Bài giảng PP có nội dung về giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật. Trong bài giảng có sử dụng các câu hỏi, hình ảnh minh họa và câu hỏi kiểm tra, phương pháp phát vấn trên sinh viên để truyền tải nội dung đến sinh viên sinh động và hấp dẫn. Trong file bài giảng có tổng cộng 2 chương. Bài giảng giúp cho giảng viên các trường Đại học Cao đẳng có thêm tư liệu cập nhât cho bài giảng của mình khi giảng dạy học phần Giáo dục hòa nhập cho sinh viên chuyên ngành mầm non.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Trang 41 Khái niệm giáo dục hòa nhập
2 Bản chất của giáo dục hòa nhập
3 Đặc điểm của giáo dục hoà nhập
4 Tính tất yếu của giáo dục hoà nhập
5 Những mặt tích cực của giáo dục hoà
nhập
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ
GIÁO DỤC HÒA NHẬP
Trang 5Một số hình ảnh về giáo
dục hòa nhập
Trang 7Trang 10
1 Khái niệm GD hòa nhập
1.1 Một số quan điểm tiếp cận giáo dục
hòa nhập
1.2 Giáo dục hoà nhập là gì?
Trang 111.1 Quan điểm tiếp cận giáo dục hòa nhập
Quan điểm tiếp cận
đa dạng
Quan điểm bình
thường hóa
Quan điểm tiếp cận
về giá trị văn hóa
Quan điểm môi trường ít hạn chế nhất
Quan điểm chấp
nhận
Quan điểm không
loại trừ
Trang 121.2 Giáo dục hoà nhập là gì?
- Là phương thức giáo dục cho mọi trẻ em, trong
đó có trẻ khuyết tật cùng học với trẻ em bình
thường trong trường phổ thông ngay tại nơi trẻ sinh sống
- Thuật ngữ giáo dục hòa nhập được xuất phát từ Canada và được hiểu là những trẻ ngoại lệ
được hòa nhập, quy thuộc vào trường phổ
thông. Giáo dục hòa nhập là phương thức giáo dục mọi trẻ em, trong đó có trẻ khuyết tật, trong lớp học ở trường phổ thông
Trang 13- Trường hòa nhập là “Tổ chức
giải quyết vấn đề đa dạng
nhằm chú trọng đến việc học của mọi trẻ Mọi giáo viên, cán
bộ và nhân viên nhà trường cam kết làm việc cùng nhau tạo
ra và duy trì môi trường đầm
ấm có hiệu quả cho việc học tập Trách nhiệm cho mọi trẻ
được chia xẻ”.
- Trường hòa nhập là “Tổ chức
giải quyết vấn đề đa dạng
nhằm chú trọng đến việc học của mọi trẻ Mọi giáo viên, cán
bộ và nhân viên nhà trường
cam kết làm việc cùng nhau tạo
ra và duy trì môi trường đầm
ấm có hiệu quả cho việc học
tập Trách nhiệm cho mọi trẻ
được chia xẻ”.
Trang 142 Bản chất của giáo dục hòa
nhập
• Mọi trẻ em đều được học trong môi
trường giáo dục mà trong đó trẻ có điều kiện và cơ hội để lĩnh hội những tri thức mới theo nhu cầu và khả năng phát triển của mình.
Trang 15+ Trẻ khuyết tật được học ở trường thuộc khu vực sinh sống.
+ Trẻ khuyết tật, với tỉ lệ hợp lý, được bố trí vào lớp học phù hợp lứa tuổi.
+ Cung cấp các dịch vụ và giúp đỡ trẻ ngay trong trường hòa nhập + Mọi trẻ đều là thành viên của tập thể Bạn bè cùng lứa giúp đỡ lẫn nhau.
+ Đánh giá cao tính đa dạng của trẻ
+ Điều chỉnh chương trình phổ thông cho phù hợp với năng lực nhận thức của trẻ Phương pháp dạy học đa dạng dựa vào điểm mạnh của trẻ Trẻ với các khả năng khác nhau được học theo nhóm.
+ Giáo viên phổ thông và chuyên biệt cùng chia sẻ trách nhiệm giáo dục mọi đối tượng trẻ.
+ Chú trọng cả lĩnh hội tri thức và kỹ năng xã hội.
3 Đặc điểm của GDHN
3.1 Các yếu tố của GDHN
Trang 17- Với phương pháp dạy học đa dạng, mọi trẻ cùng tham gia các hoạt động chung và đạt được các kết quả khác
nhau.
- Giáo viên mầm non và giáo viên chuyên biệt cùng chia sẻ trách nhiệm.
- Cân bằng hiệu quả về kiến thức và kỹ năng xã hội.
- Lập kế hoạch cho quá trình chuyển tiếp của trẻ.
Trang 183.2 Đặc điểm của GDHN
- Giáo dục hoà nhập cho mọi đối tượng trẻ Đây là tư tưởng chủ đạo, yếu tố đầu tiên thể hiện bản chất của giáo dục hoà nhập Trong giáo dục hoà nhập, không có sự tách biệt giữa trẻ với nhau Mọi trẻ đều được tôn trọng và có giá trị như nhau
- Học ở trường nơi mình sinh sống
- Môi trường giáo dục phù hợp cho mọi đối tượng
- Mọi trẻ đều cùng được hưởng một chương trình giáo dục phổ thông Điều này vừa thể hiện sự bình đẳng trong giáo dục, vừa thể hiện sự tôn trọng
- Điều chỉnh chương trình, đổi mới phương pháp dạy học và thay đổi quan điểm, cách đánh giá là vấn đề cốt lõi để giáo dục hoà nhập đạt hiệu quả cao nhất
- Giáo dục hoà nhập cho mọi đối tượng trẻ Đây là tư tưởng chủ đạo, yếu tố đầu tiên thể hiện bản chất của giáo dục hoà nhập Trong giáo dục hoà nhập, không có sự tách biệt giữa trẻ với nhau Mọi trẻ đều được tôn trọng và có giá trị như
nhau
- Học ở trường nơi mình sinh sống
- Môi trường giáo dục phù hợp cho mọi đối tượng
- Mọi trẻ đều cùng được hưởng một chương trình giáo dục phổ thông Điều này vừa thể hiện sự bình đẳng trong giáo
dục, vừa thể hiện sự tôn trọng
- Điều chỉnh chương trình, đổi mới phương pháp dạy học và thay đổi quan điểm, cách đánh giá là vấn đề cốt lõi để giáo dục hoà nhập đạt hiệu quả cao nhất
Trang 19Tùy theo năng lực và nhu cầu của từng trẻ, giáo viên có trách nhiệm điều chỉnh chương trình, nội dung cho phù hợp Điều chỉnh chương trình là việc làm tất yếu của giáo dục hoà nhập, có điều
chỉnh chương trình cho phù hợp thì mới đáp ứng
cho mọi trẻ em có nhu cầu, năng lực khác nhau.
Đổi mới phương pháp dạy và học, đặc biệt giáo viên cần biết cách lựa chọn và điều chỉnh
những hoạt động học tập sao cho mọi trẻ đều có đủ những điều kiện thuận lợi và cơ hội để lĩnh hội kiến thức mới
3.2 Đặc điểm của GDHN
Trang 203.2 Đặc điểm của GDHN
- Giáo dục hoà nhập không đánh đồng mọi trẻ em như nhau. Mỗi đứa trẻ là một cá nhân, một nhân cách có năng lực khác nhau, cách học khác
nhau, tốc độ học không như nhau. Vì thế, điều chỉnh chương trình cho phù hợp là rất cần thiết
- Dạy học một cách sáng tạo, tích cực và hợp tác.
Đó là mục tiêu của giáo dục hoà nhập
- Dạy học hoà nhập sẽ tạo được cho trẻ kiến thúc chung, tổng thể, cân đối. Muốn thế, phương
pháp dạy học phải có hiệu quả và đáp ứng được các nhu cầu khác nhau của trẻ
Trang 21trùng lặp giáo án, phương pháp
thay thế, phương pháp cá biệt.
Trang 22Tại sao phải thực hiện giáo dục
hòa nhập?
Trang 23(1) Tất cả trẻ em có quyền được học cùng nhau.
(2) Không được đánh giá thấp hoặc xa lánh, tách biệt, kỳ thị trẻ chỉ vì sự khuyết tật hoặc những khó khăn về học của trẻ.(3) Những người khuyết tật trưởng thành cho rằng họ là
“những người còn sót lại của nền giáo dục chuyên biệt” đang đòi hỏi phải chấm dứt sự tách biệt
(4) Không có lý do chính đáng nào để tách biệt trẻ trong giáo dục Trẻ em cần có nhau, học hỏi lẫn nhau Không cần người lớn phải bảo vệ trẻ khỏi những đứa trẻ khác
(5) Các nghiên cứu chỉ ra rằng, trẻ em học tập tri thức và
tương tác xã hội tốt hơn trong trường chuyên biệt
4 Tính tất yếu của GDHN
UNESCO đưa ra 10 lý do
Trang 24(6) Không có sự chăm sóc hay giáo dục nào trong trường
chuyên biệt có thể thay thế cho trường bình thường
(7) Với những cam kết và hỗ trợ đã nêu, giáo dục hòa nhập là một cách sử dụng các nguồn lực giáo dục một cách hiệu quả nhất
(8) Sự tách biệt sẽ khiến mọi người sợ hãi hoặc lãng quên và thành kiến đối với đứa trẻ
(9) Mọi trẻ em cần được hưởng một sự giáo dục phù hợp để giúp chúng phát triển các mối quan hệ và chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc sống hòa nhập sau này
(10) Chỉ có giáo dục hòa nhập mới có khả năng giảm đi sự sợ hãi, mặc cảm và xây dựng tình bạn, sự tôn trọng và sự hiểu biết lẫn nhau
4 Tính tất yếu của GDHN
UNESCO đưa ra 10 lý do
Trang 256 lý do
(1) Đáp ứng được mục tiêu giáo dục, đào tạo con người
(6)Thực hiện xã hội
hóa giáo dục
(2) Thay đổi quan điểm giáo dục
(3) Là phương thức giáo dục hiệu
Quốc tế và Việt Nam
Việt Nam đưa ra 6 lý do
Trang 26- Tuyên ngôn về giáo dục đặc biệt Salamanca
(Tây Ban Nha, 1994): “Giáo dục là quyền của
con người và những người khuyết tật cũng có quyền được học trong các trường phổ thông và trường đó phải được thay đổi để tất cả trẻ em được học”.
- Tuyên ngôn về quyền con người của Liên hợp
quốc đã nêu rõ: “Những người tàn tật phải có
quyền được tôn trọng phẩm giá Những người tàn tật dù họ có nguồn gốc gì, bản chất ra sao
và sự bất lợi do bệnh tật gây ra như thế nào
cũng đều có quyền bình đẳng như mọi người khác”.
Thực hiện các văn bản pháp quy
của Quốc tế và VN
Trang 275 Những mặt tích cực của giáo
dục hoà nhập
(1) Giáo dục hoà nhập là mô hình giáo dục trẻ khuyết tật có hiệu quả nhất.
(2) Giáo dục hoà nhập là mô hình hoàn thiện nhất trong các mô
hình giáo dục trẻ khuyết tật.
Trang 291.Nội dung GD hòa nhập trẻ
trẻ khuyết tật
Trang 301.1 Mục tiêu GDHN trẻ KT
* Mục tiêu GD là dự kiến kết quả cần đạt tới của quá trình GD sau 1 thời gian nhất định, đó là cái đích đến của quá trình GD.
* Các loại mục tiêu
+ Trong giảng dạy có MT về kiến thức, kỹ năng
và thái độ.
+ Theo ngành học thì có MT GD MN, tiểu học, phổ thông, ĐH…
+ Theo nội dung GD thì có các MT ngôn ngữ
giao tiếp, phát triển nhận thức (các môn học), lao động, GD, hội nhập, phát triển các kỹ năng + Theo thời gian thì có MT dài hạn, ngắn hạn.
+ Theo UNESCO và UNICEF, có 4 MT trụ cột:
học để biết, học để làm, học để làm người và
học để chung sống.
* Mục tiêu GD là dự kiến kết quả cần đạt tới của quá trình GD sau 1 thời gian nhất định, đó là cái đích đến của quá trình GD.
+ Theo nội dung GD thì có các MT ngôn ngữ
giao tiếp, phát triển nhận thức (các môn học), lao động, GD, hội nhập, phát triển các kỹ năng + Theo thời gian thì có MT dài hạn, ngắn hạn.
+ Theo UNESCO và UNICEF, có 4 MT trụ cột:
học để biết, học để làm, học để làm người và
học để chung sống.
Trang 31Mục tiêu giáo dục hòa nhập
Trang 32- Mục tiêu GDHN trẻ KT: Đảm bảo cho
trẻ KT hưởng những quyền GD cơ bản, không bị tách biệt, có ĐK thuận lợi để
Trang 33+ Kiến thức văn hóa: Đạt trình độ VH tùy
theo năng lực của mình trong môi trường
GD bình thường
+ Kỹ năng xã hội: Trẻ khuyết tật được
trang bị những kiến thức và kỹ năng XH như trẻ bình thường ở cùng độ tuổi, đồng thời
được bổ sung những kỹ năng XH thông
thường tự hình thành ở trẻ bình thường
+ Mục tiêu SK: Cải thiện tình trạng giảm
sút các chức năng do tật; phát huy tối đa
những năng lực còn lại Rèn luyện thói quen
và kỹ năng tự phục vụ, yêu thích LĐ, đồng thời GD định hướng nghề nghiệp tùy theo
năng lực và SK của trẻ
+ Kiến thức văn hóa: Đạt trình độ VH tùy theo năng lực của mình trong môi trường
GD bình thường
+ Kỹ năng xã hội: Trẻ khuyết tật được
trang bị những kiến thức và kỹ năng XH như trẻ bình thường ở cùng độ tuổi, đồng thời
được bổ sung những kỹ năng XH thông
thường tự hình thành ở trẻ bình thường
+ Mục tiêu SK: Cải thiện tình trạng giảm
sút các chức năng do tật; phát huy tối đa
những năng lực còn lại Rèn luyện thói quen
và kỹ năng tự phục vụ, yêu thích LĐ, đồng
thời GD định hướng nghề nghiệp tùy theo
năng lực và SK của trẻ
Trang 341.2 Nội dung GDHN trẻ KT
•Các cách tiếp cận để xác định NDGD cho trẻ KT
•Quan điểm XD nội dung GDHN
•Tiêu chí cơ bản XD nội dung GDHN
•Định hướng cho cách tiếp cận ND GD trẻ KT
•Yêu cầu về nội dung giáo dục
•Hình thành và phát triển các kỹ năng XH
•GD hướng nghiệp và dạy nghề
1.2 Nội dung GDHN trẻ
KT
•Các cách tiếp cận để xác định NDGD cho trẻ KT
•Quan điểm XD nội dung GDHN
•Tiêu chí cơ bản XD nội dung GDHN
•Định hướng cho cách tiếp cận ND GD trẻ KT
•Yêu cầu về nội dung giáo dục
•Hình thành và phát triển các kỹ năng XH
•GD hướng nghiệp và dạy nghề
Trang 35khóa và đặc biệt là HĐ dạy học.
khóa và đặc biệt là HĐ dạy học
Trang 36* Các cách tiếp cận
để xác định nội dung GD cho trẻ
khuyết tật
+ Tiếp cận cá nhân + Tiếp cận xã hội
Trang 37+ Tiếp cận cá nhân
Theo cách tiếp cận này, KT ở trẻ
và những khó khăn do KT gây nên được chú trọng đặc biệt Do vậy, có thể nảy sinh xu hướng GD tập trung vào phục hồi chức năng và CS y tế cho trẻ; những kiến thức, kỹ năng
VH-XH thường bị coi nhẹ
Với cách tiếp cận này, trẻ KT mặc
dù được CS chu đáo nhưng KT về
mặt thể chất sẽ không bao giờ khỏi
và hơn nữa, trước cộng đồng, trẻ trở nên bị lạc lõng và hoàn toàn bị tách biệt
+ Tiếp cận cá nhân
Theo cách tiếp cận này, KT ở trẻ
và những khó khăn do KT gây nên
được chú trọng đặc biệt Do vậy, có thể nảy sinh xu hướng GD tập trung vào phục hồi chức năng và CS y tế cho trẻ; những kiến thức, kỹ năng
VH-XH thường bị coi nhẹ
Với cách tiếp cận này, trẻ KT mặc
dù được CS chu đáo nhưng KT về
mặt thể chất sẽ không bao giờ khỏi
và hơn nữa, trước cộng đồng, trẻ trở nên bị lạc lõng và hoàn toàn bị tách biệt
Trang 38+ Tiếp cận xã hội
Theo cách tiếp cận này, sự
phát triển của trẻ KT được nhìn
nhận trong tổng thể, trong mối
tương tác VH-XH
GD hòa nhập trẻ KT đã đáp ứng được yêu cầu về các mặt kiến
thức, kỹ năng, thái độ cần hình
thành cho mọi trẻ (trong đó có trẻ khuyết tật) phù hợp với yêu cầu chung của XH
+ Tiếp cận xã hội
Theo cách tiếp cận này, sự
phát triển của trẻ KT được nhìn
nhận trong tổng thể, trong mối
tương tác VH-XH
GD hòa nhập trẻ KT đã đáp ứng được yêu cầu về các mặt kiến
thức, kỹ năng, thái độ cần hình
thành cho mọi trẻ (trong đó có trẻ khuyết tật) phù hợp với yêu cầu
chung của XH
Trang 39* Quan điểm xây dựng nội dung
+ Nội dung dạy học chú ý đến
cung cấp kiến thức, kỹ năng và hình thành thái độ cho trẻ ở các mặt kiến thức và kỹ năng học đường
* Quan điểm xây dựng nội dung
+ Nội dung dạy học chú ý đến
cung cấp kiến thức, kỹ năng và hình thành thái độ cho trẻ ở các mặt kiến thức và kỹ năng học đường
Trang 40* Tiêu chí cơ bản xây dựng nội
dung giáo dục hòa nhập
+ ND kiến thức phải đảm bảo tính vừa sức và đảm bảo cho sự phát
triển sau này của trẻ.
+ Chú ý tới những lĩnh vực thiết
yếu của cuộc sống và gắn liền với
cuộc sống học tập với sinh hoạt
* Tiêu chí cơ bản xây dựng nội
dung giáo dục hòa nhập
+ ND kiến thức phải đảm bảo tính vừa sức và đảm bảo cho sự phát
triển sau này của trẻ.
+ Chú ý tới những lĩnh vực thiết
yếu của cuộc sống và gắn liền với
cuộc sống học tập với sinh hoạt
Trang 41* Định hướng cho cách tiếp cận GDHN trẻ
khuyết tật
+ Bình đẳng về cơ hội
được tham gia các nội dung giáo dục của trẻ khuyết tật trong các trường phổ thông + Đảm bảo yêu cầu
Trang 42Căn cứ vào đó, ngay từ bậc học đầu tiên, trẻ KT được tiếp cận với nội dung giáo dục toàn diện, gần gũi với cuộc sống và gắn với nhu cầu thiết thực của các em.
Nội dung GD được thể hiện tích
hợp giữa các HĐ trong và ngoài nhà trường; giữa các hoạt động học tập, sinh hoạt và vui chơi, đồng thời được thiết kế chú ý tới phát huy tối đa
năng lực và định hướng phát triển
sau này của trẻ
Căn cứ vào đó, ngay từ bậc học
đầu tiên, trẻ KT được tiếp cận với nội dung giáo dục toàn diện, gần gũi với cuộc sống và gắn với nhu cầu thiết
thực của các em
Nội dung GD được thể hiện tích
hợp giữa các HĐ trong và ngoài nhà trường; giữa các hoạt động học tập, sinh hoạt và vui chơi, đồng thời được thiết kế chú ý tới phát huy tối đa
năng lực và định hướng phát triển
sau này của trẻ
Trang 43* Yêu cầu về nội dung giáo dục
+ Những kiến thức cơ bản được thiết kế
cho
trẻ khuyết tật không dừng lại ở khung cố định
mà có thể thay đổi và điều chỉnh hợp lý dựa
trên nguyên tắc phù hợp với khả năng, nhu cầu của trẻ khuyết tật
+ Các ND GD được lồng ghép vào trong
các HĐ.
Điều này cho phép thiết kế NDGD mang tính
linh hoạt, có thể điều chỉnh cho nhiều đối tượng khnhau.
Căn cứ vào nhu cầu và chức năng hòa nhập, nội dung giáo dục trẻ khuyết tật còn quan tâm đặc biệt tới giáo dục khả năng tự nhận thức, tự phục vụ và các mặt khác
giúp trẻ có kiến thức cơ bản cho sự phát
triển toàn diện.
+ Hướng tới giáo dục khả năng tự nhận
thức,
tự phục vụ và phát triển toàn diện.
* Yêu cầu về nội dung giáo dục
+ Những kiến thức cơ bản được thiết kế
cho
trẻ khuyết tật không dừng lại ở khung cố định
mà có thể thay đổi và điều chỉnh hợp lý dựa
trên nguyên tắc phù hợp với khả năng, nhu cầu của trẻ khuyết tật
+ Các ND GD được lồng ghép vào trong
các HĐ.
Điều này cho phép thiết kế NDGD mang tính
linh hoạt, có thể điều chỉnh cho nhiều đối tượng khnhau.
Căn cứ vào nhu cầu và chức năng hòa
nhập, nội dung giáo dục trẻ khuyết tật còn quan tâm đặc biệt tới giáo dục khả năng tự nhận thức, tự phục vụ và các mặt khác
giúp trẻ có kiến thức cơ bản cho sự phát
triển toàn diện.
+ Hướng tới giáo dục khả năng tự nhận
thức,
tự phục vụ và phát triển toàn diện.