Dược Lâm Sàng Và Thông Tin Thuốc Tại Bệnh Viện Từ Dũ

- Trao đổi trực tiếp với bác sĩ, nữ hộ sinh về sử dụng thuốc tại các khoa, những vấn đề chuyên môn gặp phải trong ngày.. - Phân tích hồ sơ bệnh án, đơn thuốc, báo cáo tổng kết tại khoa l

Dược Lâm Sàng và Thông Tin Thuốc

tại Bệnh viện Từ Dũ

Ds Nguyễn Thị Thúy Anh

và Tổ Dược Lâm Sàng - Thông Tin Thuốc

Bệnh viện Từ Dũ

- Giám sát việc thực hiện qui chế sử dụng thuốc trong bệnh viện và quy chế kê đơn trong điều trị ngoại trú

- Trao đổi trực tiếp với bác sĩ, nữ hộ sinh về sử dụng thuốc tại các khoa, những vấn đề chuyên môn gặp phải trong ngày

- Phân tích hồ sơ bệnh án, đơn thuốc, báo cáo tổng kết tại khoa lâm sàng và trong các buổi sinh hoạt khoa học kỹ thuật hàng tuần của bệnh viện

1 Thực hiện công tác dược lâm sàng tại các khoa :

Dược sĩ dược lâm sàng

Xem xét các vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc

Đánh giá việc sử dụng thuốc

Bệnh nhân đạt

được lợi ích gì

sau điều trị?

Các vấn đề liên quan đến sử dụng thuốc tại

khoa lâm sàng

Chỉ định Lựa chọn thuốc phù hợp

Liều lượng

Số lần dùng thuốc Thời điểm dùng thuốc

Đường dùng Thời gian điều trị

Tác dụng phụ Sai sót trong kê đơn

Độ ổn định

Vô trùng Tương kỵ Tuân thủ dùng thuốc Điều trị không hiệu quả

- Phân tích các đơn thuốc được thu thập tại nhà thuốc bệnh viện mỗi quý

- Đánh giá việc sử dụng kháng sinh tại một khoa lâm sàng theo yêu cầu của Hội đồng thuốc và điều trị

- Tóm tắt các vấn đề về sử dụng thuốc tại khoa lâm sàng, biện pháp khắc phục dưới dạng thông tin ngắn gọn và gửi đến các khoa phòng bằng hình thức văn bản

2 Đánh giá việc sử dụng thuốc qua khảo sát hồi cứu đơn thuốc hay hồ sơ bệnh án

- Ứng dụng phương pháp phân tích ABC để xác định những thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong ngân sách Các bước phân tích tiếp theo được thực hiện nhằm đánh giá xem những kháng sinh này có thật

sự cần thiết và có được sử dụng một cách hiệu quả hay không

- Theo dõi tình hình kháng thuốc của vi khuẩn gây bệnh tại bệnh viện

3 Báo cáo và phân tích số liệu sử dụng kháng sinh tại bệnh viện mỗi tháng và mỗi 6 tháng

4 Phát hiện các vấn đề về sử dụng thuốc, báo cáo cho Hội đồng thuốc và điều trị để có hướng giải quyết kịp thời

- Đặt ra yêu cầu đối với các đề xuất bổ sung thuốc

mới là phải cung cấp đầy đủ bằng chứng đáng tin cậy về hiệu quả điều trị, độ an toàn, hiệu quả - chi phí

- Loại bỏ thuốc cũ không còn phù hợp

- Rà soát hệ thống các thuốc theo phân nhóm điều trị để tránh trùng lắp

5 Đóng góp ý kiến trong việc duy trì một cách hiệu quả danh mục thuốc của bệnh viện.

6 Theo dõi phản ứng có hại (ADR)

Quy trình đánh giá và quản lý ADR

Bước 3

Hoạt động sau khi đánh giá ADR

- Đánh giá khả năng của thuốc bị nghi ngờ là nguyên nhân gây ADR (sử dụng thuật toán Naranjo)

- Xem xét vấn đề tương tác thuốc

- Ngưng sử dụng thuốc nghi ngờ gây ADR hoặc lựa chọn thuốc thay thế phù hợp

- Lưu ý các thuốc gây phản ứng có hại nghiêm trọng như sốc phản vệ để bác sĩ thận trọng khi sử dụng

Phối hợp với các khoa lâm sàng khi xảy ra ADR

Các vấn đề trao đổi với bác sĩ :

- Ghi đầy đủ các thông tin yêu cầu trong mẫu báo cáo

- Lưu ý các chi tiết thường bị bỏ sót : trọng lượng bệnh nhân, ngày giờ xảy ra phản ứng, tên biệt dược (kèm tên hoạt chất), lô sản xuất…

Với nữ hộ sinh

- Hỏi tiền sử dị ứng của bệnh nhân (5 trường hợp

có tiền căn dị ứng / tổng số 35 báo cáo ADR năm 2008)

- Bệnh nhân có bệnh lý tiềm ẩn làm tăng nguy cơ ADR hay không

- Người bệnh có tự ý dùng thuốc hay không

- Khuyến cáo bệnh nhân chỉ sử dụng thuốc được kê đơn, tránh dùng loại thuốc đã biết rõ gây dị ứng

Với bệnh nhân

- Gửi báo cáo cho Trung tâm thông tin thuốc và theo dõi tác dụng có hại của thuốc – Phía Nam

- Lưu trữ các báo cáo ADR của các khoa lâm sàng

- Tổng kết các báo cáo ADR mỗi 6 tháng

- Rút kinh nghiệm chuyên môn một số trường hợp đặc biệt

- Đa số các thuốc gây phản ứng có hại (ADR) là kháng sinh, chiếm hơn 40%, chủ yếu do kháng sinh nhóm penicillins và cephalosporins gây ra, phản ánh thực tế các nhóm thuốc này được sử dụng nhiều tại bệnh viện.

- Tình hình gửi báo cáo ADR của bệnh viện Từ Dũ : Năm 2003-6/2006 : 78 báo cáo ADR được thẩm định Năm 2008 : thu thập 35 báo cáo ADR

Phòng ngừa ADR

- Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động theo dõi báo cáo ADR Khuyến khích báo cáo ADR

- Xác định các thuốc thuộc nhóm “nguy cơ cao” về ADR trong danh mục thuốc và giám sát chặt chẽ việc sử dụng những thuốc này

- Đánh giá lại các báo cáo ADR và thông báo cho nhân viên y tế về phạm vi ảnh hưởng và tác động của ADR

- Thông báo cho nhà sản xuất dược phẩm và cơ quan quản lý quốc gia về các hiện tượng bị nghi ngờ là ADR

- Giáo dục người bệnh

7 Tư vấn sử dụng thuốc qua điện thoại, cung cấp tài liệu tham khảo

- Đối tượng : bác sĩ, dược sĩ, nữ hộ sinh

- Lập sổ theo dõi tư vấn sử dụng thuốc (ghi lại các yêu cầu thông tin thuốc, nội dung giải đáp, nguồn tài liệu tham khảo…) nhằm giúp các dược sĩ của

bộ phận trao đổi kinh nghiệm với nhau và nắm bắt nhu cầu thông tin thuốc trong bệnh viện

Đơn vị thông tin Không giải quyết Nói rõ lý do

Đồng ý giải quyết

- Xác định mục đích của nhu cầu

- Xác định tính cấp bách của nhu cầu thông tin thuốc

Nếu nắm chắc nhu cầu

- Xem xét các nguồn thông

tin một cách thận trọng

- Chuẩn bị cách trả lời

Không nắm chắc nhu cầu

- Thảo luận, tra cứu

- Gặp lại người có nhu cầu

để thảo luận chi tiết hơn

Quyết định trả lời

- Bằng văn bản

- Bằng điện thoại

Người có nhu cầu Người có nhu cầu thông tin không thỏa

1 Nhu cầu thông tin (dạng câu hỏi)

2.

3.

Phân loại nội dung thông tin

- Tài liệu lưu hành nội bộ

Đã phát hành từ số 01-Tháng 03/2001 đến số Tháng 03/2009

30 Các chuyên mục của bản tin :

Điểm tin y dược - Liên kết khoa lâm sàng - Thông tin thuốc - Dược lâm sàng - Thông tin thường thức

8 Bản tin Dược lâm sàng - Thông tin thuốc

• Cung cấp các thông tin chính xác, cập nhật

• Thông tin được lấy từ các tạp chí có uy tín và các dẫn chứng đã được kiểm chứng

• Lượng thông tin giới hạn và các điểm chính được nhắc đi nhắc lại

- Các nguyên tắc cơ bản cho bản tin thuốc có hiệu quả :

• Thường sử dụng các tiêu đề ngắn và hình minh họa để thu hút sự chú ý của người đọc

• Luôn cải tiến nội dung thông tin, hình thức trình bày, số lượng bài viết Hỏi ý kiến phản hồi của các nhân viên y tế bằng phiếu góp ý gửi cho các khoa phòng

• Đề nghị các bác sĩ lâm sàng tham gia viết bài

Bản tin Dược lâm sàng - Thông tin thuốc

9.Bảng thông tin thuốc

- Cung cấp thông tin qua bảng tin tại Hội Trường

Giao Ban Bệnh viện, Khoa Dược, Nhà thuốc bệnh viện, Phòng khám

- Thu thập thông tin về thuốc kém chất lượng, thuốc bị đình chỉ lưu hành của Cục Quản Lý Dược và Sở Y Tế

Bảng thông tin thuốc

• Hướng dẫn cách dùng thuốc theo toa

• Bảng thông tin thuốc đặt tại nhà thuốc bệnh viện Từ Dũ, Phòng Khám bệnh

10 Hướng dẫn sử dụng thuốc cho bệnh nhân

- Nhà thuốc bệnh viện :

• Phát tờ rơi : Nội dung ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu, hạn chế các thuật ngữ y khoa

• Tờ rơi hướng dẫn sử dụng thuốc :Mười điều sai lầm nên tránh khi dùng thuốc Hướng dẫn sử dụng kháng sinh dùng đường uống Một số lưu ý khi sử dụng vitamin

- Khoa lâm sàng :

Tờ rơi hướng dẫn sử dụng thuốc

11 Cung cấp thông tin qua trang Web

Bệnh viện Từ Dũ

www.tudu.com.vn

- Phòng Dược lâm sàng - Thông tin thuốc phụ trách phần thông tin thuốc của trang web

- Một số chuyên đề đã được đăng duyệt :

•Tiêm chủng đối với phụ nữ mang thai

•Sử dụng nhóm cephalosporin trong thời kỳ mang thai

•Tuyến giáp và thai kỳ

•Sử dụng thuốc OTC trong thời kỳ cho con bú

•Tương tác của thuốc kháng nấm

•Thông tin về vaccine sử dụng tại bệnh viện

- Tổ chức các lớp tập huấn về kiến thức sử dụng thuốc hợp lý trong chăm sóc người bệnh Từ 2005-2008 : đã tập huấn cho 611 NHS

• Nội dung được biên soạn dựa trên tài liệu của

Bộ Y Tế ban hành, chọn lựa các chuyên đề liên quan đến mô hình bệnh tật và thực hành chăm sóc bệnh nhân tại bệnh viện

• Kiểm tra cuối khóa (câu hỏi trắc nghiệm) đánh giá chất lượng tập huấn

12 Đào tạo, học tập

- Sinh hoạt chuyên môn tại khoa Dược : 1-2 lần mỗi tháng, tất cả các dược sĩ đều tham gia báo cáo

- Kết hợp chặt chẽ giữa Khoa Dược Trường Đại học

Y Dược TP HCM và bệnh viện Từ Dũ

- Hướng dẫn thực tập về công tác dược bệnh viện, thực hành dược lâm sàng cho :

Sinh viên Khoa Dược - Trường Đại học Y dược TP.HCM và sinh viên nước ngoài

- Tham gia các lớp tập huấn, hội thảo về sử dụng thuốc

- Tham gia nghiên cứu khoa học

Hướng dẫn sinh viên thực tập năm 2008

- Compendium, Martindale, Goodman & Gilman…

- Drug Information Handbook (US)

- Micromedex

- Tương tác thuốc

Stockley - Drug interactions - Pharmaceutical Press

- Liều dùng trong trường hợp suy thận

Renal Handbook, The Renal drug Handbook - Caroline Ashley

- Tác dụng phụ

Meyler (+ drug information handbook, compendium,

B Dược trị liệu

- Nghiên cứu lâm sàng

• Ngẫu nhiên có kiểm soát

- Nghiên cứu lâm sàng

• Các tạp chí khoa học (“journals”) – tìm trong PubMed

- Phân tích nghiên cứu lâm sàng

• SIGN http://www.sign.ac.uk/ (Ecosse)

• National guideline Clearinghouse