(β )> 1 chỉ ra rằng cổ phiếu đó có độ nhạy hơn, rủi ro hơn thị trường

- Cấu trúc vốn doanh nghiệp: Cấu trúc vốn doanh nghiệp ảnh hưởng tới lãi

suất sử dụng vốn bình quân (WACC) của doanh nghiệp Có hai quan điểm tiếp cận

khi xác định giá trị từng nguồn vốn:

+ Quan điểm doanh nghiệp là một thực thể kinh tế đang hoạt động thì cả chủ

nợ và cổ đông hiện tại thường chỉ quan tâm tới giá trị sổ sách từng nguồn vốn và tỷ

trọng từng nguồn vốn theo nguyên tắc bảo toàn vốn

+ Quan điểm cổ đông và các nhà đầu tư tương lai thì giá trị doanh nghiệp cần

được xác định theo giá thị trường: Các khoản nợ và cổ phiếu cần căn cứ vào giá thị

trường tại từng thời điểm xác định Quan điểm này phù hợp hơn trong việc tính tỷ

trọng vốn

Như vậy WACC tính theo tỷ trọng vốn theo giá trị sổ sách kế toán công ty sẽ

đảm bảo nguyên tắc phù hợp và nhất quán khi so sánh Tuy nhiên, WACC tính theo

giá trị sổ sách bỏ qua chi phí cơ hội của việc sử dụng lợi nhuận tái đầu tư của nhà

đầu tư hiện tại cũng như những khoản đầu tư mới trong tương lai

Bước 4: Xác định giá trị kinh tế tăng thêm (Economic value added – EVA)

EVA = NOPAT – (TC x WACC)

Ở bước 4 này chúng ta tính được EVA của doanh nghiệp chỉ đơn giản dựa

vào các số liệu trên Báo cáo tài chính do kế toán cung cấp Cách tính này đơn giản,

dễ tính toán và phù hợp với mọi loại hình doanh nghiệp Ưu điểm của EVA theo

cách tính này đã khắc phục được một số hạn chế của các chỉ tiêu đánh giá thành quả

hoạt động truyền thống như: lợi nhuận, ROI, ROE, RI… v.v Tuy nhiên những hạn

chế vốn có khi sử dụng các chỉ tiêu này để đo lường thu nhập thực cho doanh

nghiệp cũng như cổ đông chính là những hạn chế của số liệu kế toán

1.2.2.2 Tính EVA sau khi đã điều chính các số liệu kế toán

EVA phụ thuộc vào 3 nhân tố chính i)- Lợi nhuận; ii)- Vốn đầu tư; iii)- lãi suất sử dụng vốn, điều chỉnh một trong 3 nhân tố này hoặc đồng thời chúng ta cũng thu được EVA khác nhau

Để xác định được EVA liệu có tạo ra giá trị tăng thêm thực sự cho các cổ đông hay không đòi hỏi cần thực hiện một số điều chỉnh sự khác biệt của số liệu kế toán với các quan điểm tài chính Có hai sự khác biệt cơ bản

1) Quan điểm khác biệt trong ghi nhận và xác định “vốn đầu tư” cần phải điều chỉnh để xác định được thu nhập thực sự từ mỗi đồng vốn bỏ ra cho các nhà đầu tư

2) Quan điểm khác biệt trong cách ghi nhận cơ sở dồn tích với cơ sở tiền mặt và cần phải điều chỉnh sang cơ sở tiền mặt để thấy được thu nhập; chi phí thực tế phát sinh

Việc điều chỉnh cũng phải đảm bảo nguyên tắc phù hợp giữa bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh: Tài sản giảm hoặc nợ tăng thì chi phí tăng, lợi nhuận giảm hoặc ngược lại

Các bước điều chỉnh bắt đầu từ việc xác định lại vốn đầu tư trên bảng cân đối

kế toán: Những khoản mục nào không hoặc ít tạo ra thu nhập cần phải loại bỏ khỏi vốn đầu tư; thêm vào những khoản mục nào chưa được phản ánh đúng trên bảng cân đối kế toán như là vốn đầu tư Tiếp đến cần phải điều chỉnh lại lợi nhuận trên báo cáo kết quả kinh doanh bằng cách loại bỏ những khoản chi phí được ghi nhận vào trong kỳ mà thực chất đó là những khoản đầu tư và cuối cùng cần phải điều chỉnh giảm những khoản chi phí được phân bổ trong kỳ mà thực tế chưa phát sinh

a/ Một số khoản mục không được coi là vốn đầu tư phải trừ ra gồm

Trên Bảng cân đối kế toán có nhiều khoản mục không phải là vốn đầu tư của doanh nghiệp Như vậy, chúng ta lấy tổng tài sản trừ đi những khoản mục không phải là vốn đầu tư bên cột nguồn vốn trên Bảng cân đối kế toán gồm:

- Các khoản nợ không phát sinh lãi: Các khoản khách hàng ứng trước, phải

trả người bán, thuế phải nộp, nợ lương, nợ khác… Lý do không tính các khoản mục

này trong việc xác định vốn đầu tư chính là các khoản nợ không phát sinh lãi là

những khoản nợ có thời hạn ngắn, thời gian chi trả thường không cố định, doanh

nghiệp thường phải dự phòng một số tiền nhất định để chi trả cho các nghĩa vụ nợ

này Vì vậy, có rất ít mối liên hệ giữa các khoản mục này với việc tạo ra thu nhập

- Các quỹ của doanh nghiệp: Theo chế độ kế toán hiện hành của Việt Nam

lợi nhuận trong kỳ của doanh nghiệp phải được trích lập các quỹ theo quy định: Quỹ

đầu tư phát triển; quỹ dự phòng tài chính; quỹ trợ cấp việc làm, quỹ khen thưởng

phúc lợi Số lợi nhuận còn lại mới được chi trả cổ tức hoặc giữ lại sử dụng tái đầu

tư Vì vậy, số dư khoản mục các quỹ dự trữ này là số tiền chưa được sử dụng để tái

đầu tư, chưa tạo ra thu nhập cho doanh nghiệp Do đó, khi xác định vốn đầu tư thì

các quỹ dự trữ này cũng phải được loại trừ

Cũng có quan điểm khác giải thích việc phải loại trừ các khoản nợ không

phát sinh lãi và các quỹ dự trữ xuất phát từ quan điểm vốn luân chuyển Tổng tài

sản có thể bị thổi phồng nếu các khoản nợ chiếm dụng tăng lên, các khoản nợ nội bộ

tăng lên Nhà quản lý có thể bóp méo số liệu khi sử dụng kỹ thuật tính toán vốn đầu

tư theo cách ghi nhận kế toán để điều chỉnh thành quả hoạt động của mình như đã

từng làm với các chỉ tiêu ROI, ROA, ROS…

b/ Một số khoản mục chi phí cần được vốn hoá ngược lại vào vốn đầu tư

đồng thời phải điều chỉnh tăng lợi nhuận trên báo cáo kết quả kinh doanh

- Điều chỉnh các khoản mục ngoài bảng cân đối kế toán: Các khoản nợ

tương đương tài sản cần được vốn hoá thay vì ghi nhận tất cả vào chi phí trong kỳ,

mục tiêu của chúng ta là biết được những khoản đầu tư hay những khoản nợ mà nó

không thể hiện trên Bảng cân đối kế toán hiện hành (tiền thuê hoạt động, chi phí

nghiên cứu phát triển)

+ Chi phí nghiên cứu phát triển: Theo Chuẩn mực 04 “Tài sản cố định vô

hình” thì toàn bộ chi phí nghiên cứu không được ghi nhận là TSCĐ vô hình mà

được ghi nhận là chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ Vì vậy, chúng ta cần phải

vốn hoá những chi phí này và coi nó như những khoản đầu tư Khi đó NOPAT phải

điều chỉnh giảm khoản chi phí nghiên cứu đã ghi nhận

+ Chi phí thuê hoạt động: Theo Chuẩn mực số 06 “Thuê tài sản” thì những

tài sản thuê hoạt động được theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán tại đơn vị đi thuê và khoản thanh toán tiền thuê hoạt động sẽ được ghi nhận là chi phí sản xuất, kinh doanh cho suốt thời hạn thuê tài sản Trước khi thực hiện điều chỉnh phần tiền lãi trong tiền thuê hoạt động, chúng ta cần phải thống nhất rằng lợi nhuận kinh tế xem thuê hoạt động và thuê vốn là như nhau Theo quan điểm kinh tế chúng ta coi tài sản thuê hoạt động như một tài sản mà nó được đầu tư đi kèm với nghĩa vụ nợ Nói cách khác, cần phải coi thuê hoạt động như thuê tài chính và phản ánh tài sản đi thuê trên bảng cân đối kế toán giống như một khoản đầu tư Khi đó, NOPAT phải điều chỉnh giảm phần tiền lãi thuê hoạt động ra khỏi chi phí thuê hoạt động đã ghi nhận trong

kỳ

Tiền thuê hoạt động doanh nghiệp phải trả trong tương lai được chiết khấu về hiện tại chính là vốn đầu tư cần thiết mà doanh nghiệp phải chi ra để có tài sản hoạt động Chi phí thuê hoạt động hàng năm đối với đơn vị cho thuê gồm hai phần:phần

bù đắp khấu hao và phần lợi nhuận thu được hàng năm được xác định bằng tỷ lệ sinh lời đòi hỏi nhân với giá trị đầu tư Vì vậy, đối với đơn vị đi thuê cần phải phản ánh giá trị đầu tư tài sản cho thuê trên bảng cân đối kế toán và phần lợi nhuận của bên cho thuê cần đươc coi là tiền lãi thuê vốn

- Điều chỉnh trong bảng cân đối kế toán: Các tài sản sụt giảm hay các khoản

nợ tăng lên do thực hiện việc ghi nhận trước của kế toán trong khi thực tế chưa xảy

ra ảnh hưởng đến vốn đầu tư và lợi nhuận:

+ Các khoản dự phòng: Theo chế độ kế toán Việt Nam hiện hành thì lập dự

phòng là ước tính kế toán xác định mức giảm giá của các khoản mục có thể xảy ra cho niên độ kế toán tiếp theo và được phản ánh trong kỳ hiện tại Nếu khoản trích lập dự phòng mà thực tế chưa xảy ra sẽ ảnh hưởng tới cả Bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh Vì khi thực hiện trích lập dự phòng, các tài khoản tài sản bị ghi giảm theo làm giảm vốn đầu tư Mặt khác, giá trị trích lập thường được phản ánh vào chi phí trong kỳ và làm giảm lợi nhuận trong kỳ kế toán đó Vì vậy, trong kỳ kế toán quản trị cần thiết phải đánh giá xem liệu rằng mức trích lập dự

phòng có phù hợp hay không và nó có xảy ra hay không từ đó có các điều chỉnh sao

cho phù hợp với mục tiêu quản trị của mình

+ Các khoản trích trước: là việc phản ánh trước trong kỳ kế toán khoản chi

phí nào đó theo ước tính Vì vậy cần thiết phải điều chỉnh tăng vốn đầu tư và tăng

lợi nhuận đúng bằng số dư các khoản chi phí trích trước trên bảng cân đối kế toán

+ Thuế thu nhập doanh nghiệp: Khi tính NOPAT, chúng ta lấy lợi nhuận

trước lãi vay và thuế đã điều chỉnh trừ thuế thu nhập doanh nghiệp Tuy nhiên,

chúng ta chỉ trừ số thuế mà doanh nghiệp thực sự trả bằng tiền mặt vì quan điểm

kinh tế dựa trên cơ sở dòng tiền thực thu, thực chi Số tiền thuế mà doanh nghiệp trả

thì khác với số tiền mà họ ghi nhận là chi phí thuế Điểm chính khi chỉ tính thuế mà

doanh nghiệp thực sự trả bằng tiền mặt là để biết được lợi nhuận thực tế được tạo ra từ

các khoản đầu tư bằng tiền thực sự

Như vậy, EVA khác RI bởi số liệu kế toán để tính EVA sẽ thực hiện những điều

chỉnh như trên Ngoài ra, chỉ tiêu lợi nhuận để tính EVA là lợi nhuận hoạt động trước

lãi vay sau thuế, còn RI sử dụng lợi nhuận trước thuế Bên cạnh đó, để tính chi phí sử

dụng vốn thì EVA sử dụng lãi suất sử dụng vốn trung bình, còn RI sử dụng tỷ suất sinh

lời đói hỏi của nhà đầu tư

Bảng 1.3 - Bảng phân tích ảnh hưởng của các khoản mục

tư

1 Các quỹ dự trữ

Không được coi là vốn đầu tư cần phải trừ ra khỏi bảng cân đối kế toán khi tính vốn đầu tư

2 Các khoản nợ không phát sinh lãi

Không được coi là vốn đầu tư cầnphải trừ ra khỏi bảng cân đối

kế toán khi tính vốn đầu tư

5 Chi phí thuê hoạt động

Tài sản ngoài bảng là vốn đầu tư ghi nhận trên bảng cân đối kế toán

6 Các khoản dự phòng Chưa được coi là sự chi ra của vốn

7 Chi phí thuế thu nhập hoãn lại

Chưa được coi là

sự chi ra bằng tiền cần phải trừ ra khỏi báo cáo kết quả kinh doanh

Vốn đầu tư (TC) = Tổng tài sản trên bảng cân đối kế toán – Số dư nợ không phát sinh lãi – Các quỹ dự trữ + Vốn hoá (chi phí nghiên cứu, phát triển; tiềnthuê hoạt động) + số dư dự phòng

NOPAT = Lợi nhuận sau thuế + lãi vay x ( 1- thuế suất)+ dự phòng + chi phí

trích trước + chi phí R& D + tiền lãi thuê hoạt động x ( 1- thuế suất ) + thuế thu

nhập hoãn lại trong kỳ

Ví dụ minh hoạ 3

Bảng 1.4 - Báo cáo kết quả kinh doanh năm 2005 của công ty X

ĐVT: 1.000.000 đồng

Lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ 10.549

Trong đó: Tiền lãi NH

Thu nhập được chia từ việc góp vốn

Chi phí quản lý doanh nghiệp 4.051

Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế 3800

Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành 884

Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp 2736

Bảng 1.5 - Bảng cân đối kế toán năm 2005 của công ty X

ĐVT: 1.000.000 đồng

A- Tài sản ngắn hạn X A-Nợ phải trả 27.821

I- Tiền và các khoản tương đương X I- Nợ ngắn hạn 15.476

1 Tiền mặt

2 Tiền gửi ngân hàng

XX

1 Vay ngắn hạn

3.001 II- Các khoản đầu tư tài chính ngắn

I- Các khoản phải thu dài hạn X

III- Bất động sản đầu tư X

IV- Các khoản đầu tư tài chính dài hạn

X

- Cuối năm 2005 Công ty X lập dự phòng nợ phải thu khó đòi 300 triệu đồng

- Công ty X thuê hoạt động một tài sản có thời gian thuê 6 năm, số tiền thuê công ty cần thanh toán trong trong mỗi năm như sau:

ĐVT: 1.000.000 đồng

Tiền thuê phải trả hàng năm Hiện giá (PV)

Tính EVA của Công ty X khi chưa thực hiện điều chỉnh số liệu kế toán

Bước 1: Tính lợi nhuận hoạt động trước lãi vay và sau thuế (Net

Operating Profit after tax - NOPAT) của công ty X

Bảng 1.6 - Lợi nhuận sau thuế và trước lãi vay của Công ty X

ĐVT: 1.000.000 đồng

1 Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp 2.736

2 Chi phí lãi vay sau thuế = lãi vay trước thuế x ( 1- thuế suất) 427,72

Bước 2: Tính vốn đầu tư (TC)

Từ Bảng cân đối kế toán ta tính được tổng vốn đầu tư của công ty X là :

53.902 triệu đồng

Bước 3: Tính lãi suất sử dụng vốn bình quân của công ty X

- Lãi suất sử dụng nợ vay

Lãi suất dụng nợ vay trước thuế của doanh nghiệp X là 10%

Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 32%

Lãi suất sử dụng nợ vay sau thuế là: 10%x 68%=6,8%

Bước 4: Tinh EVA = NOPAT – (TC x WACC) EVA= 3.164 – (53.902*8,71%) = -1.532 triệu đồng

Bảng 1.8 - EVA của Công ty X dựa trên số liệu sổ sách kế toán

ĐVT: 1.000.000 đồng STT

4 Tỷ suất sinh lời đòi hỏi 10%

Tính EVA của Công ty X khi thực hiện điều chỉnh số liệu kế toán

Chúng ta vẫn thực hiện tính EVA như bốn bước trên, tuy nhiên cần thực hiện

điều chỉnh NOPAT và vốn đầu tư

Bảng 1 9 - Điều chỉnh vốn đầu tư và lợi nhuận thuần

Vốn đầu tư sau khi điều chỉnh 53.793

a) Điều chỉnh NOPAT

Lợi nhuận trước lãi vay và sau thuế

+ Dự phòng những khoản nợ phải thu khó đòi: 300 triệu đồng

+ Chi phí lãi tiền thuê hoạt động sau thuế : 1.188 x ( 1-32%)= 808 triệu đồng

+ Thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại phải trả: 180 triệu đồng

Chi phí lãi thuê hoạt động trước thuế = 10% x 11.886 = 1.188 triệu đồng

Trong ví dụ trên chúng ta sử dụng tỷ lệ chiết khấu là 10% để quy nghĩa vụ phải trả

trong tương lai về hiện tại là 11.866 triệu đồng Như đã giải thích ở trên, giá trị

tương lai của khoản tiền thuê được chiết khấu về hiện tại (PV) sử dụng lãi suất vay được tính từ các báo cáo của doanh nghiệp trong việc thuê vốn

b) Điều chỉnh vốn đầu tư

- Điều chỉnh giảm những khoản mục không phải là vốn đầu tư

Phải trả người bán 11.132 triệu đồng và chi phí phải trả 1.343 triệu đồng

- Điều chỉnh ngoài bảng cân đối kế toán

Công ty X có nhiều tài sản thuê hoạt động mà về phương diện kinh tế nó tương đương với thuê vốn dài hạn và vì vậy, được trình bày là một nghĩa vụ nợ (chúng ta đã tính hiện giá của những khoản nợ là 11.866 triệu đồng)

- Điều chỉnh trong bảng cân đối kế toán:

+Công ty X có dự phòng phải thu khó đòi cuối năm là 300 triệu đồng vì vậy phải ghi tăng vốn đầu tư 300 triệu đồng

+ Thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lãi phải trả chưa trả: 180 triệu đồng

Bảng 1.10 - EVA của Công ty X khi đã điều chỉnh số liệu kế toán

1 Lợi nhuận trước lãi vay sau thuế sau khi điều chỉnh 4.452

3 Lãi suất sử dụng vốn bình quân (WACC) % 8,7%

khi đã điều chỉnh số liệu kế toán là -234 (Bảng 1.10) Đây chính là sự khác biệt do

hạn chế của số liệu kế toán

1.2.3 Ưu điểm và nhược điểm của thước đo EVA

1.2.3.1 Ưu điểm của EVA

- Giá trị kinh tế tăng thêm (EVA) là thước đo thành quả hoạt động của doanh

nghiệp, EVA có thể khắc phục nhược điểm của các chỉ tiêu đánh giá thành quả hoạt

động truyền thống như lợi nhuận, ROI, RI,… v.v Một khía cạnh quan trọng là hầu

hết các chỉ tiêu đánh giá thành quả truyền thống không tính tới chi phí sử dụng vốn

EVA có tính đến chi phí sử dụng vốn và EVA chỉ ra rằng sự tăng trưởng thì không

miễn phí và xác định chi phí cho việc sử dụng nguồn vốn để tạo nên tốc độ tăng

trưởng của doanh nghiệp

- EVA được xem như thước đo thành quả hoạt động, nó giúp những nhà quản

lý biết được làm như thế nào để tạo nên giá trị tăng thêm Các nhà quản lý có thể tạo

ra giá trị tăng thêm bằng cách tăng vốn đầu tư để tạo ra lợi nhuận vượt qua chi phí

sử dụng vốn; hoặc bằng cách giảm vốn đầu tư để giảm chi phí sử dụng vốn trong

khi lợi nhuận giảm ít hơn, hoặc bằng cách tăng lợi nhuận bằng cách tăng doanh thu

hoặc giảm chi phí hay giảm chi phí sử dụng vốn

- EVA là thước đo tổng hợp phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh của

doanh nghiệp dựa trên quan điểm kinh tế, khi sử dụng số liệu trên Báo cáo tài chính

để tính EVA chúng ta đã thực hiện những điều chỉnh vì vậy sẽ tránh được những sai

lầm do ý muốn chủ quan của kế toán, vì một mục đích nào đó bóp méo số liệu kế

toán để thổi phồng kết quả của bộ phận do mình phụ trách

1.2.3.2 Nhược điểm của EVA

- Nếu không thực hiện những điều chỉnh khi tính EVA thì EVA khó tránh

khỏi những sai sót Ví dụ như NOPAT là lợi nhuận hoạt động sau khấu hao, nếu

một doanh nghiệp không tái đầu tư vốn để duy trì máy móc và thiết bị, giữ những

máy móc thiết bị đã lỗi thời trên bảng cân đối kế toán, lúc này chi phí khấu hao

không đươc nhận diện, nó có thể làm tăng tăng NOPAT

- Bởi vì EVA được tính dựa trên vốn đầu tư, vì vậy những doanh nghiệp nào

có giá trị tạo ra phần lớn từ những tài sản hữu hình thì sử dụng EVA phù hợp hơn EVA sử dụng tốt nhất trong các ngành công nghiệp truyền thống bởi tỷ trọng tài sản

cố định lớn Vì vậy, nó ít phù hợp đối với những doanh nghiệp nào có giá trị tài sản

vô hình lớn Như vậy EVA bộc lộ những giới hạn khi sử dụng trong những ngành công nghệ cao hay những ngành dịch vụ

- EVA có nhược điểm khi sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động trong ngắn hạn, EVA là thước đo quá khứ: Lợi nhuận kinh tế cuối năm sẽ không nhất thiết phải cung cấp một cái nhìn sâu sắc về hiệu quả hoạt động trong tương lai Nếu một doanh nghiệp trong giai đoạn thực hiện đầu tư, lợi nhuận kinh tế ngay lập tức sẽ thấp (do có chi phí sử dụng vốn đầu tư cơ bản cao hơn), nhưng dự kiến trong tương lai sẽ mang lại lợi nhuận kinh tế cao, vì vậy không sử dụng EVA để đánh giá hiệu quả hoạt động của một doanh nghiệp trong ngắn hạn

Hơn nữa, khi xác định giá trị được tạo ra cho doanh nghiệp và các cổ đông EVA ngoài việc thúc đẩy cải tiến hiệu năng quản lý thì chưa có bằng chứng nào chứng minh được EVA giúp các nhà quản lý cải thiện hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp hay của các bộ phận

1.3 KẾT HỢP EVA VỚI HỆ THỐNG PHÂN BỔ CHI PHÍ DỰA TRÊN

CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC-ACTIVITIES BASED COSTING) TRONG VIỆC ĐÁNH GIÁ THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG

1.3.1 Sự cần thiết kết hợp EVA với ABC trong việc đánh giá thành quả hoạt động

EVA là thước đo hữu hiệu để đánh giá thành quả hoạt động của doanh nghiệp Tuy nhiên, thước đo EVA chỉ có thể đánh giá kết quả sau khi đã thực hiện, cho chúng ta biết được kết quả thực hiện là tốt hay xấu, và có tạo ra giá trị kinh tế tăng thêm hay không Vậy làm thế nào để tạo ra giá trị kinh tế và làm tăng thêm giá trị kinh tế cho doanh nghiệp? Một trong những công cụ có thể phát huy tác dụng của thước đo EVA chính là sử dụng thước đo này kết hợp với hệ thống phân bổ chi phí dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) Mô hình ABC xuất phát từ ý tưởng đơn giản: thiết

kế, sản xuất, phân phối sản phẩm dịch vụ đều liên quan đến một số hoạt động nhất

định nào đó Mỗi hoạt động này đều tiêu dùng một số nguồn lực nhất định và mỗi

sản phẩm đều được tạo ra từ một số hoạt động nào đó Vì vậy, sau khi xác định các

hoạt động trong công ty, thì chi phí được xem xét cho từng hoạt động Sau đó chi

phí được ghi nhận và phân bổ từ mỗi hoạt động tới từng sản phẩm Ý tưởng cơ bản

chính là sử dụng tính ưu việt của phương pháp phân bổ chi phí theo ABC để tiến

hành phân bổ chi phí sử dụng vốn cho từng hoạt động Từ đó không những giúp nhà

quản lý cải thiện hiệu quả sản xuất mà còn cải thiện hiệu quả sử dụng các nguồn lực

qua việc:

- Phân bổ nguồn lực tới các bộ phận, hoạt động hay sản phẩm có khả năng

tạo ra nhiều giá trị tăng thêm nhất trong điều kiện giới hạn nguồn lực

- Duy trì hợp lý hạn mức hàng tồn kho, giảm vốn ứ đọng không cần thiết,

không tạo ra giá trị

- Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn thông qua việc rút ngắn thời gian vòng

quay các khoản phải thu từ đó giảm chi phí sử dụng vốn

Luận văn giới thiệu hệ thống đánh giá thành quả hoạt động dựa trên sự phối

hợp giữa EVA với ABC Tác giả đề xuất kết hợp EVA với ABC thành công cụ hỗ

trợ quản lý chi phí và vốn Công cụ này không chỉ xem xét tỷ lệ nguồn lực được sử

dụng (giống phương pháp ABC) mà còn theo dõi nguồn vốn được cung cấp Có thể

kiểm tra được chi phí cho mỗi hoạt động ngay tại giai đoạn đầu tiên khi so sánh

giữa việc ứng dụng riêng ABC và hệ thống kết hợp này Thông tin về vốn của

doanh nghiệp sẽ chuyển đổi thành chi phí sử dụng vốn thông qua phương pháp phân

tích mới này Nó được gọi là phương pháp phân tích chi phí sử dụng vốn chung theo

cơ sở hoạt động (Activity-Capital Dependence Analysis – ACD) Những thay đổi

chi phí cuối cùng của sản phẩm làm cho giá thành toàn bộ của sản sản phẩm (bao

gồm cả chi phí sử dụng vốn) thay đổi và có thể tác động tới giá bán sản phẩm, chiến

lược và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp cần được xem xét khi sử dụng kết

hợp giữa EVA với ABC trong việc đánh giá thành quả hoạt động

1.3.2 Phương pháp thực hiện

Các bước vận dụng kết hợp EVA với ABC tương tự như việc chỉ vận dụng mô hình ABC Điểm khác biệt chính là việc xác định chi phí sử dụng vốn cho mỗi hoạt động (Bước 4) và kỹ thuật phân tích chi phí sử dụng vốn cho mỗi hoạt động dựa trên mối liên hệ giữa các khoản mục trên bảng cân đối kế toán với từng hoạt động hay khoản mục chi phí Nó sẽ được trình bày chi tiết hơn trong chương 3, trong khi các bước còn lại của quy trình kết hợp được phân tích ở dưới đây:

Bước 1: Đánh giá khái quát về tình hình tài chính của doanh nghiệp Hầu hết các thông tin về tài chính đều chứa đựng trong bảng cân đối kế toán

và báo cáo kết quả kinh doanh của doanh nghiệp

Bước 2: Xác định các hoạt động sản xuất chính – phân nhóm chi phí Xác định các hoạt động chính trong quá trình sản xuất và kinh doanh thông qua việc sử dụng các nguồn lực cho các hoạt động hoặc số vốn đầu tư được phân bổ cho từng hoạt động

Bước 3: Xác định các chi phí sản xuất cho mỗi hoạt động

Tính toán chi phí sản xuất cho từng hoạt động giống như phương pháp tập hợp chi phí theo mô hình ABC Điểm khác biệt là chi phí chung, chi phí quản lý, chi phí bán hàng cũng cần được phân bổ cho từng hoạt động

Bước 4: Xác định chi phí sử dụng vốn cho từng hoạt động sử dụng công cụ phân tích vốn chung (Activity-Capital Dependence Analysis – ACD)

Đây là điểm mới so với phương pháp ABC truyền thống Mỗi trung tâm hoạt động không chỉ chi tiêu các yếu tố đầu vào mà còn cả vốn đầu tư Chi phí được tập hợp cho từng trung tâm hoạt động sẽ cao hơn trong hệ thống ABC Kết quả là, ABC

có xu hướng đánh giá thấp hơn đối tượng chịu phí Khi kết hợp EVA với ABC sẽ xác định cả chi phí sử dụng vốn cho từng trung tâm hoạt động có sử dụng vốn đầu

tư hoặc thuê vốn Thông tin về chi phí vốn được xác định từ bảng cân đối kế toán Sau đó nó được cộng thêm vào chi phí được tính toán theo hệ thống ABC Bước 5: Tính chi phí sản phẩm:

Sau khi phân bổ chi phí cho từng hoạt động, chi phí quản lý, chi phí bán hàng

và chi phí sử dụng vốn được tính cho sản phẩm

KẾT LUẬN CHƯƠNG I

Chương 1 hệ thống hoá những lý luận liên quan đến thước đo giá trị kinh tế tăng thêm – EVA làm cơ sở lý luận nghiên cứu cho các chương sau Khi xem xét vai trò cũng như những ưu điểm của EVA chúng ta có thể khẳng định EVA là thước

đo thành quả hoạt động hữu hiệu nhất, nó khắc phục được nhược điểm của các thước đo truyền thống, chỉ cho nhà quản lý thấy được một thước đo duy nhất để đánh giá thành quả hoạt động của doanh nghiệp Nhờ đó mà các nhà quản lý có thể

ra quyết định một cách kịp thời và chính xác EVA không chỉ giúp cho các nhà quản

lý mà còn giúp cho các nhà đầu tư trong việc ra các quyết định Khi sử dụng EVA trong các báo cáo, các doanh nghiệp có thể giúp nhà đầu tư giảm bớt sai lầm trong đánh giá, vì EVA có xét đến chi phí cơ hội khi sử dụng vốn và việc thực hiện những điều chỉnh các số liệu kế toán cho phù hợp với quan điểm kinh tế sẽ tránh được sự bóp méo số liệu kế toán do ý muốn chủ quan của nhà kế toán

Bên cạnh đó, kết hợp thước đo EVA với ABC để đánh thành quả hoạt động của doanh nghiệp có thể phát huy tác dụng của thước đo EVA Điểm nổi bật khi kết hợp EVA với ABC là: chi phí sử dụng vốn cũng được phân bổ cho từng hoạt động Việc chia nhỏ quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thành từng hoạt động hay công đoạn không những giúp nhà quản lý xác định chính xác chi phí từng loại sản phẩm mà còn chỉ cho họ thấy được hoạt động nào tạo ra giá trị tăng thêm cần phải duy trì hoạt động, hoạt động nào không tạo ra giá trị tăng thêm cần phải cải thiện Thước đo EVA kết hợp với ABC là công cụ phản ánh chi phí sản phẩm chính xác và đầy đủ nhất cho các nhà quản lý

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG VỀ ĐÁNH GIÁ THÀNH QUẢ HOẠT ĐỘNG TẠI

CÔNG TY CỔ PHẦN DẦU THỰC VẬT TƯỜNG AN

2.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN DẦU THỰC VẬT

TƯỜNG AN

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Công ty

Quá trình phát triển

- Trước năm 1975, Tường An là cơ sở sản xuất dầu ăn nhỏ với tên gọi Tường

An, công ty do một người Hoa làm chủ Sau ngày 30/04/1975, cơ sở được nhà nước

tiếp quản và chuyển tên thành Xí Nghiệp Công quản Dầu ăn Tường An Công ty

- 20/11/1977, Bộ lương thực thực phẩm ra quyết định số 3008/LTTP-TC

chuyển Xí Nghiệp Công quản Dầu ăn Tường An thành Xí nghiệp công nghiệp quốc

doanh trực thuộc Công ty dầu thực vật miền Nam Tiếp theo đó là Nhà máy dầu

Tường An trực thuộc Công ty dầu thực vật Hương Liệu Mỹ phẩm Việt Nam

- Nhà máy dầu Tường An được cổ phần hoá theo quyết định số 42/2004/QĐ-BCN

ngày 04 tháng 06 năm 2004 của Bộ Công nghiệp, ngày 01 tháng 10 năm 2004 chính

thức trở thành Công ty cổ phần dầu thực vật Tường An với Vốn điều lệ là

189.802.000.000 đồng

- Cổ phiếu của công ty được cấp phép niêm yết tại Sở Giao Dịch Chứng

Khoán TP.HCM vào ngày 06/12/2006 Số lượng cổ phiếu niêm yết là 18.980.200 cổ

phiếu Cổ phiếu của công ty chính thức được giao dịch trên Sở Giao Dịch Chứng

Khoán TP.HCM từ ngày 26/12/2006

- Tháng 11/2008 Công ty chính thức đưa nhà máy dầu Phú Mỹ đi vào hoạt động

Đây là một trong những nhà máy có công suất lớn và công nghệ hiện đại, đáp ứng

nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của xã hội

Ngành nghề kinh doanh

- Sản xuất, mua bán và xuất nhập khẩu các sản phẩm chế biến từ dầu, mỡ động thực vật, từ các loại hạt có dầu, thạch dừa

- Sản xuất, mua bán các loại bao bì đóng gói

- Mua bán, xuất nhập khẩu các loại máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu phục

vụ sản xuất, chế biến ngành dầu thực vật

- Cho thuê mặt bằng, nhà xưởng

- Sản xuất, mua bán các loại gia vị ngành chế biến thực phẩm, nước chấm, nước sốt (không sản xuất tại trụ sở)

- Sản xuất, mua bán các loại sản phẩm mì ăn liền (mì, bún, phở, bánh đa, cháo ăn liền)

- Đại lý mua bán, ký gửi hàng hoá

- Kinh doanh khu vui chơi giải trí (Không hoạt động tại trụ sở)

- Hoạt động sinh hoạt văn hoá (tổ chức giao lưu, gặp mặt)

- Kinh doanh nhà ở (xây dựng nhà ở để bán hay cho thuê)

Quy mô hoạt động kinh doanh

- Tên đơn vị: Công Ty Cổ Phần Dầu Thực Vật Tường An

- Tên viết tắt: Dầu Tường An

- Tên tiếng Anh: Tuong An Vegetable Oil Joint Stock Company

- Ngày thành lập: 20/11/1977, chuyển sang Công ty Cổ phần từ ngày 01/10/2004

- Địa chỉ: 48/5 Phan Huy Ích, Phường 15, Quận Tân Bình, Tp.Hồ Chí Minh

1 Nhà máy dầu Tường An Địa chỉ: 48/5 Phan Huy Ích, P 15, Q Tân Bình, Tp HCM

Điện thọai: (84.8) 8 153 972 - 8 153 941 - 8 153 950 - 8 151 102

Fax: (84.8) 8 153 649 - 8 157 095

2 Nhà máy dầu Vinh

Địa chỉ: 153 Nguyễn Viết Xuân, P Hưng Dũng, Tp Vinh, Nghệ An

Mạng lưới phân phối:

Mạng lưới phân phối của Tường An với hơn 200 nhà phân phối và đại lý tiêu thụ

sản phẩm, 100 khách hàng sản xuất công nghiệp và 400 siêu thị, nhà hàng, quán ăn,

trường học, nhà trẻ, được xây dựng rộng khắp 64 tỉnh thành trên cả nước

Các Chi nhánh và Văn phòng Đại diện:

1 Chi nhánh miền Bắc

Địa chỉ: Số 916 Bạch Đằng, P.Thanh Lương, Q.Hai Bà Trưng, Tp.HN

Điện thọai: (84.04) 9 843 404

2 Chi nhánh miền Trung

Địa chỉ: Số 54 - 58 Lê Trọng Tấn, Xã Hoà Phát, Huyện Hoà Vang, Tp.Đà

Nẵng

Điện thọai: (84.0511) 682 938

3 Văn phòng đại diện miền Tây

Địa chỉ: Số 108/95/16 Nguyễn Việt Hồng, P.An Phú, Q.Ninh Kiều,

9001 phiên bản năm 2000 chính là lời cam kết của Tường An về việc đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng, mang lại sự thỏa mãn cao nhất cho người tiêu dùng

Các sản phẩm dầu ăn của Tường An hiện nay rất phong phú và đa dạng về tính chất và công dụng sản phẩm:

- Các sản phẩm truyền thống gồm có dầu Cooking, dầu Vạn Thọ, dầu Mè, dầu Nành, dầu Phộng, Margarine, Shortening Thông dụng nhất là các loại dầu thực phẩm hỗn hợp (dầu Cooking, dầu Vạn Thọ) chuyên dùng để chiên rán, xào nấu, chế biến các món ăn Nhóm sản phẩm dầu ăn cao cấp có giá trị dinh dưỡng cao như dầu

Mè, dầu Nành, dầu Phộng thích hợp cho các món salad, ướp thịt cá, cho vào thức ăn trẻ em,

- Ngoài ra, Tường An là đơn vị đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam nghiên cứu đưa ra thị trường dòng sản phẩm có bổ sung các vi chất dinh dưỡng: dầu dinh dưỡng Vio bổ sung DHA và vitamin A, E chiết xuất từ dầu gấc chuyên dành cho trẻ em và dầu Season bổ sung vitamin A, D thích hợp cho mọi độ tuổi

Thông tin chi tiết về cơ cấu cổ đông

- Cơ cấu vốn điều lệ tại ngày 23/03/2009

- Mệnh giá cổ phần là 10.000 đồng/1 cổ phần

- Số lượng cổ phiếu là 18.980.200 cổ phiếu

Bảng 2.1- Cơ cấu cổ đông Công ty Cổ phần dầu thực vật Tường An

Số cổ phần sở hữu Thành phần sở hữu

12/03/2008 Tỷ lệ 23/3/2009 Tỷ lệ

1 Cổ đông nhà nước 9.679.900 51% 9.679.900 51%

2 Cổ đông bên ngoài 3.526.320 18,58% 2.894.490 33,75%

Nguồn: Báo cáo thường niên Công ty Cổ phần dầu thực vật Tường An năm 2008

Công ty dầu thực vật Hương liệu Mỹ Phẩm Việt Nam (VOCARIMEX) là

doanh nghiệp nhà nước được thành lập ngày 27/05/1995, ngày 12/12/2004 chuyển

Công ty sang hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con Là công ty mẹ của

Công ty cổ phần dầu thực vật Tường An theo quyết định số 175/2004/QĐ-BCN

ngày 23 tháng 12 năm 2004 của Bộ Công nghiệp Hiện đang nắm giữ 51% vốn cổ

phần của Công ty Cổ phần Dầu thực vật Tường An

2.1.2 Tổ chức bộ máy quản lý Công ty

Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức Công ty Cổ phần dầu thực vật Tường An

BAN KIỂM SOÁT

TỔNG GIÁM ĐỐC BAN QUẢN LÝ

DỰ ÁN

PHÓ TỔNG GIÁM ĐỐC

GIÁM ĐỐC NM DẦU TƯỜNG AN CN MIỀN BẮC GIÁM ĐỐC GIÁM ĐỐC KINH DOANH GIÁM ĐỐC NHÂN SỰ KẾ HOẠCH KỸ THUẬT GIÁM ĐỐC GIÁM ĐỐC TÀI CHÍNH KT TRƯỞNG

GIÁM ĐỐC NM DẦU VINH

GIÁM ĐỐCC NM DẦU PHÚ MỸ

GIÁM ĐỐC

CN MIỀN TRUNG

TRƯỞNG VP ĐẠI DIỆN MIỀN TÂY

2.1.3 Tổ chức kế toán tại Công ty

Chế độ kế toán áp dụng :

Công ty áp dụng Luật kế toán Việt Nam, chuẩn mực kế toán Việt Nam, Chế

độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày

20/03/2006

Chính sách kế toán áp dụng :

1 Cơ sở lập Báo cáo tài chính: theo cơ sở dồn tích

2 Tiền và tương đương tiền

Tiền và các khoản tương đương tiền bao gồm tiền mặt, tiền gửi ngân hàng,

tiền đang chuyển và các khoản đầu tư ngắn hạn có thời gian thu hồi hoặc đáo hạn

không quá 3 tháng kể từ ngày mua, dễ dàng chuyển đổi thành một lượng tiền xác

định cũng như không có nhiều rủi ro trong việc chuyển đổi

3 Hàng tồn kho

Hàng tồn kho được xác định trên cơ sở giá gốc Gía gốc hàng tồn kho gồm

chi phí mua, chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có

được hàng tồn kho ở hiện tại

Gía gốc hàng tồn kho được tính theo phương pháp bình quân gia quyền và

được hạch toán theo phương pháp kê khai thường xuyên

Dự phòng giảm giá hàng tồn kho được ghi nhận khi giá gốc lớn hơn giá trị

thuần có thể thực hiện được Gía trị thuần có thể thực hiện được là giá bán ước tính

của hàng tồn kho trừ chi phí ước tính để hoàn thành sản phẩm và chi phí ước tính

cần thiết cho việc tiêu thụ chúng

4 Các khoản phải thu thương mại và phải thu khác

Các khoản phải thu thương mại và phải thu khác được ghi nhận theo hoá

đơn, chứng từ

Dự phòng phải thu khó đòi được lập cho từng khoản nợ căn cứ vào đánh giá

cụ thể về khả năng thu hồi của những khoản nợ

5 Tài sản cố định hữu hình

Tài sản cố định hữu hình được thể hiện theo nguyên giá trừ hao mòn luỹ kế Nguyên giá tài sản cố định bao gồm toàn bộ chi phí mà Công ty phải bỏ ra để có được tài sản cố định tính đến thời điểm đưa tài sản đó vào trạng thái sẵn sàng sử dụng, Các chi phí phát sinh sau ghi nhận ban đầu chỉ được ghi tăng nguyên giá tài sản cố định nếu các chi phí này chắc chắn làm tăng lợi ích kinh tế trong tương lai do

sử dụng tài sản đó, Các chi phí không thoả mãn điều kiện trên được ghi nhận là chi phí phát sinh trong kỳ

Khi tài sản cố định được bán thanh lý, nguyên giá và khấu hao luỹ kế được xoá sổ, và bất cứ khoản lãi, lỗ nào phát sinh do việc thanh lý đều được tính vào thu nhập hay chi phí phát sinh trong kỳ

Tài sản cố định được khấu hao theo phương pháp đường thẳng dựa trên thời gian hữu dụng ước tính Số năm khấu hao của các tài sản cố định chi tiết như sau:

Phương tiện vận tải, truyền dẫn 7-10 năm Thiết bị, dụng cụ quản lý 2-7 năm

6 Tài sản cố định vô hình Quyền sử dụng đất

Quyền sử dụng đất là toàn bộ chi phí thực tế Công ty đã chi ra có liên quan trực tiếp đến đất sử dụng, bao gồm: tiền chi ra để có quyền sử dụng đất, chi phí đền

bù giải phóng mặt bằng, san lắp mặt bằng, lệ phí trước bạ… Quyền sử dụng đất được khấu hao trong 10 năm

Quyền sử dụng đất là tiền thuê đất Công ty trả một lần cho nhiều năm và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại KCN Phú Mỹ 1 (Bà Rịa- Vũng Tàu) Quyền sử dụng đất được khấu hao theo thời gian còn lại tính từ khi dự án đi vào hoạt động

Phần mềm máy tính

Phần mềm máy tính là toàn bộ các chi phí mà Công ty đã chi ra tính đến thời

điểm đưa phầm mềm vào sử dụng Phầm mềm máy tính được khấu hao trong 3

năm

7 Chi phí đi vay

Chi phí đi vay được ghi nhận vào chi phí trong kỳ Trường hợp chi phí đi vay

liên quan trực tiếp đến việc đầu tư xây dựng hoặc sản xuất tài sản dở dang cần có

một thời gian đủ dài (trên 12 tháng) để có thể đưa vào sử dụng theo mục đích định

trước hoặc bán thì chi phí này được vốn hoá

Đối với các khoản vốn vay chung trong đó có sử dụng cho mục đích đầu tư

xây dựng hoặc sản xuất tài sản dở dang thì chi phí đi vay vốn hoá được xác định

theo tỷ lệ vốn hoá đối với chi phí luỹ kế bình quân gia quyền phát sinh cho việc đầu

tư xây dựng cơ bản hoặc sản xuất tài sản đó Tỷ lệ vốn hoá được tính theo tỷ lệ lãi

suất bình quân gia quyền của các khoản vay chưa trả trong kỳ, ngoại trừ các khoản

vay riêng biệt phục vụ cho mục đích hình thành tài sản cụ thể

Trong năm 2008, một số tài sản hoàn thành từ xây dựng cơ bản đưa vào sử

dụng, phát sinh chi phí lãi vay không được vốn hoá là 1.863.889.032 đồng

8 Đầu tư tài chính

Các khoản đầu tư vào chứng khoán được ghi nhận theo giá gốc

Dự phòng giảm giá chứng khoán được lập cho từng loại chứng khoán được

mua bán trên thị trường và có giá thị trường giảm so với giá hạch toán trên sổ sách

Khi thanh lý một khoản đầu tư, phần chênh lệch giữa giá trị thanh lý thuần và

giá trị ghi sổ được hạch toán vào thu nhập hay chi phí trong kỳ

9 Chi phí trả trước dài hạn

Khoản lợi thế doanh nghiệp được ghi nhận theo số liệu Biên bản xác định giá

trị doanh nghiệp tại thời điểm ngày 30 tháng 09 năm 2004 của Bộ trưởng Bộ công

nghiệp ngày 11 tháng 05 năm 2004 được hạch toán vào chi phí trả trước dài hạn và

phân bổ vào chi phí kinh doanh

10 Trích lập quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm

Quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm được dùng để chi trả trợ cấp thôi việc, mất việc Mức trích quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm là 3% quỹ lương làm cơ sở đóng bảo hiểm xã hội và được hạch toán vào chi phí trong kỳ Trường hợp quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm không đủ để chi trợ cấp cho người lao động thôi việc, mất việc trong kỳ thì phần chênh lệch thiếu được hạch toán vào chi phí

11 Nguồn vốn kinh doanh - quỹ

Nguồn vốn kinh doanh của công ty bao gồm:

- Vốn đầu tư của chủ sở hữu: được ghi nhận theo số thực tế đã đầu tư của các

cổ đông

- Vốn khác: hình thành do bổ sung từ kết quả hoạt động kinh doanh, giá trị các tài sản được tặng, biếu, tài trợ và đánh giá lại tài sản

Các quỹ được trích lập theo điều lệ công ty:

- Quỹ dự trữ bổ xung vốn lưu động: 5% lợi nhuận sau thuế

- Quỹ đầu tư phát triển: 10% lợi nhuận sau thuế

- Quỹ khen thưởng phúc lợi: 5% lợi nhuận sau thuế

12 Chính sách cổ tức

Cổ tức được ghi nhận là khoản nợ phải trả trong kỳ theo mức cổ tức được công bố

13 Thuế thu nhập doanh nghiệp

Công ty có nghĩa vụ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp với thuế suất 28% trên thu nhập chịu thuế Công ty được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm kể

từ năm bắt đầu kinh doanh có lãi (năm 2005, năm 2006) và giảm 50% trong 2 năm tiếp theo (năm 2007, năm 2008)

Đối với phần ưu đãi 50% thuế thu nhập doanh nghiệp do niêm yết trên thị trường chứng khoán trước ngày 31 tháng 12 năm 2006, Công ty không được gộp chung với chế độ ưu đãi giảm 50% do cổ phần hoá thành miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 100% trong năm 2007, năm 2008 như công văn số 11650/CT-TTHT ngày 15 tháng 11 năm 2007 của Cục thuế TP.HCM

Vì vậy, trong năm 2008 công ty đã kê khai bổ sung thuế thu nhập doanh

nghiệp năm 2007 do chưa được giảm 50% với số tiền là 18.251.537.418 VNĐ

Tuy nhiên theo công văn số 546CT/TTHT năm 2009 về ưu đãi thuế thu nhập

doanh nghiệp của Cục thuế TP.HCM đối với tổ chức niêm yết chứng khoán lần đầu

thì Bộ tài chính đang nghiên cứu để có hướng dẫn cụ thể đối với Công ty cổ phần có

chứng khoán niêm yết tại các trung tâm giao dịch chứng khoán trước ngày

01/01/2001

14 Nguyên tắc chuyển đổi ngoại tệ

Các nghiệp vụ phát sinh bằng ngoại tệ được chuyển đổi theo tỷ giá tại ngày

phát sinh nghiệp vụ Số dư các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ cuối kỳ được quy

đổi theo tỷ giá quy đổi tại ngày cuối kỳ

Chênh lệch tỷ giá phát sinh trong kỳ và chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại các

khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ cuối kỳ được ghi nhận vào thu nhập hoặc chi phí

trong kỳ

15 Nguyên tắc ghi nhận doanh thu

Khi bán hàng hoá, thành phẩm, doanh thu được ghi nhận khi phần lớn rủi ro

và lợi ích gắn liền với việc sở hữu hàng hoá đó được chuyển giao cho người mua và

không còn tồn tại yếu tố không chắc chắn đáng kể liên quan đến việc thanh toán

tiền, chi phí kèm theo hoặc khả năng hàng bán bị trả lại

Tiền lãi, cổ tức, lợi nhuận được chia được ghi nhận khi công ty có khả năng

thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch và doanh thu được xác định tương đối chắc

chắn Tiền lãi được ghi nhận trên cơ sở thời gian và lãi suất từng kỳ Cổ tức và lợi

nhuận được chia được ghi nhận khi cổ đông được quyền nhận cổ tức hoặc các bên

tham gia góp vốn được quyền nhận lợi nhuận từ việc góp vốn

16 Bên liên quan

Các bên được coi là liên quan nếu một bên có khả năng kiểm soát hoặc có

ảnh hưởng đáng kể đối với bên kia trong việc ra quyết định các chính sách tài chính

Kế toán trưởng Công ty

Kế toán tổng hợp Kế toán quản trị

Kế toán giá thành Kế toán thuế Kế toán phải trả Kế toán NVL Kế toán nợ phải thu Kế toán NH Tiền mặt Kế toán Thủ Quỹ

Kế toán chi nhánh